ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਹਰੀਤਕੀਕषਾਯੇਣ ਮृष੍ਟ੍ਵਾ ਦਨ੍ਤਾਨ੍ਪ੍ਰਲੇਪਯੇਤ੍ । ਦਨ੍ਤਾਃ ਸ੍ਯੁਰ੍ਲੋਹਿਤਾਃ ਪੁਂਸਃ ਸ਼੍ਵੇਤਾ ਰੁਦ੍ਰ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ ॥ ੧,੧੭੯.

ਹਰੀਤਕੀ ਦੇ ਕਸ਼ਾਏ ਨਾਲ ਦੰਦਾਂ ਨੂੰ ਮਲ ਕੇ, ਫਿਰ ਉਹ ਮਿਸ਼ਰਣ ਲਗਾਉਣ ਨਾਲ, ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਦੰਦ ਲਾਲ ਤੇ ਚਿੱਟੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਰੁਦਰ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

ਮੂਲਕਂ ਸ੍ਵਿਦ੍ਯ ਮਨ੍ਦਾਗ੍ਨੌ ਰਸਂ ਤਸ੍ਯ ਪ੍ਰਪੂਰਯੇਤ੍ । ਕਰ੍ਣਯੋਃ ਪੂਰਣਾਤ੍ਤੇਨ ਕਰ੍ਣਸ੍ਤ੍ਰਾਵੋ ਵਿਨਸ਼੍ਯਤਿ ॥ ੧,੧੭੯.

ਮੂਲੀ ਨੂੰ ਹੌਲੀ ਅੱਗ 'ਤੇ ਪਕਾ ਕੇ, ਉਸ ਦਾ ਰਸ ਕੱਢ ਕੇ ਕੰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਨਾਲ ਕੰਨਾਂ ਦੀ ਰਸ ਆਉਣ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਅਰ੍ਕਪਤ੍ਰਂ ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਤੁ ਮਨ੍ਦਾਗ੍ਨੌ ਤਾਪਯੇਚ੍ਛਨੈਃ । ਨਿष੍ਪੀਡ੍ਯ ਪੂਰਯੇਤ੍ਕਰ੍ਣੌ ਕਰ੍ਣਸ਼ੂਲਂ ਵਿਨਸ਼੍ਯਤਿ ॥ ੧,੧੭੯.

ਅਰਕ ਦੇ ਪੱਤੇ ਲੈ ਕੇ, ਹੌਲੀ ਅੱਗ 'ਤੇ ਪਕਾ ਕੇ, ਨਿਚੋੜ ਕੇ, ਉਸ ਦਾ ਰਸ ਕੰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਨਾਲ ਕੰਨਾਂ ਦਾ ਦਰਦ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਪ੍ਰਿਯਙ੍ਗੁਮਧੁਕਾ ਚੈਵ ਧਾਤਕ੍ਯੁਤ੍ਪਲਪਾਙ੍ਕ੍ਤਿਭਿਃ । ਮਞ੍ਜਿष੍ਠਾ ਲੋਧ੍ਰਲਾਕ੍ਸ਼ਾਭਿਃ ਕਪਿਤ੍ਥਸ੍ਵਰਸੇਨ ਚ । ਪਚੇਤ੍ਤੈਲਂ ਤਥਾ ਸ੍ਤ੍ਰੀਣਾਂ ਨਸ਼੍ਯੇਤ੍ਕ੍ਲੇਦਃ ਪ੍ਰਪੂਰਣਾਤ੍ ॥ ੧,੧੭੯.

ਪ੍ਰਿਅੰਗੂ, ਮੁਲੀ, ਧਾਤਕੀ, ਉਤਪਲ, ਮੰਜਿਠ, ਲੋਧਰ, ਲਾਖ ਤੇ ਕਪਿੱਠ ਦਾ ਰਸ — ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਤੇਲ ਵਿੱਚ ਪਕਾ ਕੇ, ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਨੂੰ ਲਗਾਉਣ ਨਾਲ ਨਮੀ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਸ਼ੁष੍ਕਮੂਲਕਸ਼ੁਣ੍ਠੀਨਾਂ ਕ੍ਸ਼ਾਰੋ ਹਿਙ੍ਗੁਮਹੌषਧਮ੍ । ਸਤਪੁष੍ਪਾਵਚਾ ਕੁष੍ਠਂ ਦਾਰੁ ਸ਼ਿਗ੍ਰ ਰਸਾਞ੍ਜਨਮ੍ ॥ ੧,੧੭੯.

ਸੁੱਕੀ ਮੂਲੀ, ਸੁੱਕੀ ਸੁੰਠ, ਲੂਣ, ਹਿੰਗ, ਵੱਡੀਆਂ ਦਵਾਈਆਂ, ਸਤਪੁਸ਼ਪਾ, ਵਚ, ਕੁਸ਼ਠ, ਦਾਰੂ, ਸਿਗਰ ਤੇ ਅੰਜਨ।

ਸੌਵਰ੍ਚਲਂ ਯਵਕ੍ਸ਼ਾਰਂ ਤਥਾ ਸਰ੍ਜਕਸੈਨ੍ਧਵਮ੍ । ਤਥਾ ਗ੍ਰਨ੍ਥਿਰ੍ਵਿਡਂ ਮੁਸ੍ਤਂ ਮਧੁਯੁਕ੍ਤਂ ਚਤੁਰ੍ਗੁਣਮ੍ ॥ ੧,੧੭੯.

ਕਾਲਾ ਲੂਣ, ਜੌ ਦਾ ਲੂਣ, ਸਰਜਕ, ਸਿੰਧਾ ਲੂਣ, ਗੰਠੀ, ਵਿਡਾ, ਮੁਸਤ ਤੇ ਚਾਰ ਗੁਣਾ ਸ਼ਹਦ।

ਮਾਤੁਲੁਂ ਗਰਸਸ੍ਤਦ੍ਵਤ੍ਕਦਲ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਰਸੋ ਹਿ ਤੈਃ । ਪਕ੍ਵਤੈਲਂ ਹਰੇਦਾਸ਼ੁ ਸ੍ਤ੍ਰਾਵਾਦੀਂਸ਼੍ਚ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ ॥ ੧,੧੭੯.

ਮਾਤੂਲੁੰਗ ਤੇ ਕੇਲੇ ਦਾ ਰਸ, ਉਪਰੋਕਤ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਤੇਲ ਵਿੱਚ ਪਕਾ ਕੇ, ਇਸ ਨੂੰ ਲਗਾਉਣ ਨਾਲ ਰਸ ਆਉਣ ਤੇ ਹੋਰ ਰੋਗ ਤੁਰੰਤ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਕਰ੍ਣਯੋਃ ਕृਮਿਨਾਸ਼ਃ ਸ੍ਯਾਤ੍ਕਟੁਤੈਲਸ੍ਯ ਪੂਰਣਾਤ੍ । ਹਰਿਦ੍ਰਾ ਨਿਮ੍ਬਪਤ੍ਰਾਣਿ ਪਿਪ੍ਪਲ੍ਯੋ ਮਰਿਚਾਨਿ ਚ ॥ ੧,੧੭੯.

ਕੰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਤਿੱਖਾ ਤੇਲ ਪੂਰਾ ਦੇਣ ਨਾਲ ਕੰਨਾਂ ਦੇ ਕੀੜੇ ਮਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਹਲਦੀ, ਨੀਮ ਦੇ ਪੱਤੇ, ਪੀਪਲ ਤੇ ਕਾਲੀ ਮਿਰਚ।

ਵਿਡਙ੍ਗਭਦ੍ਰਂ ਮੁਸ੍ਤਞ੍ਚ ਸਪ੍ਤਮਂ ਵਿਸ਼੍ਵਭੇषਜਮ੍ । ਗੋਮੂਤ੍ਰੇਣ ਚ ਪਿष੍ਟ੍ਵੈਵ ਕृਤ੍ਵਾ ਚ ਵਟਿਕਾਂ ਹਰ ! । ਅਜੀਰ੍ਣਹृਦ੍ਭਵੇਚ੍ਚੈਕਂ ਦ੍ਵਯਂ ਵਿषੂਚਿਕਾਪਹਮ੍ ॥ ੧,੧੭੯.

ਵਿਡਾ, ਭਦਰਾ, ਮੁਸਤ ਤੇ ਸੱਤਵਾਂ — ਸਭ ਰੋਗਾਂ ਦੀ ਦਵਾਈ; ਗਾਂ ਦੇ ਪਿਸਾਬ ਨਾਲ ਪੀਸ ਕੇ ਗੋਲੀ ਬਣਾਈ ਜਾਵੇ, ਹਰੀ! ਇਕ ਗੋਲੀ ਅਜੀਰਨ ਦੂਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਦੋ ਗੋਲੀਆਂ ਵਿਸੂਚੀਕਾ ਦੂਰ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।

ਪਟੋਲਂ ਮਧੁਨਾ ਹਨ੍ਤਿ ਗੋਮੂਤ੍ਰੇਣ ਤਥਾਬੁਦਮ੍ । ਏषਾ ਚ ਸ਼ਙ੍ਕਰੀ ਵਰ੍ਤਿਃ ਸਰ੍ਵਨੇਤ੍ਰਾਮਯਾ ਪਹਾ ॥ ੧,੧੭੯.

ਪਟੋਲਾ ਨੂੰ ਸ਼ਹਦ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਗਾਂ ਦੇ ਪਿਸਾਬ ਨਾਲ ਪੀਣ ਨਾਲ ਪੇਟ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਦੂਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਇਹ ਸ਼ੰਕਰੀ ਗੋਲੀ ਸਾਰੇ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਰੋਗ ਦੂਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੀਗਰੁਡਮਹਾਪੁਰਾਣਮ੍ ੧੮੦ ਹਰਿਰੁਵਾਚ । ਵਚਾ ਮਾਂਸੀ ਚ ਬਿਲ੍ਵਞ੍ਚ ਤਗਰਂ ਪਦ੍ਮਕੇਸਰਮ੍ । ਨਾਗਪੁष੍ਪਂ ਪ੍ਰਿਯਙ੍ਗੁਞ੍ਚ ਸਮਭਾਗਾਨਿ ਚੂਰ੍ਣਯੇਤ੍ । ਅਨੇਨ ਧੂਪਿਤੋ ਮਰ੍ਤ੍ਯਃ ਕਾਮਵਦ੍ਵਿਚਰੇਨ੍ਮਹੀਮ੍ ॥ ੧,੧੮੦.

ਹਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਵਚ, ਮਾਂਸੀ, ਬਿਲਵ, ਤਗਰ, ਪਦਮ-ਕੇਸਰ, ਨਾਗ-ਪੁਸ਼ਪ ਤੇ ਪ੍ਰਿਅੰਗੂ — ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬਰਾਬਰ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਪੀਸ ਕੇ ਧੂਪ ਦੇਣ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਫਿਰਦਾ ਹੈ।

ਕਰ੍ਪੂਰਂ ਦੇਵਦਾਰੁਞ੍ਚ ਮਧੁਨਾ ਸਹ ਯੋਜਯੇਤ੍ । ਲਿਙ੍ਗਲੇਪਾਚ੍ਚ ਤੇਨੈਵ ਵਸ਼ੀਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਂ ਕਿਲ ॥ ੧,੧੮੦.

ਕਪੂਰ, ਦੇਵਦਾਰੂ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਦ ਨੂੰ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਜਦੋਂ ਇਹ ਮਿਸ਼ਰਣ ਲਿੰਗ 'ਤੇ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸ ਨਾਲ ਔਰਤ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਮੈਥੁਨਂ ਪੁਰੁषੋ ਗਚ੍ਛੇਦ੍ਗृਹ੍ਣੀਯਾਤ੍ਸ੍ਵਕਮਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਮ੍ । ਵਾਮਹਸ੍ਤੇਨ ਵਾਮਞ੍ਚ ਹਸ੍ਤਂ ਲਿਂਪੇਤ੍ਤੁ ਯਤ੍ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਾਃ । ਆਲਿਪ੍ਤਾ ਸ੍ਤ੍ਰੀ ਵਸ਼ਂ ਯਾਤਿ ਨਾਨ੍ਯਂ ਪੁਰੁषਮਿਚ੍ਛਤਿ ॥ ੧,੧੮੦.

ਮਰਦ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਇੰਦਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਕੇ ਸੰਭੋਗ ਕਰੇ; ਆਪਣੀ ਖੱਬੀ ਹਥੇਲੀ ਨਾਲ, ਔਰਤ ਦੀ ਖੱਬੀ ਹਥੇਲੀ 'ਤੇ ਇਹ ਮਿਸ਼ਰਣ ਲਗਾਏ। ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਲਗਾਈ ਹੋਈ ਔਰਤ ਮਰਦ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਮਰਦ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ।

ਓਂ ਰਕ੍ਤਚਾਮੁਣ੍ਡੇ ਅਮੁਕਂ ਮੇ ਵਸ਼ਮਾਨਯ ਆਨਯ ਓਂ ਹ੍ਰੀਂ ਹ੍ਰੈਂ ਹ੍ਰਃ ਫਟ੍ । ਇਮਂ ਜਪ੍ਤ੍ਵਾਯੁਤਂ ਮਨ੍ਤ੍ਰਂ ਤਿਲਕੇਨ ਚ ਸ਼ਙ੍ਕਰ ! । ਗੋਰੋਚਨਾਸਂਯੁਤੇਨ ਸ੍ਵਰਕ੍ਤੇਨ ਵਸ਼ੀ ਭਵੇਤ੍ ॥ ੧,੧੮੦.

ਇਹ ਮੰਤਰ — 'ਓṃ, ਲਾਲ ਚਾਮੁੰਡਾ, ਫਲਾਂ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਲਿਆ, ਲਿਆ, ਓṃ ਹ੍ਰੀṃ ਹ੍ਰੈṃ ਹ੍ਰਹ ਫਟ' — ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਵਾਰ ਜਪ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਖੂਨ ਨਾਲ ਗੋਰੋਚਨਾ ਮਿਲਾ ਕੇ ਤਿਲਕ ਮੱਥੇ 'ਤੇ ਲਗਾਉਣ ਨਾਲ, ਮਨੁੱਖ ਵਸ਼ੀਕਰਨ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

ਸੈਨ੍ਧਵਂ ਕृष੍ਣਲਵਣਂ ਸੌਵੀਰਂ ਮਤ੍ਸ੍ਯਪਿਤ੍ਤਕਮ੍ । ਮਧੁ ਸਰ੍ਪਿਃ ਸਿਤਾਯੁਕ੍ਤਂ ਸ੍ਤ੍ਰੀਣਾਂ ਤਦ੍ਭਗਲੇਪਨਾਤ੍ ॥ ੧,੧੮੦.

ਸਿੰਧਾ ਨਮਕ, ਕਾਲਾ ਨਮਕ, ਸੌਵੀਰਾ ਨਮਕ, ਮੱਛੀ ਦਾ ਪਿੱਤ, ਸ਼ਹਿਦ, ਘੀ ਅਤੇ ਚੀਨੀ — ਇਹ ਮਿਸ਼ਰਣ ਔਰਤ ਦੇ ਭਗ 'ਤੇ ਲਗਾਉਣ ਨਾਲ ਮਨਚਾਹਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।

ਯਃ ਪੁਮਾਨ੍ਮੈਥੁਨਂ ਗਚ੍ਛੇਨ੍ਨਾਨ੍ਯਾਂ ਨਾਰੀਂ ਗਮਿष੍ਯਤਿ । ਸ਼ਙ੍ਕਪੁष੍ਪੀ ਵਚਾ ਮਾਂਸੀ ਸੋਮ ਰਾਜੀ ਚ ਫਲ੍ਗੁਕਮ੍ ॥ ੧,੧੮੦.

ਜੋ ਮਰਦ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸੰਭੋਗ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਔਰਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ; ਇਸ ਲਈ ਸ਼ੰਕਪੁਸ਼ਪੀ, ਵਚ, ਮਾਂਸੀ, ਸੋਮਾ, ਰਾਜੀ ਅਤੇ ਫਲਗੁਕਾ ਵਰਤਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਮਾਹਿषਂ ਨਵਨੀਤਞ੍ਚ ਤ੍ਵਕੀਕृਤ੍ਯ ਭਿषਗ੍ਵਰਃ । ਸਮੂਲਾਨਿ ਸ ਪਤ੍ਰਾਣਿ ਕ੍ਸ਼ੀਰੇਣਾਜ੍ਯੇਨ ਪੇषਯੇਤ੍ ॥ ੧,੧੮੦.

ਚੰਗਾ ਵੈਦ ਭੈਂਸ ਦਾ ਚਰਬ ਅਤੇ ਨਵਾਂ ਮੱਖਣ ਲੈ ਕੇ, ਦਿੱਤੇ ਹੋਏ ਪੌਦੇਆਂ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਅਤੇ ਪੱਤਿਆਂ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਅਤੇ ਘੀ ਨਾਲ ਪੀਸ ਕੇ ਤਿਆਰ ਕਰੇ।

ਗੁਟਿਕਾਂ ਸ਼ੋਧਿਤਾਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਨਾਰੀਯੋਨ੍ਯਾ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ਯੇਤ੍ । ਦਸ਼ਵਾਰਂ ਪ੍ਰਸੂਤਾਪਿ ਪੁਨਃ ਕਨ੍ਯਾ ਭਵਿष੍ਯਤਿ ॥ ੧,੧੮੦.

ਦਵਾਈ ਦੀ ਗੋਲੀ ਤਿਆਰ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਕੇ, ਔਰਤ ਦੇ ਭਗ ਵਿੱਚ ਪਾ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਜੇ ਉਹ ਦਸ ਵਾਰ ਵੀ ਜਣਮ ਦੇ ਚੁੱਕੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਵੀ ਉਹ ਮੁੜ ਕੁਵਾਰੀ ਵਾਂਗ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਸਰ੍षਪਾਸ਼੍ਚ ਵਚਾ ਚੈਵ ਮਦਨਸ੍ਯ ਫਲਾਨਿ ਚ । ਮਾਰ੍ਜਾਰਵਿष੍ਠਾ ਧਤ੍ਤੁਰ ਸ੍ਤ੍ਰੀਕੇਸ਼ੇਨ ਸਮਨ੍ਵਿਤਃ ॥ ੧,੧੮੦.

ਸਰੋਂ ਦੇ ਦਾਣੇ, ਵਚ, ਮਦਨਾ ਦੇ ਫਲ, ਬਿੱਲੀ ਦੀ ਲਦ, ਧਤੂਰਾ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਵਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਵਰਤਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਚਾਤੁਰ੍ਥਿਕਹਰੋ ਧੂਪੋ ਡਾਕਿਨੀਜ੍ਵਰਨਾਸ਼ਕਃ । ਅਰ੍ਜੁਨਸ੍ਯ ਚ ਪੁष੍ਪਾਣਿ ਭਲ੍ਲਾਤਕਵਿਡਙ੍ਗਕੇ ॥ ੧,੧੮੦.

ਚੌਥੇ ਦਿਨ ਵਾਲਾ ਬੁਖਾਰ ਅਤੇ ਡਾਕਿਨੀਆਂ ਦੇ ਬੁਖਾਰ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਧੂਪ — ਅਰਜੁਨ, ਭਲਾਤਾ ਅਤੇ ਵਿਡੰਗਾ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਬਲਾ ਚੈਵ ਸਰ੍ਜਰਸਂ ਸੌਵੀਰਸਰ੍षਪਾਸ੍ਤਥਾ । ਸਰ੍ਪਯੂਕਾਮਕ੍ਸ਼ਿਕਾਣਾਂ ਧੂਮੋ ਮਸ਼ਕਨਾਸ਼ਨਃ ॥ ੧,੧੮੦.

ਬਲਾ, ਸਰਜਾ ਰਸ, ਸੌਵੀਰਾ ਨਮਕ ਅਤੇ ਸਰੋਂ ਦੇ ਦਾਣੇ — ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਧੂਪ ਨਾਲ ਸੱਪ, ਜੂ, ਮੱਖੀਆਂ ਅਤੇ ਮੱਛਰ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਭੂਤਲਾਯਾਸ਼੍ਚ ਚੂਰ੍ਣੇਨ ਸ੍ਤਮ੍ਭਃ ਸ੍ਯਾਦ੍ਯੋਨਿਪੂਰਣਾਤ੍ । ਤੇਨ ਲੇਪਨਤੋ ਯੋਨੌ ਭਗਸ੍ਤਮ੍ਭਸ੍ਤੁ ਜਾਯਤੇ ॥ ੧,੧੮੦.

ਭੂਤਲਾ ਦੇ ਚੂਰਨ ਨੂੰ ਭਗ ਵਿੱਚ ਭਰਣ ਨਾਲ ਤੰਗੀ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਇਸ ਚੂਰਨ ਨੂੰ ਭਗ 'ਤੇ ਲਗਾਉਣ ਨਾਲ ਭਗ ਸਖਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੀਗਰੁਡਮਹਾਪੁਰਾਣਮ੍ ੧੮੧ ਹਰਿਰੁਵਾਚ । ਤਾਮ੍ਬੂਲਞ੍ਚ ਘृਤਂ ਕ੍ਸ਼ੌਦ੍ਰਂ ਲਵਣਂ ਤਾਮ੍ਰਭਾਜਨੇ । ਤਥਾ ਪਯਃ ਸਮਾਯੁਕ੍ਤਂ ਚਕ੍ਸ਼ੁਃ ਸ਼ੂਲਹਰਂ ਪਰਮ੍ ॥ ੧,੧੮੧.

ਹਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਪਾਨ, ਘੀ, ਸ਼ਹਿਦ ਅਤੇ ਨਮਕ — ਇਹ ਸਾਰੇ ਤਾਮਬੇ ਦੇ ਭਾਂਡੇ ਵਿੱਚ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਦਰਦ ਲਈ ਬਹੁਤ ਚੰਗਾ ਇਲਾਜ ਹੈ।

ਹਰੀਤਕੀ ਵਚਾ ਕੁष੍ਠਂ ਵ੍ਯੋषਂ ਹਿਙ੍ਗੁ ਮਨਃ ਸ਼ਿਲਾ । ਕਾਸੇ ਸ਼੍ਵਾਸੇ ਚ ਹਿਕ੍ਕਾਯਾਂ ਲਿਹ੍ਯਾਤ੍ਕ੍ਸ਼ੌਦ੍ਰਂ ਘृਪ੍ਲੁਤਮ੍ ॥ ੧,੧੮੧.

ਹਰੀਤਕੀ, ਵਚ, ਕੁਸ਼ਟ, ਵਯੋਸ਼, ਹਿੰਗ ਅਤੇ ਮਨਹਸ਼ਿਲਾ — ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਹਿਦ ਅਤੇ ਘੀ ਨਾਲ ਚਾਟਣ ਨਾਲ ਖੰਘ, ਦਮਾ ਅਤੇ ਹਿੱਕ ਲਈ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੈ।

ਪਿਪ੍ਪਲੀਤ੍ਰਿਫਲਾਚੂਰ੍ਣਂ ਮਧੁਨਾ ਲੇਹਯੇਨ੍ਨਰਃ । ਨਸ਼੍ਯਤੇ ਪੀਨਸਃ ਕਾਸਃ ਸ਼੍ਵਾਸਸ਼੍ਚ ਬਲਵਤ੍ਤਰਃ ॥ ੧,੧੮੧.

ਪਿੱਪਲੀ, ਤ੍ਰਿਫਲਾ ਦਾ ਚੂਰਨ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਦ — ਇਹ ਮਿਸ਼ਰਣ ਚਾਟਣ ਨਾਲ ਨੱਕ ਦੀ ਰੁਕ, ਖੰਘ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਹ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸਮੂਲਚਿਤ੍ਰਕਂ ਭਸ੍ਮਪਿਪ੍ਪਲੀਚੂਰ੍ਣਕਂ ਲਿਹੇਤ੍ । ਸ਼੍ਵਾਸਂ ਕਾਸਞ੍ਚ ਹਿਕ੍ਕਾਞ੍ਚ ਮਧੁਮਿਸ਼੍ਰਂ ਵृषਧ੍ਵਜ ! ॥ ੧,੧੮੧.

ਵ੍ਰਿਸ਼ਧਵਜ! ਚਿਤਰਕ ਦੀ ਜੜ੍ਹ, ਉਸ ਦੀ ਭਸਮ ਅਤੇ ਪਿੱਪਲੀ ਦਾ ਚੂਰਨ ਸ਼ਹਿਦ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਚਾਟਣ ਨਾਲ ਦਮਾ, ਖੰਘ ਅਤੇ ਹਿੱਕ ਠੀਕ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਨੀਲੋਤ੍ਪਲਂ ਸ਼ਰ੍ਕਰਾ ਚ ਮਧੁਕਂ ਪਦ੍ਮਕਂ ਸਮਮ੍ । ਤਣ੍ਡੁਲੋਦਕਸਂਮਿਸ਼੍ਰਂ ਪ੍ਰਸ਼ਮੇਦ੍ਰਕ੍ਤਵਿਕ੍ਰਿਯਾਃ ॥ ੧,੧੮੧.

ਨੀਲ ਕਮਲ, ਚੀਨੀ, ਮੁਲੱਥੀ ਅਤੇ ਪਦਮਕਾ — ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬਰਾਬਰ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਚਾਵਲ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਖੂਨ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

ਸ਼ੁਣ੍ਠੀ ਚ ਸ਼ਰ੍ਕਰਾ ਚੈਵ ਤਥਾ ਕ੍ਸ਼ੌਦ੍ਰੇਣ ਸਂਯੁਤਾ । ਕੋਕਿਲਸ੍ਵਰ ਏਵ ਸ੍ਯਾਦ੍ਗੁਟਿਕਾ ਭੁਕ੍ਤਿਮਾਤ੍ਰਤਃ ॥ ੧,੧੮੧.

ਸੁੱਕੀ ਅਦਰਕ ਅਤੇ ਚੀਨੀ, ਸ਼ਹਿਦ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਗੋਲੀ ਬਣਾਕੇ ਖਾਣ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਲੈਣ ਨਾਲ, ਆਵਾਜ਼ ਕੋਕਿਲ ਵਾਂਗ ਮਿੱਠੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਹਰਿਤਾਲਂ ਸ਼ਙ੍ਖਚੂਰ੍ਣਂ ਕਦਲੀਦਲਭਸ੍ਮਨਾ । ਏਤਦ੍ਦ੍ਰਵ੍ਯੇਣ ਚੋਦ੍ਵਰ੍ਤ੍ਯ ਲੋਮਸ਼ਾਤਨਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ ॥ ੧,੧੮੧.

ਹਰਤਾਲ, ਸ਼ੰਖ ਦਾ ਚੂਰਨ ਅਤੇ ਕੇਲੇ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਦੀ ਭਸਮ — ਇਹ ਮਿਸ਼ਰਣ ਨਾਲ ਮਲਣ 'ਤੇ ਵਾਲ ਬਹੁਤ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।