ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਓਂ ਨਮਃ ਖਡ੍ਗਵਜ੍ਰਪਾਣਯੇ ਮਹਾਯਕ੍ਸ਼ਸੇਨਾਪਤਯੇ ਸ੍ਵਾਹਾ । ਓਂ ਰੁਦ੍ਰਂ ਹ੍ਰਾਂ ਹ੍ਰੀਂ ਵਰਸ਼ਕ੍ਤਾ ਤ੍ਵਰਿਤਾਵਿਦ੍ਯਾ । ਓਂ ਮਾਤਰਃ ਸ੍ਤਮ੍ਭਯਸ੍ਵਾਹਾ । ਸਹਸ੍ਰਂ ਪਰਿਜਪ੍ਯਾਤ੍ਤੁ ਵਿਦ੍ਯੇਯਂ ਚੌਰਵਾਰਿਣੀ । ਮਹਾਸੁਗਨ੍ਧਿਕਾਮੂਲਂ ਸ਼ੁਕ੍ਰਂ ਸ੍ਤਮ੍ਭੇਤ੍ਕਟੌ ਸ੍ਥਿਤਮ੍ ॥ ੧,੧੭੮.

ਓਮ, ਤਲਵਾਰ ਫੜਨ ਵਾਲੇ ਵਜਰਪਾਣੀ, ਮਹਾਂ ਯਕਸ਼ ਸੈਨਾ ਦੇ ਪਤਿ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਓਮ, ਰੁਦ੍ਰ, ਹ੍ਰਾਂ ਹ੍ਰੀੰ, ਸ਼ਕਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲੇ, ਤੇਜ਼ ਗਿਆਨ। ਓਮ, ਮਾਤਾਵਾਂ, ਰੋਕੋ, ਸੁਆਹਾ। ਇਹ ਮੰਤ੍ਰ ਹਜ਼ਾਰ ਵਾਰੀ ਜਪਣ ਨਾਲ ਚੋਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮਹਾਂ ਸੁਗੰਧਿਕਾ ਦੀ ਜੜ੍ਹ, ਜਦੋਂ ਕਮਰ 'ਤੇ ਵਿਦਯਾ ਲਗਾਈ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਸ਼ੁਕ੍ਰ ਰੁਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਓਂ ਨਮਃ ਸਰ੍ਵਸਤ੍ਤ੍ਵੇਭ੍ਯੋ ਨਮਃ ਸਿਦ੍ਧਿਂ ਕੁਰੁ ਕੁਰੁ ਸ੍ਵਾਹਾ । ਸਪ੍ਤਾਭਿਮਨ੍ਤ੍ਰਿਤਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਕਰਵੀਰਸ੍ਯ ਪੁष੍ਪਕਮ੍ । ਸ੍ਤ੍ਰੀਣਾਮਗ੍ਰੇ ਭ੍ਰਾਮਯਚ੍ਚ ਕ੍ਸ਼ਣਾਦ੍ਵੈ ਸਾ ਵਸ਼ੇ ਭਵੇਤ੍ ॥ ੧,੧੭੮.

ਓਮ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਸਫਲਤਾ ਦਿਓ, ਸਫਲਤਾ ਦਿਓ, ਸੁਆਹਾ। ਕਰਵੀਰ ਦੇ ਫੁੱਲ ਨੂੰ ਸੱਤ ਵਾਰੀ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਸੰਚਿਤ ਕਰਕੇ, ਜਦੋਂ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਘੁੰਮਾਇਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਵਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਬ੍ਰਹ੍ਮਦਣ੍ਡੀਂ ਵਚਾਂ ਪਤ੍ਰਂ ਮਧੁਨਾ ਸਹ ਪੇषਯੇਤ੍ । ਅਙ੍ਗਲੇਪਾਚ੍ਚ ਵਨਿਤਾ ਨਾਨ੍ਯਂ ਭਰ੍ਤਾਰਮਿਚ੍ਛਤਿ ॥ ੧,੧੭੮.

ਬ੍ਰਹਮਦੰਡੀ ਅਤੇ ਵਚ ਦੇ ਪੱਤੇ, ਸ਼ਹਿਦ ਨਾਲ ਪੀਸ ਕੇ, ਜਦੋਂ ਔਰਤ ਦੇ ਅੰਗਾਂ 'ਤੇ ਲਗਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਹੋਰ ਪਤੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ।

ਬ੍ਰਹ੍ਮਦਣ੍ਡੀਸ਼ਿਖਾ ਵਕ੍ਤ੍ਰੇ ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਤਾ ਸ਼ੁਕ੍ਰਸ੍ਯ ਸ੍ਤਮ੍ਭਨਮ੍ । ਮੂਲਂ ਜਯਨ੍ਤ੍ਯਾ ਵਕ੍ਤ੍ਰਸ੍ਥਂ ਵ੍ਯਵਹਾਰੇ ਜਯਪ੍ਰਦਮ੍ ॥ ੧,੧੭੮.

ਬ੍ਰਹਮਦੰਡੀ ਦੀ ਚੋਟੀ ਜਦੋਂ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਰੱਖੀ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਸ਼ੁਕ੍ਰ ਰੁਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਯੰਤੀ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣ ਨਾਲ, ਵਿਵਾਦ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।

ਭृਙ੍ਗਰਾਜਸ੍ਯ ਮੂਲਂ ਤੁ ਪਿष੍ਟਂ ਸ਼ੁਕ੍ਰੇਣ ਸਂਯੁਤਮ੍ । ਅਕ੍ਸ਼ਿਣੀ ਚਾਞ੍ਜਯਿਤ੍ਵਾ ਤੁ ਵਸ਼ੀ ਕਰ੍ਯਾਨ੍ਨਰਂ ਕਿਲ ॥ ੧,੧੭੮.

ਭ੍ਰਿੰਗਰਾਜ ਦੀ ਜੜ੍ਹ, ਸ਼ੁਕ੍ਰ ਨਾਲ ਪੀਸ ਕੇ, ਜਦੋਂ ਅੱਖਾਂ 'ਤੇ ਕਜਲ ਵਜੋਂ ਲਗਾਈ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਮਨੁੱਖ ਵਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਅਪਰਾਜਿਤਾਸ਼ਿਖਾਨ੍ਤੁ ਨੀਲੋਤ੍ਪਲਸਮਨ੍ਵਿਤਾਮ੍ । ਤਾਮ੍ਬੂਲੇਨ ਪ੍ਰ (ਦਾਨਾ) ਦਦ੍ਯਾਚ੍ਚ ਵਸ਼ੀਕਰਣਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ ॥ ੧,੧੭੮.

ਅਪਰਾਜਿਤਾ ਦੀ ਚੋਟੀ, ਨੀਲ ਉਤਪਲ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਜਦੋਂ ਤਾਂਬੂਲ ਦੇ ਨਾਲ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਵਸ਼ੀਕਰਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਅਙ੍ਗੁष੍ਠੇ ਚ ਪਦੇ ਗੁਲ੍ਫੇ ਜਾਨੌ ਚ ਜਘਨੇ ਤਥਾ । ਨਾਭੌ ਵਕ੍ਸ਼ਸਿ ਕੁਕ੍ਸ਼ੌ ਚ ਕਕ੍ਸ਼ੇ ਕਣ੍ਠੇ ਕਪੋਲਕੇ ॥ ੧,੧੭੮.

ਅੰਗੂਠਾ, ਪੈਰ, ਗਲਫ, ਗੋਡਾ, ਕਮਰ, ਨਾਭੀ, ਛਾਤੀ, ਪੇਟ, ਬਾਂਹ, ਗਲ੍ਹਾ, ਅਤੇ ਗਲ੍ਹਾ ਦੇ ਪਾਸੇ—

ਓष੍ਠੇ ਨੇਤ੍ਰੇ ਲਲਾਟੇ ਚ ਮੂਰ੍ਧ੍ਨਿ ਚਨ੍ਦ੍ਰਕਲਾਃ ਸ੍ਥਿਤਾਃ । ਸ੍ਤ੍ਰੀਣਾਂ ਪਕ੍ਸ਼ੇ ਸਿਤੇ ਕृष੍ਣੇ ਊਰ੍ਧ੍ਵਾਧਃ ਸਂਸ੍ਥਿਤਾ ਨृਣਾਮ੍ ॥ ੧,੧੭੮.

ਹੋਠ, ਅੱਖ, ਮੱਥਾ ਅਤੇ ਸਿਰ 'ਤੇ ਚੰਦ ਦੀਆਂ ਕਲਾਵਾਂ ਵੱਸਦੀਆਂ ਹਨ; ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ, ਮਰਦਾਂ ਲਈ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ, ਉੱਪਰ ਅਤੇ ਹੇਠਾਂ।

ਵਾਮਾਙ੍ਗੇ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਙ੍ਗੇ ਚ ਕ੍ਰਮਾਦ੍ਰੁਦ੍ਰ ਦ੍ਰਵਾਦਿਕृਤ੍ । ਚਤੁਃ षष੍ਟਿ ਕਲਾਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾਃ ਕਾਮਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰੇ ਵਸ਼ੀਕਰਾਃ । ਆਲਿਙ੍ਗਨਾਦ੍ਯਾ ਨਾਰੀਣਾਂ ਕਮਾਰੀਣਾਂ ਵਸ਼ੀਕਰਾਃ ॥ ੧,੧੭੮.

ਖੱਬੇ ਤੇ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ, ਕ੍ਰਮਵਾਰ, ਰੁਦ੍ਰ ਪਿਘਲਣ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਕਾਮਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਚੌਂਸਠ ਕਲਾਵਾਂ ਵਸ਼ੀਕਰਨ ਲਈ ਦੱਸੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਉਣ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਕਾਮ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ।

ਰੋਚਨਾਗਨ੍ਧੁਪੁष੍ਪਾਣਿ ਨਿਮ੍ਬਪੁष੍ਪਂ ਪ੍ਰਿਯਙ੍ਗਵਃ । ਕੁਙ੍ਕਮਂ ਚਨ੍ਦਨਞ੍ਚੈਵ ਤਿਲਕੇਨ ਜਗਦ੍ਵਸ਼ੇਤ੍ ॥ ੧,੧੭੮.

ਰੋਚਨਾ, ਸੁਗੰਧੀ ਫੁੱਲ, ਨਿੰਬ ਦੇ ਫੁੱਲ, ਪ੍ਰਿਅੰਗੂ, ਕੁੰਗੂ ਅਤੇ ਚੰਦਨ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਤਿਲਕ ਲਗਾ ਕੇ, ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਓਂ ਹ੍ਰੀਂ ਗੌਰਿ ਦੇਵਿ ਸੌਭਾਗ੍ਯਂ ਪੁਤ੍ਰਵਸ਼ਾਦਿ ਦੇਹਿ ਮੇ । ਓਂ ਹ੍ਰੀਂ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਿ ! ਦੇਵਿ ਸੌਭਾਗ੍ਯਂ ਸਰ੍ਵਂ ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਮੋਹਨਮ੍ ॥ ੧,੧੭੮.

ਓਮ ਹ੍ਰੀੰ, ਗੌਰੀ ਦੇਵੀ, ਮੈਨੂੰ ਸੁਭਾਗ ਅਤੇ ਪੁੱਤਰਾਂ 'ਤੇ ਵਸ਼ਤਾ ਦਿਓ। ਓਮ ਹ੍ਰੀੰ, ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੇਵੀ, ਮੈਨੂੰ ਸਭ ਸੁਭਾਗ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮੋਹਣ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦਿਓ।

ਸਗਨ੍ਧਸ੍ਯ ਹਰਿਦ੍ਰਾਯਾਃ ਕੁਙ੍ਕਮਾਨਾਂ ਚ ਲੇਪਤਃ । ਵਸ਼ਯੇਦ੍ਰੁਦ੍ਰ ਧੂਪਸ਼੍ਚ ਤਥਾਪੁष੍ਪਸੁਗਨ੍ਧਯੋਃ ॥ ੧,੧੭੮.

ਸੁਗੰਧੀ ਹਲਦੀ ਅਤੇ ਕੁੰਗੂ ਨਾਲ ਲੇਪ ਕਰਨ, ਰੁਦ੍ਰ ਦੀ ਧੂਪ ਅਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਸੁਗੰਧ ਨਾਲ, ਮਨੁੱਖ ਵਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਦੁਰਾਲਭਾ ਵਚਾ ਕੁष੍ਠਂ ਕੁਙ੍ਕੁਮਞ੍ਚ ਸ਼ਤਾਵਰੀ । ਤਿਲਤੈਲੇਨ ਸਂਯੁਕ੍ਤਂ ਯੋਨਿਲੇਪਾਦ੍ਵਸ਼ੀ ਨਰਃ ॥ ੧,੧੭੮.

ਦੁਰਾਲਭਾ, ਵਚ, ਕੁਸ਼ਟ, ਕੁੰਗੂ ਅਤੇ ਸ਼ਤਾਵਰੀ, ਤਿਲ ਦੇ ਤੇਲ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਜਦੋਂ ਔਰਤ ਦੇ ਅੰਗ 'ਤੇ ਲਗਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਮਰਦ ਵਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਨਿਮ੍ਬਕਾष੍ਠਸ੍ਯ ਧੂਮੇਨ ਧੂਪਯਿਤ੍ਵਾ ਭਗਂ ਵਧੂਃ । ਸੁਭਗਾਸ੍ਯਾਤ੍ਸਾਤਿ ਰੁਦ੍ਰ ਪਤਿਰ੍ਦਾਸੋ ਭਵਿष੍ਯਤਿ ॥ ੧,੧੭੮.

ਨੀਮ ਦੀ ਲੱਕੜ ਨਾਲ ਧੂਪ ਦੇ ਕੇ ਜੇ ਵਧੂ ਦੇ ਅੰਗ ਨੂੰ ਧੂਪ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਸੁਭਾਗਨ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਉਸ ਦਾ ਪਤੀ ਦਾਸ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਮਾਹਿषਂ ਨਵਨੀਤਞ੍ਚ ਕष੍ਟਞ੍ਚ ਮਧੁਯष੍ਟਿਕਾ । ਸੌਭਾਗ੍ਯਂ ਭਗਲੇਪਾਤ੍ਸ੍ਯਾਤ੍ਪਤਿਰ੍ਦਾਸੋ ਭਵੇਤ੍ਤਥਾ ॥ ੧,੧੭੮.

ਮਹੀਸ ਦੀ ਮੱਖਣ, ਲੱਕੜ ਤੇ ਮੁਲੀ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਨੂੰ ਮਿਲਾ ਕੇ ਜੇ ਵਧੂ ਦੇ ਅੰਗ ਤੇ ਲਗਾਇਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਸੁਭਾਗ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਪਤੀ ਦਾਸ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਮਧੁਯष੍ਟਿਸ਼੍ਚ ਗੋਕ੍ਸ਼ੀਰਂ ਤਥਾ ਚ ਕਣ੍ਟਕਾਰਿਕਾ । ਏਤਾਨਿ ਸਮਭਾਗਾਨਿ ਪਿਬੇਦੁष੍ਣੇਨ ਵਾਰਿਣਾ । ਚਤੁਰ੍ਭਾਗਾਵਸ਼ੇषੇਣ ਗਰ੍ਭਸਮ੍ਭਵਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ ॥ ੧,੧੭੮.

ਮੁਲੀ ਦੀ ਜੜ੍ਹ, ਗਾਂ ਦਾ ਦੁੱਧ ਤੇ ਧਤੂਰਾ — ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬਰਾਬਰ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾ ਕੇ ਗਰਮ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਪੀ ਲੈਣ, ਤੇ ਚੌਥਾ ਹਿੱਸਾ ਰਹਿ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਵਧੀਆ ਗਰਭ ਬਣਦਾ ਹੈ।

ਮਾਤੁਲੁਙ੍ਗਸ੍ਯ ਬੀਜਾਨਿ ਕ੍ਸ਼ੀਰੇਣ ਸਹ ਭਾਵਯੇਤ੍ । ਤਤ੍ਪੀਤ੍ਵਾ ਲਭਤੇ ਗਰ੍ਭਂ ਨਾਤ੍ਰ ਕਾਰ੍ਯਾ ਵਿਚਾਰਣਾ ॥ ੧,੧੭੮.

ਮਾਤੂਲੁੰਗ ਦੇ ਬੀਜ ਦੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾ ਕੇ ਪੀ ਲੈਣ, ਤਾਂ ਗਰਭ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹੋਰ ਸੋਚਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ।

ਮਾਤੁਲੁਙ੍ਗਸ੍ਯ ਬੀਜਾਨਿ ਮੂਲਾਨ੍ਯੇਰਣ੍ਡਕਸ੍ਯ ਚ । ਘृਤੇਨ ਸਹ ਸਂਯੋਜ੍ਯ ਪਾਯਯੇਤ੍ਪੁਤ੍ਰਕਾਕ੍ਸ਼ਿਣੀ ॥ ੧,੧੭੮.

ਮਾਤੂਲੁੰਗ ਦੇ ਬੀਜ ਤੇ ਏਰੰਡ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਨੂੰ ਘੀ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲੀ ਮਹਿਲਾ ਨੂੰ ਪੀਣ ਲਈ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਪਸ਼੍ਵਗਨ੍ਧਾ ਮृਤ ਦੁਗ੍ਧ ਕ੍ਵਥਿਤਂ ਮੁਤ੍ਰਕਾਰਕਮ੍ । ਪਲਾਸ਼ਸ੍ਯ ਤੁ ਬੀਜਾਨਿ ਕ੍ਸ਼ੌਦ੍ਰੇਣ ਸਹ ਪੇषਯੇਤ੍ । ਰਜਸ੍ਵਲਾ ਤੁ ਪੀਤ੍ਵਾ ਸ੍ਯਾਤ੍ਮੁष੍ਪਗਰ੍ਭਵਿਵਰ੍ਜਿਤਾ ॥ ੧,੧੭੮.

ਪਸ਼ੂ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਵਾਲਾ ਸੁੱਕਾ ਦੁੱਧ ਉਬਾਲ ਕੇ ਪੀਣ ਨਾਲ ਪਿਸਾਬ ਆਉਂਦਾ ਹੈ; ਪਲਾਸ ਦੇ ਬੀਜ ਸ਼ਹਦ ਨਾਲ ਪੀਸ ਕੇ, ਜੇ ਰਜੋਵਾਲਾ ਮਹਿਲਾ ਪੀ ਲਵੇ, ਤਾਂ ਗਰਭ ਨਹੀਂ ਬਣਦਾ।

ਸ਼੍ਰੀਗਰੁਡਮਹਾਪੁਰਾਣਮ੍ ੧੭੯ ਹਰਿਰੁਵਾਚ । ਹਰਿਤਾਲਂ ਯਵਕ੍ਸ਼ਾਂਰਂ ਪਤ੍ਰਾਙ੍ਗਂ ਰਕ੍ਤਚਨ੍ਦਨਮ੍ । ਜਾਤਿਹਿਙ੍ਗੁਲਕਂ ਲਾਕ੍ਸ਼ਾਂ ਪਕ੍ਤ੍ਵਾ ਦਨ੍ਤਾਨ੍ਪ੍ਰਲੇਪਯੇਤ੍ ॥ ੧,੧੭੯.

ਹਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹਰਿਤਾਲ, ਜੌ ਦਾ ਲੂਣ, ਪੱਤਰੰਗ, ਲਾਲ ਚੰਦਨ, ਜਾਤੀਹਿੰਗੁਲ, ਲਾਖ — ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪਕਾ ਕੇ ਦੰਦਾਂ ਤੇ ਲਗਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਹਰੀਤਕੀਕषਾਯੇਣ ਮृष੍ਟ੍ਵਾ ਦਨ੍ਤਾਨ੍ਪ੍ਰਲੇਪਯੇਤ੍ । ਦਨ੍ਤਾਃ ਸ੍ਯੁਰ੍ਲੋਹਿਤਾਃ ਪੁਂਸਃ ਸ਼੍ਵੇਤਾ ਰੁਦ੍ਰ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ ॥ ੧,੧੭੯.

ਹਰੀਤਕੀ ਦੇ ਕਸ਼ਾਏ ਨਾਲ ਦੰਦਾਂ ਨੂੰ ਮਲ ਕੇ, ਫਿਰ ਉਹ ਮਿਸ਼ਰਣ ਲਗਾਉਣ ਨਾਲ, ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਦੰਦ ਲਾਲ ਤੇ ਚਿੱਟੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਰੁਦਰ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

ਮੂਲਕਂ ਸ੍ਵਿਦ੍ਯ ਮਨ੍ਦਾਗ੍ਨੌ ਰਸਂ ਤਸ੍ਯ ਪ੍ਰਪੂਰਯੇਤ੍ । ਕਰ੍ਣਯੋਃ ਪੂਰਣਾਤ੍ਤੇਨ ਕਰ੍ਣਸ੍ਤ੍ਰਾਵੋ ਵਿਨਸ਼੍ਯਤਿ ॥ ੧,੧੭੯.

ਮੂਲੀ ਨੂੰ ਹੌਲੀ ਅੱਗ 'ਤੇ ਪਕਾ ਕੇ, ਉਸ ਦਾ ਰਸ ਕੱਢ ਕੇ ਕੰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਨਾਲ ਕੰਨਾਂ ਦੀ ਰਸ ਆਉਣ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਅਰ੍ਕਪਤ੍ਰਂ ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਤੁ ਮਨ੍ਦਾਗ੍ਨੌ ਤਾਪਯੇਚ੍ਛਨੈਃ । ਨਿष੍ਪੀਡ੍ਯ ਪੂਰਯੇਤ੍ਕਰ੍ਣੌ ਕਰ੍ਣਸ਼ੂਲਂ ਵਿਨਸ਼੍ਯਤਿ ॥ ੧,੧੭੯.

ਅਰਕ ਦੇ ਪੱਤੇ ਲੈ ਕੇ, ਹੌਲੀ ਅੱਗ 'ਤੇ ਪਕਾ ਕੇ, ਨਿਚੋੜ ਕੇ, ਉਸ ਦਾ ਰਸ ਕੰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਨਾਲ ਕੰਨਾਂ ਦਾ ਦਰਦ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਪ੍ਰਿਯਙ੍ਗੁਮਧੁਕਾ ਚੈਵ ਧਾਤਕ੍ਯੁਤ੍ਪਲਪਾਙ੍ਕ੍ਤਿਭਿਃ । ਮਞ੍ਜਿष੍ਠਾ ਲੋਧ੍ਰਲਾਕ੍ਸ਼ਾਭਿਃ ਕਪਿਤ੍ਥਸ੍ਵਰਸੇਨ ਚ । ਪਚੇਤ੍ਤੈਲਂ ਤਥਾ ਸ੍ਤ੍ਰੀਣਾਂ ਨਸ਼੍ਯੇਤ੍ਕ੍ਲੇਦਃ ਪ੍ਰਪੂਰਣਾਤ੍ ॥ ੧,੧੭੯.

ਪ੍ਰਿਅੰਗੂ, ਮੁਲੀ, ਧਾਤਕੀ, ਉਤਪਲ, ਮੰਜਿਠ, ਲੋਧਰ, ਲਾਖ ਤੇ ਕਪਿੱਠ ਦਾ ਰਸ — ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਤੇਲ ਵਿੱਚ ਪਕਾ ਕੇ, ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਨੂੰ ਲਗਾਉਣ ਨਾਲ ਨਮੀ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਸ਼ੁष੍ਕਮੂਲਕਸ਼ੁਣ੍ਠੀਨਾਂ ਕ੍ਸ਼ਾਰੋ ਹਿਙ੍ਗੁਮਹੌषਧਮ੍ । ਸਤਪੁष੍ਪਾਵਚਾ ਕੁष੍ਠਂ ਦਾਰੁ ਸ਼ਿਗ੍ਰ ਰਸਾਞ੍ਜਨਮ੍ ॥ ੧,੧੭੯.

ਸੁੱਕੀ ਮੂਲੀ, ਸੁੱਕੀ ਸੁੰਠ, ਲੂਣ, ਹਿੰਗ, ਵੱਡੀਆਂ ਦਵਾਈਆਂ, ਸਤਪੁਸ਼ਪਾ, ਵਚ, ਕੁਸ਼ਠ, ਦਾਰੂ, ਸਿਗਰ ਤੇ ਅੰਜਨ।

ਸੌਵਰ੍ਚਲਂ ਯਵਕ੍ਸ਼ਾਰਂ ਤਥਾ ਸਰ੍ਜਕਸੈਨ੍ਧਵਮ੍ । ਤਥਾ ਗ੍ਰਨ੍ਥਿਰ੍ਵਿਡਂ ਮੁਸ੍ਤਂ ਮਧੁਯੁਕ੍ਤਂ ਚਤੁਰ੍ਗੁਣਮ੍ ॥ ੧,੧੭੯.

ਕਾਲਾ ਲੂਣ, ਜੌ ਦਾ ਲੂਣ, ਸਰਜਕ, ਸਿੰਧਾ ਲੂਣ, ਗੰਠੀ, ਵਿਡਾ, ਮੁਸਤ ਤੇ ਚਾਰ ਗੁਣਾ ਸ਼ਹਦ।

ਮਾਤੁਲੁਂ ਗਰਸਸ੍ਤਦ੍ਵਤ੍ਕਦਲ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਰਸੋ ਹਿ ਤੈਃ । ਪਕ੍ਵਤੈਲਂ ਹਰੇਦਾਸ਼ੁ ਸ੍ਤ੍ਰਾਵਾਦੀਂਸ਼੍ਚ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ ॥ ੧,੧੭੯.

ਮਾਤੂਲੁੰਗ ਤੇ ਕੇਲੇ ਦਾ ਰਸ, ਉਪਰੋਕਤ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਤੇਲ ਵਿੱਚ ਪਕਾ ਕੇ, ਇਸ ਨੂੰ ਲਗਾਉਣ ਨਾਲ ਰਸ ਆਉਣ ਤੇ ਹੋਰ ਰੋਗ ਤੁਰੰਤ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਕਰ੍ਣਯੋਃ ਕृਮਿਨਾਸ਼ਃ ਸ੍ਯਾਤ੍ਕਟੁਤੈਲਸ੍ਯ ਪੂਰਣਾਤ੍ । ਹਰਿਦ੍ਰਾ ਨਿਮ੍ਬਪਤ੍ਰਾਣਿ ਪਿਪ੍ਪਲ੍ਯੋ ਮਰਿਚਾਨਿ ਚ ॥ ੧,੧੭੯.

ਕੰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਤਿੱਖਾ ਤੇਲ ਪੂਰਾ ਦੇਣ ਨਾਲ ਕੰਨਾਂ ਦੇ ਕੀੜੇ ਮਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਹਲਦੀ, ਨੀਮ ਦੇ ਪੱਤੇ, ਪੀਪਲ ਤੇ ਕਾਲੀ ਮਿਰਚ।

ਵਿਡਙ੍ਗਭਦ੍ਰਂ ਮੁਸ੍ਤਞ੍ਚ ਸਪ੍ਤਮਂ ਵਿਸ਼੍ਵਭੇषਜਮ੍ । ਗੋਮੂਤ੍ਰੇਣ ਚ ਪਿष੍ਟ੍ਵੈਵ ਕृਤ੍ਵਾ ਚ ਵਟਿਕਾਂ ਹਰ ! । ਅਜੀਰ੍ਣਹृਦ੍ਭਵੇਚ੍ਚੈਕਂ ਦ੍ਵਯਂ ਵਿषੂਚਿਕਾਪਹਮ੍ ॥ ੧,੧੭੯.

ਵਿਡਾ, ਭਦਰਾ, ਮੁਸਤ ਤੇ ਸੱਤਵਾਂ — ਸਭ ਰੋਗਾਂ ਦੀ ਦਵਾਈ; ਗਾਂ ਦੇ ਪਿਸਾਬ ਨਾਲ ਪੀਸ ਕੇ ਗੋਲੀ ਬਣਾਈ ਜਾਵੇ, ਹਰੀ! ਇਕ ਗੋਲੀ ਅਜੀਰਨ ਦੂਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਦੋ ਗੋਲੀਆਂ ਵਿਸੂਚੀਕਾ ਦੂਰ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।