ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਆਟਰੂषਕਮੂਲਂ ਤੁ ਕਾਞ੍ਜਿਕਾਪਿष੍ਟਮੇਵ ਤੁ । ਤੇਨਾਕ੍ਸ਼ਿਬੂਮਿਲੇਪਾਚ੍ਚ ਚਕ੍ਸ਼ੁਃ ਸ਼ੂਲਂ ਵਿਨਸ਼੍ਯਤਿ ॥ ੧,੧੭੭.

ਆਟਰੂਸ਼ਕਾ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਨੂੰ ਖੱਟੀ ਕੰਜੀ ਨਾਲ ਪੀਸੋ ਅਤੇ ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਪਤਲੀ 'ਤੇ ਲਗਾਓ। ਇਸ ਨਾਲ ਅੱਖਾਂ ਦਾ ਦਰਦ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸਤਕ੍ਰਂ ਬਦਰੀਮੂਲਂ ਪੀਤਂ ਵਾਕ੍ਸ਼ਿਵ੍ਯਥਾਂ ਹਰੇਤ੍ । ਸੈਨ੍ਧਂਵਂ ਕਟੁਤੈਲਂ ਚ ਅਪਾਮਾਰ੍ਗਸ੍ਯ ਮੂਲਕਮ੍ ॥ ੧,੧੭੭.

ਸਤਕਰਾ ਅਤੇ ਬਦਰੀ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਪੀ ਕੇ ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਪੀੜ੍ਹ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸੈਂਧਾ ਨਮਕ, ਤਿੱਖਾ ਤੇਲ ਅਤੇ ਅਪਾਮਾਰਗ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਵੀ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹਨ।

ਕ੍ਸ਼ੀਰਕਾਞ੍ਜਿਕਸਂਘृष੍ਟਂ ਤਾਮ੍ਰਪਾਤ੍ਰੇ ਤੁ ਤੇਨ ਚ । ਅਞ੍ਜਨਾਤ੍ਪਿਞ੍ਜਟਸ੍ਯੈਵ ਨਾਸ਼ੋ ਭਵਤਿ ਸ਼ਙ੍ਕਰ ॥ ੧,੧੭੭.

ਦੂਧ ਅਤੇ ਖੱਟੀ ਕੰਜੀ ਨਾਲ ਤਾਮਬੇ ਦੇ ਬਰਤਨ ਵਿੱਚ ਰਗੜ ਕੇ, ਅੰਜਨ ਵਜੋਂ ਲਗਾਉਣ ਨਾਲ ਚਿਪਚਿਪੀ ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਹੇ ਸ਼ੰਕਰ।

ਓਂ ਦਦ੍ਰੁ ਸਰ ਕ੍ਰੋਂ ਹ੍ਰੀਂ ਠਃ ਠਃ ਦਦ੍ਰੁ ਸਰ ਹ੍ਰੀਂ ਹ੍ਰੀਂ ਓਂ ਉਂ ਊ ਸਰ ਕ੍ਰੀਂ ਕ੍ਰੀਂ ਠਃ ਠਃ । ਆਦ੍ਯਾ ਹਿ ਵਸ਼ਾਮਾਯਾਨ੍ਤਿ ਮਨ੍ਤ੍ਰੇਣਾਨੇਨ ਚਾਞ੍ਜਨਾਤ੍ ॥ ੧,੧੭੭.

ਓਂ ਦਦਰੁ ਸਰ ਕ੍ਰੋਂ ਹ੍ਰੀਂ ਠਹ ਠਹ ਦਦਰੁ ਸਰ ਹ੍ਰੀਂ ਹ੍ਰੀਂ ਓਂ ਉਂ ਊ ਸਰ ਕ੍ਰੀਂ ਕ੍ਰੀਂ ਠਹ ਠਹ — ਇਹ ਮੰਤ੍ਰ ਅੰਜਨ ਲਗਾਉਣ ਨਾਲ ਪਹਿਲੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

ਬਿਲ੍ਵਕਨੀਲਿਕਾਮੂਲਂ ਪਿष੍ਟਮਭ੍ਯਞ੍ਜਨੇਨ ਚ । ਅਨੇਨਾਞ੍ਜਿਤਮਾਤ੍ਰੇਣ ਨਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ ਤਿਮਿਰਾਣਿ ਹਿ ॥ ੧,੧੭੭.

ਬਿਲਵਾ ਅਤੇ ਕਨੀਲਿਕਾ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਪੀਸ ਕੇ ਲਗਾਉਣ ਨਾਲ, ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਹੀ ਹਨੇਰਾ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਕਟੁਕਂ (ਪਿਪ੍ਪਲੀ) ਤਗਰਂ ਚੈਵ ਹਰਿਦ੍ਰਾਮਲਕਂ ਵਚਾ । ਖਦਿਰਪਿष੍ਟਵਾਤ੍ਤਸ਼੍ਚ ਅਞ੍ਜਨਾਨ੍ਨੇਤ੍ਰਰੋਗਨੁਤ੍ ॥ ੧,੧੭੭.

ਪਿਪਲੀ, ਤਗਰ, ਹਲਦੀ, ਆਂਵਲਾ, ਵਚ ਅਤੇ ਖਦੀਰ — ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪੀਸ ਕੇ ਅੰਜਨ ਵਜੋਂ ਲਗਾਉਣ ਨਾਲ ਅੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਠੀਕ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

ਨੀਰਪੂਰ੍ਣਮੁਖੋ ਧੌਤਿ ਬृਹਨ੍ਮਾਨੇਨ ਯੋऽਕ੍ਸ਼ਿਣੀ । ਪ੍ਰਭਾਤੇ ਨੇਤ੍ਰਰੋਗੈਸ਼੍ਚ ਨਿਤ੍ਯਂ ਸਰ੍ਵੈਃ ਪ੍ਰਮੁਚ੍ਯਤੇ ॥ ੧,੧੭੭.

ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਹਰ ਸਵੇਰੇ ਮੂੰਹ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਧੋ ਕੇ, ਦੋਵੇਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਅੰਜਨ ਲਗਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸ਼ੁਕ੍ਲੈਰਣ੍ਡਸ੍ਯ ਮੂਲੇਨ ਪਤ੍ਰੇਣਾਪਿ ਪ੍ਰਸਾਧਿਤਮ੍ । ਛਗਦਗ੍ਧਸੇਕਮੌष੍ਣ੍ਯਾਚ੍ਚਕ੍ਸ਼ੁषੋਰ੍ਵਾਤਸ਼ਲਨਤ੍ ॥ ੧,੧੭੭.

ਸਫੈਦ ਅੰਡਾ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਅਤੇ ਪੱਤਾ, ਤਿਆਰ ਕਰਕੇ ਲਗਾਉਣ ਨਾਲ, ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਹਵਾ ਕਾਰਨ ਹੋਈ ਜਲਣ ਅਤੇ ਗਰਮੀ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਚਨ੍ਦਨਂ ਸੈਨ੍ਧਵਂ ਵृਦ੍ਧਪਾਲਾਸ਼ਸ਼੍ਚ ਹਰੀਤਕੀ । ਪਟਲਂ ਕੁਸੁਮਂ ਨੀਲੀ ਚ (ਵ) ਕ੍ਰਿਕਾਂ ਹਰਤੇऽਞ੍ਜਨਮ੍ ॥ ੧,੧੭੭.

ਚੰਦਨ, ਸੈਂਧਾ ਨਮਕ, ਪੁਰਾਣਾ ਪਾਲਾਸ਼, ਹਰੜ, ਕੁਸੁਮ ਅਤੇ ਨੀਲੀ — ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅੰਜਨ ਵਜੋਂ ਲਗਾਉਣ ਨਾਲ ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਚਾਦਰ ਅਤੇ ਦਾਗ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਗੁਞ੍ਜਾਮੂਲਂ ਛਾਗਮੂਤ੍ਰੇ ਘृष੍ਟਂ ਤਿਮਿਰਨੁਚ੍ਚ ਤਤ੍ਰੌਪ੍ਯਤਾਮ੍ਰਸੁਵਰ੍ਣਾਨਾਂ ਹਸ੍ਤਘृष੍ਟਸ਼ਲਾਕਯਾ ॥ ੧,੧੭੭.

ਗੂੰਜ ਦੀ ਜੜ੍ਹ, ਬਕਰੀ ਦੇ ਮੂਤਰ ਨਾਲ ਰਗੜ ਕੇ, ਹਨੇਰੇ ਲਈ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਚਾਂਦੀ, ਤਾਮਬੇ ਜਾਂ ਸੋਨੇ ਦੀ ਹੱਥ ਨਾਲ ਰਗੜੀ ਹੋਈ ਸਲਾਕਾ ਨਾਲ ਲਗਾਓ।

ਘृष੍ਟਮੁਦ੍ਵਰ੍ਤਨਂ ਰੁਦ੍ਰ ਕਾਮਲਾਵ੍ਯਾਧਿਨਾਸ਼ਨਮ੍ । ਘੋषਾਫਲਮਪਾਘ੍ਰਾਤਂ ਪੀਤਕਾਮਲਨਾਸ਼ਨਮ੍ ॥ ੧,੧੭੭.

ਇਸ ਨੂੰ ਉਤਾਰ ਕੇ ਲਗਾਉਣ ਨਾਲ, ਹੇ ਰੁਦਰ, ਪੀਲੀ ਕਮਲਾ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਘੋਸ਼ਾ ਫਲ ਨੂੰ ਸੁੰਘਣ ਨਾਲ ਪੀਲੀ ਕਮਲਾ ਠੀਕ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਦੂਰ੍ਵਾਦਾਡਿਮਪੁष੍ਪਂ ਤੁ ਅਲਕ੍ਤਕਹਰੀਤਕੀ । ਨਾਸਾਰ੍ਸ਼ਵਾਤਰਕ੍ਤਨੁਨ੍ਨਸ੍ਯਾਦ੍ਵੈ ਸ੍ਵਰਸੇਨ ਹਿ ॥ ੧,੧੭੭.

ਦੂਰਵਾ, ਦਾਦੀਮ ਫੁੱਲ, ਅਲਕਤਾ ਅਤੇ ਹਰੜ — ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਰਸ ਨਾਲ ਨੱਕ ਦੇ ਮਸੇ ਅਤੇ ਹਵਾ ਕਾਰਨ ਹੋਈ ਰੱਤ ਵਹਾਉਣ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਠੀਕ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਆਪਿष੍ਟ੍ਵਾ ਜਾਙ੍ਗਲੀ ਮੂ (ਤੂ) ਲਂ ਤਦ੍ਰਸੇਨ ਵृषਧ੍ਵਜ । ਨਸ੍ਯਾਦਾਰਾਦ੍ਵਿਨਸ਼੍ਯੇਤ ਨਾਸ਼ਾਰ੍ਸ਼ੋ ਨੀਲਲੋਹਿਤ ॥ ੧,੧੭੭.

ਜਾਂਗਲੀ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਪੀਸ ਕੇ, ਹੇ ਵृषਧਵਜ, ਉਸ ਦੇ ਰਸ ਨੂੰ ਨੱਕ ਵਿੱਚ ਲਗਾਉਣ ਨਾਲ ਨੀਲੇ ਅਤੇ ਲਾਲ ਨੱਕ ਦੇ ਮਸੇ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਗਵ੍ਯਂ ਘृਤਂ ਸਰ੍ਜਰਸਂ ਰੁਦ੍ਰ ਧਨ੍ਯਾਕਸੈਨ੍ਧਵਮ੍ । ਧੁਤ੍ਤੂਰਕਂ ਗੈਰਿਕਂ ਚ ਏਤੈਃ ਸਾਧਿਤਸਿਕ੍ਥਕਮ੍ ॥ ੧,੧੭੭.

ਗਾਂ ਦਾ ਘੀ, ਸਾਲ ਦੇ ਰਸ, ਰੁਦ੍ਰ, ਧਨੀਆ, ਸਿੰਧਾ ਨਮਕ, ਧਤੂਰਾ ਤੇ ਗੈਰਿਕ — ਇਹਨਾਂ ਨਾਲ ਬਣਾਈ ਹੋਈ ਦਵਾਈ ਵਾਲੀ ਲੋਈ।

ਸਤੈਲਂ ਵ੍ਰਣਨੁਤ੍ਸ੍ਯਾਚ੍ਚ ਸ੍ਫੁਟਿਤੋਦ੍ਧਟਿਤਾਧਰੇ । ਜਾਤੀਪਤ੍ਰਂ ਚ ਚਰ੍ਵਿਤ੍ਵਾ ਵਿਧृਤਂ ਮੁਖਰੋਗਨੁਤ੍ ॥ ੧,੧੭੭.

ਤੇਲ ਨਾਲ ਲਗਾ ਕੇ, ਟੁੱਟੇ ਜਾਂ ਪੜੇ ਹੋਏ ਹੋਠਾਂ ਦੇ ਜਖਮ ਠੀਕ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਜਾਸਵਾਂ ਦੀ ਪੱਤੀ ਚਬਾ ਕੇ ਰੱਖਣ ਨਾਲ ਮੂੰਹ ਦੇ ਰੋਗ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਭਕ੍ਸ਼ਾਤ੍ਕੇਸਰਬੀਜਸ੍ਯ ਦਨ੍ਤਾਃ ਸ੍ਯੁਸ਼੍ਚਲਿਤਾਃਸ੍ਥਿਰਾਃ । ਮੁष੍ਟਕਂ ਕੁष੍ਠਮੇਲਾ ਚ ਯष੍ਟਿਕਂ ਮਧੁਵਾਲਕਮ੍ ॥ ੧,੧੭੭.

ਕੇਸਰ ਦੇ ਬੀਜ ਖਾਣ ਨਾਲ, ਜੇ ਦੰਦ ਹਿਲਦੇ ਹੋਣ ਤਾਂ ਉਹ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਮੁਸ਼ਤਕਾ, ਕੁਸ਼ਟ, ਇਲਾਚੀ, ਮੁਲੀਠੀ ਤੇ ਸ਼ਹਦ ਵੀ।

ਧਨ੍ਯਾਕਮੇਤਦਦਨਾਨ੍ਮੁਖਦੁਰ੍ਗਨ੍ਧਨੁਦ੍ਧਰ । ਕषਾਯਂ ਕਟੁਕਂ ਵਾਪਿ ਤਿਕ੍ਤਸ਼ਾਕਸ੍ਯ ਭਕ੍ਸ਼ਣਾਤ੍ ॥ ੧,੧੭੭.

ਧਨੀਆ ਖਾਣ ਨਾਲ ਮੂੰਹ ਦੀ ਬਦਬੂ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਤੇ ਕਸੇਲੇ, ਤਿੱਖੇ ਜਾਂ ਕੜਵੇ ਸਾਗ ਖਾਣ ਨਾਲ ਵੀ।

ਤਲਯੁਕ੍ਤਸ੍ਯ ਨਿਤ੍ਯਂ ਸ੍ਯਾਨ੍ਮੁਖਦੁਰ੍ਗਨ੍ਧਤਾਕ੍ਸ਼ਯਃ । ਦਨ੍ਤਵ੍ਰਣਾਨਿ ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਕ੍ਸ਼ਯਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤ੍ਯਨੇਨ ਤੁ ॥ ੧,੧੭੭.

ਜੋ ਤੇਲ ਵਰਤਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਮੂੰਹ ਦੀ ਬਦਬੂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦੂਰ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ; ਦੰਦਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਜਖਮ ਵੀ ਇਸ ਨਾਲ ਠੀਕ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਕਾਞ੍ਜਿਕਸ੍ਯ ਸਤੈਲਸ੍ਯ ਗਣ੍ਡੂषਕਵਲਾਸ੍ਥਿਤਿਃ । ਤਾਮ੍ਬੂਲਚੂਰ੍ਣਦਗ੍ਧਸ੍ਯ ਮੁਖਸ੍ਯ ਵ੍ਯਾਧਿਨੁਚ੍ਛਿਵ ! ॥ ੧,੧੭੭.

ਕਾਂਜੀ ਤੇ ਤੇਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣ ਜਾਂ ਤੰਬੂਲ ਦੀ ਚੂਰਨ ਜਲਾਕੇ ਲਗਾਉਣ ਨਾਲ, ਮੂੰਹ ਦੇ ਰੋਗ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਸ਼ਿਵ।

ਪਰਿਤ੍ਯਕ੍ਤਸ਼੍ਲੇष੍ਮਣਸ਼੍ਚ ਸ਼ੁਣ੍ਠੀਚਰ੍ਵਣਤੋ ਯਥਾ । ਮਾਤੁਲੁਙ੍ਗਦਲਾਨ੍ਯੇਲਾ ਯष੍ਟੀ ਮਧੁ ਚ ਪਿਪ੍ਪਲੀ ॥ ੧,੧੭੭.

ਸੁੰਠ ਚਬਾਉਣ ਨਾਲ ਕਫ਼ ਛੱਡ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਮਾਤੂਲੁੰਗ ਦੀ ਪੱਤੀ, ਇਲਾਚੀ, ਮੁਲੀਠੀ, ਸ਼ਹਦ ਤੇ ਪੀਪਲੀ ਵੀ।

ਜਾਤੀਪਤ੍ਰਮਥੈषਾਂ ਚ ਚੂਰ੍ਣਂ ਲੀਢ੍ਵਾ ਤਥਾ ਕृਤਮ੍ । ਸ਼ੇਫਾਲਿਕਜਟਾਯਾਸ਼੍ਚ ਚਰ੍ਵਣਂ ਗਲਸ਼ੁਣ੍ਠਿਨੁਤ੍ ॥ ੧,੧੭੭.

ਜਾਸਵਾਂ ਦੀ ਪੱਤੀ ਤੇ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਚੂਰਨ ਲੈ ਕੇ, ਸ਼ੇਫਾਲੀ ਦੀ ਜੜ ਚਬਾਉਣ ਨਾਲ ਗਲੇ ਦੀ ਸੁੱਕਣ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਨਾਸਾਸ਼ਿਰਾਰਕ੍ਤਕਰ੍षਾਨ੍ਨਸ਼੍ਯੇਚ੍ਛਂਸ਼ਕਰ ਜਿਹ੍ਵਿਕਾ । ਰਸਃ ਸ਼ਿਰੀषਬੀਜਾਨਾਂ ਹਰਿਦ੍ਰਾਯਾਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਗੁਣਃ ॥ ੧,੧੭੭.

ਜੇ ਨੱਕ, ਸਿਰ ਜਾਂ ਜੀਭ 'ਚ ਖੂਨ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਸ਼ੀਰੀਸ਼ ਦੇ ਬੀਜਾਂ ਦਾ ਰਸ, ਹਲਦੀ ਦੇ ਚਾਰ ਗੁਣਾ ਨਾਲ।

ਤੇਨ ਪਕ੍ਵੇਨ ਭੂਤੇਸ਼ ਨਸ੍ਯਂ ਮਸ੍ਤਕਰੋਗਨੁਤ੍ । ਗਲਰੋਗਾ ਵਿਨਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ ਨਸ੍ਯਮਾਤ੍ਰੇਣ ਤਤ੍ਕ੍ਸ਼ਣਾਤ੍ ॥ ੧,੧੭੭.

ਇਹ ਪਕਾ ਕੇ, ਹੇ ਭੂਤਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਨੱਕ ਵਿੱਚ ਪਾਉਣ ਨਾਲ ਸਿਰ ਦੇ ਰੋਗ ਠੀਕ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਨੱਕ ਦੀ ਦਵਾਈ ਨਾਲ ਗਲੇ ਦੇ ਰੋਗ ਤੁਰੰਤ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਦਨ੍ਤਕੀਟਵਿਨਾਸ਼ਃ ਮ੍ਯਾਦ੍ਗੁਞ੍ਜਾਮੂਲਸ੍ਯ ਚਰ੍ਵਣਾਤ੍ । ਕਾਕਜਙ੍ਘਾਸ੍ਨੁਹੀਨੀਲੀਕਵਾਯੋ ਮਧੁਮੋਜਿਤਃ ॥ ੧,੧੭੭.

ਗੁੰਜ ਦੀ ਜੜ ਚਬਾਉਣ ਨਾਲ ਦੰਦਾਂ ਦੇ ਕੀੜੇ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਕਾਕਜੰਘਾ, ਸਨੁਹੀ, ਨੀਲੀ ਤੇ ਸ਼ਹਦ ਮਿਲਾ ਕੇ।

ਦਨ੍ਤਾਕ੍ਰਾਨ੍ਤਾਨ੍ਦਨ੍ਤਜਾਂਸ਼੍ਚ ਕृਮੀਨ੍ਨਾਸ਼ਯਤੇ ਸ਼ਿਵ । ਘਤਂ ਕਰ੍ਕਟਪਾਦੇਨ ਦੁਗ੍ਧੋਨ੍ਮਿਸ਼੍ਰੇਣ ਸਾਧਿਤਮ੍ ॥ ੧,੧੭੭.

ਹੇ ਸ਼ਿਵ, ਇਹ ਦੰਦਾਂ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਕੀੜੇ ਅਤੇ ਦੰਦਾਂ 'ਚ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਕੀੜੇ ਨਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਕੇਕੜੇ ਦੇ ਪੈਰ ਤੇ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਬਣਾਈ ਹੋਈ ਲੋਈ।

ਤੇਨ ਚਾਮ੍ਯਙ੍ਗਿਤਾਦਨ੍ਤਾਃ ਕੁਰ੍ਯੁਃ ਕਟਕਟਾਨ੍ਨ ਹਿ । ਲਿਪ੍ਤ੍ਵਾ ਕਰ੍ਕਟਪਾਦੇਨ ਕੇਵਲੇਨਾਥਵਾਸ਼ਿਵ ॥ ੧,੧੭੭.

ਇਸ ਨੂੰ ਲਗਾ ਕੇ, ਦੰਦ ਕਟਕਟ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ; ਜਾਂ ਕੇਕੜੇ ਦੇ ਪੈਰ ਨਾਲ ਹੀ ਲਗਾ ਕੇ, ਹੇ ਸ਼ਿਵ।

ਤ੍ਰਿਸਪ੍ਤਾਹਂ ਵਾਃ ਪਿष੍ਟਾਨਿ ਜ੍ਯੋਤਿष੍ਮਤ੍ਯਾਃ ਫਲਾਨਿ ਹਿ । ਸ਼ੁਕ੍ਲਾਭਯਾਮਜ੍ਜਲੇਪਾਦ੍ਦਨ੍ਤਸ੍ਯਾਙ੍ਕਕਲਙ੍ਕਨੁਤ੍ ॥ ੧,੧੭੭.

ਇੱਕੀ ਦਿਨ ਲਈ, ਜੋਤਿਸਮਤੀ ਦੇ ਫਲ ਪੀਸ ਕੇ, ਚਿੱਟਾ ਰਾਈ ਤੇ ਕੱਚਾ ਚਾਵਲ ਲਾ ਕੇ, ਦੰਦਾਂ ਦੇ ਦਾਗ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਲੋਧ੍ਰਕੁਙ੍ਕੁਮਮਞ੍ਜਿष੍ਠਾਲੋਹਕਾ ਲੇਯਕਾਨਿ ਚ । ਯਵਤਣ੍ਡੁਲਮੇਤੈਸ਼੍ਚ ਯष੍ਟੀ ਮਧੁਸਮਨ੍ਵਿਤੈਃ ॥ ੧,੧੭੭.

ਲੋਧਰ, ਕੁੰਕੁਮ, ਮੰਜਿਠ, ਲੋਹਾ ਤੇ ਹੋਰ ਚੂਰਨ; ਜੌ ਤੇ ਚਾਵਲ, ਮੁਲੀਠੀ ਤੇ ਸ਼ਹਦ ਮਿਲਾ ਕੇ।

ਵਾਰਿਪਿष੍ਟੈਰ੍ਵਕ੍ਤ੍ਰਲੇਪਃ ਸ੍ਤ੍ਰੀਣਾਂ ਸ਼ੋਭਨਵਕ੍ਤ੍ਰਕृਤ੍ । ਦ੍ਵਿਭਾਗਂ ਛਾਗਦੁਗ੍ਧੇਨ ਤੈਲਪ੍ਰਸ੍ਥਂ ਤੁ ਸਾਧਿਤਮ੍ ॥ ੧,੧੭੭.

ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪੀਸ ਕੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਲਾ ਕੇ, ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਮੂੰਹ ਨੂੰ ਸੋਹਣਾ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਦੋ ਭਾਗ ਬੱਕਰੀ ਦੇ ਦੁੱਧ ਤੇ ਇਕ ਭਾਗ ਤੇਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਬਣਾਇਆ।