ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਮृਤਭ੍ਰष੍ਟਾਭਯਾਲੇਪਾਤ੍ਤ੍ਰਿਫਲਾ ਕ੍ਸ਼ੀਰਸਂਯੁਤਾ । ਸ਼ੁਣ੍ਠੀਨਿਮ੍ਬਦਲੈਃ ਪਿष੍ਟੈਃ ਸੁਖੋष੍ਣੈਃ ਸ੍ਵਲ੍ਪਸੈਨ੍ਧਵੈਃ । ਧਾਰ੍ਯਸ਼੍ਚਕ੍ਸ਼ੁषਿ ਸਂਕ੍ਸ਼ੇਪਾਚ੍ਛੋਥਕਣ੍ਡੂਰੁਜਾਪਹਃ ॥ ੧,੧੭੧.

ਤ੍ਰਿਫਲਾ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਜਾਂ ਸੁੱਕੀ ਅਦਰਕ ਤੇ ਨੀਮ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲ, ਥੋੜ੍ਹਾ ਗਰਮ ਤੇ ਸਿੰਧਾ ਨਮਕ ਮਿਲਾ ਕੇ ਪੀਸ ਕੇ ਅੱਖਾਂ 'ਤੇ ਲਗਾਉਣ ਨਾਲ ਸੁਜਨ, ਖੁਜਲੀ ਤੇ ਦਰਦ ਤੁਰੰਤ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਅਭਯਾਕ੍ਸ਼ਾਮृਤਂ ਚੈਕਦ੍ਵਿਚਤੁਰ੍ਭਾਗਿਕਂ ਯੁਤਮ੍ । ਮਧ੍ਵਾਜ੍ਯਲੀਢਂ ਕ੍ਵਾਥੋ ਵਾ ਸਰ੍ਵਨੇਤ੍ਰਰੁਗਰ੍ਦਨਮ੍ ॥ ੧,੧੭੧.

ਅਭਯਾ ਅਤੇ ਹਰੀਤਕੀ ਦਾ ਕਢਾ, ਇੱਕ, ਦੋ ਜਾਂ ਚਾਰ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਸ਼ਹਦ ਤੇ ਘੀ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਪੀਣ ਨਾਲ ਸਭ ਅੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

ਚਨ੍ਦਨਤ੍ਰਿਫਲਾਪੂਗਪਲਾਸ਼ਤਰੁਮੂਲਕੈਃ । ਜਲਪਿष੍ਟੈਰਿਯਂ ਵਿਰ੍ਤਿਰਸ਼ੇषਤਿਮਿਰਾਪਹਾ ॥ ੧,੧੭੧.

ਚੰਦਨ, ਤ੍ਰਿਫਲਾ, ਸੁਪਾਰੀ ਅਤੇ ਪਲਾਸ਼ ਦੇ ਰੂਟਾਂ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਪੀਸ ਕੇ ਬਣੀ ਲਪਟ ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਦੀ ਘਟਾਟ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।

ਦਧ੍ਨਾਤਿਘृष੍ਟਂ ਮਰਿਚਂ ਰਾਤ੍ਰ੍ਯਾਨ੍ਧ੍ਯਾਪਹਮਞ੍ਜਨਮ੍ । ਤ੍ਰਿਫਲਾਕ੍ਵਾਥਕਲ੍ਕਾਭ੍ਯਾਂ ਸਪਯਸ੍ਕਂ ਸ਼ृਤਂ ਘृਤਮ੍ ॥ ੧,੧੭੧.

ਦਹੀਂ ਵਿੱਚ ਮਿਰਚ ਪੀਸ ਕੇ ਬਣੀ ਲਪਟ ਰਾਤ ਦੇ ਅੰਧੇਰੇ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦੀ ਹੈ; ਤ੍ਰਿਫਲਾ ਦੇ ਕਢੇ ਤੇ ਪੇਸਟ ਅਤੇ ਪਯਸ ਨਾਲ ਪਕਾਇਆ ਘੀ ਅੱਖਾਂ ਲਈ ਲਾਭਕਾਰੀ ਹੈ।

ਤਿਮਿਰਾਣ੍ਯਚਿਰਾਦ੍ਧਨ੍ਯਾਤ੍ਪੀਤਮੇਤਨ੍ਨਿਸ਼ਾਮੁਖੇ । ਪਿਪ੍ਪਲੀਤ੍ਰਿਫਲਾ ਦ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ਾਲੋਹਚੂਰ੍ਣਂ ਸਸੈਨ੍ਧਵਮ੍ ॥ ੧,੧੭੧.

ਇਹ ਦਵਾਈ ਰਾਤ ਨੂੰ ਲੈਣ ਨਾਲ ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਦੀ ਘਟਾਟ ਜਲਦੀ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਪੀਪਲੀ, ਤ੍ਰਿਫਲਾ, ਅੰਗੂਰ, ਲੋਹਾ ਚੂਰਨ ਤੇ ਸਿੰਧਾ ਨਮਕ।

ਭृਙ੍ਗਰਾਜਰਸੈਰ੍ਘृष੍ਟਂ ਘੁਟਿਕਾਞ੍ਜਨਮਿष੍ਯਤੇ । ਆਨ੍ਧ੍ਯਂ ਸਤਿਮਿਰਂ ਕਾਚਂ ਹਨ੍ਤ੍ਯਨ੍ਯਾਨ੍ਨੇਤ੍ਰਰੋਗਕਾਨ੍ ॥ ੧,੧੭੧.

ਭ੍ਰਿੰਗਰਾਜ ਦੇ ਰਸ ਨਾਲ ਪੀਸ ਕੇ ਬਣੀ ਲਪਟ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਇਹ ਅੰਧਾਪਨ, ਰੋਸ਼ਨੀ ਦੀ ਘਟਾਟ, ਮੋਤੀਆ ਤੇ ਹੋਰ ਅੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦੂਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।

ਤ੍ਰਿਕਟੁ ਤ੍ਰਿਫਲਾ ਨਕ੍ਤ ਸੈਨ੍ਧਵਂ ਚ ਮਨਃ ਸ਼ਿਲਾ । ਰੁਚਕਂ ਸ਼ਙ੍ਖਨਾਭਿਸ਼੍ਚ ਜਾਤੀਪੁष੍ਪਾਣਿ ਨਿਮ੍ਬਕਮ੍ ॥ ੧,੧੭੧.

ਤ੍ਰਿਕਟੂ, ਤ੍ਰਿਫਲਾ, ਸਿੰਧਾ ਨਮਕ, ਮਨਸ਼ਿਲਾ, ਰੁਚਕ, ਸ਼ੰਖ, ਜਾਤੀ ਦੇ ਫੁੱਲ ਤੇ ਨੀਮ—

ਰਸਾਞ੍ਜਨਂ ਭृਙ੍ਗਰਾਜਂ ਘृਤਂ ਮਧੁ ਪਯਸ੍ਤਥਾ । ਏਤਤ੍ਪਿष੍ਟ੍ਵਾ ਚ ਵਟਿਕਾ ਸਰ੍ਵਨੇਤ੍ਰਰੁਗਰ੍ਦਿਨੀ ॥ ੧,੧੭੧.

—ਰਸਾਂਜਨ, ਭ੍ਰਿੰਗਰਾਜ, ਘੀ, ਸ਼ਹਦ ਤੇ ਪਯਸ ਨਾਲ ਪੀਸ ਕੇ ਬਣੀਆਂ ਗੋਲੀਆਂ ਸਭ ਅੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦੂਰ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।

ਦਗ੍ਧਮੇਰਣ੍ਡਕਂ ਮੂਲਂ ਲੇਪਾਤ੍ਕਾਕਿਕਪੇषਿਤਮ੍ । ਸ਼ਿਰੋऽਰ੍ਤਿਂ ਨਾਸ਼ਯਤ੍ਯਾਸ਼ੁ ਪੁष੍ਪਂ ਵਾ ਮੁਚੁਕੁਨ੍ਦਕ (ਜ) ਮ੍ ॥ ੧,੧੭੧.

ਜਲਿਆ ਰੇੜਾ ਦੀ ਜੜ crow ਦੇ ਵਿਸ਼ਟਾ ਨਾਲ ਪੀਸ ਕੇ ਜਾਂ ਮੁਚਕੁੰਦ ਦੇ ਫੁੱਲ ਦੀ ਲਪਟ ਸਿਰ 'ਤੇ ਲਗਾਉਣ ਨਾਲ ਸਿਰ ਦਾ ਦਰਦ ਤੁਰੰਤ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸ਼ਤਮੂਲ੍ਯੈਰਣ੍ਡਮੂਲਚਕ੍ਰਾਵ੍ਯਾਘ੍ਰੀਪਲੈਃ ਸ਼ृਤਮ੍ । ਤੈਲਂ ਨਸ੍ਯਮਰੁਸ਼੍ਲੇष੍ਮਤਿਮਿਰੋਰ੍ਧ੍ਵਰ੍(ਦ੍ਧ) ਗਦਾਪਹਮ੍ ॥ ੧,੧੭੧.

ਸ਼ਤਮੂਲੀ, ਰੇੜਾ ਦੀ ਜੜ, ਚਕਰਾ, ਵਿਆਘਰੀ ਤੇ ਪਲਾਸ਼ ਨਾਲ ਪਕਾਇਆ ਤੇਲ ਨੱਕ ਵਿੱਚ ਪਾਉਣ ਨਾਲ ਸੁੱਕਾ, ਕਫ, ਅੰਧੇਰਾ ਤੇ ਉਪਰਲੇ ਹਿੱਸੇ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

ਨਾਚਨਂ (ਲਨਣਂ) ਸਗੁਡਂ ਵਿਸ਼੍ਵਂ ਪਿਪ੍ਪਲੀ ਵਾ ਸਸੈਨ੍ਧਵਾ । ਭੁਜਸ੍ਤਮ੍ਭਾਦਿਰੋਗੇषੁ ਸਰ੍ਵੇषੂਰ੍ਧ੍ਵਗਦੇषੁ ਚ ॥ ੧,੧੭੧.

ਨਾਚਨ ਜਾਂ ਲਣਣ ਨੂੰ ਗੁੜ ਨਾਲ ਜਾਂ ਪੀਪਲੀ ਨੂੰ ਸਿੰਧਾ ਨਮਕ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਲੈਣ ਨਾਲ ਬਾਂਹ ਦੀ ਸੁੰਨਤਾ ਤੇ ਉਪਰਲੇ ਹਿੱਸੇ ਦੀਆਂ ਸਭ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਲਈ ਲਾਭਕਾਰੀ ਹੈ।

ਸੂਰ੍ਯਾਵਰ੍ਤੇ ਵਿਧਾਤਵ੍ਯਂ ਨਸ੍ਯਕਰ੍ਮਾਦਿਭੇषਜਮ੍ । ਦਸ਼ਮੂਲੀਕषਾਯਂ ਤੁ ਸਰ੍ਪਿਃ ਸੈਨ੍ਧਵਸਂਯੁਤਮ੍ । ਨਸ੍ਯਮਙ੍ਗਵਿਭੇਦਘ੍ਨਂ ਸੂਰ੍ਯਾਵਰ੍ਤਸ਼ਿਰੋऽਰ੍ਤਿਨੁਤ੍ ॥ ੧,੧੭੧.

ਸੂਰਜ ਦੇ ਗੇੜ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਰੋਗਾਂ ਲਈ, ਨੱਕ ਵਿੱਚ ਦਵਾਈਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਇਲਾਜ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਦਸ਼ਮੂਲੀ ਦਾ ਕਢਾ, ਘੀ ਤੇ ਸਿੰਧਾ ਨਮਕ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਨੱਕ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਹੱਡੀਆਂ ਦੇ ਦਰਦ ਅਤੇ ਸਿਰ ਦੀ ਪੀੜ੍ਹ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਦੇ ਗੇੜ ਕਾਰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਦਧ੍ਨਾ ਸੌਵਰ੍ਚਲਾਜਾਜੀਮਧੂਕਂ ਨੀਲਮੁਤ੍ਪਲਮ੍ । ਪਿਬੇਤ੍ਕ੍ਸ਼ੌਦ੍ਰਯੁਤਂ ਨਾਰੀ ਵਾਤਾਸृਗ੍ਦਰਪੀਡਿਤਾ ॥ ੧,੧੭੧.

ਜੋ ਔਰਤ ਵਾਤ ਜਾਂ ਰਕਤ ਦੇ ਰੋਗ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਦਹੀਂ, ਕਾਲਾ ਨਮਕ, ਅਜਵਾਇਨ, ਮਧੂਕ, ਨੀਲਾ ਕਮਲ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਦ ਮਿਲਾ ਕੇ ਪੀ ਲਵੇ।

ਵਾਸਕਸ੍ਵਰਸਂ ਪੈਤ੍ਤੇ ਗੁਡੂਚ੍ਯਾ ਰਸਮੇਵ ਵਾ । ਜਲੇਨਾਮਲਕੀਬੀਜਂ ਕਲ੍ਕਂ ਵਾਸਸਿਤਾਮਧੁ ॥ ੧,੧੭੧.

ਪਿੱਤ ਦੇ ਰੋਗਾਂ ਲਈ, ਵਾਸਕਾ ਜਾਂ ਗੁਡੂਚੀ ਦਾ ਤਾਜਾ ਰਸ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਆਮਲਾ ਦੇ ਬੀਜਾਂ ਦਾ ਪੇਸਟ ਪਾਣੀ ਨਾਲ, ਵਾਸਾ, ਚੀਨੀ ਤੇ ਸ਼ਹਿਦ ਦੇ ਨਾਲ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਆਮਲਕ੍ਯਾ ਮਧੁਰਸਂ ਮੂਲਂ ਕਾਰ੍ਪਾਸਮੇਵ ਵਾ । ਪਾਣ੍ਡੁਪ੍ਰਦਰਸ਼ਾਨ੍ਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਪਿਬੇਤ੍ਤਣ੍ਡੁਲਵਾਰਿਣਾ ॥ ੧,੧੭੧.

ਪਾਂਡੂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਦਰ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਲਈ, ਆਮਲਾ ਦਾ ਮਿੱਠਾ ਰਸ ਜਾਂ ਕਪਾਹ ਦਾ ਮੂਲ ਚਾਵਲ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਪੀਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਤਣ੍ਡੁਲੀਯਕਮੂਲਂ ਤੁ ਸਕ੍ਸ਼ੌਦ੍ਰੇ ਸਰਸਾਞ੍ਜਨਮ੍ । ਤਣ੍ਡੁਲੋਦਕਸਂਪੀਤਂ ਸਰ੍ਵਾਂਸ਼੍ਚਾਸृਕ੍ਦਰਾਞ੍ਜਯੇਤ੍ । ਕੁਸ਼ਮੂਲਂ ਤਣ੍ਡੁਲਾਦ੍ਭਿਃ ਪੀਤਂ ਚਾਸृਕ੍ਦਰਂ ਜਯੇਤ੍ ॥ ੧,੧੭੧.

ਤੰਡੁਲੀyaka ਦਾ ਮੂਲ, ਸ਼ਹਿਦ ਅਤੇ ਤਾਜਾ ਰਸ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਚਾਵਲ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਪੀਣ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਅਤਿ ਰਕਤਸ੍ਰਾਵ ਰੋਗ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕੁਸ਼ ਦਾ ਮੂਲ ਵੀ ਚਾਵਲ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਪੀਣ ਨਾਲ ਰਕਤਸ੍ਰਾਵ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੀਗਰੁਡਮਹਾਪੁਰਾਣਮ੍ ੧੭੨ ਧਨ੍ਵਨ੍ਤਰਿਰੁਵਾਚ । ਸ੍ਤ੍ਰੀਰੋਗਾਦਿਚਿਕਿਤ੍ਸਾਂ ਚ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯੇ ਸੁਸ਼੍ਰੁਤ ਤਚ੍ਛृਣੁ । ਯੋਨਿਵ੍ਯਾਪਤ੍ਸੁ ਭੂਯਿष੍ਟਂ ਸ਼ਸ੍ਯਤੇ ਕਰ੍ਮ ਵਾਤਜਿਤ੍ ॥ ੧,੧੭੨.

ਧਨਵੰਤਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੁਣ ਮੈਂ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਰੋਗਾਂ ਦਾ ਇਲਾਜ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਸੁਸ਼ਰੁਤ, ਸੁਣ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਰੋਗਾਂ ਵਿੱਚ ਯੋਨੀ ਦੀ ਗੜਬੜ ਹੋਵੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਤ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਇਲਾਜ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਵਚੋਪਕੁਞ੍ਚਿਕਾਜਾਤੀਕृष੍ਣਾਵਾਸਕਸੈਨ੍ਧਵਮ੍ । ਅਜਮੋਦਾਯਵਕ੍ਸ਼ਾਰਂ ਚਿਤ੍ਰਕਂ ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਨ੍ਵਿਤਮ੍ ॥ ੧,੧੭੨.

ਵਚ, ਪਕੁੰਚਿਕਾ, ਜਾਤੀ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਵਾਸਕਾ, ਸਿੰਧਾ ਨਮਕ, ਅਜਵਾਇਨ, ਯਵਕਸ਼ਾਰ, ਚਿਤਰਕ ਅਤੇ ਚੀਨੀ — ਇਹ ਸਾਰੇ ਮਿਲਾ ਕੇ ਇੱਕ ਮਿਸ਼ਰਣ ਬਣਾਈਏ।

ਪਿष੍ਟ੍ਵਾਲੋਡ੍ਯ ਜਲਾਦ੍ਯੈਸ਼੍ਚ ਖਾਦਯੇਦ੍ਧृਤਭਰ੍ਜਿਤਮ੍ । ਯੋਨਿਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਾਰ੍ਤਿਹृਦ੍ਰੋਗਗੁਲ੍ਮਾਰ੍ਸ਼ੋ ਵਿਨਿਵਰ੍ਤਯੇਤ੍ ॥ ੧,੧੭੨.

ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪੀਸ ਕੇ, ਪਾਣੀ ਜਾਂ ਹੋਰ ਤਰਲ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਘੀ ਵਿੱਚ ਭੁਨ ਕੇ ਖਾਓ। ਇਹ ਇਲਾਜ ਯੋਨੀ, ਪਾਸੇ, ਦਿਲ, ਗਠੜੀ ਅਤੇ ਬਵਾਸੀਰ ਦੀ ਪੀੜ੍ਹ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਬਦਰੀਪਤ੍ਰਸਂਲੇਪਾਦ੍ਯੋਨਿਰ੍ਭਿਨ੍ਨਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਮ੍ਯਤਿ । ਲੋਧ੍ਰਤੁਮ੍ਬੀਫਲਾਲੇਪਾਦ੍ਯੋਨੇਰ੍ਦਾਰ੍ਢ੍ਯਂ ਕਰੋਤਿ ਚ ॥ ੧,੧੭੨.

ਬਦਰੀ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਦੀ ਲੇਪ ਯੋਨੀ ਦੀ ਫਟ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਲੋਧਰ ਅਤੇ ਤੁੰਬੀ ਦੇ ਫਲ ਦੀ ਲੇਪ ਯੋਨੀ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਦੀ ਹੈ।

ਪਞ੍ਚਪਲ੍ਲਵਪਿष੍ਟਾਹ੍ਵਮਾਲਤੀਕੁਸੁਮੈਰ੍ਘृਤਮ੍ । ਰਵਿਪਕ੍ਵਮਸृਗ੍ਧਾਰਂ ਯੋਨਿਗਨ੍ਧਵਿਨਾਸ਼ਨਮ੍ ॥ ੧,੧੭੨.

ਪੰਜ ਪੱਤਿਆਂ ਅਤੇ ਮਾਲਤੀ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਪੇਸਟ ਨਾਲ ਘੀ, ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਵਿੱਚ ਪਕਾ ਕੇ, ਅਸਮਾਨ ਰਕਤਸ੍ਰਾਵ ਅਤੇ ਯੋਨੀ ਦੀ ਗੰਧ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਸਕਾਞ੍ਜਿਕਂ ਜਪਾਪੁष੍ਪਪੁष੍ਪਂ ਜ੍ਯੋਤਿष੍ਮਤੀਦਲਮ੍ । ਦੂਰ੍ਵਾਪਿष੍ਟਂ ਚ ਸਂਪ੍ਰਾਸ਼੍ਯ ਚਿਤ੍ਰਕਂ ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਨ੍ਵਿਤਮ੍ ॥ ੧,੧੭੨.

ਜਪਾ ਦੇ ਫੁੱਲ, ਖੱਟਾ ਕੰਜੀ, ਜੋਤਿਸ਼ਮਤੀ ਦੇ ਪੱਤੇ ਅਤੇ ਦੂਬ ਦੀ ਪੇਸਟ, ਚਿਤਰਕ ਤੇ ਚੀਨੀ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਖਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਧਾਤ੍ਰ੍ਯਞ੍ਜਨਾਭਯਾਚੂਰ੍ਣਂ ਤੋਯਪੀਤਂ ਰਜੋ ਹਰੇਤ੍ । ਸਦੁਗ੍ਧਾ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਾ ਪੀਤਾ ਨਸ੍ਯਾਦ੍ਵਾ ਪੁਤ੍ਰਦਾ ऋਤੌ ॥ ੧,੧੭੨.

ਧਾਤਰੀ, ਅੰਜਨ ਅਤੇ ਅਭਯਾ ਦਾ ਚੂਰਨ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਪੀਣ ਨਾਲ ਰਜੋ ਰੋਗ ਦੂਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਲਕਸ਼ਮਣਾ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਪੀਣ ਜਾਂ ਨੱਕ ਵਿੱਚ ਪਾਉਣ ਨਾਲ, ਉੱਤਮ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਦੁਗ੍ਧਸ੍ਯਾਰ੍ਧਾਢਕਂ ਚਾਜ੍ਯਮਸ਼੍ਵਗਨ੍ਧਾ ਚ ਪੁਤ੍ਰਦਾ । ਵਨ੍ਧ੍ਯਾ ਪੁਤ੍ਰਂ ਲਭੇਤ੍ਪੀਤ੍ਵਾ ਘृਤੇਨ ਵ੍ਯੋਪਕੇਸਰਮ੍ ॥ ੧,੧੭੨.

ਆਧਾ ਆਢhaka ਦੁੱਧ, ਘੀ ਅਤੇ ਅਸ਼ਵਗੰਧਾ ਪੁੱਤਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਔਰਤ ਬਾਂਝ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਇਹ ਘੀ ਤੇ ਵਯੋਪਕੇਸ਼ਰ ਨਾਲ ਪੀ ਲਵੇ, ਤਾਂ ਪੁੱਤਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।

ਕੁਸ਼ਕਾਸ਼ੋਰੁਚृਕਾਨਾਂ ਮृਲੈਰ੍ਗੋਕ੍ਸ਼ੁਰਕਸ੍ਯ ਚ । ਸ਼ृਤਂ ਦੁਗ੍ਧਂ ਸਿਤਾਯੁਕ੍ਤਂ ਗਰ੍ਭਿਣ੍ਯਾਃ ਸ਼ੂਲਨੁਤ੍ਪਰਮ੍ ॥ ੧,੧੭੨.

ਕੁਸ਼, ਕਾਸ਼, ਉਰੁਚ੍ਰਿਕਾ, ਮ੍ਰਿਲਾ ਅਤੇ ਗੋਕਸ਼ੁਰਕਾ ਦਾ ਕਢਾ, ਦੁੱਧ ਤੇ ਚੀਨੀ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਗਰਭਵਤੀ ਔਰਤ ਦੀ ਪੇਟ ਦੀ ਪੀੜ੍ਹ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਇਲਾਜ ਹੈ।

ਪਾਠਾਲਾਙ੍ਗਲਿਸਿਂਹਾਮ੍ਯਮਯੂਰਕੂਟਜੈਃ ਪृਥਕ੍ । ਨਾਭਿਬਸ੍ਤਿ ਭਗਾਲੇਪਾਤ੍ਸੁਖਂ ਨਾਰੀ ਪ੍ਰਸੂਯਤੇ ॥ ੧,੧੭੨.

ਪਾਠਾ, ਅਲੰਗਲੀ, ਸਿੰਹਾ, ਮਯੂਰਾ ਅਤੇ ਕੂਟਜਾ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਨਾਭੀ, ਮੂਤ੍ਰਥੈਲੀ ਅਤੇ ਯੋਨੀ 'ਤੇ ਲੇਪ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਔਰਤ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਜਨਮ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।

ਸੂਤਾਯਾ ਹृਚ੍ਛਿਰੋਬਸ੍ਤਿਸ਼ੂਲਮਰ੍ਕਨ੍ਦ (ਕ੍ਵਲ੍ਲ) ਸਂਜ੍ਞਿਤਮ੍ । ਯਵਕ੍ਸ਼ਾਰਂ ਪਿਬੇਤ੍ਤਤ੍ਰ ਮਸ੍ਤੁ ਕੋष੍ਣੋਦਕੇਨ ਵਾ ॥ ੧,੧੭੨.

ਜਦੋਂ ਦਾਈ ਨੂੰ ਦਿਲ, ਸਿਰ ਅਤੇ ਮੂਤ੍ਰਥੈਲੀ ਵਿੱਚ ਦਰਦ ਹੋਵੇ, ਜਿਸਨੂੰ ਅਰਕੰਦਾ (ਕਵੱਲਾ) ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਯਵਕਸ਼ਾਰ ਦੁੱਧ ਜਾਂ ਗੁੰਨਮ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਪੀਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਦਸ਼ਮੂਲੀਕृਤਃ ਕ੍ਤਾਥਃ ਸਾਜ੍ਯਃ ਮੂਤਿਰੁਜਾਪਹਃ । ਸ਼ਾਤਿਲਣ੍ਡੁਲਚੂਰ੍ਣਂ ਤੁ ਸਦੁਗ੍ਧਂ ਦੁਗ੍ਧਕृਦ੍ਭਵੇਤ੍ ॥ ੧,੧੭੨.

ਦਸ਼ਮੂਲੀ ਦਾ ਕਢਾ ਘੀ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਯੋਨੀ ਦੀ ਪੀੜ੍ਹ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਾਤਿਲਾ ਅਤੇ ਚਾਵਲ ਦਾ ਚੂਰਨ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਪੀਣ ਨਾਲ, ਦੁੱਧ ਵਧਦਾ ਹੈ।

ਵਿਦਾਰੀ ਕਨ੍ਦਸ੍ਵਰਸਂ ਮੂਲਂ ਕਾਰ੍ਪਾਸਜਂ ਤਥਾ । ਧਾਤ੍ਰੀ ਸ੍ਤਨ੍ਯਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧ੍ਯਰ੍ਥਂ ਮੁਦ੍ਗਯੂਪਰਸਾਸ਼ਿਨੀ ॥ ੧,੧੭੨.

ਵਿਦਾਰੀ ਦੇ ਮੂਲ ਦਾ ਰਸ, ਕਪਾਹ ਦੇ ਮੂਲ ਅਤੇ ਧਾਤਰੀ, ਇਹਨਾਂ ਨਾਲ ਦੁੱਧ ਸਾਫ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮੂੰਗ ਦੀ ਯੂਕੜੀ ਖਾਣ ਨਾਲ ਵੀ ਲਾਭ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।