ਵਿਡਙ੍ਗਤ੍ਰਿਲਾਚੂਰ੍ਣਂ ਛਰ੍ਦਿਹृਨ੍ਮਧੁਨਾ ਸਹ । ਆਮ੍ਰਜਮ੍ਬੂਕषਾਯਂ ਵਾ ਪਿਬੋਨ੍ਮਾਕ੍ਸ਼ਿਕਸਂਯੁਤਮ੍ ॥ ੧,੧੭੦.
ਵਿਡੰਗ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਲਾ ਦਾ ਚੂਰਨ ਸ਼ਹਦ ਨਾਲ ਲੈਣਾ, ਜਾਂ ਅੰਬ ਤੇ ਜੰਬੂ ਦਾ ਕਢਾ ਸ਼ਹਦ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਪੀਣਾ, ਉਲਟੀ ਲਈ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੈ।
ਛਰ੍ਦਿ ਸਰ੍ਵਾਂ ਪ੍ਰਣੁਦਤਿ ਤृष੍ਣਾਞ੍ਚੈਵਾਪਕਰ੍षਤਿ । ਤ੍ਰਿਫਲਾ ਭ੍ਰਮਮੂਰ੍ਛਾਹृਤ੍ਪੀਤਾ ਸਾ ਮਧੁਨਾਪਿ ਵਾ ॥ ੧,੧੭੦.
ਤ੍ਰਿਫਲਾ, ਸ਼ਹਦ ਨਾਲ ਪੀਣ ਨਾਲ, ਸਾਰੀ ਉਲਟੀ, ਪਿਆਸ, ਚੱਕਰ ਅਤੇ ਬੇਹੋਸ਼ੀ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਪਞ੍ਚਗਵ੍ਯਂ ਹਿਤਂ ਪਾਨਾਦਪਸ੍ਮਾਰਗ੍ਰਹਾਦਿਨੁਤ੍ । ਕੂष੍ਮਾਣ੍ਡਕਰਸੋ ਵਾਜ੍ਯਂ ਸਯष੍ਟਿਕਂ ਤਦਰ੍ਥਕृਤ੍ ॥ ੧,੧੭੦.
ਪੰਜਗਵਿਆ ਪੀਣ ਨਾਲ ਮਿਰਗੀ ਅਤੇ ਭੂਤ-ਪਰੇਤ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਲਈ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੈ; ਕੁਸਮਾਂਡਾ ਦਾ ਰਸ ਚਾਵਲ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਵੀ ਇਸ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੀਰਸਵਚਾਕੁष੍ਠਸ਼ਙ੍ਖਪੁष੍ਪੀਭਿਰੇਵ ਚ । ਪੁਰਾਣਂ ਸੇਵ੍ਯਮੁਨ੍ਮਾਦਗ੍ਰਹਾਪਸ੍ਮਾਰਦ੍ਘृਨੁਤਮ੍ ॥ ੧,੧੭੦.
ਬ੍ਰਾਹਮੀ, ਵਚ, ਕੁਸ਼ਟ ਅਤੇ ਸ਼ੰਖਪੁਸ਼ਪੀ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਪੁਰਾਣਾ ਘੀ ਉਨਮਾਦ, ਭੂਤ-ਪਰੇਤ ਅਤੇ ਮਿਰਗੀ ਲਈ ਵਰਤਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਅਸ਼੍ਵਗਨ੍ਧਾਕषਾਯੇ ਚ ਕਲ੍ਕੇ ਕ੍ਸ਼ੀਰੇ ਚਤੁਰ੍ਗੁਣੇ । ਘृਤਪਕ੍ਵਨ੍ਤੁ ਵਾਤਘ੍ਨਂ ਵृष੍ਯਂ ਮਾਂ ਸਾਯ ਪੁਤ੍ਰਕृਤ੍ ॥ ੧,੧੭੦.
ਉਹ ਅਸ਼ਵਗੰਧਾ ਦੀ ਕਸ਼ਾਏ ਜਾਂ ਪੀਸ ਕੇ ਚਾਰ ਗੁਣਾ ਦੁੱਧ ਵਿੱਚ ਪਕਾ ਕੇ ਘੀ ਨਾਲ ਲੈਵੇ; ਇਹ ਨੁਸਖਾ ਵਾਤ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦਾ, ਤਾਕਤ ਵਧਾਉਂਦਾ ਅਤੇ ਪੁੱਤਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਨੀਲੀਮੁਣ੍ਡੀਰਿਕਾਚੂਰ੍ਣਂ ਮਧੁਸਰ੍ਪਿਃ ਸਮਨ੍ਵਿਤਮ੍ । ਛਿਨ੍ਨਾਕ੍ਵਾਥਂ ਪਿਬਨ੍ਹਨ੍ਤਿ ਵਾਤਰਕ੍ਤਂ ਸੁਦੁਸ੍ਤਰਮ੍ ॥ ੧,੧੭੦.
ਨੀਲੀ ਅਤੇ ਮੁੰਡੀਆਂ ਦਾ ਚੂਰਨ ਸ਼ਹਿਦ ਤੇ ਘੀ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਚਿਨਾ ਦੇ ਕਢੇ ਨਾਲ ਪੀਣ, ਵਾਤਰਕਤ ਨੂੰ—even ਜ਼ਿਆਦਾ ਗੰਭੀਰ ਹੋਵੇ—ਮੁਕਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਸਗੁਡਾਃ ਪਞ੍ਚ ਪਥ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਕੁष੍ਟਾਰ੍ਸ਼ੋਵਾਤਸਾਦਨਾਃ । ਗਡਚੀਸ੍ਵਰਸਂ ਕਲ੍ਕਂ ਚੂਰ੍ਣਂ ਵਾ ਕ੍ਵਾਥਮੇਵ ਵਾ ॥ ੧,੧੭੦.
ਪੰਜ ਪਥਿਆ ਜਗਰੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਕੁਸ਼ਟ, ਬਾਝ ਅਤੇ ਵਾਤ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਲਈ ਦਵਾਈ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਰਸ, ਪੀਸ, ਚੂਰਨ ਜਾਂ ਕਢਾ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਵਾਤਰਕ੍ਤਾਨ੍ਤਕਂ ਕਾਲਾਗੁਡੂਚੀਕ੍ਵਾਥਕਲ੍ਕਤਃ । ਕੁष੍ਠਵ੍ਰਣਾਦਿਸ਼ਮਨਂ ਸ਼ृਤਮਾਜ੍ਯਂ ਸਦੁਗ੍ਧਕਮ੍ ॥ ੧,੧੭੦.
ਕਾਲਾ ਗੁਡੂਚੀ ਦਾ ਕਢਾ ਤੇ ਪੀਸ ਵਾਤਰਕਤ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਘੀ ਤੇ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਪਕਾ ਕੇ, ਇਹ ਕੁਸ਼ਟ, ਜਖਮ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਮਾਨ ਰੋਗਾਂ ਨੂੰ ਠੰਢਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਤ੍ਰਿਫਲਾਗੁਗ੍ਗੁਲੁਰ੍ਵਾਤਰਕ੍ਤਮੂਰ੍ਛਾਪਹਾਰਕਃ । ਊਰੁਸ੍ਤਮ੍ਭਵਿਨਾਸ਼ਾਯ ਗੋਮੂਤ੍ਰੇਣ ਚ ਗੁਗ੍ਗੁਲੁਃ ॥ ੧,੧੭੦.
ਤ੍ਰਿਫਲਾ ਤੇ ਗੁਗਗਲੁ ਵਾਤਰਕਤ ਅਤੇ ਬੇਹੋਸ਼ੀ ਦੂਰ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਗੁਗਗਲੁ ਗੋਮੂਤਰ ਨਾਲ ਲੈਣ, ਪਿੰਡੀਆਂ ਦੀਆਂ ਜਕੜਾਂ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ੁਣ੍ਠੀਗੋਕ੍ਸ਼ੁਰਕਕ੍ਵਾਥਃ ਸਾਮਵਾਤਾਰ੍ਤਿਸ਼ੂਲਨੁਤ੍ । ਦਸ਼ਮੂਲਾਮृਤੈਰਣ੍ਡਰਾਸ੍ਨਾਨਾਗਰਦਾਰੁਭਿਃ ॥ ੧,੧੭੦.
ਸੁੰਠ ਤੇ ਗੋਕਸ਼ੁਰਾ ਦਾ ਕਢਾ ਵਾਤ ਅਤੇ ਸਾਮਵਾਤ ਦੀਆਂ ਪੀੜਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਦਸ਼ਮੂਲਾ, ਅਮ੍ਰਿਤ, ਏਰੰਡ, ਰਾਸਨਾ, ਨਾਗਰ ਤੇ ਦਾਰੂ ਨਾਲ ਵੀ।
ਕ੍ਵਾਥੋ ਹਨ੍ਤਿ ਮਾਹਸ਼ੋਥਂ ਮਰੀਚਗੁਡਸਂਯੁਤਃ । ਕਾਸਘ੍ਨੋ ਮੋਦਕਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਸ੍ਤृष੍ਣਾਰੋਚਕਨਾਸ਼ਨਃ ॥ ੧,੧੭੦.
ਮਰੀਚ ਤੇ ਗੁੜ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਕਢਾ ਵੱਡੀ ਸੋਜ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਮੋਦਕ ਖਾਸੀ ਤੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਮੁਕਾ ਕੇ ਭੁੱਖ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਕਣ੍ਟਕਾਰਿਗੁਡੂਚੀਭ੍ਯਾਂ ਪृਥਕ੍ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਤ੍ਪਲੇ ਰਸੇ । ਪ੍ਰਸ੍ਥਸਿਦ੍ਧਂ ਘृਤਞ੍ਚੈਵ ਕਾਸਨੁਦ੍ਧृਦਿ ਦੀਪਨਃ ॥ ੧,੧੭੦.
ਕੰਟਾਕਾਰੀ ਤੇ ਗੁਡੂਚੀ ਦਾ ਰਸ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਬਤੀਸ ਪਲੇ, ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਥ ਘੀ ਨਾਲ ਪਕਾ ਕੇ, ਖਾਸੀ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਤੇ ਦਿਲ ਨੂੰ ਤਾਕਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਕृष੍ਣਾਧਾਤ੍ਰੀਸਿਤਾਸ਼ੁਣ੍ਠੀਮਰੀਚਸੈਨ੍ਧਵਾਨ੍ਵਿਤਃ । ਕ੍ਵਾਥ ਏਰਣ੍ਡਤੈਲੇਨ ਸਾਮਂ ਹਨ੍ਤ੍ਯਨਿਲਂ ਗੁਰੁਮ੍ ॥ ੧,੧੭੦.
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਧਾਤਰੀ, ਸਿਤਾ, ਸੁੰਠ, ਮਰੀਚ ਤੇ ਸੈਂਧਾ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਕਢਾ, ਏਰੰਡ ਦੇ ਤੇਲ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਭਾਰੀ ਵਾਤ ਨੂੰ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਮੁਕਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਬਲਾ ਪੁਨਰ੍ਨਵੈਰਣ੍ਡਬृਹਤੀਦ੍ਵਯਗੋਕ੍ਸ਼ੁਰੈਃ । ਸਹਿਙ੍ਗੁਲਵਰ੍ਣ ਪੀਤਂ ਵਾਤਸ਼ੂਲਵਿਮਰ੍ਦਨਮ੍ ॥ ੧,੧੭੦.
ਬਲਾ, ਪੁਨਰਨਵਾ, ਏਰੰਡ, ਦੋਨੋ ਬ੍ਰਿਹਤੀ ਅਤੇ ਗੋਕਸ਼ੁਰਾ, ਹਿੰਗੁਲਾ ਨਾਲ ਰੰਗ ਕੇ, ਪੀਣ ਤੇ ਵਾਤ ਦੀ ਪੀੜ ਦੂਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਤ੍ਰਿਫਲਾਨਿਮ੍ਬਯष੍ਟੀਕਕਟੁਕਾਰਗ੍ਵਧੈਃ ਸ਼ृਤਮ੍ । ਪਾਯਯੇਨ੍ਮਧੁਨਾ ਮਿਸ਼੍ਰਂ ਦਾਹਸ਼ੂਲੋਪਸ਼ਾਨ੍ਤਯੇ ॥ ੧,੧੭੦.
ਤ੍ਰਿਫਲਾ, ਨਿੰਬਾ, ਯਸ਼ਟੀ, ਕਟੁਕਾ ਤੇ ਅਰਗਵਧਾ ਦਾ ਕਢਾ, ਸ਼ਹਿਦ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਜਲਣ ਤੇ ਦਰਦ ਨੂੰ ਠੰਢਾ ਕਰਨ ਲਈ ਪਿਲਾਓ।
ਤ੍ਰਿਫਲਾਪਃ ਸਯष੍ਟੀਕਾਃ ਪਰਿਣਾਮਾਰ੍ਤਿਨਾਸ਼ਨਾਃ । ਗੋਮੂਤ੍ਰਸ਼ੁਦ੍ਧਮਣ੍ਡੂਰਂ ਤ੍ਰਿਫਲਾਚੂਰ੍ਣਸਂਯੁਤਮ੍ । ਵਿਲਿਹਨ੍ਮਧੁਸਰ੍ਪਿਰ੍ਭ੍ਯਾਂ ਸ਼ੂਲਂ ਹਨ੍ਤਿ ਤ੍ਰਿਦੋषਜਮ੍ ॥ ੧,੧੭੦.
ਤ੍ਰਿਫਲਾ ਦਾ ਪਾਣੀ ਯਸ਼ਟੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਪਚਣ ਦੀ ਪੀੜ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਸ਼ੁੱਧ ਮੰਡੂਰ ਤ੍ਰਿਫਲਾ ਚੂਰਨ ਨਾਲ, ਸ਼ਹਿਦ ਤੇ ਘੀ ਨਾਲ ਚਾਟ ਕੇ, ਤਿੰਨੋ ਦੋਸ਼ਾਂ ਦੀ ਪੀੜ ਮੁਕਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਤ੍ਰਿਵृਤ੍ਕृष੍ਣਾਹਰੀਤਕ੍ਯੋ ਦ੍ਵਿਚਤੁष੍ਪਞ੍ਚਭਾਗਿਕਾਃ । ਗੁਟਿਕਾ ਗੁਡਤੁਲ੍ਯਾਸ੍ਤਾ ਵਿਡ੍ਵਿਬਨ੍ਧਗਦਾਪਹਾਃ ॥ ੧,੧੭੦.
ਤ੍ਰਿਵ੍ਰਿਤ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਤੇ ਹਰੀਤਕੀ, ਦੋ, ਚਾਰ ਤੇ ਪੰਜ ਹਿੱਸੇ, ਗੁੜ ਦੇ ਆਕਾਰ ਦੀਆਂ ਗੋਲੀ ਬਣਾਕੇ, ਕਬਜ਼ ਤੇ ਰੋਗ ਦੂਰ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਹਰੀਤਕੀਯਵਕ੍ਸ਼ਾਰਪਿਪ੍ਪਲੀਤ੍ਰਿਵृਤਸ੍ਤਥਾ । ਘृਤੈਸ਼੍ਚੂਰ੍ਣਮਿਦਂ ਪੇਯਮੁਦਾਵਰ੍ਤਾਵਿਨਾਸ਼ਨਮ੍ ॥ ੧,੧੭੦.
ਹਰੀਤਕੀ, ਯਵਕਸ਼ਾਰ, ਪੀਪਲੀ ਤੇ ਤ੍ਰਿਵ੍ਰਿਤ ਦਾ ਚੂਰਨ, ਘੀ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਉਡਾਵਰਤ ਮੁਕਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਤ੍ਰਿਵृਦ੍ਧਰੀਤਕੀਸ਼੍ਯਾਮਾਃ ਸ੍ਨੁਹੀਕ੍ਸ਼ੀਰੇਣ ਭਾਵਿਤਾਃ । ਵਟਿਕਾ ਮੂਤ੍ਰਪੀਤਾਸ੍ਤਾਃ ਸ਼੍ਰੇष੍ਟਾਸ਼੍ਚਾਨਾਹਭੇਦਿਕਾਃ ॥ ੧,੧੭੦.
ਤ੍ਰਿਵ੍ਰਿਤ, ਹਰੀਤਕੀ ਤੇ ਸ਼ਿਆਮਾ, ਸਨੁਹੀ ਦੇ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਕਰਕੇ, ਗੋਲੀ ਬਣਾਕੇ ਮੂਤਰ ਨਾਲ ਲੈਣ, ਕਬਜ਼ ਤੋੜਨ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹਨ।
ਤ੍ਰ੍ਯੂषਣਤ੍ਰਿਫਲਾਧਨ੍ਯਵਿਡਙ੍ਗਚਵ੍ਯਚਿਤ੍ਰਕੈਃ । ਕਲ੍ਕੀਕृਤੈਰ੍ਘृਤਂ ਸਿਦ੍ਧਂ ਸਂਸ੍ਕਾਰਂ ਵਾਤਗੁਲ੍ਮਨੁਤ੍ ॥ ੧,੧੭੦.
ਤ੍ਰਿਊਸ਼ਣ, ਤ੍ਰਿਫਲਾ, ਧਨਿਆ, ਵਿਡੰਗ, ਚਵਿਆ ਤੇ ਚਿਤਰਕਾ ਦਾ ਪੀਸ ਕੇ ਘੀ ਵਿੱਚ ਪਕਾ ਕੇ, ਵਾਤ-ਗੁਲਮ ਦੀ ਦਵਾਈ ਹੈ।
ਮੂਲਂ ਨਾਗਰਮਾਨੀਤਂ ਸਕ੍ਸ਼ੀਰਂ ਹृਦਯਾਰ੍ਤਿਨੁਤ੍ । ਸੌਵਚਲਂ ਤਦਰ੍ਧਨ੍ਤੁ ਸ਼ਿਵਾਨਾਞ੍ਚ ਘृਤਂ ਪਿਬੇਤ੍ ॥ ੧,੧੭੦.
ਨਾਗਰ ਦਾ ਮੂਲ ਲਿਆ ਕੇ ਦੁੱਧ ਵਿੱਚ ਪਕਾ ਕੇ, ਦਿਲ ਦੀ ਪੀੜ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਸੈਂਧਾ ਲੂਣ ਅੱਧਾ ਹਿੱਸਾ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵਾ ਦਾ ਘੀ ਪੀਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਕਣਾਪਾषਾਣਭੇਦੈਰ੍ਵਾ ਸ਼ਿਲਾਜਤੁਕਚੂਰ੍ਣਕਮ੍ । ਤਣ੍ਡੁਲੀਭਿਰ੍ਗੁਡੇਨਾਪਿ ਮੂਤ੍ਰਕृਚ੍ਛ੍ਰੀਤਿ ਜੀਵਤਿ ॥ ੧,੧੭੦.
ਕਣਾ, ਪਾਸ਼ਾਣਭੇਦ ਜਾਂ ਸ਼ਿਲਾਜਤੂ ਦਾ ਚੂਰਨ, ਚਾਵਲ ਤੇ ਗੁੜ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਮੂਤਰ ਦੀ ਤਕਲੀਫ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਤੇ ਜੀਵਨ ਵਾਪਸ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਅਮृਤਾਨਾਗਰੀਧਾਤ੍ਰੀਵਾਜਿਗਨ੍ਧਾਤ੍ਰਿਕਣ੍ਟਕਾਮ੍ । ਪ੍ਰਪਿਬੇਦ੍ਵਾਤਰੇਗਾਰ੍ਤਃ ਸਸ਼ੂਲੋ ਮੂਤ੍ਰਕृਚ੍ਛ੍ਰਵਾਨ੍ ॥ ੧,੧੭੦.
ਜੋ ਵਾਤ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ਾਬ ਕਰਣ ਵਿੱਚ ਦਰਦ ਤੇ ਮੁਸ਼ਕਲ ਆਉਂਦੀ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਅਮ੍ਰਿਤਾ, ਨਾਗਰੀ, ਧਾਤਰੀ, ਵਾਜਿਗੰਧਾ ਤੇ ਤ੍ਰਿਕੰਟਕਾ ਦਾ ਕਢਾ ਪੀਵੇ।
ਸਿਤਾਤੁਲ੍ਯੋ ਯਵਕ੍ਸ਼ਾਰਃ ਸਰ੍ਵਕृਚ੍ਛ੍ਰਨਿਵਾਰਣਃ । ਨਿਦਿਗ੍ਧਿਕਾਰਸੋ ਵਾਪਿ ਸਕ੍ਸ਼ੌਦ੍ਰਃ ਕृਚ੍ਛ੍ਰਨਾਸ਼ਨਃ ॥ ੧,੧੭੦.
ਯਵਖ਼ਾਰਾ, ਜੋ ਚੀਨੀ ਵਾਂਗ ਦਿਸਦਾ ਹੈ, ਪੇਸ਼ਾਬ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਨਿਦਿਗਧਿਕਾ ਦਾ ਰਸ ਤੇ ਸ਼ਹਦ ਮਿਲਾ ਕੇ ਪੀਣ ਨਾਲ ਇਹ ਰੋਗ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਲਵਣਂ ਤ੍ਰਿਫਲਾਕਲ੍ਕੈਰ੍ਮੂਤ੍ਰਾਘਾਤਹਰਂ ਸ੍ਮृਤਮ੍ । ਮੂਤ੍ਰੇ ਵਿਰੁਦ੍ਧੇ ਕਰ੍ਪੂਰਚੂਰ੍ਣਂ ਲਿਙ੍ਗੇ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ਯੇਤ੍ ॥ ੧,੧੭੦.
ਨਮਕ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਫਲਾ ਦੇ ਪਿਸੇ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਪੇਸ਼ਾਬ ਰੁਕਣ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਜੇ ਪੇਸ਼ਾਬ ਰੁਕਿਆ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਕਰਪੂਰ ਦਾ ਚੂਰਨ ਲਿੰਗ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾਵੇ।
ਕ੍ਵਾਥਸ਼੍ਚ ਸ਼ਿਗ੍ਰੁਮੂਲੋਤ੍ਥਃ ਕਟੂष੍ਣੋਸ਼੍ਮਾਨਿਪਾਤਨਃ । ਸਰ੍ਵਮੇਹਹਰੋਧਾਤ੍ਰ੍ਯਾ ਰਸਃਕ੍ਸ਼ੌਦ੍ਰਨਿਸ਼ਾਯੁਤਃ । ਤ੍ਰਿਫਲਾਦਾਰੁਦਾਰ੍ਵ੍ਯष੍ਟਕ੍ਵਾਥਃ ਕ੍ਸ਼ੌਦ੍ਰੇਣ ਮੇਹਹਾ ॥ ੧,੧੭੦.
ਸ਼ਿਗਰੂ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਕਢਾ, ਜੋ ਤਿੱਖਾ ਤੇ ਗਰਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪੇਸ਼ਾਬ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ; ਧਾਤਰੀ ਦਾ ਰਸ, ਸ਼ਹਦ ਤੇ ਹਲਦੀ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਪੇਸ਼ਾਬ ਦੇ ਸਾਰੇ ਰੋਗ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਤ੍ਰਿਫਲਾ, ਦਾਰੂ, ਦਾਰਵੀ ਤੇ ਅਸ਼ਟਕਾ ਦਾ ਕਢਾ, ਸ਼ਹਦ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਪੇਸ਼ਾਬ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਅਸ੍ਵਪ੍ਨਂ ਚ ਵ੍ਯਵਾਯਂ ਚ ਵ੍ਯਾਯਾਮਾਸ਼੍ਚਿਨ੍ਤਨਾਨਿ ਚ । ਸ੍ਥੌਲ੍ਯਮਿਚ੍ਛਨ੍ਪਪਰਿਤ੍ਯਕ੍ਤਂ ਕ੍ਰਮੇਣਾਭਿਪ੍ਰਵਰ੍ਧਯੇਤ੍ ॥ ੧,੧੭੦.
ਜੋ ਮੋਟਾਪਾ ਘਟਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਧੀਰੇ-ਧੀਰੇ ਜਾਗਣਾ, ਸੰਯਮ, ਕਸਰਤ ਤੇ ਸੋਚ ਵਧਾਏ ਅਤੇ ਵਧੀਕ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਛੱਡ ਦੇਵੇ।
ਯਵਸ਼੍ਯਾਮਾਕਭੋਜੀ ਸ੍ਯਾਸ੍ਥੌਲ੍ਯਕृਨ੍ਮਧੁਵਾਰਿਣਾ । ਉष੍ਣਮਨ੍ਨਂ ਸਮਣ੍ਡਂ ਵਾ ਪਿਬਨ੍ਕृਸ਼ਤਨੁਰ੍ਭਵੇਤ੍ ॥ ੧,੧੭੦.
ਜੋ ਜਣੇ ਯਵ ਤੇ ਸ਼ਿਆਮਾਕਾ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਪਤਲਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਸ਼ਹਦ ਵਾਲਾ ਪਾਣੀ ਜਾਂ ਗਰਮ ਭੋਜਨ ਜੂਸ ਸਮੇਤ ਪੀਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਤਲਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਚਵ੍ਯਜੀਰਕਂ ਵ੍ਯੋषਾ ਹਿਙ੍ਗੁਸੌਵਰ੍ਚਲਾਮਲਾਃ । ਮਧੁਨਾ ਰਕ੍ਤਵਃ ਪੀਤਾ ਮੇਧੋਘ੍ਨਾ ਸਰ੍ਵਦੀਪਨਾਃ ॥ ੧,੧੭੦.
ਚਵਿਆ, ਜੀਰਾ, ਵਯੋਸ਼ਾ, ਹਿੰਗ, ਸੌਵਰਚਲ ਤੇ ਆਮਲਾ ਦੇ ਚੂਰਨ ਨੂੰ ਸ਼ਹਦ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਪੀਣ ਨਾਲ ਖੂਨ ਸਾਫ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਚਰਬੀ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਹਰੇਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਭੋਜਨ ਪਚਦਾ ਹੈ।
ਚਤੁਰ੍ਗੁਣੇ ਜਲੇ ਮੂਤ੍ਰੇ ਦ੍ਵਿਗੁਣੇ ਚਿਤ੍ਰਕਾਣਿ ਚ । ਕਲ੍ਕੈਃ ਸਿਦ੍ਧ ਘृਤ ਪ੍ਰਸ੍ਥਂ ਸਕ੍ਸ਼ੀਰਂ ਜਠਰੀ ਪਿਬੇਤ੍ ॥ ੧,੧੭੦.
ਚਾਰ ਗੁਣਾ ਪਾਣੀ ਤੇ ਦੋ ਗੁਣਾ ਪੇਸ਼ਾਬ ਵਿੱਚ ਚਿਤਰਕਾ ਦੇ ਟੁਕੜੇ ਪਕਾ ਕੇ, ਪਿਸ ਕੇ, ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਥ ਘੀ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਪੀਣ ਨਾਲ ਪੇਟ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਠੀਕ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।