ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਜਗ੍ਧ੍ਵਾ ਫਲਂ ਮਧੁਵਨੇ ਦृष੍ਟਾ ਸੀਤਤ੍ਯਵੇਦਯਤ੍ । ਵੇਣੀਰਤ੍ਨਞ੍ਚ ਰਾਮਾਯ ਰਾਮੋ ਲਙ੍ਕਾਪੁਰ੍ਰੀ ਯਯੌ ॥ ੧,੧੪੩.

ਮਧੁਵਨ ਵਿੱਚ ਫਲ ਖਾ ਕੇ ਤੇ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ, ਹਨੂਮਾਨ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸਿਆ ਤੇ ਚੋਟੀ ਦਾ ਰਤਨ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਰਾਮ ਲੰਕਾ ਨਗਰ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋਇਆ।

ਸਸੁਗ੍ਰੀਵਃ ਸ ਹਨੁਮਾਨ੍ਸਾਂਗਦਸ਼੍ਚ ਸਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਃ । ਵਿਭੀषਣੋऽਪਿ ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਃ ਸ਼ਰਣਂ ਰਾਘਵਂ ਪ੍ਰਤਿ ॥ ੧,੧੪੩.

ਸੁਗ੍ਰੀਵ, ਹਨੂਮਾਨ, ਅੰਗਦ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਅਤੇ ਵਿਭੀਸ਼ਣ, ਜੋ ਰਾਘਵ ਦੇ ਸ਼ਰਨ ਆਏ ਸਨ, ਰਾਮ ਦੇ ਨਾਲ ਚਲੇ।

ਲਙ੍ਕੈਸ਼੍ਵਰ੍ਯੇष੍ਵਭ੍ਯषਿਞ੍ਚਦ੍ਰਾਮਸ੍ਤਂ ਰਾਵਣਾਨੁਜਮ੍ । ਰਾਮੋ ਨਲੇਨ ਸੇਤੁਞ੍ਚ ਕृਤ੍ਵਾਬ੍ਧੌ ਚੋਤ੍ਤਤਾਰ ਤਮ੍ ॥ ੧,੧੪੩.

ਰਾਮ ਨੇ ਰਾਵਣ ਦੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਲੰਕਾ ਦਾ ਰਾਜ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਨਲ ਦੇ ਨਾਲ ਸਮੁੰਦਰ 'ਤੇ ਪੁਲ ਬਣਾਇਆ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਲਿਆ।

ਸੁਵੇਲਾਵਸ੍ਥਿਤਸ਼੍ਚੈਵ ਪੁਰੀਂ ਲਙ੍ਕਾਂ ਦਦਰ੍ਸ਼ਹ । ਅਥ ਤੇ ਵਾਨਰਾ ਵੀਰਾ ਨੀਲਾਙ੍ਗਦਨਲਾਦਯਃ ॥ ੧,੧੪੩.

ਸੁਵੇਲਾ ਪਹਾੜ 'ਤੇ ਖੜਾ ਹੋ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਲੰਕਾ ਨਗਰ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ। ਫਿਰ ਨੀਲ, ਅੰਗਦ, ਨਲ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵਾਨਰ ਵੀਰ ਆਏ।

ਧੂਮ੍ਰਧੂਮ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ਵੀਰੇਨ੍ਦ੍ਰਾ ਜਾਮ੍ਬਵਤ੍ਪ੍ਰਮੁਖਾਸ੍ਤਦਾ । ਮੈਨ੍ਦਦ੍ਵਿਵਿਦਮੁਖ੍ਯਾਸ੍ਤੇ ਪੁਰੀਂ ਲਙ੍ਕਾਂ ਬਭਞ੍ਜਿਰੇ ॥ ੧,੧੪੩.

ਜਾਂਬਵੰਤ, ਮੈੰਦ, ਦਿਵਿਦ, ਤੇ ਧੂੰਮਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਰਾਕਸ਼ਸ ਮੁਖੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਹ ਸਭ ਲੰਕਾ ਨਗਰ ਨੂੰ ਉਜਾੜਣ ਲੱਗ ਪਏ।

ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਂਸ਼੍ਚ ਮਹਾਕਾਯਾਨ੍ਕਾਲਾਞ੍ਜਨਚਯੋਪਮਾਨ੍ । ਰਾਮਃ ਸਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੋ ਹਤ੍ਵਾ ਸਕਪਿਃ ਸਰ੍ਵਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਨ੍ ॥ ੧,੧੪੩.

ਰਾਮ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਅਤੇ ਵਾਨਰਾਂ ਨੇ, ਕੋਲੇ ਦੇ ਢੇਰ ਵਰਗੇ ਕਾਲੇ ਤੇ ਵੱਡੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।

ਵਿਦ੍ਯੁਜ੍ਜਿਹ੍ਵਞ੍ਚ ਧੂਮ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ਂ ਦੇਵਾਨ੍ਤਕਨਰਾਨ੍ਤ ਕੌ । ਮਹੋਦਰਮਹਾਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਾਵਤਿਕਾਯਂ ਮਹਾਬਲਮ੍ ॥ ੧,੧੪੩.

ਉਸ ਨੇ ਵਿਦ੍ਯੁੱਜਿਹਵਾ, ਧੂੰਮਰਾਖਸ਼, ਦੇਵਾਂਤਕ, ਨਰਾਂਤਕ, ਮਹੋਦਰ, ਮਹਾਪਾਰਸ਼ਵ, ਅਤਿਕਾਇਆ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮਹਾਬਲੀ ਮਾਰੇ।

ਕੁਮ੍ਭਂ ਨਿਕੁਮ੍ਭਂ ਮਤ੍ਤਞ੍ਚ ਮਕਰਾਕ੍ਸ਼ਂ ਹ੍ਯਕਮ੍ਪਨਮ੍ । ਪ੍ਰਹਸ੍ਤਂ ਵੀਰਮੁਨ੍ਮਤ੍ਤਂ ਕੁਮ੍ਭਕਰ੍ਣਂ ਮਹਾਬਲਮ੍ ॥ ੧,੧੪੩.

ਕੁੰਭ, ਨਿਕੁੰਭ, ਮੱਤ, ਮਕਰਾਖਸ਼, ਅਕੰਪਨ, ਪ੍ਰਹਸਤ ਤੇ ਉੱਤਮ ਯੋਧਾ, ਅਤੇ ਮਹਾਬਲੀ ਕੁੰਭਕਰਨ ਨੂੰ ਵੀ ਉਸ ਨੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।

ਰਾਵਣਿਂ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੋऽਚ੍ਛਿਨ੍ਤ ਹ੍ਯਸ੍ਤ੍ਰਾਦ੍ਯੈ ਰਾਘਵੋ ਬਲੀ । ਨਿਕृਤ੍ਯ ਬਾਹੁਚਕ੍ਰਾਣਿ ਰਾਵਣਨ੍ਤੁ ਨ੍ਯਪਾਤਯਨ੍ ॥ ੧,੧੪੩.

ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਵੱਜਿਆ, ਤੇ ਬਲਵਾਨ ਰਾਘਵ ਨੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਕੱਟ ਕੇ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਢੇਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

ਸੀਤਾਂ ਸ਼ੁਦ੍ਧਾਂ ਗृਹੀਤ੍ਵਾਥ ਵਿਮਾਨੇ ਪੁष੍ਪਕੇ ਸ੍ਥਿਤਃ । ਸਵਾਨਰਃ ਸਮਾਯਾਤੋ ਹ੍ਯਯੋਧ੍ਯਾਂ ਪ੍ਰਵਰਾਂ ਪੁਰੀਮ੍ ॥ ੧,੧੪੩.

ਸ਼ੁੱਧ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ, ਰਾਮ ਪੁਸ਼ਪਕ ਵਿਮਾਨ 'ਤੇ ਵਾਨਰਾਂ ਸਮੇਤ ਆਯੋਧਿਆ ਦੀ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਨਗਰ ਵੱਲ ਆ ਗਿਆ।

ਤਤ੍ਰ ਰਾਜ੍ਯਂ ਚਕਾਰਾਥ ਪੁਤ੍ਤ੍ਰਵਤ੍ਪਾਲਯਨ੍ਪ੍ਰਜਾਃ । ਦਸ਼ਾਸ਼੍ਵਮੇਧਾਨਾਹृਤ੍ਯ ਗਯਾਸ਼ਿਰਸਿ ਪਾਤਨਮ੍ ॥ ੧,੧੪੩.

ਉਥੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਰਾਜ ਕੀਤਾ, ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਾਂਗ ਕੀਤੀ, ਦਸ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜਨ ਕਰੇ, ਤੇ ਗਯਾ ਵਿੱਚ ਪਿੰਡ ਦਾਨ ਦਿੱਤਾ।

ਪਿਣ੍ਡਾਨਾਂ ਵਿਧਿਵਤ੍ਕृਤ੍ਵਾ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਦਾਨਾਨਿ ਰਾਘਵਃ । ਪੁਤ੍ਰੌ ਕੁਸ਼ਲਵੌ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤੌ ਚ ਰਾਜ੍ਯੇऽਭ੍ਯषੇਚਯਤ੍ ॥ ੧,੧੪੩.

ਰਾਘਵ ਨੇ ਪਿੰਡਾਂ ਦੀ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਕੇ, ਦਾਨ ਦਿੱਤੇ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਕੁਸ਼ ਤੇ ਲਵ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕੀਤਾ।

ਏਕਾਦਸ਼ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਰਾਮੋ ਰਾਜ੍ਯਮਕਾਰਯਤ੍ । ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨੋ ਲਵਣਂ ਜਘ੍ਨੇ ਸ਼ੈਲੂषਂ ਭਤਸ੍ਤਤਃ ॥ ੧,੧੪੩.

ਰਾਮ ਨੇ ਗਿਆਰਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਰਾਜ ਕੀਤਾ। ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਨੇ ਲਵਣ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ, ਤੇ ਫਿਰ ਸ਼ੈਲੂਸ਼ਾ ਰਾਕਸ਼ਸ ਨੂੰ ਵੀ ਸੰਘਾਰਿਆ।

ਅਗਸ੍ਤ੍ਯਾਦੀਨ੍ਮੁਨੀਨ੍ਨਤ੍ਵਾ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵੋਤ੍ਪਤ੍ਤਿਞ੍ਚ ਰਕ੍ਸ਼ਸਾਮ੍ । ਸ੍ਵਰ੍ਗਂ ਗਤੋ ਜਨੈਃ ਸਾਰ੍ਧਮਯੋਧ੍ਯਾਸ੍ਥੈਃ ਕृਤਾਰ੍ਥਕਃ ॥ ੧,੧੪੩.

ਅਗਸਤ ਆਦਿ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਆਯੋਧਿਆ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਸਮੇਤ ਆਪਣੇ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰੇ ਕਰਕੇ ਸੁਰਗ ਨੂੰ ਚਲਾ ਗਿਆ।

ਸ਼੍ਰੀਗਰੁਡਮਹਾਪੁਰਾਣਮ੍ ੧੪੪ ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ । ਹਰਿਵਂਸ਼ਂ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਕृष੍ਣਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ । ਵਸੁਦੇਵਾਤ੍ਤੁ ਦੇਵਕ੍ਯਾਂ ਵਾਸੁਦੇਵੋ ਬਲੋऽਭਵਤ੍ ॥ ੧,੧੪੪.

ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੁਣ ਮੈਂ ਹਰਿਵੰਸ਼ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਉੱਚੀ ਮਹਿਮਾ ਦੱਸਾਂਗਾ। ਵਸੁਦੇਵ ਤੇ ਦੇਵਕੀ ਤੋਂ ਵਸੁਦੇਵ, ਬਲਰਾਮ ਜਨਮਿਆ।

ਧਰ੍ਮਾਦਿਰਕ੍ਸ਼ਣਾਰ੍ਥਾਯ ਹ੍ਯਧਰ੍ਮਾਦਿਵਿਨष੍ਟਯੇ । ਕृष੍ਣਃ ਪੀਤ੍ਵਾ ਸ੍ਤਨੌ ਗਾਢਂ ਪੂਤਨਾਮਨਯਤ੍ਕ੍ਸ਼ਯਮ੍ ॥ ੧,੧੪੪.

ਧਰਮ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਅਧਰਮ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਪੂਤਨਾ ਦੇ ਦੋਧ ਗਹਿਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੀ ਕੇ ਉਸ ਦਾ ਅੰਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

ਸ਼ਕਟਃ ਪਰਿਵृਤ੍ਤੋऽਥ ਭਗ੍ਨੌ ਚ ਯਮਲਾਰ੍ਜੁਨੌ । ਦਮਿਤਃ ਕਾਲਿਯੋ ਨਾਗੋ ਧੇਨੁਕੋ ਵਿਨਿਪਾਤਿਤਃ ॥ ੧,੧੪੪.

ਰਥ ਪਲਟਿਆ ਗਿਆ, ਯਮਲ-ਅਰਜੁਨ ਦੇ ਦੋ ਦਰਖ਼ਤ ਟੁੱਟ ਗਏ, ਕਾਲੀਆ ਸੱਪ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕਰ ਲਿਆ, ਤੇ ਧੇਨੁਕਾ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।

ਧृਤੋ ਗੋਵਰ੍ਧਨਃ ਸ਼ੈਲ ਇਨ੍ਦ੍ਰੇਣ ਪਰਿਪੂਜਿਤਃ । ਭਾਰਾਵਤਰਣਂ ਚਕ੍ਰੇ ਪ੍ਰਤਿਜ੍ਞਾਂ ਕृਤਵਾਨ੍ਹਰਿਃ ॥ ੧,੧੪੪.

ਗੋਵਰਧਨ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਉਠਾਇਆ ਗਿਆ, ਇੰਦਰ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ। ਹਰੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪੱਕੀ ਵਚਨਬੱਧਤਾ ਪੂਰੀ ਕਰਕੇ ਧਰਤੀ ਦਾ ਭਾਰ ਹਟਾਇਆ।

ਰਕ੍ਸ਼ਣਾਯਾਰ੍ਜੁਨਾਦੇਸ਼੍ਚ ਹ੍ਯਰਿष੍ਟਾਦਿਰ੍ਨਿਪਾਤਿਤਃ । ਕੇਸ਼ੀ ਵਿਨਿਹਤੋ ਦੈਤ੍ਯੋ ਗੋਪਾਦ੍ਯਾਃ ਪਰਿਤੋषਿਤਾਃ ॥ ੧,੧੪੪.

ਅਰਜੁਨ ਆਦਿ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ, ਅਰਿਸ਼ਟ ਆਦਿ ਦੈਤਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ। ਕੇਸ਼ੀ ਦੈਤ ਨੂੰ ਵੀ ਨਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਤੇ ਗੋਪ ਆਦਿ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਏ।

ਚਾਣੂਰੋ ਮੁष੍ਟਿਕੋ ਮਲ੍ਲਃ ਕਂਸੋ ਮਞ੍ਚਾਨ੍ਨਿਪਾਤਿਤਃ । ਰੁਕ੍ਮਿਣੀਸਤ੍ਯਭਾਮਾਦ੍ਯਾਃ ਹ੍ਯष੍ਟੌ ਪਤ੍ਨ੍ਯੋ ਹਰੇਃ ਪਰਾਃ ॥ ੧,੧੪੪.

ਚਾਣੂਰ, ਮੁਸ਼ਟੀਕਾ ਮੱਲਾ, ਤੇ ਕੰਸਾ ਮੰਜੇ ਤੋਂ ਮਾਰੇ ਗਏ। ਰੁਕਮਣੀ, ਸਤਿਆਭਾਮਾ ਆਦਿ — ਹਰੀ ਦੀਆਂ ਅੱਠ ਉੱਚੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਸਨ।

षੋਢਸ਼ ਸ੍ਤ੍ਰੀਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਹ੍ਯਨ੍ਯਾਨ੍ਯਾਸ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ । ਤਾਸਾਂ ਪੁਤ੍ਰਾਸ਼੍ਚ ਪੌਤ੍ਰਾਦ੍ਯਾਃ ਸ਼ਤਸ਼ੋऽਥ ਸਹਸ੍ਰਸ਼ਃ ॥ ੧,੧੪੪.

ਉਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਦੀ ਹੋਰ ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਇਸਤਰੀਆਂ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਪੌਤਰੇ ਆਦਿ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿਚ ਸਨ।

ਰੁਕ੍ਮਿਣ੍ਯਾਞ੍ਚੈਵ ਪ੍ਰਦ੍ਯੁਮ੍ਨੋ ਨ੍ਯਵਧੀਚ੍ਛਂਬਰਞ੍ਚ ਯਃ । ਤਸ੍ਯ ਪੁਤ੍ਰੋऽਨਿਰੁਦ੍ਧੋऽਭੂਦੁषਾਬਾਣਸੁਤਾਪਤਿਃ ॥ ੧,੧੪੪.

ਰੁਕਮਣੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਦ੍ਯੁਮਨ ਨੇ ਸ਼ੰਬਰ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ। ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਅਨਿਰੁੱਧ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਉਸ਼ਾ (ਬਾਣਾ ਦੀ ਧੀ) ਦਾ ਪਤੀ ਬਣਿਆ।

ਹਰਿਸ਼ਕਰਯੋਰ੍ਯਤ੍ਰ ਮਹਾਯੁਦ੍ਧਂ ਬਭੂਵ ਹ । ਬਾਣਬਾਹੁਸਹਸ੍ਰਞ੍ਚ ਚ੍ਛਿਨ੍ਨਂ ਬਾਹੁਦ੍ਵਯਂ ਹ੍ਯਭੂਤ੍ ॥ ੧,੧੪੪.

ਹਰੀ ਤੇ ਚੰਦ-ਸ਼ਿਰ ਵਾਲੇ ਵਿਚ ਵੱਡਾ ਯੁੱਧ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਬਾਣਾ ਦੀਆਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਬਾਂਹਾਂ ਕੱਟ ਕੇ ਸਿਰਫ਼ ਦੋ ਬਾਂਹਾਂ ਰਹਿ ਗਈਆਂ।

ਨਰਕੋ ਨਿਹਤੋ ਯੇਨ ਪਾਰਿਜਾਤਂ ਜਹਾਰ ਯਃ । ਬਲਸ਼੍ਚ ਸ਼ਿਸੁਪਾਲਸ਼੍ਚ ਹਤਸ਼੍ਚ ਦ੍ਵਿਵਿਦਃ ਕਪਿਃ ॥ ੧,੧੪੪.

ਨਰਕਾ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਪਾਰਿਜਾਤਾ ਲਿਆ ਗਿਆ। ਬਲਰਾਮ, ਸ਼ਿਸੁਪਾਲ ਤੇ ਦਿਵਿਦਾ ਕਪੀ ਨੂੰ ਵੀ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।

ਅਨਿਰੁਦ੍ਧਾਦਭੂਦ੍ਵਜ੍ਰਃ ਸ ਚ ਰਾਜਾ ਗਤੇ ਹਰੌ । ਸਨ੍ਦੀਪਨਿਂ ਗੁਰੁਞ੍ਚਕ੍ਰੇ ਸਪੁਤ੍ਰਞ੍ਚ ਚਕਾਰ ਸਃ । ਮਥੁਰਾਯਾਂ ਚੋਗ੍ਰਸੇਨਂ ਪਾਲਨਂ ਚ ਦਿਵੌਕਸਾਮ੍ ॥ ੧,੧੪੪.

ਅਨਿਰੁੱਧ ਤੋਂ ਵਜ੍ਰਾ ਜਨਮਿਆ, ਜੋ ਹਰੀ ਦੇ ਵਿਦਾ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਾਜਾ ਬਣਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਸੰਦੀਪਨੀ ਨੂੰ, ਉਸਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸਮੇਤ, ਗੁਰੂ ਬਣਾਇਆ। ਮਥੁਰਾ ਵਿੱਚ ਉਗ੍ਰਸੇਨ ਨੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਰਾਜ ਦਿੱਤਾ।

ਸ਼੍ਰੀਗਰੁਡਮਹਾਪੁਰਾਣਮ੍ ੧੪੫ ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ । ਭਾਰਤਂ ਸਂਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਭਾਰਾਵਤਰਣਂ ਭੁਵਃ । ਚਕ੍ਰੇ ਕृष੍ਣੋ ਯੁਧ੍ਯਮਾਨਃ ਪਾਣ੍ਡਵਾਦਿਨਿਮਿਤ੍ਤਤਃ ॥ ੧,੧੪੫.

ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੁਣ ਮੈਂ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਭਾਰ ਹਟਾਉਣ ਦੀ ਕਥਾ ਦੱਸਾਂਗਾ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਪਾਂਡਵ ਆਦਿ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਨਾਲ ਲੜ ਕੇ ਇਹ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ।

ਵਿष੍ਣੁਨਾਭ੍ਯਬ੍ਜਤੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਪੁਤ੍ਰੋऽਤ੍ਰਿਰਤ੍ਰਿਤਃ । ਸੋਮਸ੍ਤਤੋ ਬੁਧਸ੍ਤਸ੍ਮਾਦਿਲਾਯਾਂ ਚ ਪੁਰੂਰਵਾਃ ॥ ੧,੧੪੫.

ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਨਾਭੀ ਤੋਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜਨਮਿਆ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੋਂ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਅਤ੍ਰਿ ਜਨਮਿਆ। ਸੋਮਾ ਤੋਂ ਬੁਧ, ਤੇ ਬੁਧ ਤੋਂ ਇਲਾ ਦੇ ਘਰ ਪੁਰੂਰਵਾਸ ਜਨਮਿਆ।

ਤਸ੍ਯਾਯੁਸ੍ਤਤ੍ਰ ਵਂਸ਼ੇऽਭੂਦ੍ਯਯਾਤਿਰ੍ਭਰਤਃ ਕੁਰੁਃ । ਸ਼ਨ੍ਤਨੁਸ੍ਤਸ੍ਯ ਵਂਸ਼ੇऽਭੂਦ੍ਗਙ੍ਗਾਯਾਂ ਸ਼ਨ੍ਤਨੋਃ ਸੁਤਃ ॥ ੧,੧੪੫.

ਉਸ ਵੰਸ਼ ਵਿਚ ਆਯੁਸ ਜਨਮਿਆ, ਫਿਰ ਯਯਾਤੀ, ਭਾਰਤ ਤੇ ਕੁਰੂ। ਕੁਰੂ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਵਿਚ ਸ਼ੰਤਨੁ ਜਨਮਿਆ, ਜਿਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਗੰਗਾ ਤੋਂ ਹੋਇਆ।

ਭੀष੍ਮਃ ਸਰ੍ਵਗੁਣੈਯੁਕ੍ਤੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵੈਵਰ੍ਤਪਾਰਗਃ ॥ ੧,੧੪੫.

ਭੀਸ਼ਮ, ਸਾਰੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਬ੍ਰਹਮਵੈਵਰਤ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ।