ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਨ੍ਤੁ ਦਿਸ਼ਂ ਯੇ ਚ ਮਾਰ੍ਗਯਨ੍ਤੋऽਥ ਜਾਨਕੀਮ੍ । ਵਨਾਨਿ ਪਰ੍ਵਤਾਨ੍ਦ੍ਵੀਪਾਨ੍ਨਦੀਨਾਂ ਪੁਲਿਨਾਨਿ ਚ ॥ ੧,੧੪੩.

ਜੋ ਜਾਨਕੀ ਨੂੰ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਲੱਭਣ ਗਏ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਜੰਗਲ, ਪਹਾੜ, ਟਾਪੂ, ਦਰਿਆ ਤੇ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ ਖੰਗਾਲੇ।

ਜਾਨਕੀਨ੍ਤੇ ਹ੍ਯਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤੋ ਮਰਣੇ ਕृਤਨਿਸ਼੍ਚਯਾਃ । ਸਮ੍ਪਾਤਿਵਚਨਾਜ੍ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਹਨੂਮਾਨ੍ਕਪਿਕੁਞ੍ਜਰਃ ॥ ੧,੧੪੩.

ਜਾਨਕੀ ਨਾ ਲੱਭ ਕੇ, ਉਹ ਮਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕਰ ਚੁੱਕੇ। ਪਰ ਸੰਪਾਤੀ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਾਨਰ ਮੁਖੀ ਹਨੂਮਾਨ ਨੂੰ ਸਮਝ ਆ ਗਈ।

ਸ਼ਤਯੋਜਨਵਿਸ੍ਤੀਰ੍ਣਂ ਪੁਪ੍ਲੁਵੇ ਮਕਰਾਲਯਮ੍ । ਅਪਸ਼੍ਯਜ੍ਜਾਨਕੀਂ ਤਤ੍ਰ ਹ੍ਯਸ਼ੋਕਵਨਿਕਾਸ੍ਥਿਤਾਮ੍ ॥ ੧,੧੪੩.

ਹਨੂਮਾਨ ਨੇ ਸੌ ਯੋਜਨ ਚੌੜਾ ਸਮੁੰਦਰ ਲੰਘਿਆ। ਉਥੇ ਉਸ ਨੇ ਜਾਨਕੀ ਨੂੰ ਅਸ਼ੋਕ ਵਣ ਵਿੱਚ ਵੇਖਿਆ।

ਭਰ੍ਤ੍ਸਿਤਾਂ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੀਭਿਸ਼੍ਚ ਰਾਵਣੇਨ ਚ ਰਕ੍ਸ਼ਸਾ । ਭਵ ਭਾਰ੍ਯੇਤਿ ਵਦਤਾ ਚਿਨ੍ਤਯਨ੍ਤੀਞ੍ਚ ਰਾਘਵਮ੍ ॥ ੧,੧੪੩.

ਉਸ ਨੂੰ ਰਾਕਸ਼ਸੀਆਂ ਤੇ ਰਾਵਣ ਨੇ ਡਰਾਇਆ। ਰਾਵਣ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਮੇਰੀ ਪਤਨੀ ਬਣੋ,' ਪਰ ਉਹ ਸਿਰਫ ਰਾਮ ਨੂੰ ਹੀ ਸੋਚਦੀ ਰਹੀ।

ਅਙ੍ਗੁਲੀਯਂ ਕਪਿਰ੍ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਸੀਤਾਂ ਕੌਸ਼ਲ੍ਯਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ । ਰਾਮਸ੍ਯ ਤਸ੍ਯ ਦੂਤੋऽਹਂ ਸ਼ੋਕਂ ਮਾ ਕੁਰੁ ਮੈਥਿਲਿ ॥ ੧,੧੪੩.

ਵਾਨਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਉੰਗਲੀਆਂ ਦੀ ਅੰਗੂਠੀ ਦਿੱਤੀ ਤੇ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਮੈਂ ਰਾਮ ਦਾ ਦੂਤ ਹਾਂ, ਮੈਥਿਲੀ, ਤੂੰ ਦੁਖ ਨਾ ਕਰ।'

ਸ੍ਵਾਭਿਜ੍ਞਾਨਞ੍ਚ ਮੇ ਦੇਹਿ ਯੇਨ ਰਾਮਃ ਸ੍ਮਰਿष੍ਯਤਿ । ਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਦਦੌ ਸੀਤਾ ਵੇਣੀਰਤ੍ਨਂ ਹਨੂਮਤੇ ॥ ੧,੧੪੩.

ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਦੇ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਰਾਮ ਨੂੰ ਮੇਰਾ ਯਾਦ ਆ ਜਾਵੇ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਸੀਤਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਚੋਟੀ ਦਾ ਰਤਨ ਹਨੂਮਾਨ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ।

ਯਥਾ ਰਾਮੋ ਨਯੇਚ੍ਛੀਘ੍ਰਂ ਤਥਾ ਵਾਚ੍ਯਂ ਤ੍ਵਯਾ ਕਪੇ । ਤਥੇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਤੁ ਹਨੁਮਾਨ੍ਵਨਂ ਦਿਵ੍ਯਂ ਬਭਞ੍ਜ ਹ ॥ ੧,੧੪੩.

ਤੂੰ ਰਾਮ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹੀਂ ਕਿ ਉਹ ਜਲਦੀ ਮੈਨੂੰ ਲੈ ਜਾਵੇ। ਹਨੂਮਾਨ ਨੇ 'ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਕਹੋ' ਕਹਿ ਕੇ, ਉਹ ਦਿਵਿਆ ਬਾਗ ਨੂੰ ਉਜਾੜ ਦਿੱਤਾ।

ਹਤ੍ਵਾਕ੍ਸ਼ਂ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਂਸ਼੍ਚਾਨ੍ਯਾਨ੍ਬਨ੍ਧਨਂ ਸ੍ਵਯਮਾਗਤਃ । ਸਰ੍ਵੈਰਿਨ੍ਦ੍ਰਜਿਤੋ ਬਾਣੈਰ੍ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਰਾਵਣਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ॥ ੧,੧੪੩.

ਅਕਸ਼ਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਹਨੂਮਾਨ ਖੁਦ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਆ ਗਿਆ। ਇੰਦਰਜਿਤ ਦੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ।

ਰਾਮਦੂਤੋऽਸ੍ਮਿ ਹਨੁਮਾਨ੍ਦੇਹਿ ਰਾਮਾਯ ਮੈਥਿਲੀਮ੍ । ਏਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਕੁਪਿਤੋ ਦੀਪਯਾਮਾਸ ਪੁਚ੍ਛਕਮ੍ ॥ ੧,੧੪੩.

ਹਨੂਮਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਮੈਂ ਰਾਮ ਦਾ ਦੂਤ ਹਾਂ; ਮੈਥਿਲੀ ਨੂੰ ਰਾਮ ਦੇ।' ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਵਣ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ ਤੇ ਹਨੂਮਾਨ ਦੀ ਪੂੰਛ ਨੂੰ ਅੱਗ ਲਾ ਦਿੱਤੀ।

ਕਪਿਰ੍ਜ੍ਵਲਿਤਲਾਙ੍ਗੂਲੋ ਲਙ੍ਕਾਂ ਦੇਹੇऽ ਮਹਾਬਲਃ । ਦਗ੍ਧ੍ਵਾ ਲਙ੍ਕਾਂ ਸਮਾਯਾਤੋ ਰਾਮਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਂ ਸ ਵਾਨਰਃ ॥ ੧,੧੪੩.

ਮਹਾਬਲੀ ਵਾਨਰ, ਜਿਸ ਦੀ ਪੂੰਛ ਅੱਗ ਨਾਲ ਜਲ ਰਹੀ ਸੀ, ਲੰਕਾ ਨੂੰ ਸਾੜ ਕੇ ਰਾਮ ਦੇ ਪਾਸ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ।

ਜਗ੍ਧ੍ਵਾ ਫਲਂ ਮਧੁਵਨੇ ਦृष੍ਟਾ ਸੀਤਤ੍ਯਵੇਦਯਤ੍ । ਵੇਣੀਰਤ੍ਨਞ੍ਚ ਰਾਮਾਯ ਰਾਮੋ ਲਙ੍ਕਾਪੁਰ੍ਰੀ ਯਯੌ ॥ ੧,੧੪੩.

ਮਧੁਵਨ ਵਿੱਚ ਫਲ ਖਾ ਕੇ ਤੇ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ, ਹਨੂਮਾਨ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸਿਆ ਤੇ ਚੋਟੀ ਦਾ ਰਤਨ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਰਾਮ ਲੰਕਾ ਨਗਰ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋਇਆ।

ਸਸੁਗ੍ਰੀਵਃ ਸ ਹਨੁਮਾਨ੍ਸਾਂਗਦਸ਼੍ਚ ਸਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਃ । ਵਿਭੀषਣੋऽਪਿ ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਃ ਸ਼ਰਣਂ ਰਾਘਵਂ ਪ੍ਰਤਿ ॥ ੧,੧੪੩.

ਸੁਗ੍ਰੀਵ, ਹਨੂਮਾਨ, ਅੰਗਦ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਅਤੇ ਵਿਭੀਸ਼ਣ, ਜੋ ਰਾਘਵ ਦੇ ਸ਼ਰਨ ਆਏ ਸਨ, ਰਾਮ ਦੇ ਨਾਲ ਚਲੇ।

ਲਙ੍ਕੈਸ਼੍ਵਰ੍ਯੇष੍ਵਭ੍ਯषਿਞ੍ਚਦ੍ਰਾਮਸ੍ਤਂ ਰਾਵਣਾਨੁਜਮ੍ । ਰਾਮੋ ਨਲੇਨ ਸੇਤੁਞ੍ਚ ਕृਤ੍ਵਾਬ੍ਧੌ ਚੋਤ੍ਤਤਾਰ ਤਮ੍ ॥ ੧,੧੪੩.

ਰਾਮ ਨੇ ਰਾਵਣ ਦੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਲੰਕਾ ਦਾ ਰਾਜ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਨਲ ਦੇ ਨਾਲ ਸਮੁੰਦਰ 'ਤੇ ਪੁਲ ਬਣਾਇਆ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਲਿਆ।

ਸੁਵੇਲਾਵਸ੍ਥਿਤਸ਼੍ਚੈਵ ਪੁਰੀਂ ਲਙ੍ਕਾਂ ਦਦਰ੍ਸ਼ਹ । ਅਥ ਤੇ ਵਾਨਰਾ ਵੀਰਾ ਨੀਲਾਙ੍ਗਦਨਲਾਦਯਃ ॥ ੧,੧੪੩.

ਸੁਵੇਲਾ ਪਹਾੜ 'ਤੇ ਖੜਾ ਹੋ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਲੰਕਾ ਨਗਰ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ। ਫਿਰ ਨੀਲ, ਅੰਗਦ, ਨਲ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵਾਨਰ ਵੀਰ ਆਏ।

ਧੂਮ੍ਰਧੂਮ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ਵੀਰੇਨ੍ਦ੍ਰਾ ਜਾਮ੍ਬਵਤ੍ਪ੍ਰਮੁਖਾਸ੍ਤਦਾ । ਮੈਨ੍ਦਦ੍ਵਿਵਿਦਮੁਖ੍ਯਾਸ੍ਤੇ ਪੁਰੀਂ ਲਙ੍ਕਾਂ ਬਭਞ੍ਜਿਰੇ ॥ ੧,੧੪੩.

ਜਾਂਬਵੰਤ, ਮੈੰਦ, ਦਿਵਿਦ, ਤੇ ਧੂੰਮਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਰਾਕਸ਼ਸ ਮੁਖੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਹ ਸਭ ਲੰਕਾ ਨਗਰ ਨੂੰ ਉਜਾੜਣ ਲੱਗ ਪਏ।

ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਂਸ਼੍ਚ ਮਹਾਕਾਯਾਨ੍ਕਾਲਾਞ੍ਜਨਚਯੋਪਮਾਨ੍ । ਰਾਮਃ ਸਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੋ ਹਤ੍ਵਾ ਸਕਪਿਃ ਸਰ੍ਵਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਨ੍ ॥ ੧,੧੪੩.

ਰਾਮ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਅਤੇ ਵਾਨਰਾਂ ਨੇ, ਕੋਲੇ ਦੇ ਢੇਰ ਵਰਗੇ ਕਾਲੇ ਤੇ ਵੱਡੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।

ਵਿਦ੍ਯੁਜ੍ਜਿਹ੍ਵਞ੍ਚ ਧੂਮ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ਂ ਦੇਵਾਨ੍ਤਕਨਰਾਨ੍ਤ ਕੌ । ਮਹੋਦਰਮਹਾਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਾਵਤਿਕਾਯਂ ਮਹਾਬਲਮ੍ ॥ ੧,੧੪੩.

ਉਸ ਨੇ ਵਿਦ੍ਯੁੱਜਿਹਵਾ, ਧੂੰਮਰਾਖਸ਼, ਦੇਵਾਂਤਕ, ਨਰਾਂਤਕ, ਮਹੋਦਰ, ਮਹਾਪਾਰਸ਼ਵ, ਅਤਿਕਾਇਆ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮਹਾਬਲੀ ਮਾਰੇ।

ਕੁਮ੍ਭਂ ਨਿਕੁਮ੍ਭਂ ਮਤ੍ਤਞ੍ਚ ਮਕਰਾਕ੍ਸ਼ਂ ਹ੍ਯਕਮ੍ਪਨਮ੍ । ਪ੍ਰਹਸ੍ਤਂ ਵੀਰਮੁਨ੍ਮਤ੍ਤਂ ਕੁਮ੍ਭਕਰ੍ਣਂ ਮਹਾਬਲਮ੍ ॥ ੧,੧੪੩.

ਕੁੰਭ, ਨਿਕੁੰਭ, ਮੱਤ, ਮਕਰਾਖਸ਼, ਅਕੰਪਨ, ਪ੍ਰਹਸਤ ਤੇ ਉੱਤਮ ਯੋਧਾ, ਅਤੇ ਮਹਾਬਲੀ ਕੁੰਭਕਰਨ ਨੂੰ ਵੀ ਉਸ ਨੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।

ਰਾਵਣਿਂ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੋऽਚ੍ਛਿਨ੍ਤ ਹ੍ਯਸ੍ਤ੍ਰਾਦ੍ਯੈ ਰਾਘਵੋ ਬਲੀ । ਨਿਕृਤ੍ਯ ਬਾਹੁਚਕ੍ਰਾਣਿ ਰਾਵਣਨ੍ਤੁ ਨ੍ਯਪਾਤਯਨ੍ ॥ ੧,੧੪੩.

ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਵੱਜਿਆ, ਤੇ ਬਲਵਾਨ ਰਾਘਵ ਨੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਕੱਟ ਕੇ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਢੇਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

ਸੀਤਾਂ ਸ਼ੁਦ੍ਧਾਂ ਗृਹੀਤ੍ਵਾਥ ਵਿਮਾਨੇ ਪੁष੍ਪਕੇ ਸ੍ਥਿਤਃ । ਸਵਾਨਰਃ ਸਮਾਯਾਤੋ ਹ੍ਯਯੋਧ੍ਯਾਂ ਪ੍ਰਵਰਾਂ ਪੁਰੀਮ੍ ॥ ੧,੧੪੩.

ਸ਼ੁੱਧ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ, ਰਾਮ ਪੁਸ਼ਪਕ ਵਿਮਾਨ 'ਤੇ ਵਾਨਰਾਂ ਸਮੇਤ ਆਯੋਧਿਆ ਦੀ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਨਗਰ ਵੱਲ ਆ ਗਿਆ।

ਤਤ੍ਰ ਰਾਜ੍ਯਂ ਚਕਾਰਾਥ ਪੁਤ੍ਤ੍ਰਵਤ੍ਪਾਲਯਨ੍ਪ੍ਰਜਾਃ । ਦਸ਼ਾਸ਼੍ਵਮੇਧਾਨਾਹृਤ੍ਯ ਗਯਾਸ਼ਿਰਸਿ ਪਾਤਨਮ੍ ॥ ੧,੧੪੩.

ਉਥੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਰਾਜ ਕੀਤਾ, ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਾਂਗ ਕੀਤੀ, ਦਸ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜਨ ਕਰੇ, ਤੇ ਗਯਾ ਵਿੱਚ ਪਿੰਡ ਦਾਨ ਦਿੱਤਾ।

ਪਿਣ੍ਡਾਨਾਂ ਵਿਧਿਵਤ੍ਕृਤ੍ਵਾ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਦਾਨਾਨਿ ਰਾਘਵਃ । ਪੁਤ੍ਰੌ ਕੁਸ਼ਲਵੌ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤੌ ਚ ਰਾਜ੍ਯੇऽਭ੍ਯषੇਚਯਤ੍ ॥ ੧,੧੪੩.

ਰਾਘਵ ਨੇ ਪਿੰਡਾਂ ਦੀ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਕੇ, ਦਾਨ ਦਿੱਤੇ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਕੁਸ਼ ਤੇ ਲਵ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕੀਤਾ।

ਏਕਾਦਸ਼ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਰਾਮੋ ਰਾਜ੍ਯਮਕਾਰਯਤ੍ । ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨੋ ਲਵਣਂ ਜਘ੍ਨੇ ਸ਼ੈਲੂषਂ ਭਤਸ੍ਤਤਃ ॥ ੧,੧੪੩.

ਰਾਮ ਨੇ ਗਿਆਰਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਰਾਜ ਕੀਤਾ। ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਨੇ ਲਵਣ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ, ਤੇ ਫਿਰ ਸ਼ੈਲੂਸ਼ਾ ਰਾਕਸ਼ਸ ਨੂੰ ਵੀ ਸੰਘਾਰਿਆ।

ਅਗਸ੍ਤ੍ਯਾਦੀਨ੍ਮੁਨੀਨ੍ਨਤ੍ਵਾ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵੋਤ੍ਪਤ੍ਤਿਞ੍ਚ ਰਕ੍ਸ਼ਸਾਮ੍ । ਸ੍ਵਰ੍ਗਂ ਗਤੋ ਜਨੈਃ ਸਾਰ੍ਧਮਯੋਧ੍ਯਾਸ੍ਥੈਃ ਕृਤਾਰ੍ਥਕਃ ॥ ੧,੧੪੩.

ਅਗਸਤ ਆਦਿ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਆਯੋਧਿਆ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਸਮੇਤ ਆਪਣੇ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰੇ ਕਰਕੇ ਸੁਰਗ ਨੂੰ ਚਲਾ ਗਿਆ।

ਸ਼੍ਰੀਗਰੁਡਮਹਾਪੁਰਾਣਮ੍ ੧੪੪ ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ । ਹਰਿਵਂਸ਼ਂ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਕृष੍ਣਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ । ਵਸੁਦੇਵਾਤ੍ਤੁ ਦੇਵਕ੍ਯਾਂ ਵਾਸੁਦੇਵੋ ਬਲੋऽਭਵਤ੍ ॥ ੧,੧੪੪.

ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੁਣ ਮੈਂ ਹਰਿਵੰਸ਼ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਉੱਚੀ ਮਹਿਮਾ ਦੱਸਾਂਗਾ। ਵਸੁਦੇਵ ਤੇ ਦੇਵਕੀ ਤੋਂ ਵਸੁਦੇਵ, ਬਲਰਾਮ ਜਨਮਿਆ।

ਧਰ੍ਮਾਦਿਰਕ੍ਸ਼ਣਾਰ੍ਥਾਯ ਹ੍ਯਧਰ੍ਮਾਦਿਵਿਨष੍ਟਯੇ । ਕृष੍ਣਃ ਪੀਤ੍ਵਾ ਸ੍ਤਨੌ ਗਾਢਂ ਪੂਤਨਾਮਨਯਤ੍ਕ੍ਸ਼ਯਮ੍ ॥ ੧,੧੪੪.

ਧਰਮ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਅਧਰਮ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਪੂਤਨਾ ਦੇ ਦੋਧ ਗਹਿਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੀ ਕੇ ਉਸ ਦਾ ਅੰਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

ਸ਼ਕਟਃ ਪਰਿਵृਤ੍ਤੋऽਥ ਭਗ੍ਨੌ ਚ ਯਮਲਾਰ੍ਜੁਨੌ । ਦਮਿਤਃ ਕਾਲਿਯੋ ਨਾਗੋ ਧੇਨੁਕੋ ਵਿਨਿਪਾਤਿਤਃ ॥ ੧,੧੪੪.

ਰਥ ਪਲਟਿਆ ਗਿਆ, ਯਮਲ-ਅਰਜੁਨ ਦੇ ਦੋ ਦਰਖ਼ਤ ਟੁੱਟ ਗਏ, ਕਾਲੀਆ ਸੱਪ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕਰ ਲਿਆ, ਤੇ ਧੇਨੁਕਾ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।

ਧृਤੋ ਗੋਵਰ੍ਧਨਃ ਸ਼ੈਲ ਇਨ੍ਦ੍ਰੇਣ ਪਰਿਪੂਜਿਤਃ । ਭਾਰਾਵਤਰਣਂ ਚਕ੍ਰੇ ਪ੍ਰਤਿਜ੍ਞਾਂ ਕृਤਵਾਨ੍ਹਰਿਃ ॥ ੧,੧੪੪.

ਗੋਵਰਧਨ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਉਠਾਇਆ ਗਿਆ, ਇੰਦਰ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ। ਹਰੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪੱਕੀ ਵਚਨਬੱਧਤਾ ਪੂਰੀ ਕਰਕੇ ਧਰਤੀ ਦਾ ਭਾਰ ਹਟਾਇਆ।

ਰਕ੍ਸ਼ਣਾਯਾਰ੍ਜੁਨਾਦੇਸ਼੍ਚ ਹ੍ਯਰਿष੍ਟਾਦਿਰ੍ਨਿਪਾਤਿਤਃ । ਕੇਸ਼ੀ ਵਿਨਿਹਤੋ ਦੈਤ੍ਯੋ ਗੋਪਾਦ੍ਯਾਃ ਪਰਿਤੋषਿਤਾਃ ॥ ੧,੧੪੪.

ਅਰਜੁਨ ਆਦਿ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ, ਅਰਿਸ਼ਟ ਆਦਿ ਦੈਤਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ। ਕੇਸ਼ੀ ਦੈਤ ਨੂੰ ਵੀ ਨਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਤੇ ਗੋਪ ਆਦਿ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਏ।