ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਪਿਤ੍ਰਾਦਿਭਿਰਯੋਧ੍ਯਾਯਾਂ ਗਤ੍ਵਾ ਰਾਮਾਦਯਃ ਸ੍ਥਿਤਾਃ । ਯੁਧਾਜਿਤਂ ਮਾਤੁਲਞ੍ਚ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨਭਰਤੌ ਗਤੌ ॥ ੧,੧੪੩.

ਰਾਮ ਆਦਿ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ-ਵਗੈਰਾ ਸਮੇਤ ਅਯੋਧਿਆ ਗਏ ਅਤੇ ਉਥੇ ਰਹੇ। ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਤੇ ਭਰਤ ਆਪਣੇ ਮਾਮਾ ਯੁਧਾਜਿਤ ਦੇ ਪਾਸ ਗਏ।

ਗਤਯੋਰ੍ਨृਪਵਰ੍ਯੋऽਸੌ ਰਾਜ੍ਯਂ ਦਾਤੁਂ ਸਮੁਦ੍ਯਤਃ । ਸ ਰਾਮਾਯ ਤਤ੍ਪੁਤ੍ਰਾਯ ਕੈਕੇਯ੍ਯਾ ਪ੍ਰਾਰ੍ਥਿਤਸ੍ਤਦਾ ॥ ੧,੧੪੩.

ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਵਧੀਆ ਰਾਜਾ ਰਾਜ ਦੇਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਕੈਕੇਈ ਦੀ ਮੰਗ 'ਤੇ, ਉਹ ਰਾਜ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਲਈ ਰੱਖਣ ਲੱਗਾ।

ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼ਸਮਾਵਾਸੋ ਵਨੇਰਾਮਸ੍ਯ ਵਾਞ੍ਛਿਤਃ । ਰਾਮਃ ਪਿਤृਹਿਤਾਰ੍ਥਞ੍ਚ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੇਨ ਚ ਸੀਤਯਾ ॥ ੧,੧੪੩.

ਰਾਮ ਲਈ ਚੌਦਾਂ ਸਾਲ ਦਾ ਜੰਗਲ-ਵਾਸ ਚਾਹਿਆ ਗਿਆ। ਪਿਤਾ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਰਾਮ ਲਕਸ਼ਮਣ ਅਤੇ ਸੀਤਾ ਸਮੇਤ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਚਲਿਆ।

ਰਾਜ੍ਯਞ੍ਚ ਤृਣਵਤ੍ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸ਼ृਙ੍ਗਵੇਰਪੁਰਂ ਗਤਃ । ਰਥਂ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਯਾਗਞ੍ਚ ਚਿਤ੍ਰਕੂਟਗਿਰਿਂ ਗਤਃ ॥ ੧,੧੪੩.

ਰਾਜ ਨੂੰ ਤਿਨਕਾ ਸਮਝ ਕੇ ਛੱਡ ਕੇ, ਉਹ ਸ੍ਰਿੰਗਵੇਰਪੁਰ ਗਿਆ। ਰਥ ਛੱਡ ਕੇ, ਪ੍ਰਯਾਗ ਅਤੇ ਫਿਰ ਚਿਤਰਕੂਟ ਪਹਾੜ ਵੱਲ ਗਿਆ।

ਰਾਮਸ੍ਯ ਤੁ ਵਿਯੋਗੇਨ ਰਾਜਾ ਸ੍ਵਰ੍ਗਂ ਸਮਾਸ਼੍ਰਿਤਃ । ਸਂਸ੍ਕृਤ੍ਯ ਭਰਤਸ਼੍ਚਾਗਾਦ੍ਰਾਮਮਾਹ ਬਲਾਨ੍ਵਿਤਃ ॥ ੧,੧੪੩.

ਰਾਮ ਦੇ ਵਿਛੋੜੇ ਕਰਕੇ ਰਾਜਾ ਸਵਰਗ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਸੰਸਕਾਰ ਕਰ ਕੇ, ਭਰਤ ਫੌਜ ਸਮੇਤ ਆਇਆ ਅਤੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ।

ਅਯੋਧ੍ਯਾਨ੍ਤੁ ਸਮਾਗਤ੍ਯ ਰਾਜ੍ਯਂ ਕੁਰੁ ਮਹਾਮਤੇ । ਸ ਨੈਚ੍ਛਤ੍ਪਾਦੁਕੇ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਰਾਜ੍ਯਾਯ ਭਰਤਾਯ ਤੁ ॥ ੧,੧੪੩.

ਅਯੋਧਿਆ ਆ ਕੇ, ਭਰਤ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਰਾਜ ਸੰਭਾਲੋ, ਵੱਡੇ ਮੱਤ ਵਾਲੇ।" ਪਰ ਰਾਮ ਨੇ ਇੱਛਾ ਨਾ ਕੀਤੀ; ਆਪਣੀਆਂ ਜੁੱਤੀਆਂ ਭਰਤ ਨੂੰ ਰਾਜ ਲਈ ਦਿੱਤੀਆਂ।

ਵਿਸਰ੍ਜਿਤੋऽਥ ਭਰਤੋ ਰਾਮਰਾਜ੍ਯਮਪਾਲਯਤ੍ । ਨਨ੍ਦਿਗ੍ਰਾਮੇ ਸ੍ਥਿਤੋ ਭਕ੍ਤੋ ਹ੍ਯਯੋਧ੍ਯਾਂ ਨਾਵਿਸ਼ਦ੍ਵ੍ਰਤੀ ॥ ੧,੧੪੩.

ਭਰਤ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕਰ ਕੇ, ਉਹ ਰਾਮ ਦਾ ਰਾਜ ਸੰਭਾਲਣ ਲੱਗਾ। ਨੰਦਿਗ੍ਰਾਮ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ, ਭਗਤੀ ਤੇ ਵਰਤ ਨਿਭਾਉਂਦਾ, ਉਹ ਅਯੋਧਿਆ ਨਹੀਂ ਗਿਆ।

ਰਾਮੋऽਪਿ ਚਿਤ੍ਰਕੂਟਾਚ੍ਚ ਹ੍ਯਤ੍ਰੇਰਾਸ਼੍ਰਮਮਾਯਯੌ । ਨਤ੍ਵਾ ਸੁਤੀਕ੍ਸ਼੍ਣਂ ਚਾਗਸ੍ਤ੍ਯਂ ਦਣ੍ਡਕਾਰਣ੍ਯਮਾਗਤਃ ॥ ੧,੧੪੩.

ਰਾਮ ਚਿਤਰਕੂਟ ਤੋਂ ਅਤਰੀ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵੱਲ ਗਿਆ। ਉਥੇ ਸੁਤੀਕਸ਼ਣ ਤੇ ਅਗਸਤ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਦੰਡਕ ਅਰਣ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ।

ਤਤ੍ਰ ਸ਼ੂਰ੍ਪਣਖਾ ਨਾਮ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੀ ਚਾਤ੍ਤੁਮਾਗਤਾ । ਨਿਕृਤ੍ਯ ਕਰ੍ਣੋ ਨਾਸੇ ਚ ਰਾਮੇਣਾਥਾਪਵਾਰਿਤਾ ॥ ੧,੧੪੩.

ਉਥੇ ਸ਼ੂਰਨਖਾ ਨਾਂ ਦੀ ਰਾਕਸ਼ਸੀ ਬੁਰੇ ਇਰਾਦੇ ਨਾਲ ਆਈ। ਰਾਮ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਕੰਨ ਤੇ ਨੱਕ ਕੱਟ ਦਿੱਤੇ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਭਜਾ ਦਿੱਤਾ।

ਤਤ੍ਪ੍ਰੇਰਿਤਃ ਖਰਸ਼੍ਚਾਗਾਦ੍ਦੂषਣਸ੍ਤ੍ਰਿਸ਼ਿਰਾਸ੍ਤਥਾ । ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼ਸਹਸ੍ਰੇਣ ਰਕ੍ਸ਼ਸਾਨ੍ਤੁ ਬਲੇਨ ਚ ॥ ੧,੧੪੩.

ਉਸ ਦੇ ਕਹਿਣ 'ਤੇ ਖਰ, ਦੂਸ਼ਣ ਤੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ਿਰਾ ਚੌਦਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਲੈ ਕੇ ਆਏ।

ਰਾਮੋऽਪਿ ਪ੍ਰੇषਯਾਮਾਸ ਬਾਣੈਰ੍ਯਮਪੁਰਞ੍ਚ ਤਾਨ੍ । ਰਾਕ੍ਸ਼ਸ੍ਯਾ ਪ੍ਰੇਰਿਤੋऽਭ੍ਯਾਗਾਦ੍ਰਾਵਣੋ ਹਰਣਾਯ ਹਿ ॥ ੧,੧੪੩.

ਰਾਮ ਨੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਯਮ ਦੇ ਲੋਕ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਰਾਵਣ, ਰਾਕਸ਼ਸੀ ਦੇ ਉਕਸਾਏ ਹੋਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾਣ ਆਇਆ।

ਮृਗਰੂਪਂ ਸ ਮਾਰੀਚਂ ਕृਤ੍ਵਾਗ੍ਰੇऽਥ ਤ੍ਰਿਦਣ੍ਡਧृਕ੍ । ਸੀਤਯਾ ਪ੍ਰੇਰਿਤੋ ਰਾਮੋ ਮਾਰੀਚਂ ਨਿਜਘਾਨ ਹ ॥ ੧,੧੪੩.

ਰਾਵਣ ਨੇ ਮਾਰੀਚ ਨੂੰ ਹਿਰਨ ਦਾ ਰੂਪ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਤਿੰਨ ਦੰਡ ਲੈ ਕੇ ਅੱਗੇ ਭੇਜਿਆ। ਸੀਤਾ ਦੇ ਕਹਿਣ 'ਤੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਮਾਰੀਚ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।

ਮ੍ਰਿਯਮਾਣਃ ਸ ਚ ਪ੍ਰਾਹ ਹਾ ਸੀਤੇ ! ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੋਤਿ ਚ । ਸੀਤੋਕ੍ਤੋ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੋऽਥਾਗਾਦ੍ਰਾਮਸ਼੍ਚਾਨੁਦਦਰ੍ਸ਼ ਤਮ੍ ॥ ੧,੧੪੩.

ਮਾਰੀਚ ਮਰਦੇ ਹੋਏ ਬੋਲਿਆ, 'ਹਾ ਸੀਤੇ! ਲਕਸ਼ਮਣ!' ਸੀਤਾ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ 'ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਆਇਆ, ਤੇ ਰਾਮ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।

ਉਵਾਚ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੀ ਮਾਯਾ ਨੂਨਂ ਸੀਤਾ ਹृਤੇਤਿ ਸਃ । ਰਾਵਣੋऽਨ੍ਤਰਮਾਸਾਦ੍ਯ ਹ੍ਯਙ੍ਕੇਨਾਦਾਯ ਜਾਨਕੀਮ੍ ॥ ੧,੧੪੩.

ਰਾਕਸ਼ਸੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਕਿਹਾ, 'ਸ਼ੱਕ ਹੈ ਸੀਤਾ ਲੈ ਗਈ।' ਰਾਵਣ ਨੇ ਮੌਕਾ ਲੱਭ ਕੇ ਜਾਨਕੀ ਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ ਤੇ ਲੈ ਗਿਆ।

ਜਟਾਯੁषਂ ਵਿਨਿਰ੍ਭਿਦ੍ਯ ਯਯੌ ਲਙ੍ਕਾਂ ਤਤੋ ਬਲੀ । ਅਸ਼ੋਕਵृਕ੍ਸ਼ਚ੍ਛਾਯਾਯਾਂ ਰਕ੍ਸ਼ਿਤਾਂ ਤਾਮਧਾਰਯਤ੍ ॥ ੧,੧੪੩.

ਜਟਾਯੂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਰਾਵਣ ਲੰਕਾ ਵੱਲ ਚਲਿਆ। ਉਥੇ ਉਸ ਨੇ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਅਸ਼ੋਕ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਹੇਠ ਰੱਖ ਕੇ ਰਖਵਾਲੀ ਕਰਵਾਈ।

ਆਗਤ੍ਯ ਰਾਮਃ ਸੂਨ੍ਯਾਞ੍ਚ ਪਰ੍ਣਸ਼ਾਲਾਂ ਦਦਰ੍ਸ਼ ਹ । ਸ਼ੋਕਂ ਕृਤ੍ਵਾਥ ਜਾਨਕ੍ਯਾ ਮਾਰ੍ਗਣਂ ਕृਤਵਾਨ੍ਪ੍ਰਭੁਃ ॥ ੧,੧੪੩.

ਰਾਮ ਆਇਆ ਤੇ ਸੁੰਨ ਪਰਨਾਂ ਦੀ ਝੋਂਪੜੀ ਵੇਖੀ। ਜਾਨਕੀ ਲਈ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਖੋਜ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ।

ਜਟਾਯੁषਞ੍ਚ ਸਂਸ੍ਕृਤ੍ਯ ਤਦੁਕ੍ਤੋ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਂ ਦਿਸ਼ਮ੍ । ਗਤ੍ਵਾ ਸਖ੍ਯਂ ਤਤਸ਼੍ਚਕ੍ਰੇ ਸੁਗ੍ਰੀਵੇਣ ਚ ਰਾਘਵਃ ॥ ੧,੧੪੩.

ਜਟਾਯੂ ਦੇ ਸੰਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ, ਉਹ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਰਾਮ ਨੇ ਸੁਗਰੀਵ ਨਾਲ ਦੋਸਤੀ ਬਣਾਈ।

ਸਪ੍ਤ ਤਾਲਾਨ੍ਵਿਨਿਰ੍ਭਿਦ੍ਯ ਸ਼ਰੇਣਾਨਤਪਰ੍ਵਣਾ । ਵਾਲਿਨਞ੍ਚ ਵਿਨਿਰ੍ਭਿਦ੍ਯ ਕਿष੍ਕਿਨ੍ਧਾਯਾਂ ਹਰੀਸ਼੍ਵਰਮ੍ ॥ ੧,੧੪੩.

ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਹੀ ਤੀਰ ਨਾਲ ਸੱਤ ਤਾਲ ਰੁੱਖ ਚੀਰ ਦਿੱਤੇ। ਫਿਰ ਵਾਲੀ, ਜੋ ਕਿ ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾ ਦਾ ਵਾਨਰ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਵੀ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।

ਸੁਗ੍ਰੀਵਂ ਕृਤਵਾਨ੍ਰਾਮ ऋਸ਼੍ਯਮੂਕੇ ਸ੍ਵਯਂ ਸ੍ਥਿਤਃ । ਸੁਗ੍ਰੀਵਃ ਪ੍ਰੇषਯਾਮਾਸ ਵਾਨਰਾਨ੍ਪਰ੍ਵਤੋਪਮਾਨ੍ ॥ ੧,੧੪੩.

ਰਾਮ ਨੇ ਸੁਗਰੀਵ ਨੂੰ ਰਾਜਾ ਬਣਾਇਆ, ਆਪ ਰਿਸ਼ਯਮੂਕ ਪਹਾੜ 'ਤੇ ਰਿਹਾ। ਸੁਗਰੀਵ ਨੇ ਪਹਾੜਾਂ ਵਰਗੇ ਵਾਨਰ ਯੋਧਿਆਂ ਨੂੰ ਭੇਜਿਆ।

ਸੀਤਾਯਾ ਮਾਰ੍ਗਣਂ ਕਰ੍ਤੁਂ ਪੂਰ੍ਵਾਦ੍ਯਾਸ਼ਾਸੁ ਸੋਤ੍ਸਵਾਨ੍ । ਪ੍ਰਤੀਚੀਮੁਤ੍ਤਰਾਂ ਪ੍ਰਾਚੀਂ ਦਿਸ਼ਂ ਗਤ੍ਵਾ ਸਮਾਗਤਾਃ ॥ ੧,੧੪੩.

ਸੀਤਾ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਨ ਲਈ, ਉਹ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਪੱਛਮ, ਉੱਤਰ, ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਚਲੇ ਤੇ ਫਿਰ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ।

ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਨ੍ਤੁ ਦਿਸ਼ਂ ਯੇ ਚ ਮਾਰ੍ਗਯਨ੍ਤੋऽਥ ਜਾਨਕੀਮ੍ । ਵਨਾਨਿ ਪਰ੍ਵਤਾਨ੍ਦ੍ਵੀਪਾਨ੍ਨਦੀਨਾਂ ਪੁਲਿਨਾਨਿ ਚ ॥ ੧,੧੪੩.

ਜੋ ਜਾਨਕੀ ਨੂੰ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਲੱਭਣ ਗਏ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਜੰਗਲ, ਪਹਾੜ, ਟਾਪੂ, ਦਰਿਆ ਤੇ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ ਖੰਗਾਲੇ।

ਜਾਨਕੀਨ੍ਤੇ ਹ੍ਯਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤੋ ਮਰਣੇ ਕृਤਨਿਸ਼੍ਚਯਾਃ । ਸਮ੍ਪਾਤਿਵਚਨਾਜ੍ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਹਨੂਮਾਨ੍ਕਪਿਕੁਞ੍ਜਰਃ ॥ ੧,੧੪੩.

ਜਾਨਕੀ ਨਾ ਲੱਭ ਕੇ, ਉਹ ਮਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕਰ ਚੁੱਕੇ। ਪਰ ਸੰਪਾਤੀ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਾਨਰ ਮੁਖੀ ਹਨੂਮਾਨ ਨੂੰ ਸਮਝ ਆ ਗਈ।

ਸ਼ਤਯੋਜਨਵਿਸ੍ਤੀਰ੍ਣਂ ਪੁਪ੍ਲੁਵੇ ਮਕਰਾਲਯਮ੍ । ਅਪਸ਼੍ਯਜ੍ਜਾਨਕੀਂ ਤਤ੍ਰ ਹ੍ਯਸ਼ੋਕਵਨਿਕਾਸ੍ਥਿਤਾਮ੍ ॥ ੧,੧੪੩.

ਹਨੂਮਾਨ ਨੇ ਸੌ ਯੋਜਨ ਚੌੜਾ ਸਮੁੰਦਰ ਲੰਘਿਆ। ਉਥੇ ਉਸ ਨੇ ਜਾਨਕੀ ਨੂੰ ਅਸ਼ੋਕ ਵਣ ਵਿੱਚ ਵੇਖਿਆ।

ਭਰ੍ਤ੍ਸਿਤਾਂ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੀਭਿਸ਼੍ਚ ਰਾਵਣੇਨ ਚ ਰਕ੍ਸ਼ਸਾ । ਭਵ ਭਾਰ੍ਯੇਤਿ ਵਦਤਾ ਚਿਨ੍ਤਯਨ੍ਤੀਞ੍ਚ ਰਾਘਵਮ੍ ॥ ੧,੧੪੩.

ਉਸ ਨੂੰ ਰਾਕਸ਼ਸੀਆਂ ਤੇ ਰਾਵਣ ਨੇ ਡਰਾਇਆ। ਰਾਵਣ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਮੇਰੀ ਪਤਨੀ ਬਣੋ,' ਪਰ ਉਹ ਸਿਰਫ ਰਾਮ ਨੂੰ ਹੀ ਸੋਚਦੀ ਰਹੀ।

ਅਙ੍ਗੁਲੀਯਂ ਕਪਿਰ੍ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਸੀਤਾਂ ਕੌਸ਼ਲ੍ਯਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ । ਰਾਮਸ੍ਯ ਤਸ੍ਯ ਦੂਤੋऽਹਂ ਸ਼ੋਕਂ ਮਾ ਕੁਰੁ ਮੈਥਿਲਿ ॥ ੧,੧੪੩.

ਵਾਨਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਉੰਗਲੀਆਂ ਦੀ ਅੰਗੂਠੀ ਦਿੱਤੀ ਤੇ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਮੈਂ ਰਾਮ ਦਾ ਦੂਤ ਹਾਂ, ਮੈਥਿਲੀ, ਤੂੰ ਦੁਖ ਨਾ ਕਰ।'

ਸ੍ਵਾਭਿਜ੍ਞਾਨਞ੍ਚ ਮੇ ਦੇਹਿ ਯੇਨ ਰਾਮਃ ਸ੍ਮਰਿष੍ਯਤਿ । ਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਦਦੌ ਸੀਤਾ ਵੇਣੀਰਤ੍ਨਂ ਹਨੂਮਤੇ ॥ ੧,੧੪੩.

ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਦੇ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਰਾਮ ਨੂੰ ਮੇਰਾ ਯਾਦ ਆ ਜਾਵੇ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਸੀਤਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਚੋਟੀ ਦਾ ਰਤਨ ਹਨੂਮਾਨ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ।

ਯਥਾ ਰਾਮੋ ਨਯੇਚ੍ਛੀਘ੍ਰਂ ਤਥਾ ਵਾਚ੍ਯਂ ਤ੍ਵਯਾ ਕਪੇ । ਤਥੇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਤੁ ਹਨੁਮਾਨ੍ਵਨਂ ਦਿਵ੍ਯਂ ਬਭਞ੍ਜ ਹ ॥ ੧,੧੪੩.

ਤੂੰ ਰਾਮ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹੀਂ ਕਿ ਉਹ ਜਲਦੀ ਮੈਨੂੰ ਲੈ ਜਾਵੇ। ਹਨੂਮਾਨ ਨੇ 'ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਕਹੋ' ਕਹਿ ਕੇ, ਉਹ ਦਿਵਿਆ ਬਾਗ ਨੂੰ ਉਜਾੜ ਦਿੱਤਾ।

ਹਤ੍ਵਾਕ੍ਸ਼ਂ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਂਸ਼੍ਚਾਨ੍ਯਾਨ੍ਬਨ੍ਧਨਂ ਸ੍ਵਯਮਾਗਤਃ । ਸਰ੍ਵੈਰਿਨ੍ਦ੍ਰਜਿਤੋ ਬਾਣੈਰ੍ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਰਾਵਣਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ॥ ੧,੧੪੩.

ਅਕਸ਼ਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਹਨੂਮਾਨ ਖੁਦ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਆ ਗਿਆ। ਇੰਦਰਜਿਤ ਦੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ।

ਰਾਮਦੂਤੋऽਸ੍ਮਿ ਹਨੁਮਾਨ੍ਦੇਹਿ ਰਾਮਾਯ ਮੈਥਿਲੀਮ੍ । ਏਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਕੁਪਿਤੋ ਦੀਪਯਾਮਾਸ ਪੁਚ੍ਛਕਮ੍ ॥ ੧,੧੪੩.

ਹਨੂਮਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਮੈਂ ਰਾਮ ਦਾ ਦੂਤ ਹਾਂ; ਮੈਥਿਲੀ ਨੂੰ ਰਾਮ ਦੇ।' ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਵਣ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ ਤੇ ਹਨੂਮਾਨ ਦੀ ਪੂੰਛ ਨੂੰ ਅੱਗ ਲਾ ਦਿੱਤੀ।