ਸੁਮਤਿਃ ਸੁਬਲੋ ਨੀਤੋ ਸਤ੍ਯਜਿਦ੍ਵਿਸ਼੍ਵਜਿਤ੍ਤਥਾ । ਇषੁਞ੍ਜਯਸ਼੍ਚ ਇਤ੍ਯੇਤੇ ਨृਪਾ ਬਾਰ੍ਹਦ੍ਰਥਾਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ ॥ ੧,੧੪੧.
ਸੁਮਤੀ, ਸੁਬਲਾ, ਨੀਤਾ, ਸਤਯਜਿਤ, ਵਿਸਵਜਿਤ ਅਤੇ ਇਸ਼ੁੰਜਯਾ — ਇਹ ਰਾਜੇ ਬਾਰਹਦਰਥ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਅਧਰ੍ਮਿष੍ਠਾਸ਼੍ਚ ਸ਼ੂਦ੍ਰਾਸ਼੍ਚ ਭਵਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਨृਪਾਸ੍ਤਤਃ । ਸ੍ਵਰ੍ਗਾਦਿਕृਦ੍ਧਿ ਭਗਵਾਨ੍ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਨ੍ਨਾਰਾਯਣੋऽਵ੍ਯਯਃ ॥ ੧,੧੪੧.
ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਅਧਰਮੀ ਅਤੇ ਸ਼ੂਦਰ ਜਾਤ ਦੇ ਰਾਜੇ ਹੋਣਗੇ। ਫਿਰ, ਭਗਵਾਨ ਨਾਰਾਇਣ, ਜੋ ਸਵਰਗ ਆਦਿ ਦਾ ਸਰੋਤ ਅਤੇ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਆਪ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਆਵੇਗਾ।
ਨੈਮਿਤ੍ਤਿਕਃ ਪ੍ਰਾਕृਤਿਕਸ੍ਤਥੈਵਾਤ੍ਯਨ੍ਤਿਕੋ ਲਯਃ । ਯਾਤਿ ਭੂਃ ਪ੍ਰਲਯਂ ਚਾਪ੍ਸੁ ਹ੍ਯਾਪਸ੍ਤੇਜਸਿ ਪਾਵਕਃ ॥ ੧,੧੪੧.
ਕਦੇ ਕਦੇ, ਮੂਲਕ ਅਤੇ ਪੂਰਨ ਵਿਨਾਸ਼ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਧਰਤੀ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪਾਣੀ ਅੱਗ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਅੱਗ ਹਵਾ ਵਿੱਚ।
ਵਾਯੌ ਵਾਯੁਸ਼੍ਚ ਵਿਯਤਿ ਤ੍ਵਾਕਾਸ਼ੌ ਯਾਤ੍ਯਹਙ੍ਕृਤੌ । ਅਹਂ ਬੁਦ੍ਧੌ ਮਤਿਰ੍ਜੋਵੇ ਜੀਵੋऽਵ੍ਯਕ੍ਤੇ ਤਦਾਤ੍ਮਨਿ ॥ ੧,੧੪੧.
ਹਵਾ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ, ਆਕਾਸ਼ ਅਹੰਕਾਰ ਵਿੱਚ, ਅਹੰਕਾਰ ਬੁੱਧੀ ਵਿੱਚ, ਬੁੱਧੀ ਮਨ ਵਿੱਚ, ਮਨ ਜੀਵ ਵਿੱਚ, ਜੀਵ ਅਵ੍ਯਕਤ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਹ ਪਰਮ ਆਤਮਾ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਆਤ੍ਮਾ ਪਰੇਸ਼੍ਵਰੋ ਵਿष੍ਣੁਰੇਕੋ ਨਾਰਾਯਣੋ ਨਰਃ । ਅਵਿਨਾਸ਼੍ਯਪਰਂ ਸਰ੍ਵਂ ਜਗਤ੍ਸ੍ਵਰ੍ਗਾਦਿ ਨਾਸ਼ਿ ਹਿ ॥ ੧,੧੪੧.
ਆਤਮਾ ਹੀ ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ, ਵਿਸ਼ਨੂ, ਨਾਰਾਇਣ ਅਤੇ ਨਰਾ ਹੈ। ਜਗਤ, ਸਵਰਗ ਆਦਿ ਸਭ ਨਾਸਵਾਨ ਹਨ, ਪਰ ਉਹ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ।
ਨृਪਾਦਯੋ ਗਤਾ ਨਾਸ਼ਮਤਃ ਪਾਪਂ ਵਿਵਰ੍ਜਯੇਤ੍ । ਧਰ੍ਮਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਸ੍ਥਿਰਂ ਯੇਨ ਪਾਪਂ ਹਿਤ੍ਵਾ ਹਰਿਂ ਵ੍ਰਜੇਤ੍ ॥ ੧,੧੪੧.
ਰਾਜੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਲੋਕ ਨਾਸ ਹੋ ਚੁਕੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਪਾਪ ਤੋਂ ਬਚੋ। ਜੋ ਧਰਮ ਨੂੰ ਪੱਕਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਾਪ ਛੱਡ ਕੇ, ਉਹ ਹਰੀ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੀਗਰੁਡਮਹਾਪੁਰਾਣਮ੍ ੧੪੨ ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ । ਵਿਂਸ਼ਾਦੀਨ੍ਪਾਲਯਾਮਾਸ ਹ੍ਯਵਤੀਰ੍ਣੋ ਹਰਿਃ ਪ੍ਰਭੁਃ । ਦੈਤ੍ਯਧਰ੍ਮਸ੍ਯ ਨਾਸ਼ਾਰ੍ਥਂ ਵੇਦਧਰ੍ਮਾਦਿਗੁਪ੍ਤਯੇ ॥ ੧,੧੪੨.
ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਪ੍ਰਭੂ ਹਰੀ ਆਪ ਆਏ ਅਤੇ ਮਨੂ ਆਦਿਕਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ, ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਪਾਪੀ ਵਿਵਹਾਰ ਨੂੰ ਮਿਟਾਉਣ ਅਤੇ ਵੇਦ ਧਰਮ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ।
ਮਤ੍ਸ੍ਯਾਦਿਕਸ੍ਵਰੂਪੇਣ ਤ੍ਵਵਤਾਰਂ ਕਰੋਤ੍ਯਜਃ । ਮਤ੍ਸ੍ਯੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਹਯਗ੍ਰੀਵਂ ਦੈਤ੍ਯਂ ਹਤ੍ਵਾਜਿਕਣ੍ਟਕਮ੍ ॥ ੧,੧੪੨.
ਉਹ ਮੱਛ ਆਦਿ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਅਵਤਾਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਮੱਛ ਬਣ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹਯਗਰੀਵ ਦੈਤ ਨੂੰ, ਜੋ ਘੋੜਿਆਂ ਵਿਚ ਕਾਂਟਾ ਸੀ, ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।
ਵੇਦਾਨਾਨੀਯ ਮਨ੍ਵਾਦੀਨ੍ਪਾਲਯਾਮਾਸ ਕੇਸ਼ਵਃ । ਮਨ੍ਦਰਂ ਧਾਰਯਾਮਾਸ ਕੂਰ੍ਮੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਹਿਤਾਯ ਚ ॥ ੧,੧੪੨.
ਵੇਦਾਂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲਿਆ ਕੇ, ਕੇਸ਼ਵ ਨੇ ਮਨੂ ਆਦਿਕਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ। ਕੂਰਮਾ ਬਣ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੰਦਰ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਉਠਾਇਆ ਅਤੇ ਸਭ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਕੀਤਾ।
ਕ੍ਸ਼ੀਰੋਦਮਥਨੇ ਵੈ ਦ੍ਯੋ ਦੇਵੋ ਧਨ੍ਵਨ੍ਤਰਿਰ੍ਹ੍ਯਰ੍ਭੂਤ੍ । ਬਿਭ੍ਰਤ੍ਕਮਣ੍ਡਲੁਂ ਪੂਰ੍ਣਮਮृਤੇਨ ਸਮੁਤ੍ਥਿਤਃ ॥ ੧,੧੪੨.
ਕ੍ਰੀਮ-ਦੁਧ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਮਥਨ ਵੇਲੇ, ਧਨਵੰਤਰੀ ਦੇਵਤਾ ਪੈਦਾ ਹੋਏ। ਉਹ ਪੂਰਨ ਕਮੰਡਲ ਲੈ ਕੇ, ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਸਮੇਤ ਉਭਰੇ।
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਮਥਾष੍ਟਾਙ੍ਗਂ ਸੁਸ਼੍ਰੁਤਾਯ ਸ ਉਕ੍ਤਵਾਨ੍ । ਅਮृਤਂ ਪਾਯਯਾਮਾਸ ਸ੍ਤ੍ਰੀਰੂਪੀ ਚ ਸੁਰਾਨ੍ਹਰਿਃ ॥ ੧,੧੪੨.
ਉਹ ਨੇ ਆਯੁਰਵੇਦ ਦੀ ਅਠ ਅੰਗੀ ਵਿਦਿਆ ਸੁਸ਼੍ਰੁਤ ਨੂੰ ਸਿਖਾਈ। ਹਰੀ ਨੇ ਸਤ੍ਰੀ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਪਿਲਾਇਆ।
ਅਵਤੀਰ੍ਣੋ ਵਰਾਹੋऽਥ ਹਿਰਣ੍ਯਾਕ੍ਸ਼ਂ ਜਘਾਨ ਹ । ਪृਥਿਵੀਂ ਧਾਰਯਾਮਾਸ ਪਾਲਯਾਮਾਸ ਦੇਵਤਾਃ ॥ ੧,੧੪੨.
ਫਿਰ, ਵਰਾ੍ਹ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਤਰੀ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹਿਰਣਿਆਕਸ਼ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ। ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਉਠਾਇਆ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ।
ਨਰਸਿਂਹੋऽਵਰ੍ਤੋਰ੍ਣੋऽਥ ਹਿਰਣ੍ਯਕਸ਼ਿਪੁਂਰਿਪੁਮ੍ । ਦੈਤ੍ਯਾਨ੍ਨਿਹਤਵਾਨ੍ਵੇਦਧਰ੍ਮਾਦੀਨਭ੍ਯਪਾਲਯਤ੍ ॥ ੧,੧੪੨.
ਫਿਰ ਨਰਸਿੰਘ, ਜੋ ਅੱਧਾ ਮਨੁੱਖ ਤੇ ਅੱਧਾ ਸਿੰਘ ਸੀ, ਆਇਆ ਅਤੇ ਹਿਰਣਯਕਸ਼ਿਪੁ ਨੂੰ, ਜੋ ਵੈਰੀ ਸੀ, ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਦੈਤਿਆਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਵੇਦਾਂ, ਧਰਮ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ।
ਤਤਃ ਪਰਸ਼ੁਰਾਮੋऽਭੂਜ੍ਜਮਦਗ੍ਨੇਰ੍ਜਗਤ੍ਪ੍ਰਭੁਃ । ਤ੍ਰਿਃ ਸਪ੍ਤਕृਤ੍ਵਃ ਪृਥਿਵੀਂ ਚਕ੍ਰੇ ਨਿਃ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਤ੍ਰਿਯਾਂ ਹਰਿਃ ॥ ੧,੧੪੨.
ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਰਸ਼ੁਰਾਮ, ਜੋ ਜਮਦਗਨੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਮਾਲਕ ਸੀ, ਜਨਮਿਆ। ਹਰਿ ਨੇ ਇਕੀ ਵਾਰੀ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਕਸ਼ਤਰੀਆਂ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਕਾਰ੍ਤਵੀਰ੍ਯਂ ਜਘਾਨਾਜੌ ਕਸ਼੍ਯਪਾਯ ਮਹੀਂ ਦਦੌ । ਯਾਗਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਮਹਾਬਾਹੁਰ੍ਮਹੇਨ੍ਦ੍ਰੇ ਪਰ੍ਵਤੇ ਸ੍ਥਿਤਃ ॥ ੧,੧੪੨.
ਉਸ ਨੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਕਾਰਤਵੀਰਿਆ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਕਸ਼ਯਪ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤੀ। ਯਾਗ ਕਰਕੇ, ਵੱਡੇ ਬਾਹਾਂ ਵਾਲਾ ਮਹਿੰਦਰ ਪਹਾੜ 'ਤੇ ਵੱਸਣ ਲੱਗਾ।
ਤਤੋ ਰਾਮੋ ਭਵਿष੍ਣੁਸ਼੍ਚ ਚਤੁਰ੍ਧਾ ਦੁष੍ਟਰ੍ਮਦਨਃ । ਪੁਤ੍ਰੋ ਦਸ਼ਰਥਾਜ੍ਜਜ੍ਞੇ ਰਾਮਸ਼੍ਚ ਭਰਤੋऽਨੁਜਃ ॥ ੧,੧੪੨.
ਫਿਰ ਰਾਮ, ਜੋ ਬੁਰਿਆਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਚਾਰ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵਜੋਂ ਰਾਮ ਜਨਮਿਆ, ਭਰਤ ਉਸ ਦਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ ਸੀ।
ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਸ਼੍ਚਾਥ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨੋ ਰਾਮਭਾਰ੍ਯਾ ਚ ਜਾਨਕੀ । ਰਾਮਸ਼੍ਚ ਪਿਤृਸਤ੍ਯਾਰ੍ਥਂ ਮਾਤृਭ੍ਯੋ ਹਿਤਮਾਚਰਨ੍ ॥ ੧,੧੪੨.
ਲਕਸ਼ਮਣ ਤੇ ਫਿਰ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ, ਅਤੇ ਰਾਮ ਦੀ ਪਤਨੀ ਜਾਨਕੀ। ਰਾਮ ਨੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਵਾਅਦੇ ਲਈ ਮਾਵਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
ਸ਼ृਙ੍ਗਵੇਰਂ ਚਿਤ੍ਰਕੂਟਂ ਦਣ੍ਡਕਾਰਣ੍ਯਮਾਗਤਃ । ਨਾਸਾਂ ਸ਼ੂਰ੍ਪਣਖਾਯਾਸ਼੍ਚ ਚ੍ਛਿਤ੍ਤ੍ਵਾਥ ਖਰਦੂषਣਮ੍ ॥ ੧,੧੪੨.
ਉਹ ਸ੍ਰਿੰਗਵੇਰ, ਚਿਤਰਕੂਟ ਅਤੇ ਡੰਡਕ ਅਰਣ ਵਿੱਚ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਸ਼ੂਰਪਣਖਾ ਦੀ ਨੱਕ ਕੱਟ ਕੇ, ਖਰ ਅਤੇ ਦੂਸ਼ਣ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।
ਹਤ੍ਵਾ ਸ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਂ ਸੀਤਾਪਹਾਰਿਰਜਨੀਚਰਮ੍ । ਰਾਵਣਂ ਚਾਨੁਜਂ ਤਸ੍ਯ ਲਙ੍ਕਾਪੁਰ੍ਯਾਂ ਵਿਭੀषਣਮ੍ ॥ ੧,੧੪੨.
ਉਸ ਨੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੇ ਰਾਕਸ਼ਸ, ਜੋ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਚੁੱਕ ਲੈ ਗਿਆ ਸੀ, ਰਾਵਣ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਲੰਕਾ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਮਾਰਿਆ, ਤੇ ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ।
ਰਕ੍ਸ਼ੋਰਾਜ੍ਯੇ ਚ ਸਂਸ੍ਥਾਪ੍ਯ ਸੁਗ੍ਰੀਵਨੁਮਨ੍ਮੁਖੈਃ । ਆਰੁਹ੍ਯ ਪੁष੍ਪਕਂ ਸਾਰ੍ਧਂ ਸੀਤਯਾ ਪਤਿਭਕ੍ਤਯਾ ॥ ੧,੧੪੨.
ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਨੂੰ ਰਾਜਾ ਬਣਾਇਆ। ਸੁਗਰੀਵ ਤੇ ਹਨੂਮਾਨ ਨਾਲ, ਸੀਤਾ ਜੋ ਪਤੀ ਭਗਤ ਸੀ, ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਪੁਸ਼ਪਕ ਰਥ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹਿਆ।
ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੇਨਾਨੁਕੂਲੇਨ ਹ੍ਯਯੋਧ੍ਯਾਂ ਸ੍ਵਪੁਰੀਂ ਗਤਃ । ਰਾਜ੍ਯਂ ਚਕਾਰ ਦੇਵਾਦੀਨ੍ਪਾਲਯਾਮਾਸ ਸ ਪ੍ਰਜਾਃ ॥ ੧,੧੪੨.
ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜੋ ਸਹਾਇਕ ਸੀ, ਨਾਲ ਰਾਮ ਆਪਣੀ ਸ਼ਹਿਰ ਅਯੋਧਿਆ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਰਾਜ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ, ਦੇਵਾਂ ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਸਮੇਤ, ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ।
ਧਰ੍ਮਸਂਰਕ੍ਸ਼ਣਂ ਚਕ੍ਰੇ ਹ੍ਯਸ਼੍ਵਮੇਧਾਦਿਕਾਨ੍ਕ੍ਰਤੂਨ੍ । ਸਾ ਮਹੀਪਤਿਨਾ ਰੇਮੇ ਰਾਮੇਣੈਵ ਯਥਾਸੁਖਮ੍ ॥ ੧,੧੪੨.
ਉਸ ਨੇ ਧਰਮ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਆਦਿ ਯਾਗ ਕੀਤੇ। ਰਾਜਾ ਰਾਮ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਅਨੁਸਾਰ ਖੁਸ਼ ਹੋਈ।
ਰਾਵਣਸ੍ਯ ਗृਹੇ ਸੀਤਾ ਸ੍ਥਿਤਾ ਭੇਜੇ ਨ ਰਾਵਣਮ੍ । ਕਰ੍ਮਣਾ ਮਨਸਾ ਵਾਚਾ ਸਾ ਗਤਾ ਰਾਘਵਂ ਸਦਾ ॥ ੧,੧੪੨.
ਸੀਤਾ, ਭਾਵੇਂ ਰਾਵਣ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਪਰ ਰਾਵਣ ਵੱਲ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਮੁੜੀ। ਕੰਮ, ਮਨ ਤੇ ਬੋਲ ਨਾਲ, ਉਹ ਸਦਾ ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਹੀ ਸਮਰਪਿਤ ਰਹੀ।
ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਤੁ ਸਾ ਸੀਤਾ ਹ੍ਯਨਸੂਯਾ ਯਥੈਵ ਤੁ । ਪਤਿਵ੍ਰਤਾਯਾ ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਸ਼ृਣੁ ਤ੍ਵਂ ਕਥਯਾਮ੍ਯਹਮ੍ ॥ ੧,੧੪੨.
ਉਹ ਸੀਤਾ ਸੱਚੀ ਪਤੀ ਭਗਤ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਅਨਸੂਯਾ ਸੀ। ਹੁਣ ਸੁਣ, ਮੈਂ ਪਤੀ ਭਗਤ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ।
ਕੌਸ਼ਿਕੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਃ ਕੁष੍ਠੀ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਾਨੇऽਭਵਤ੍ਪੁਰਾ । ਤਂ ਤਥਾ ਵ੍ਯਾਧਿਤਂ ਭਾਰ੍ਯਾ ਪਤਿਂ ਦੇਵਮਿਵਾਰ੍ਚਯਤ੍ ॥ ੧,੧੪੨.
ਕਦੇ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾਨਾ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਕਉਸ਼ਿਕ ਨਾਮ ਦਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸੀ, ਜੋ ਕੋੜ੍ਹ ਰੋਗੀ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੇ, ਉਸ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਪਤੀ ਨੂੰ ਰੱਬ ਵਾਂਗ ਪੂਜਿਆ।
ਨਿਰ੍ਭਰ੍ਤ੍ਸਿਤਾਪਿ ਭਰ੍ਤਾਰਂ ਤਮਮਨ੍ਯਤ ਦੈਵਤਮ੍ । ਭਰ੍ਤ੍ਰੋਕ੍ਤਾ ਸਾਨਯਦ੍ਵੇਸ਼੍ਯਾਂ ਸ਼ੁਲ੍ਕਮਾਦਾਯ ਚਾਧਿਕਮ੍ ॥ ੧,੧੪੨.
ਭਾਵੇਂ ਪਤੀ ਨੇ ਡਾਂਟਿਆ, ਉਹ ਪਤੀ ਨੂੰ ਹੀ ਦੇਵਤਾ ਸਮਝਦੀ ਰਹੀ। ਪਤੀ ਦੇ ਆਖਣ 'ਤੇ, ਉਹ ਨਫਰਤ ਵਾਲੀ ਔਰਤ ਨੂੰ ਲੈ ਗਈ ਤੇ ਵਾਧੂ ਪੈਸਾ ਲਿਆ।
ਪਥਿ ਸੂਲੇ ਤਦਾ ਪ੍ਰੋਤਮਚੌਰਂ ਚੌਰਸ਼ਙ੍ਕਯਾ । ਮਾਣ੍ਡਵ੍ਯਮਤਿਦੁਃ ਖਾਰ੍ਤਮਨ੍ਧਕਾਰੇऽਥ ਸ ਦ੍ਵਿਜਃ ॥ ੧,੧੪੨.
ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਇੱਕ ਚੋਰ, ਚੋਰੀ ਦੇ ਸ਼ੱਕ 'ਚ, ਸੂਲ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਮਾਂਡਵਿਆ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਸੀ, ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਉਥੇ ਸੀ, ਤੇ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵੀ।
ਪਤ੍ਨੀਸ੍ਕਨ੍ਧਸਮਾਰੂਢਸ਼੍ਚਾਲਯਾਮਾਸ ਕੌਸ਼ਿਕਃ । ਪਾਦਾਵਮਰ੍ਸ਼ਣਤ੍ਕ੍ਰੁਦ੍ਧੋ ਮਾਣ੍ਡਵ੍ਯਸ੍ਤਮੁਵਾਚ ਹ ॥ ੧,੧੪੨.
ਕਉਸ਼ਿਕ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਮੋਢੇ 'ਤੇ ਚੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਪੈਰ ਮਾਂਡਵਿਆ ਨੂੰ ਲੱਗੇ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਮਾਂਡਵਿਆ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
ਸੂਰ੍ਯੋਦਯੇ ਮृਤਿਸ੍ਤਸ੍ਯ ਯੇਨਾਹਂ ਚਾਲਿਤਃ ਪਦਾ । ਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਾਹ ਤਦ੍ਭਾਰ੍ਯਾ ਸੂਰ੍ਯੋ ਨੋਦਯਮੇष੍ਯਤਿ ॥ ੧,੧੪੨.
ਮਾਂਡਵਿਆ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਦੇ ਹੀ ਤੂੰ ਮਰ ਜਾਵੇਂਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਪੈਰ ਹਿਲਾਏ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਸੂਰਜ ਨਹੀਂ ਚੜ੍ਹੇਗਾ।"
ਤਤਃ ਸੂਰ੍ਯੋਦਯਾਭਾਵਾਦ ਭਵਤ੍ਸਤਤਂ ਨਿਸ਼ਾ । ਬਹੂਨ੍ਯਬ੍ਦਪ੍ਰਮਾਣਾਨਿ ਤਤੋ ਦੇਵਾ ਭਯਂ ਯਯੁਃ ॥ ੧,੧੪੨.
ਫਿਰ, ਸੂਰਜ ਨਾ ਚੜ੍ਹਣ ਕਰਕੇ, ਰਾਤ ਲਗਾਤਾਰ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਰਹੀ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਦੇਵਤੇ ਡਰ ਗਏ।