ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ऋਕ੍ਸ਼ਾਚ੍ਚ ਭੀਮਸੇਨੋऽਭੂਦ੍ਦਿਲੀਪੋ ਭੀਮਸੇਨਤਃ । ਪ੍ਰਤੀਪੋऽਭੂਦ੍ਦਿਲੀਪਾਚ੍ਚ ਦੇਵਾਪਿਸ੍ਤੁ ਪ੍ਰਤੀਪਤਃ ॥ ੧,੧੪੦.

਋ਕਸ਼ ਤੋਂ ਭੀਮਸੇਨ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ, ਭੀਮਸੇਨ ਤੋਂ ਦਿਲੀਪ ਹੋਇਆ। ਦਿਲੀਪ ਤੋਂ ਪ੍ਰਤੀਪ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਪ੍ਰਤੀਪ ਤੋਂ ਦੇਵਾਪੀ ਹੋਇਆ।

ਸ਼ਨ੍ਤਨੁਸ਼੍ਚੈਵ ਬਾਹ੍ਲੀਕਸ੍ਤ੍ਰਯਸ੍ਤੇ ਭ੍ਰਾਤਰੋ ਨृਪਾਃ । ਬਾਹ੍ਲੀਕਾਤ੍ਸੋਮਦਤ੍ਤੋऽਭੂਦ੍ਭੂਰਿਰ੍ਭੂਰਿਸ਼੍ਰਵਾਸ੍ਤਤਃ ॥ ੧,੧੪੦.

ਸ਼ਾਂਤਨੁ, ਬਾਹਲੀਕ ਤੇ ਇਕ ਹੋਰ, ਇਹ ਤਿੰਨ ਰਾਜੇ ਭਰਾ ਸਨ। ਬਾਹਲੀਕ ਤੋਂ ਸੋਮਦੱਤ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਤੋਂ ਭੂਰੀ ਤੇ ਭੂਰੀਸ਼ਰਵਾ ਪੈਦਾ ਹੋਏ।

ਸ਼ਲਸ਼੍ਚ ਸ਼ਨ੍ਤਨੋਰ੍ਭੋष੍ਮੋ ਗਙ੍ਗਾਯਾਂ ਧਾਰ੍ਮਿਕੋ ਮਹਾਨ੍ । ਚਿਤ੍ਰਾਙ੍ਗਦਵਿਚਿਤ੍ਰੌ ਤੁ ਸਤ੍ਯਵਤ੍ਯਾਨ੍ਤੁ ਸ਼ਨ੍ਤਨੋਃ ॥ ੧,੧੪੦.

ਸ਼ਾਂਤਨੁ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸ਼ਲ ਸੀ, ਤੇ ਗੰਗਾ ਤੋਂ ਮਹਾਨ ਤੇ ਧਰਮੀ ਭੀਸ਼ਮ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ। ਸਤਯਵਤੀ ਤੋਂ ਸ਼ਾਂਤਨੁ ਦੇ ਚਿਤਰਾਂਗਦ ਤੇ ਵਿਚਿਤ੍ਰ ਵੀਰਯ ਪੈਦਾ ਹੋਏ।

ਭਾਰ੍ਯੇ ਵਿਚਿਤ੍ਰਵੀਰ੍ਯਸ੍ਯ ਤ੍ਵਮ੍ਬਿਕਾਮ੍ਬਾਲਿਕੇ ਤਯੋਃ । ਧृਰਾष੍ਟ੍ਰਂ ਚ ਪਾਣ੍ਡੁਞ੍ਚ ਤਦ੍ਦਾਸ੍ਯਾਂ ਵਿਦੁਰਨ੍ਤਥਾ ॥ ੧,੧੪੦.

ਵਿਚਿਤ੍ਰਵੀਰਯ ਦੀਆਂ ਦੋ ਭਾਰੀਆਂ ਅੰਬਿਕਾ ਤੇ ਅੰਬਾਲਿਕਾ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਤੇ ਪਾਂਡੂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ, ਤੇ ਦਾਸੀ ਤੋਂ ਵਿਦੁਰ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ।

ਵ੍ਯਾਸ ਉਤ੍ਪਾਦਯਾਮਾਸ ਗਾਨ੍ਧਾਗੀ ਧृਤਰਾष੍ਟ੍ਰਤਃ । ਸ਼ਤਪੁਤ੍ਰਂ ਦੁਰ੍ਯੋਧਨਾਦ੍ਯਂ ਪਾਣ੍ਡੋਃ ਪਞ੍ਚ ਪ੍ਰਜਜ੍ਞਿਰੇ ॥ ੧,੧੪੦.

ਵਿਆਸ ਨੇ ਗਾਂਧਾਰੀ ਤੋਂ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਦੇ ਸੌ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਦੁਰਯੋਧਨ ਪਹਿਲਾ ਸੀ। ਪਾਂਡੂ ਤੋਂ ਪੰਜ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਹੋਏ।

ਪ੍ਰਤਿਬਿਨ੍ਧ੍ਯਃ ਸ਼੍ਰੁਤਸੋਮਃ ਸ਼੍ਰੁਤਕੀਰ੍ਤਿਸ੍ਤਥਾਰ੍ਜੁਨਾਤ੍ । ਸ਼ਤਾਨੀਕਃ ਸ਼੍ਰੁਤਕਰ੍ਮਾ ਦ੍ਰੌਪਦ੍ਯਾਂ ਪਞ੍ਚ ਵੈ ਕ੍ਰਮਾਤ੍ ॥ ੧,੧੪੦.

ਪ੍ਰਤਿਬੰਧਿਆ, ਸ਼੍ਰੁਤਸੋਮ, ਸ਼੍ਰੁਤਕੀਰਤੀ, ਸ਼ਤਾਨੀਕ ਤੇ ਸ਼੍ਰੁਤਕਰਮਾ—ਇਹ ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਦੇ ਪੰਜ ਪੁੱਤਰ ਸਨ, ਜੋ ਪਾਂਡਵਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੈਦਾ ਹੋਏ।

ਯੌਧੇਯੀ ਚ ਹਿਡਿਮ੍ਬਾ ਚ ਕੌਸ਼ੀ ਚੈਵ ਸੁਭਦ੍ਰਿਕਾ । ਵਿਜਯਾ ਵੈ ਰੇਣੁਮਤੀ ਪਞ੍ਚਭ੍ਯਸ੍ਤੁ ਸੁਤਾਃ ਕ੍ਰਮਾਤ੍ ॥ ੧,੧੪੦.

ਯੌਧੇਯੀ, ਹਿਡਿੰਬਾ, ਕੌਸ਼ੀ, ਸੁਭਦ੍ਰਿਕਾ, ਵਿਜਯਾ ਤੇ ਰੇਣੁਮਤੀ—ਇਹ ਪੰਜ ਭੈਣਾਂ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਪੰਜ ਭਰਾਵਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਹੋਏ।

ਦੇਵਕੋ ਘਚੋਤ੍ਕਚਸ਼੍ਚ ਹ੍ਯਭਿਮਨ੍ਯੁਸ਼੍ਚ ਸਰ੍ਵਗਃ । ਸੁਹੋਤ੍ਰੋ ਨਿਰਮਿਤ੍ਰਸ਼੍ਚ ਪਰੀਕ੍ਸ਼ਿਦਭਿਮਨ੍ਯੁਜਃ ॥ ੧,੧੪੦.

ਦੇਵਕ, ਘਾ, ਉਤਕਚ, ਸਭ ਨੂੰ ਵਿਆਪਕ ਅਭਿਮਨ्यु, ਸੁਹੋਤ੍ਰ, ਨਿਰਮਿਤ੍ਰ ਤੇ ਅਭਿਮਨ्यु ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਪਰੀਕਸ਼ਿਤ ਪੈਦਾ ਹੋਏ।

ਜਨਮੇਜਯੋऽਸ੍ਯ ਤਤੋ ਭਵਿष੍ਯਾਂਸ਼੍ਚ ਨृਪਾਞ੍ਛृਣੁ ॥ ੧,੧੪੦.

ਉਸ ਤੋਂ ਜਨਮੇਜਯ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ। ਹੁਣ ਉਸ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਸੁਣ।

ਸ਼੍ਰੀਗਰੁਡਮਹਾਪੁਰਾਣਮ੍ ੧੪੧ ਹਰਿਰੁਵਾਚ । ਸ਼ਤਾਨੀਕੋ ਹ੍ਯਸ਼੍ਵਮੇਧਦਤ੍ਤਸ਼੍ਚਾਪ੍ਯਧਿਸੋਮਕਃ । ਕृष੍ਣੋऽਨਿਰੁਦ੍ਧਸ਼੍ਚਾਪ੍ਯੁष੍ਣਸ੍ਤਤਸ਼੍ਚਿਤ੍ਰਰਥੋ ਨृਪਃ ॥ ੧,੧੪੧.

ਹਰੀ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਸ਼ਤਾਨੀਕ, ਅਸ਼ਵਮੇਧਦੱਤ, ਅਧਿਸੋਮਕ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਅਨਿਰੁੱਧ, ਉਸ਼ਣ ਤੇ ਫਿਰ ਚਿਤਰਥ ਰਾਜੇ ਹੋਏ।

ਸ਼ੁਚਿਦ੍ਰਥੋ ਵृष੍ਣਿਮਾਂਸ਼੍ਚ ਸੁਪੇਣਸ਼੍ਚ ਸੁਨੀਥਕਃ । ਨृਚਕ੍ਸ਼ੁਸ਼੍ਚ ਮੁਖਾਬਾਣਃ ਮੇਧਾਵੀ ਚ ਨृਪਞ੍ਜਯਃ ॥ ੧,੧੪੧.

ਫਿਰ ਸ਼ੁਚਿਦ੍ਰਥ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀਮਾਨ, ਸੁਪੇਣ, ਸੁਨੀਥਕ, ਨ੍ਰਿਚਕਸ਼ੁ, ਮੁਖਾਬਾਣ, ਮੇਧਾਵੀ ਤੇ ਨ੍ਰਿਪੰਜਯ ਹੋਏ।

ਪਾਰਿਪ੍ਲਵਸ਼੍ਚ ਮੁਨਯੋ ਮੇਧਾਵੀ ਚ ਨृਪਞ੍ਜਯਃ । ਬृਹਦ੍ਰਥੋ ਹਰਿਸ੍ਤਿਗ੍ਮੋ ਸ਼ਤਾਨੀਕਃ ਸੁਦਾਨਕਃ ॥ ੧,੧੪੧.

ਫਿਰ ਪਾਰੀਪਲਵ, ਮੇਧਾਵੀ, ਨ੍ਰਿਪੰਜਯ, ਬ੍ਰਿਹਦਰਥ, ਹਰਿਸ਼ਟੀਗਮ, ਸ਼ਤਾਨੀਕ ਤੇ ਸੁਦਾਨਕ ਰਾਜੇ ਹੋਏ।

ਉਦਾਨੋऽਹ੍ਨਿਨਰਸ਼੍ਚੈਵ ਦਣ੍ਡਪਾਣਿਰ੍ਨਿਮਿਤ੍ਤਕਃ । ਕ੍ਸ਼ੇਮਕਸ਼੍ਚ ਤਤਃ ਸ਼ੂਦ੍ਰਃ ਪਿਤਾ ਪੂਰ੍ਵਸ੍ਤਤਃ ਸੁਤਃ ॥ ੧,੧੪੧.

ਉਦਾਨ, ਅਹਿਨਰ, ਦੰਡਪਾਣੀ, ਨਿਮਿੱਤਕ ਤੇ ਫਿਰ ਕ੍ਸ਼ੇਮਕ ਹੋਏ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸ਼ੂਦਰ ਰਾਜਾ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਫਿਰ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਪਿਓ ਸੀ।

ਬृਹਦ੍ਬਲਾਸ੍ਤੁ ਕਥਯਨ੍ਤੇ ਨृਪੋਸ਼੍ਚੈਕ੍ਸ਼੍ਵਾਕੁਵਂਸ਼ਜਾਃ । ਬृਹਦ੍ਬਲਾਦੁਰੁਕ੍ਸ਼ਯੋ ਵਤ੍ਸਵ੍ਯੂਹਸ੍ਤਤਃ ਪਰਃ ॥ ੧,੧੪੧.

ਬ੍ਰਿਹਦਬਲਾ ਅਤੇ ਇਕਸ਼ਵਾਕੁ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਬ੍ਰਿਹਦਬਲਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਰੁਕਸ਼ਯਾ, ਫਿਰ ਵਤਸਵਯੂਹਾ, ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਹੋਰ ਰਾਜੇ ਆਏ।

ਵਤ੍ਸਵ੍ਯੂਹਾਤ੍ਤਤਃ ਸੂਰ੍ਯਃ ਸਹਦੇਵਸ੍ਤਦਾਤ੍ਮਜਃ । ਬृਹਦਸ਼੍ਵੋ ਭਾਨੁਰਥਃ ਪ੍ਰਤੀਚ੍ਯਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਤੀਤਕਃ । ਮਨੁਦੇਵਃ ਸੁਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਃ ਕਿਨ੍ਨਰਸ਼੍ਚਾਨ੍ਤਰਿਕ੍ਸ਼ਕਃ ॥ ੧,੧੪੧.

ਵਤਸਵਯੂਹਾ ਤੋਂ ਸੂਰਿਆ ਆਇਆ, ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸਹਦੇਵ ਸੀ। ਫਿਰ ਬ੍ਰਿਹਦਸ਼ਵ, ਭਾਨੁਰਥ, ਪ੍ਰਤੀਚਿਆ, ਪ੍ਰਤੀਤਕ, ਮਨੁਦੇਵ, ਸੁਨਕਸ਼ਤਰ, ਕਿਨਨਰ ਅਤੇ ਅੰਤਰਿਕਸ਼ਕ ਆਏ।

ਸੁਪਰ੍ਣਃ ਕृਤਜਿਚ੍ਚੈਵ ਬृਹਦ੍ਭ੍ਰਾਜਸ਼੍ਚ ਧਾਰ੍ਮਿਕਃ । ਕृਤਞ੍ਜਯੋ ਧਨਞ੍ਜਯਃ ਸਂਜਯਃ ਸ਼ਾਕ੍ਯ ਏਵ ਚ ॥ ੧,੧੪੧.

ਸੁਪਰਣ, ਕ੍ਰਿਤਜਿਤ ਅਤੇ ਧਰਮਵਾਨ ਬ੍ਰਿਹਦਭ੍ਰਾਜਾ; ਕ੍ਰਿਤੰਜਯ, ਧਨੰਜਯ, ਸੰਜਯ ਅਤੇ ਸ਼ਾਕਿਆ ਵੀ ਆਏ।

ਸ਼ੁਦ੍ਧੋਦਨੋ ਬਾਹੁਲਸ਼੍ਚ ਸੇਨਜਿਤ੍ਕ੍ਸ਼ੁਦ੍ਰਕਸ੍ਤਥਾ । ਸੁਮਿਤ੍ਰਃ ਕੁਡਵਸ਼੍ਚਾਤਃ ਸੁਮਿਤ੍ਰਾਨ੍ਮਾਗਧਾਞ੍ਛਣੁ ॥ ੧,੧੪੧.

ਸ਼ੁੱਧੋਦਨ, ਬਾਹੁਲ, ਸੇਨਜਿਤ ਅਤੇ ਕਸ਼ੁਦਰਕ; ਸੁਮਿਤ੍ਰ, ਕੁਡਵਾ, ਅਤੇ ਸੁਮਿਤ੍ਰ ਤੋਂ ਮਗਧ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਉਪਜ ਆਈ।

ਜਰਾਸਨ੍ਧਃ ਸਹਦੇਵਃ ਸੋਮਾਪਿਸ਼੍ਚ ਸ਼੍ਰੁਤਸ਼੍ਰਵਾਃ । ਅਯੁਤਾਯੁਰ੍ਨਿਰਮਿਤ੍ਰਃ ਸੁਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰੋ ਬਹੁਕਰ੍ਮਕਃ ॥ ੧,੧੪੧.

ਜਰਾਸੰਧ, ਸਹਦੇਵ, ਸੋਮਾਪੀ, ਸ਼੍ਰੁਤਸ਼ਰਵਾ, ਅਯੁਤਾਯੁਸ, ਨਿਰਮਿਤ੍ਰ, ਸੁਕਸ਼ਤਰ ਅਤੇ ਬਹੁਕਰਮਕ ਆਏ।

ਸ਼੍ਰੁਤਞ੍ਜਯਃ ਸੇਨਜਿਚ੍ਚ ਭੂਰਿਸ਼੍ਚੈਵ ਸ਼ੁਚਿਸ੍ਤਥਾ । ਕ੍ਸ਼ੇਮ੍ਯਸ਼੍ਚ ਸੁਵ੍ਰਤੋ ਧਰ੍ਮਃ ਸ਼੍ਮਸ਼੍ਰੁਲੋ ਦृਢਸੇਨਕਃ ॥ ੧,੧੪੧.

ਸ਼੍ਰੁਤੰਜਯ, ਸੇਨਜਿਤ, ਭੂਰੀ ਅਤੇ ਸ਼ੁਚਿ; ਕਸ਼ੇਮਿਆ, ਸੁਵ੍ਰਤ, ਧਰਮ, ਸ਼ਮਸ਼ਰੁਲਾ ਅਤੇ ਦ੍ਰਿੜਸੇਨਕ ਆਏ।

ਸੁਮਤਿਃ ਸੁਬਲੋ ਨੀਤੋ ਸਤ੍ਯਜਿਦ੍ਵਿਸ਼੍ਵਜਿਤ੍ਤਥਾ । ਇषੁਞ੍ਜਯਸ਼੍ਚ ਇਤ੍ਯੇਤੇ ਨृਪਾ ਬਾਰ੍ਹਦ੍ਰਥਾਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ ॥ ੧,੧੪੧.

ਸੁਮਤੀ, ਸੁਬਲਾ, ਨੀਤਾ, ਸਤਯਜਿਤ, ਵਿਸਵਜਿਤ ਅਤੇ ਇਸ਼ੁੰਜਯਾ — ਇਹ ਰਾਜੇ ਬਾਰਹਦਰਥ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਅਧਰ੍ਮਿष੍ਠਾਸ਼੍ਚ ਸ਼ੂਦ੍ਰਾਸ਼੍ਚ ਭਵਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਨृਪਾਸ੍ਤਤਃ । ਸ੍ਵਰ੍ਗਾਦਿਕृਦ੍ਧਿ ਭਗਵਾਨ੍ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਨ੍ਨਾਰਾਯਣੋऽਵ੍ਯਯਃ ॥ ੧,੧੪੧.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਅਧਰਮੀ ਅਤੇ ਸ਼ੂਦਰ ਜਾਤ ਦੇ ਰਾਜੇ ਹੋਣਗੇ। ਫਿਰ, ਭਗਵਾਨ ਨਾਰਾਇਣ, ਜੋ ਸਵਰਗ ਆਦਿ ਦਾ ਸਰੋਤ ਅਤੇ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਆਪ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਆਵੇਗਾ।

ਨੈਮਿਤ੍ਤਿਕਃ ਪ੍ਰਾਕृਤਿਕਸ੍ਤਥੈਵਾਤ੍ਯਨ੍ਤਿਕੋ ਲਯਃ । ਯਾਤਿ ਭੂਃ ਪ੍ਰਲਯਂ ਚਾਪ੍ਸੁ ਹ੍ਯਾਪਸ੍ਤੇਜਸਿ ਪਾਵਕਃ ॥ ੧,੧੪੧.

ਕਦੇ ਕਦੇ, ਮੂਲਕ ਅਤੇ ਪੂਰਨ ਵਿਨਾਸ਼ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਧਰਤੀ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪਾਣੀ ਅੱਗ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਅੱਗ ਹਵਾ ਵਿੱਚ।

ਵਾਯੌ ਵਾਯੁਸ਼੍ਚ ਵਿਯਤਿ ਤ੍ਵਾਕਾਸ਼ੌ ਯਾਤ੍ਯਹਙ੍ਕृਤੌ । ਅਹਂ ਬੁਦ੍ਧੌ ਮਤਿਰ੍ਜੋਵੇ ਜੀਵੋऽਵ੍ਯਕ੍ਤੇ ਤਦਾਤ੍ਮਨਿ ॥ ੧,੧੪੧.

ਹਵਾ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ, ਆਕਾਸ਼ ਅਹੰਕਾਰ ਵਿੱਚ, ਅਹੰਕਾਰ ਬੁੱਧੀ ਵਿੱਚ, ਬੁੱਧੀ ਮਨ ਵਿੱਚ, ਮਨ ਜੀਵ ਵਿੱਚ, ਜੀਵ ਅਵ੍ਯਕਤ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਹ ਪਰਮ ਆਤਮਾ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਆਤ੍ਮਾ ਪਰੇਸ਼੍ਵਰੋ ਵਿष੍ਣੁਰੇਕੋ ਨਾਰਾਯਣੋ ਨਰਃ । ਅਵਿਨਾਸ਼੍ਯਪਰਂ ਸਰ੍ਵਂ ਜਗਤ੍ਸ੍ਵਰ੍ਗਾਦਿ ਨਾਸ਼ਿ ਹਿ ॥ ੧,੧੪੧.

ਆਤਮਾ ਹੀ ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ, ਵਿਸ਼ਨੂ, ਨਾਰਾਇਣ ਅਤੇ ਨਰਾ ਹੈ। ਜਗਤ, ਸਵਰਗ ਆਦਿ ਸਭ ਨਾਸਵਾਨ ਹਨ, ਪਰ ਉਹ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ।

ਨृਪਾਦਯੋ ਗਤਾ ਨਾਸ਼ਮਤਃ ਪਾਪਂ ਵਿਵਰ੍ਜਯੇਤ੍ । ਧਰ੍ਮਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਸ੍ਥਿਰਂ ਯੇਨ ਪਾਪਂ ਹਿਤ੍ਵਾ ਹਰਿਂ ਵ੍ਰਜੇਤ੍ ॥ ੧,੧੪੧.

ਰਾਜੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਲੋਕ ਨਾਸ ਹੋ ਚੁਕੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਪਾਪ ਤੋਂ ਬਚੋ। ਜੋ ਧਰਮ ਨੂੰ ਪੱਕਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਾਪ ਛੱਡ ਕੇ, ਉਹ ਹਰੀ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੀਗਰੁਡਮਹਾਪੁਰਾਣਮ੍ ੧੪੨ ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ । ਵਿਂਸ਼ਾਦੀਨ੍ਪਾਲਯਾਮਾਸ ਹ੍ਯਵਤੀਰ੍ਣੋ ਹਰਿਃ ਪ੍ਰਭੁਃ । ਦੈਤ੍ਯਧਰ੍ਮਸ੍ਯ ਨਾਸ਼ਾਰ੍ਥਂ ਵੇਦਧਰ੍ਮਾਦਿਗੁਪ੍ਤਯੇ ॥ ੧,੧੪੨.

ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਪ੍ਰਭੂ ਹਰੀ ਆਪ ਆਏ ਅਤੇ ਮਨੂ ਆਦਿਕਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ, ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਪਾਪੀ ਵਿਵਹਾਰ ਨੂੰ ਮਿਟਾਉਣ ਅਤੇ ਵੇਦ ਧਰਮ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ।

ਮਤ੍ਸ੍ਯਾਦਿਕਸ੍ਵਰੂਪੇਣ ਤ੍ਵਵਤਾਰਂ ਕਰੋਤ੍ਯਜਃ । ਮਤ੍ਸ੍ਯੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਹਯਗ੍ਰੀਵਂ ਦੈਤ੍ਯਂ ਹਤ੍ਵਾਜਿਕਣ੍ਟਕਮ੍ ॥ ੧,੧੪੨.

ਉਹ ਮੱਛ ਆਦਿ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਅਵਤਾਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਮੱਛ ਬਣ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹਯਗਰੀਵ ਦੈਤ ਨੂੰ, ਜੋ ਘੋੜਿਆਂ ਵਿਚ ਕਾਂਟਾ ਸੀ, ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।

ਵੇਦਾਨਾਨੀਯ ਮਨ੍ਵਾਦੀਨ੍ਪਾਲਯਾਮਾਸ ਕੇਸ਼ਵਃ । ਮਨ੍ਦਰਂ ਧਾਰਯਾਮਾਸ ਕੂਰ੍ਮੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਹਿਤਾਯ ਚ ॥ ੧,੧੪੨.

ਵੇਦਾਂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲਿਆ ਕੇ, ਕੇਸ਼ਵ ਨੇ ਮਨੂ ਆਦਿਕਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ। ਕੂਰਮਾ ਬਣ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੰਦਰ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਉਠਾਇਆ ਅਤੇ ਸਭ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਕੀਤਾ।

ਕ੍ਸ਼ੀਰੋਦਮਥਨੇ ਵੈ ਦ੍ਯੋ ਦੇਵੋ ਧਨ੍ਵਨ੍ਤਰਿਰ੍ਹ੍ਯਰ੍ਭੂਤ੍ । ਬਿਭ੍ਰਤ੍ਕਮਣ੍ਡਲੁਂ ਪੂਰ੍ਣਮਮृਤੇਨ ਸਮੁਤ੍ਥਿਤਃ ॥ ੧,੧੪੨.

ਕ੍ਰੀਮ-ਦੁਧ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਮਥਨ ਵੇਲੇ, ਧਨਵੰਤਰੀ ਦੇਵਤਾ ਪੈਦਾ ਹੋਏ। ਉਹ ਪੂਰਨ ਕਮੰਡਲ ਲੈ ਕੇ, ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਸਮੇਤ ਉਭਰੇ।