ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਅਘੌਘਸਂਕ੍ਸ਼ਯਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਸਰ੍ਵਸੌਖ੍ਯਪ੍ਰਦੋ ਭਵ । ਪ੍ਰੀਯਤਾਂ ਦੇਵਦੇਵੇਸ਼ੋ ਵਿਪ੍ਰੇਭ੍ਯਃ ਕਲਸ਼ਾਨ੍ਦਦੇਤ੍ । ਨਦ੍ਯਸ੍ਤੀਰੇऽਯਃ ਵਾ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਕਾਮਾਨਵਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍ ॥ ੧,੧੩੬.

ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਕੇ, ਸਭ ਸੁਖ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਬਣੋ। ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ ਮਾਲਕ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਣ। ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਘੜੇ ਦਿਓ। ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਜਾਂ ਘਰ ਵਿੱਚ ਇਹ ਕਰਕੇ, ਸਭ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

ਸ਼੍ਰੀਗਰੁਡਮਹਾਪੁਰਾਣਮ੍ ੧੩੭ ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ । ਕਾਮਦੇਵਤ੍ਰਯੋਦਸ਼੍ਯਾਂ ਪੂਜ੍ਯੋ ਦਮਨਕਾਦਿਭਿਃ । ਰਤਿਪ੍ਰੀਤਿਸਮਾਯੁਕ੍ਤੋ ਹ੍ਯਸੋਕੋ ਮਣਿਭੂषਿਤਃ ॥ ੧,੧੩੭.

ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਕਾਮ ਦੇਵ ਦੀ ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼ੀ ਨੂੰ, ਦਮਨ ਤੇ ਹੋਰ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਅਸ਼ੋਕ ਪ੍ਰੇਮ ਤੇ ਪ੍ਰੀਤੀ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

(ਇਤਿ ਮਦਨਕਤ੍ਰਯੋਦਸ਼ੀਵ੍ਰਤਮ੍) । ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼੍ਯਾਂ ਤਥਾष੍ਟਭ੍ਯਾਂ ਪਕ੍ਸ਼੍ਯੋਃ ਸ਼ੁਕ੍ਲਕृष੍ਣਯੋਃ । ਯੋऽਬ੍ਦਮੇਕਂ ਨ ਭੁਞ੍ਜੀਤ ਮੁਕ੍ਤਿਭਾਕ੍ਸ਼ਿਵਪੂਜਨਾਤ੍ ॥ ੧,੧੩੭.

(ਇਹ ਮਦਨਕ ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼ੀ ਵਰਤ ਹੈ।) ਚੌਦਹਵੀਂ ਤੇ ਦੋ ਅੱਠਵੀਆਂ — ਸ਼ੁਕਲ ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪੱਖ ਦੀਆਂ — ਜੇ ਕੋਈ ਇਕ ਸਾਲ ਭੋਜਨ ਨਾ ਕਰੇ, ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਮੁਕਤੀ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

(ਇਤਿ ਸ਼ਿਵਚਤੁਰ੍ਦਸ਼੍ਯष੍ਟਮੀਵ੍ਰਤਮ੍) । ਤ੍ਰਿਰਾਤ੍ਰੋਪੋषਿਤੋ ਦਦ੍ਯਾਤ੍ਕਾਰ੍ਤਿਕ੍ਯਾਂ ਭਵਨਂ ਸ਼ੁਭਮ੍ । ਸੂਰ੍ਯਲੋਕਮਵਾਪ੍ਨੋਤਿ ਧਾਮਵ੍ਰਤਮਿਦਂ ਸ਼ੁਭਮ੍ ॥ ੧,੧੩੭.

(ਇਹ ਸ਼ਿਵ ਚਤੁਰਦਸ਼ੀ ਤੇ ਅਸ਼ਟਮੀ ਵਰਤ ਹੈ।) ਜੇ ਕੋਈ ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ, ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਘਰ ਦਾਨ ਕਰੇ, ਉਹ ਸੂਰਜ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਚਾਨਣ ਦਾ ਸ਼ੁਭ ਵਰਤ ਹੈ।

ਅਮਾਵਸ੍ਯਾਂ ਪਿਤॄਣਾਂ ਚ ਦਤ੍ਤਂ ਜਲਾਦਿਤਦਕ੍ਸ਼ਯਮ੍ । ਨਕ੍ਤਾਭ੍ਯਾਸ਼ੀ ਵਾਰਨਾਮ੍ਨਾ ਯਜਨ੍ਵਾਰਾਣਿ ਸਰ੍ਵਭਾਕ੍ ॥ ੧,੧੩੭.

ਅਮਾਵਸਿਆ ਨੂੰ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਤੇ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਅਖੁੱਟ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਰਾਤ ਨੂੰ ਹੀ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਵਰਤਾਂ ਦਾ ਫਲ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

(ਇਤਿ ਵਾਰਵ੍ਰਤਾਨਿ) । ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਰ੍ਕ੍ਸ਼ਾਣਿ ਵਿਪ੍ਰਰ੍षੇ ! ਪ੍ਰਤਿਮਾਸਂ ਤੁ ਯਾਨਿ ਵੈ । ਤਨ੍ਨਾਮ੍ਨਾਨ੍ਤੇऽਤਚ੍ਯੁਤਂ ਤੇषੁ ਸਮ੍ਯਕ੍ਸਂਪੂਜਯੇਨ੍ਨਰਃ ॥ ੧,੧੩੭.

ਹੇ ਵਿਦਵਾਨ ਰਿਸ਼ੀ! ਦੋਵਾਂਹ ਦਵਾਜ਼odiac ਚਿੰਨ੍ਹ, ਜੋ ਹਰ ਮਹੀਨੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਅਚ੍ਯੁਤ ਦੀ ਪੂਰੀ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਕੇਸ਼ਵਂ ਮਾਰ੍ਗਸ਼ੀਰ੍षੇ ਤੁ ਇਤ੍ਯਾਦੌ ਕृਤਿਕਾਦਿਕੇ (ਕਾ) । ਘृਤਹੋਮਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਮਾਸਂ ਕृਸਰਞ੍ਚ ਨਿਵੇਦਯੇਤ੍ ॥ ੧,੧੩੭.

ਮਾਰਗਸ਼ੀਰ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਕੇਸ਼ਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਤਿਕਾ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ ਚਾਰ ਮਹੀਨੇ ਤੱਕ ਘੀ ਦੀ ਹੋਮ ਕਰਨੀ ਤੇ ਕ੍ਰਸਰਾ ਭੋਜਨ ਵਜੋਂ ਚੜ੍ਹਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਆषਾਢਾਦੌ ਪਾਯਸਂ ਤੁ ਵਿਪ੍ਰਾਂਸ੍ਤੇਨੈਵ ਭੋਜਯੇਤ੍ । ਪਞ੍ਚਾਵ੍ਯਜਲਸ੍ਨਾਨਨੈਵੇਦ੍ਯੈਰ੍ਨਕ੍ਤਮਾਚਰੇਤ੍ ॥ ੧,੧੩੭.

ਆਸ਼ਾਢ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 'ਤੇ ਪਯਸਾ ਚੜ੍ਹਾਉਣਾ ਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਵਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਪੰਜ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਪਾਣੀ, ਇਸ਼ਨਾਨ ਤੇ ਭੋਜਨ ਦੀ ਭੇਟ ਦੇ ਕੇ, ਰਾਤ ਦਾ ਉਪਵਾਸ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਅਰ੍ਵਾਗ੍ਵਿਸਰ੍ਜਨਾਦ੍ਦ੍ਰਵ੍ਯਂ ਨੈਵੇਦ੍ਯਂ ਸਰ੍ਵਮੁਚ੍ਯਤੇ । ਵਿਸਰ੍ਜਿਤੇ ਜਗਨ੍ਨਾਥੇ ਨਿਰ੍ਮਾਲ੍ਯਂ ਭਵਤਿ ਕ੍ਸ਼ਣਾਤ੍ ॥ ੧,੧੩੭.

ਵਿਸਰਜਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦਿੱਤਾ ਹੋਇਆ ਸਾਰਾ ਭੋਜਨ ਨੈਵੈਦਯ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਜਗਤ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਦਾ ਵਿਸਰਜਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੁਰੰਤ ਬਚਾ ਹੋਇਆ ਨਿਰਮਾਲਯ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਪਾਞ੍ਚਰਾਤ੍ਰਵਿਦੋ ਮੁਖ੍ਯਾ ਨੈਵੇਦ੍ਯਂ ਭੁਞ੍ਜਤੇ ਸ੍ਵਯਮ੍ । ਏਵਂ ਸਂਵਤ੍ਸਰਸ੍ਯਾਨ੍ਤੇ ਵਿਸ਼ੇषੇਣ ਪ੍ਰਪੂਜਯੇਤ੍ ॥ ੧,੧੩੭.

ਪਾਂਚਰਾਤ੍ਰ ਦੇ ਮੁੱਖ ਗਿਆਨੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੈਵੈਦਯ ਨੂੰ ਭੋਗਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਨਮੋਨਮਸ੍ਤੇऽਚ੍ਯੁਤ ! ਸਂਕ੍ਸ਼ਯੋऽਸ੍ਤੁ ਪਾਪਸ੍ਯ ਵृਦ੍ਧਿਂ ਸਮੁਪੈਤੁ ਪੁਣ੍ਯਮ੍ । ਐਸ਼੍ਵਰ੍ਯਵਿਤ੍ਤਾਦਿ ਸਦਾਕ੍ਸ਼ਯਂ ਮੇ ਤਥਾਸ੍ਤੁ ਮੇ ਸਨ੍ਤਤਿਰਕ੍ਸ਼ਯੈਵ ॥ ੧,੧੩੭.

ਨਮਸਕਾਰ, ਨਮਸਕਾਰ ਤੈਨੂੰ, ਅਚ੍ਯੁਤ! ਮੇਰੇ ਪਾਪ ਨਾਸ ਹੋਣ, ਮੇਰੇ ਪੁੰਨ ਵਧਦੇ ਰਹਣ, ਮੇਰੀ ਦੌਲਤ ਤੇ ਸੁਖ ਕਦੇ ਘਟੇ ਨਾ, ਤੇ ਮੇਰਾ ਵੰਸ਼ ਸਦਾ ਬਣਿਆ ਰਹੇ।

ਯਥਾਚ੍ਯੁਤ !ਤ੍ਵਂ ਪਰਤਃ ਪਰਸ੍ਮਾਤ੍ਸ ਬ੍ਰਹ੍ਮਭੂਤਃ ਪਰਤਃ ਪਰਸ੍ਮਾਤ੍ । ਤਥਾਚ੍ਯੁਤਂ ਮੇ ਕੁਰੁ ਵਾਞ੍ਛਿਤਂ ਸਦਾ ਮਯਾ ਕृਤਂ ਪਾਪਹਰਾਪ੍ਰਮੇਯ ॥ ੧,੧੩੭.

ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ, ਅਚ੍ਯੁਤ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਤੇ ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹੈਂ, ਤਿਵੇਂ, ਅਚ੍ਯੁਤ, ਅਣਗਣਿਆ ਤੇ ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਮੇਰੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰ, ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਹੈ।

ਅਚ੍ਯੁਤਾਨਨ੍ਤ ! ਗੋਵਿਨ੍ਦ ! ਪ੍ਰਸੀਦ ਯਦਭੀਪ੍ਸਿਤਮ੍ । ਤਦਕ੍ਸ਼ਯਮਮੇਯਾਤ੍ਮਨ੍ਕੁਰੁष੍ਵ ਪੁਰੁषੋਤ੍ਤਮ ॥ ੧,੧੩੭.

ਅਚ੍ਯੁਤ! ਅਨੰਤ! ਗੋਵਿੰਦ! ਕਿਰਪਾ ਕਰ, ਜੋ ਕੁਝ ਚਾਹਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਅਟੱਲ ਤੇ ਅਣਗਣਿਆ ਦਾਤਾ, ਪੁਰੁਸ਼ੋਤਮ, ਮੇਰੇ ਲਈ ਪੂਰਾ ਕਰ।

ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਵੈ ਸਪ੍ਤ ਵਰ੍षਾਣਿ ਆਯੁਃ ਸ਼੍ਰੀਸਦ੍ਗਤੀਰ੍ਨਰਃ । ਉਪੋष੍ਯੈਕਾਦਸ਼ੀਬ੍ਦਮष੍ਟਮੀਂ ਚ ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼ੀਮ੍ ॥ ੧,੧੩੭.

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸੱਤ ਸਾਲ ਤੱਕ, ਏਕਾਦਸ਼ੀ, ਅਸ਼ਟਮੀ ਤੇ ਚਤੁਰਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਉਪਵਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਲੰਮੀ ਉਮਰ, ਧਨ ਤੇ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਸਪ੍ਤਮੀਂ ਪੂਜਯੇਦ੍ਵਿष੍ਣੁਂ ਦੁਰ੍ਗਾਂ ਸ਼ਮ੍ਬੁਂ ਰਵਿਂ ਕ੍ਰਮਾਤ੍ । ਤੇषਾਂ ਲੋਕਂ ਸਮਾਪ੍ਨੋਤਿ ਸਰ੍ਵਕਾਮਾਂਸ਼੍ਚ ਨਿਰ੍ਮਲਃ ॥ ੧,੧੩੭.

ਸਪਤਮੀ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਨੂ, ਦੁਰਗਾ, ਸ਼ੰਭੂ ਤੇ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲੋਕ, ਸਾਰੀਆਂ ਸ਼ੁੱਧ ਇੱਛਾਵਾਂ ਤੇ ਪਵਿਤ੍ਰਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਏਕਭਕ੍ਤੇਨ ਨਕ੍ਤੇਨ ਤਥੈਵਾਯਾਚਿਤੇਨ ਚ । ਉਪਵਾਸੇਨ ਸ਼ਾਕਾਦ੍ਯੈਃ ਪੂਜਯਨ੍ਤਸਰ੍ਵਦੇਵਤਾਃ ॥ ੧,੧੩੭.

ਇਕਾਗ੍ਰ ਭਗਤੀ, ਰਾਤ ਦੇ ਉਪਵਾਸ, ਮੰਗ ਕੇ ਮਿਲੇ ਹੋਏ ਭੋਜਨ ਜਾਂ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਆਦਿ ਨਾਲ, ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਸ਼ੀਰਵਾਦ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਸਰ੍ਵਃ ਸਰ੍ਵਾਸੁ ਤਿਥਿषੁ ਭੁਕ੍ਤਿਂ ਮੁਕ੍ਤਿਮਵਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍ । ਧਨਦੋऽਗ੍ਨਿਃ ਪ੍ਰਤਿਪਦਿ ਨਾਸਤ੍ਯੋ ਦਸ੍ਤ੍ਰ ਅਰ੍ਚਿਤਃ ॥ ੧,੧੩੭.

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸਾਰੀਆਂ ਤਿਥੀਆਂ 'ਤੇ ਇਹ ਉਪਵਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਭੋਗ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦੋਵੇਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪਹਿਲੀ ਤਿਥੀ 'ਤੇ ਕੁਬੇਰ, ਅੱਗ ਤੇ ਅਸ਼ਵਿਨੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੀਰ੍ਯਮਸ਼੍ਚ ਦ੍ਵਿਤੀਯਾਯਾਂ ਪਞ੍ਚਮ੍ਯਾ ਪਾਰ੍ਵਤੀ ਸ਼੍ਰਿਯਾ । ਨਾਗਾਃ षष੍ਠ੍ਯਾਂ ਕਾਰ੍ਤਿਕੇਯਃ ਸਪ੍ਤਮ੍ਯਾਂ ਭਾਸ੍ਕਰੋਰ੍ऽਥਦਃ ॥ ੧,੧੩੭.

ਦੂਜੀ ਤਿਥੀ 'ਤੇ ਲਕਸ਼ਮੀ ਤੇ ਯਮ, ਪੰਜਵੀ 'ਤੇ ਪਾਰਵਤੀ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮੀ, ਛੇਵੀਂ 'ਤੇ ਨਾਗ, ਸਪਤਮੀ 'ਤੇ ਕਾਰਤਿਕੇ ਤੇ ਸੂਰਜ, ਜੋ ਧਨ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।

ਦੁਰ੍ਗਾष੍ਟਮ੍ਯਾਂ ਮਾਤਰਸ਼੍ਚ ਨਵਮ੍ਯਾਮਥ ਤਕ੍ਸ਼ਕਃ । ਇਨ੍ਦ੍ਰੋ ਦਸ਼ਮ੍ਯਾਂ ਧਨਦ ਏਕਾਦਸ਼੍ਯਾਂ ਮੁਨੀਸ਼੍ਵਰਾਃ ॥ ੧,੧੩੭.

ਦੁਰਗਾਅਸ਼ਟਮੀ 'ਤੇ ਦੁਰਗਾ ਤੇ ਮਾਤਾਵਾਂ, ਨੌਵੀਂ 'ਤੇ ਤਕਸ਼ਕ, ਦਸਵੀਂ 'ਤੇ ਇੰਦਰ, ਗਿਆਰਵੀਂ 'ਤੇ ਕੁਬੇਰ ਤੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ।

ਦ੍ਵਾਦਸ਼੍ਯਾਂ ਚ ਹਰਿਃ ਕਾਮਸ੍ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼੍ਯਾਂ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰਃ । ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼੍ਯਾਂ ਪਞ੍ਚਦਸ਼੍ਯਾਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਚ ਪਿਤਰੋऽਪਰੇ ॥ ੧,੧੩੭.

ਬਾਰਹਵੀਂ 'ਤੇ ਹਰਿ, ਤੇਰਵੀਂ 'ਤੇ ਕਾਮ ਤੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ, ਚੌਦਵੀਂ ਤੇ ਪੰਦਰਵੀਂ 'ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੇ ਹੋਰ ਪਿਤਰ।

ਸ਼੍ਰੀਗਰੁਡਮਹਾਪੁਰਾਣਮ੍ ੧੩੮ (ਇਤਿ ਵ੍ਰਤਾਨਿ ਸਮਾਪ੍ਤਾਨਿ) । ਹਰਿਰੁਵਾਚ । ਰਾਜ੍ਞਾਂ ਵਂਸ਼ਾਨ੍ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਵਂਸ਼ਾਨੁਚਰਿਤਾਨਿ ਚ । ਵਿष੍ਣੁਨਾਭ੍ਯਬ੍ਜਤੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਦਕ੍ਸ਼ੋऽਙ੍ਗੁष੍ਠਾਚ੍ਚ ਤਸ੍ਯ ਵੈ ॥ ੧,੧੩੮.

ਸ਼੍ਰੀ ਗਰੁੜ ਮਹਾ ਪੁਰਾਣ, 138। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵ੍ਰਤਾਂ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ ਹੋਈ। ਹਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮੈਂ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇਤਿਹਾਸ ਦੱਸਾਂਗਾ। ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਨਾਭੀ ਤੋਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਉਂਗਲ ਤੋਂ ਦਕਸ਼ ਜਨਮਿਆ।

ਤਤੋऽਪਿਤਰ੍ਵਿਵਸ੍ਵਾਂਸ਼੍ਚ ਤਤਃ ਸੂਨੁਰ੍ਵਿਵਸ੍ਵਤਃ ਮਨੁਰਿਕ੍ਸ਼੍ਵਾਕੁਸ਼ਰ੍ਯਾਤੀ ਨृਗੋ ਧृष੍ਟਃ ਪ੍ਰषਧ੍ਰਕਃ ॥ ੧,੧੩੮.

ਉਸ ਤੋਂ ਪਿਤਰ ਤੇ ਵਿਵਸਵਾਨ ਆਏ। ਵਿਵਸਵਾਨ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਤੋਂ ਮਨੂ, ਇਕਸ਼ਵਾਕੂ, ਸ਼ਰਯਾਤੀ, ਨ੍ਰਿਗ, ਧ੍ਰਿਸ਼ਟ ਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਧਰ ਜਨਮੇ।

ਨਰਿष੍ਯਨ੍ਤਸ਼੍ਚ ਨਾਭਾਗੋ ਦਿष੍ਟਃ ਸ਼ਸ਼ਕ ਏਵ ਚ । ਮਨੋਰਾਸੀਦਿਲਾ ਕਨ੍ਯਾ ਸੁਦ੍ਯੁਮ੍ਨੋऽਸ੍ਯ ਸੁਤੋऽਭਵਤ੍ ॥ ੧,੧੩੮.

ਨਰਿਸ਼ਯੰਤ, ਨਾਭਾਗ, ਦਿਸ਼ਟ ਤੇ ਸ਼ਸ਼ਕ ਵੀ। ਮਨੂ ਦੀ ਇਕ ਧੀ ਸੀ, ਇਲਾ; ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੁਦਯੁਮਨ ਹੋਇਆ।

ਇਲਾਯਾਂ ਤੁ ਬੁਧਾਜ੍ਜਾਤੋ ਰਾਜਾ ਰੁਦ੍ਰ ਪੁਰੂਰਵਾਃ । ਸੁਤਾਸ੍ਤ੍ਰਯਸ਼੍ਚ ਸੁਦ੍ਯੁਮ੍ਨਾਦੁਤ੍ਕਲੋ ਵਿਨਤੋ ਗਯਃ ॥ ੧,੧੩੮.

ਇਲਾ ਅਤੇ ਬੁਧ ਤੋਂ ਰਾਜਾ ਪੁਰੂਰਵਾਸ਼ ਜਨਮਿਆ, ਜੋ ਰੁਦ੍ਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ। ਸੁਦਯੁਮਨਾ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ: ਉਤਕਲ, ਵਿਨਤਾ ਅਤੇ ਗਯਾ।

ਅਭृਚ੍ਛ੍ਰਦ੍ਰੋ ਗੋਵਧਾਤ੍ਤੁ ਪृषਧ੍ਰਸ੍ਤੁ ਮਨੋਃ ਸੁਤਃ । ਕਰੂषਾਤ੍ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਤ੍ਰਿਯਾ ਜਾਤਾ ਕਾਰੂषਾ ਇਤਿ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਾਃ ॥ ੧,੧੩੮.

ਗੋਵਧਾ ਤੋਂ ਅਭ੍ਰਸ਼੍ਰਦ੍ਹਾ ਜਨਮਿਆ, ਅਤੇ ਮਨੂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਿਸ਼ਧ੍ਰਾ ਸੀ। ਕਰੂਸ਼ਾ ਤੋਂ ਜੋ ਰਾਜਪੁਤ ਜਨਮੇ, ਉਹ ਕਾਰੂਸ਼ਾ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਏ।

ਦਿष੍ਟਪੁਤ੍ਰਸ੍ਤੁ ਨਾਭਾਗੋ ਵੈਸ਼੍ਯਾਤਾਮਗਮਤ੍ਸ ਚ । ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਭਲਨ੍ਦਨਃ ਪੁਤ੍ਰੋ ਵਤ੍ਸਪ੍ਰੀਤਿਰ੍ਭਲਨ੍ਦਨਾਤ੍ ॥ ੧,੧੩੮.

ਦਿਸ਼ਟਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨਾਭਾਗਾ ਸੀ, ਜੋ ਵੈਸ਼ ਬਣਿਆ। ਉਸ ਤੋਂ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਭਲੰਦਨਾ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਭਲੰਦਨਾ ਤੋਂ ਵਤਸਪ੍ਰੀਤੀ ਜਨਮਿਆ।

ਤਤਃ ਪਾਂਸ਼ੁਃ ਖਨਿਤ੍ਰੋऽਭੂਦ੍ਭੂਪਸ੍ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤਤਃ ਕ੍ਸ਼ੁਪਃ । ਕ੍ਸ਼ੁਪਾਦ੍ਵਿਂਸ਼ੋऽਭਵਤ੍ਪੁਤ੍ਰੋ ਵਿਂਸ਼ਾਜ੍ਜਾਤੋ ਵਿਵਿਂਸ਼ਕਃ ॥ ੧,੧੩੮.

ਫਿਰ ਪਾਂਸ਼ੂ ਜਨਮਿਆ, ਉਸ ਤੋਂ ਖਨੀਤ੍ਰ, ਫਿਰ ਭੂਪ; ਭੂਪ ਤੋਂ ਕਸ਼ੁਪਾ, ਕਸ਼ੁਪਾ ਤੋਂ ਵਿਂਸ਼ਾ, ਅਤੇ ਵਿਂਸ਼ਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਵਿਵਿੰਸ਼ਕਾ ਹੋਇਆ।

ਵਿਵਿਂਸ਼ਾਚ੍ਚ ਖਨੀਨੇਤ੍ਰੋ ਵਿਭੂਤਿਸ੍ਤਤ੍ਸੁਤਃ ਸ੍ਮृਤਃ । ਕਰਨ੍ਧਮੋ ਵਿਭੂਤੇਸ੍ਤੁ ਤਤੋ ਜਾਤੋऽਪ੍ਯਵਿਕ੍ਸ਼ਿਤਃ ॥ ੧,੧੩੮.

ਵਿਵਿੰਸ਼ਾ ਤੋਂ ਖਨੀਨੇਤ੍ਰ ਜਨਮਿਆ, ਜਿਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਵਿਭੂਤੀ ਸੀ। ਵਿਭੂਤੀ ਤੋਂ ਕਰੰਧਮਾ, ਅਤੇ ਕਰੰਧਮਾ ਤੋਂ ਅਵਿਕਸ਼ਿਤਾ ਜਨਮਿਆ।

ਮਰੁਤ੍ਤੋऽਵਿਕ੍ਸ਼ਿਤਸ੍ਯਾਪਿ ਨਰਿष੍ਯਨ੍ਤਸ੍ਤਤਃ ਸ੍ਮृਤਃ । ਨਰਿष੍ਯਨ੍ਤਾਤ੍ਤਮੋ ਜਾਤਸ੍ਤਤੋਭੂਦ੍ਰਾਜਵਰ੍ਧਨਃ ॥ ੧,੧੩੮.

ਅਵਿਕਸ਼ਿਤਾ ਤੋਂ ਮਰੁਤਤਾ ਜਨਮਿਆ, ਅਤੇ ਮਰੁਤਤਾ ਤੋਂ ਨਰਿਸ਼ਯੰਤਾ। ਨਰਿਸ਼ਯੰਤਾ ਤੋਂ ਤਮਾ, ਅਤੇ ਤਮਾ ਤੋਂ ਰਾਜਵਰਧਨਾ ਜਨਮਿਆ।