ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਦੁਰ੍ਗਾ ਕ੍ਸ਼ਮਾ ਸ਼ਿਵਾ ਧਾਤ੍ਰੀ ਸ੍ਵਾਹਾ ਸ੍ਵਧਾ ਨਮੋऽਸ੍ਤੁ ਤੇ । ਕ੍ਸ਼ੀਰਾਦ੍ਯੈਃ ਸ੍ਨਾਪਯੇਦ੍ਦੇਵੀਂ ਕਨ੍ਯਕਾਃ ਪ੍ਰਮਦਾਸ੍ਤਥਾ ॥ ੧,੧੩੪.

ਦੁਰਗਾ, ਖ਼ਮਾ, ਸ਼ਿਵਾ, ਧਾਤਰੀ, ਸਵਾਹਾ, ਸਵਧਾ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਆਦਿ ਨਾਲ ਕੁੜੀਆਂ ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਵਾਉਣ।

ਦ੍ਵਿਜਾਤੀ (ਦੀ) ਨਥ ਪਾषਣ੍ਡਾਨਨ੍ਨਦਾਨੇਨ ਪੂਜਯੇਤ੍ । ਧ੍ਵਜਪਤ੍ਰਪਤਾਕਾਦ੍ਯੈ ਰਥਯਾਤ੍ਰਾਸੁ ਵਸ੍ਤ੍ਰਕੈਃ । ਮਹਾਨਵਮ੍ਯਾਂ ਪੂਜੇਯਂ ਜਯਰਾਜ੍ਯਾਦਿਦਾਯਿਕਾ ॥ ੧,੧੩੪.

ਉਹ ਦੁਜਾਤੀਆਂ ਤੇ ਪਾਠਕਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਦੇ ਕੇ ਪੂਜਾ ਕਰੇ। ਰਥ-ਯਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਝੰਡੇ, ਪੱਤੇ, ਪਤਾਕਾ ਤੇ ਕਪੜਿਆਂ ਨਾਲ। ਮਹਾਂਨੌਮੀ ਨੂੰ ਇਹ ਪੂਜਾ ਕਰੀਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਜਿੱਤ, ਰਾਜ ਤੇ ਹੋਰ ਦਾਤਾਂ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੀਗਰੁਡਮਹਾਪੁਰਾਣਮ੍ ੧੩੫ ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ । ਨਵਮ੍ਯਾਮਾਸ਼੍ਵਿਨੇ ਸ਼ੁਕ੍ਲੇ ਏਕਭਕ੍ਤੇਨ ਪੂਜਯੇਤ੍ । ਦੇਵੀਂ ਵਿਪ੍ਰਂਲ੍ਲਕ੍ਸ਼ਮੇਕਞ੍ਜਪੇਦ੍ਵੀਰਂ ਵ੍ਰਤੀ ਨਰਃ ॥ ੧,੧੩੫.

ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਆਸ਼ਵਿਨ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੀ ਨੌਂਵੀਂ ਤਾਰੀਕ ਨੂੰ, ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਭੋਜਨ ਕਰਕੇ ਪੂਜਾ ਕਰੀਦੀ ਹੈ। ਵ੍ਰਤੀ ਮਨੁੱਖ ਦੇਵੀ ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਲਈ ਇੱਕ ਲੱਖ ਮੰਤ੍ਰ ਜਪੇ।

(ਤਿ ਵੀਰਨਵਮੀਵ੍ਰਤਮ੍) । ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ । ਚੈਤ੍ਰੇ ਸ਼ੁਕ੍ਲਨਵਮ੍ਯਾਂ ਚ ਦੇਵੀਂ ਦਮਨਕੈਰ੍ਯਜੇਤ੍ । ਆਯੁਰਾਰੋਗ੍ਯਸੌਭਾਗ੍ਯਂ ਸ਼ਤ੍ਰੁਭਿਸ਼੍ਚਾਪਰਾਜਿਤਃ ॥ ੧,੧੩੫.

ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਚੈਤ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਸ਼ੁਕਲ ਨੌਂਵੀਂ ਨੂੰ, ਦਮਨਕ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਦੇਵੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੀਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਲੰਮੀ ਉਮਰ, ਸਿਹਤ, ਸੁਭਾਗ ਤੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਵਲੋਂ ਅਜੈਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

(ਇਤਿ ਦਮਨਕਨਵਮੀਵ੍ਰਤਮ੍) । ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ । ਦਸ਼ਮ੍ਯਾਮੇਕਭਕ੍ਤਾਸ਼ੀ ਸਮਾਨ੍ਤੇ ਦਸ਼ਧੇਨੁਦਃ । ਦਿਸ਼ਸ਼੍ਚ ਕਾਞ੍ਚਨੀਰ੍ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣ੍ਡਾਧਿਪਤਿਰ੍ਭਵੇਤ੍ ॥ ੧,੧੩੫.

ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਦਸਵੀਂ ਤਾਰੀਕ ਨੂੰ, ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਖਾਣਾ ਖਾ ਕੇ, ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਦਸ ਗਾਂ ਦਾਨ ਕਰੇ। ਸਾਰੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸੋਨਾ ਦੇ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਦਾ ਮਾਲਕ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

(ਇਤਿ ਦਿਗ੍ਦਸ਼ਮੀਵ੍ਰਤਮ੍) ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ । ਏਕਾਦਸ਼੍ਯਾਮृषਿਪੂਜਾ ਕਾਰ੍ਯਾ ਸਰ੍ਵੋਪਕਾਰਿਕਾ । ਧਨਵਾਨ੍ਪੁਤ੍ਰਵਾਂਸ਼੍ਚਾਨ੍ਤੇ ऋषਿਲੋਕੇ ਮਹੀਯਤੇ ॥ ੧,੧੩੫.

ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਗਿਆਰਵੀਂ ਨੂੰ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਨੂੰ ਲਾਭ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਧਨਵਾਨ ਤੇ ਪੁੱਤਰ ਵਾਲੇ ਰਿਸ਼ੀ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਸਨਮਾਨਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਮਰੀਚਿਰਤ੍ਰ੍ਯਂ ਗਿਰਸੌ ਪੁਲਸਤ੍ਯਃ ਪੁਲਹਃ ਕ੍ਰਤੁਃ । ਪ੍ਰਚੇਤਾਸ਼੍ਚ ਵਸਿष੍ਠਸ਼੍ਚ ਭृਗੁਰ੍ਨਾਰਦ ਏਵ ਚ ॥ ੧,੧੩੫.

ਮਰੀਚ, ਅਤ੍ਰੀ, ਗਿਰਿ, ਪੁਲਸਤਿਆ, ਪੁਲਹ, ਕਰਤੁ, ਪ੍ਰਚੇਤਸ, ਵਸੀਸ਼ਠ, ਭ੍ਰਿਗੁ ਤੇ ਨਾਰਦ ਵੀ।

ਚੈਤ੍ਰਾਦੌ ਕਾਰਯੇਤ੍ਪੂਜਾਂ ਮਾਲ੍ਯੈਸ਼੍ਚ ਦਮਨੋਦ੍ਭਵੈਃ । ਅਸ਼ੋਕਾਖ੍ਯਾष੍ਟਮੀਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾ ਵੀਰਾਖ੍ਯਾ ਨਵਮੀਤਥਾ ॥ ੧,੧੩੫.

ਚੈਤ੍ਰ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 'ਤੇ, ਦਮਨ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਅੱਠਵੀਂ ਤਾਰੀਖ 'ਅਸ਼ੋਕ' ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਨੌਵੀਂ 'ਵੀਰ' ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਦਮਨਾਖ੍ਯਾ ਦਿਗ੍ਦਸ਼ਮੀ ਨਵਮ੍ਯੇਕਾਦਸ਼ੀ ਤਥਾ ॥ ੧,੧੩੫.

ਦਸਵੀਂ ਤਾਰੀਖ 'ਦਮਨ' ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਨੌਵੀਂ ਤੇ ਗਿਆਰਵੀਂ ਵੀ ਇਸੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪਹਚਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੀਗਰੁਡਮਹਾਪੁਰਾਣਮ੍ ੧੩੬ ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ । ਸ਼੍ਰਵਣਦ੍ਵਾਦਸ਼ੋਂ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯੇ ਭੁਕ੍ਤਿਮੁਕ੍ਤਿਪ੍ਰਦਾਯਿਨੀਮ੍ । ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੀ ਚ ਸ਼੍ਰਵਣੇਨ ਚ ਸਂਯੁਤਾ ॥ ੧,੧੩੬.

ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮੈਂ ਉਹ ਦਵਾਦਸ਼ੀ ਦੱਸਾਂਗਾ ਜੋ ਸ਼੍ਰਵਣ ਨਾਲ ਮਿਲੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਜੋ ਭੋਗ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਤੇ ਦਵਾਦਸ਼ੀ ਸ਼੍ਰਵਣ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।

ਵਿਜਯਾ ਸਾ ਤਿਥਿਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾ ਹਰਿਪੂਜਾਦਿ ਚਾਕ੍ਸ਼ਯਮ੍ । ਏਕ ਭਕ੍ਤੇਨ ਨਕ੍ਤੇਨ ਤਥੈਵਾਯਾਚਿਤੇਨ ਚ ॥ ੧,੧੩੬.

ਉਹ ਤਾਰੀਖ 'ਵਿਜਯਾ' ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਹਰਿ ਦੀ ਪੂਜਾ ਤੇ ਹੋਰ ਰਸਮਾਂ ਜੋ ਉਸ ਦਿਨ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਕਦੇ ਖਤਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ। ਚਾਹੇ ਇਕ ਭਗਤ ਕਰੇ, ਰਾਤ ਨੂੰ ਉਪਵਾਸ ਕਰੇ ਜਾਂ ਮੰਗ ਕੇ ਕਰੇ।

ਉਪਵਾਸੇਨ ਭੈਕ੍ਸ਼੍ਯੇਣ ਨੈਵਾਦ੍ਬਾਦਸ਼ਿਕੋ ਭਵੇਤ੍ । ਕਾਸ੍ਯਂ ਮਾਂਸਂ ਤਥਾ ਕ੍ਸ਼ੌਦ੍ਰਂ ਲੋਭਂ ਵਿਤਥਭਾषਣਮ੍ ॥ ੧,੧੩੬.

ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ ਜਾਂ ਭਿਖ ਮੰਗ ਕੇ, ਦਵਾਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਖਾਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ। ਕਾਸ, ਮਾਸ, ਸ਼ਹਦ, ਲੋਭ ਤੇ ਝੂਠੀ ਗੱਲ ਤੋਂ ਵੀ ਦੂਰ ਰਹੋ।

ਵ੍ਯਾਯਾਮਂ ਚ ਵ੍ਯਵਾਯਂ ਚ ਦਿਵਾਸ੍ਵਪ੍ਨਮਥਾਞ੍ਜਨਮ੍ । ਸ਼ਿਲਾषਿष੍ਟਂ ਮਸੂਰਂ ਚ ਦ੍ਵਾਦਸ਼੍ਯਾਂ ਵਰ੍ਜਯੇਨ੍ਨਰਃ ॥ ੧,੧੩੬.

ਵਿਆਯਾਮ, ਵਿਅਭਿਚਾਰ, ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਸੌਣਾ, ਅੰਜਨ ਲਾਉਣਾ, ਪੱਥਰ 'ਤੇ ਪਿਸਿਆ ਭੋਜਨ ਤੇ ਮਸੂਰ ਦੀ ਦਾਲ — ਦਵਾਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਇਹਨਾਂ ਤੋਂ ਬਚੋ।

ਮਾਸੀ ਭਾਦ੍ਰਪਦੇ ਸ਼ੁਕ੍ਲਾ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੀ ਸ਼੍ਰਵਣਾਨ੍ਵਿਤਾ । ਮਹਤੀ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੀ ਜ੍ਞੇਯਾ ਉਪਵਾਸੇ ਮਹਾਫਲਾ ॥ ੧,੧੩੬.

ਭਾਦਰਪਦ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਸ਼ੁਕਲ ਦਵਾਦਸ਼ੀ, ਜੋ ਸ਼੍ਰਵਣ ਨਾਲ ਮਿਲੀ ਹੋਈ ਹੈ, 'ਮਹਾਨ ਦਵਾਦਸ਼ੀ' ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ ਉਪਵਾਸ ਕਰਨ ਨਾਲ ਵੱਡਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।

ਸਂਗਮ ਸਰਿਤਾਂ ਸ੍ਨਾਨਂ ਬੁਧਯੁਕ੍ਤਾ ਮਹਾਫਲਾ । ਕੁਂਭੇ ਸਰਤ੍ਨੇ ਸਜਲੇ ਯਜੇਤ੍ਸ੍ਵਰ੍ਣਂ ਤੁ ਵਾਮਨਮ੍ ॥ ੧,੧੩੬.

ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਮਿਲਣ ਵਾਲੇ ਥਾਂ ਤੇ, ਜਦੋਂ ਬੁਧ ਨਾਲ ਮਿਲੀ ਹੋਈ ਦਵਾਦਸ਼ੀ ਆਵੇ, ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਵੱਡਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰੇ ਘੜੇ ਵਿੱਚ, ਸੋਨੇ ਦੀ ਵਾਮਨ ਮੂਰਤੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਸਿਤਵਸ੍ਤ੍ਰਯੁਗਚ੍ਛਨ੍ਨਂ ਛਤ੍ਰੋਪਾਨਦ੍ਯੁਗਾਨ੍ਵਿਤਮ੍ । ਓਂ ਨਮੋ ਵਾਸੁਦੇਵਾਯ ਸ਼ਿਰਃ ਸਂਪੂਜਯੇਤ੍ਤਤਃ ॥ ੧,੧੩੬.

ਸਫੈਦ ਕਪੜਿਆਂ ਦੀ ਜੋੜੀ ਨਾਲ ਢੱਕ ਕੇ, ਛਤਰੀ ਤੇ ਜੁੱਤਿਆਂ ਦੀ ਜੋੜੀ ਨਾਲ, 'ਓਮ ਨਮੋ ਵਾਸੁਦੇਵਾਇਆ' ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਸਿਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੀਧਰਾਯ ਮੁਖਂ ਤਦ੍ਵਤ੍ਕਣ੍ਠਂ ਕृष੍ਣਾਯ ਵੈ ਨਮਃ । ਨਮਃ ਸ਼੍ਰੀਪਤਯੇ ਵਕ੍ਸ਼ੋ ਭੁਜੌ ਸਰ੍ਵਾਸ੍ਤ੍ਰਧਾਰਿਣੇ ॥ ੧,੧੩੬.

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮੁਖ ਦੀ ਪੂਜਾ 'ਸ਼੍ਰੀਧਰਾ' ਲਈ, ਗਲ੍ਹ ਦੀ 'ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ' ਲਈ, ਛਾਤੀ ਦੀ 'ਸ਼੍ਰੀਪਤੀ' ਲਈ, ਤੇ ਬਾਂਹਾਂ ਦੀ 'ਸਭ ਹਥਿਆਰ ਧਾਰੀ' ਲਈ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਵ੍ਯਾਪਕਾਯ ਨਮਃ ਕੁਕ੍ਸ਼ੌ ਕੇਸ਼ਵਾਯੋਦਰਂ ਬੁਧਃ । ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਪਤਯੇ ਮੇਢ੍ਰਂ ਜਙ੍ਘੇ ਸਰ੍ਵਭृਤੇ ਨਮਃ ॥ ੧,੧੩੬.

ਪੇਟ ਦੀ ਪੂਜਾ 'ਵਿਆਪਕ' ਲਈ, ਢਿੱਡ ਦੀ 'ਕੇਸ਼ਵ' ਲਈ, ਜਨਾਨਗ ਦੀ 'ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ' ਲਈ, ਤੇ ਪਿੰਡਾਂ ਦੀ 'ਸਭ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ' ਲਈ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਸਰ੍ਵਾਤ੍ਮਨੇ ਨਮਃ ਪਾਦੌ ਨੈਵੇਦ੍ਯਂ ਘृਤਪਾਯਸਮ੍ । ਕੁਮ੍ਭਾਂਸ਼੍ਚ ਮੋਦਕਾਨ੍ਦਦ੍ਯਾਜ੍ਜਾਗਰਂ ਕਾਰਯੇਨ੍ਨਿਸ਼ਿ ॥ ੧,੧੩੬.

ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ 'ਸਭ ਦੇ ਆਤਮਾ' ਲਈ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਘੀ-ਚਾਵਲ ਦਾ ਭੋਜਨ ਚੜ੍ਹਾਓ, ਘੜੇ ਤੇ ਮਿਠਾਈਆਂ ਦਿਓ, ਤੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਜਾਗਰਣ ਕਰੋ।

ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾਚਾਨ੍ਤੋਰ੍ऽਚਯਿਤ੍ਵਾ ਤੁ ਕृਤਪੁष੍ਪਾਞ੍ਜਲਿਰ੍ਵਦੇਤ੍ । ਨਮੋਨਮਸ੍ਤੇ ਗੋਵਿਨ੍ਦ ਬੁਧ ਸ਼੍ਰਵਣਸਂਜ੍ਞਕ ! ॥ ੧,੧੩੬.

ਇਸ਼ਨਾਨ ਤੇ ਸ਼ੁਧੀ ਕਰਕੇ, ਪੂਜਾ ਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਅੰਜਲੀ ਦੇ ਕੇ, ਇਹ ਕਹੋ: 'ਨਮੋ ਨਮਸਤੇ ਗੋਵਿੰਦਾ, ਬੁਧ ਤੇ ਸ਼੍ਰਵਣ ਨਾਮ ਵਾਲੇ!'

ਅਘੌਘਸਂਕ੍ਸ਼ਯਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਸਰ੍ਵਸੌਖ੍ਯਪ੍ਰਦੋ ਭਵ । ਪ੍ਰੀਯਤਾਂ ਦੇਵਦੇਵੇਸ਼ੋ ਵਿਪ੍ਰੇਭ੍ਯਃ ਕਲਸ਼ਾਨ੍ਦਦੇਤ੍ । ਨਦ੍ਯਸ੍ਤੀਰੇऽਯਃ ਵਾ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਕਾਮਾਨਵਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍ ॥ ੧,੧੩੬.

ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਕੇ, ਸਭ ਸੁਖ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਬਣੋ। ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ ਮਾਲਕ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਣ। ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਘੜੇ ਦਿਓ। ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਜਾਂ ਘਰ ਵਿੱਚ ਇਹ ਕਰਕੇ, ਸਭ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

ਸ਼੍ਰੀਗਰੁਡਮਹਾਪੁਰਾਣਮ੍ ੧੩੭ ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ । ਕਾਮਦੇਵਤ੍ਰਯੋਦਸ਼੍ਯਾਂ ਪੂਜ੍ਯੋ ਦਮਨਕਾਦਿਭਿਃ । ਰਤਿਪ੍ਰੀਤਿਸਮਾਯੁਕ੍ਤੋ ਹ੍ਯਸੋਕੋ ਮਣਿਭੂषਿਤਃ ॥ ੧,੧੩੭.

ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਕਾਮ ਦੇਵ ਦੀ ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼ੀ ਨੂੰ, ਦਮਨ ਤੇ ਹੋਰ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਅਸ਼ੋਕ ਪ੍ਰੇਮ ਤੇ ਪ੍ਰੀਤੀ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

(ਇਤਿ ਮਦਨਕਤ੍ਰਯੋਦਸ਼ੀਵ੍ਰਤਮ੍) । ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼੍ਯਾਂ ਤਥਾष੍ਟਭ੍ਯਾਂ ਪਕ੍ਸ਼੍ਯੋਃ ਸ਼ੁਕ੍ਲਕृष੍ਣਯੋਃ । ਯੋऽਬ੍ਦਮੇਕਂ ਨ ਭੁਞ੍ਜੀਤ ਮੁਕ੍ਤਿਭਾਕ੍ਸ਼ਿਵਪੂਜਨਾਤ੍ ॥ ੧,੧੩੭.

(ਇਹ ਮਦਨਕ ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼ੀ ਵਰਤ ਹੈ।) ਚੌਦਹਵੀਂ ਤੇ ਦੋ ਅੱਠਵੀਆਂ — ਸ਼ੁਕਲ ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪੱਖ ਦੀਆਂ — ਜੇ ਕੋਈ ਇਕ ਸਾਲ ਭੋਜਨ ਨਾ ਕਰੇ, ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਮੁਕਤੀ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

(ਇਤਿ ਸ਼ਿਵਚਤੁਰ੍ਦਸ਼੍ਯष੍ਟਮੀਵ੍ਰਤਮ੍) । ਤ੍ਰਿਰਾਤ੍ਰੋਪੋषਿਤੋ ਦਦ੍ਯਾਤ੍ਕਾਰ੍ਤਿਕ੍ਯਾਂ ਭਵਨਂ ਸ਼ੁਭਮ੍ । ਸੂਰ੍ਯਲੋਕਮਵਾਪ੍ਨੋਤਿ ਧਾਮਵ੍ਰਤਮਿਦਂ ਸ਼ੁਭਮ੍ ॥ ੧,੧੩੭.

(ਇਹ ਸ਼ਿਵ ਚਤੁਰਦਸ਼ੀ ਤੇ ਅਸ਼ਟਮੀ ਵਰਤ ਹੈ।) ਜੇ ਕੋਈ ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ, ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਘਰ ਦਾਨ ਕਰੇ, ਉਹ ਸੂਰਜ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਚਾਨਣ ਦਾ ਸ਼ੁਭ ਵਰਤ ਹੈ।

ਅਮਾਵਸ੍ਯਾਂ ਪਿਤॄਣਾਂ ਚ ਦਤ੍ਤਂ ਜਲਾਦਿਤਦਕ੍ਸ਼ਯਮ੍ । ਨਕ੍ਤਾਭ੍ਯਾਸ਼ੀ ਵਾਰਨਾਮ੍ਨਾ ਯਜਨ੍ਵਾਰਾਣਿ ਸਰ੍ਵਭਾਕ੍ ॥ ੧,੧੩੭.

ਅਮਾਵਸਿਆ ਨੂੰ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਤੇ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਅਖੁੱਟ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਰਾਤ ਨੂੰ ਹੀ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਵਰਤਾਂ ਦਾ ਫਲ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

(ਇਤਿ ਵਾਰਵ੍ਰਤਾਨਿ) । ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਰ੍ਕ੍ਸ਼ਾਣਿ ਵਿਪ੍ਰਰ੍षੇ ! ਪ੍ਰਤਿਮਾਸਂ ਤੁ ਯਾਨਿ ਵੈ । ਤਨ੍ਨਾਮ੍ਨਾਨ੍ਤੇऽਤਚ੍ਯੁਤਂ ਤੇषੁ ਸਮ੍ਯਕ੍ਸਂਪੂਜਯੇਨ੍ਨਰਃ ॥ ੧,੧੩੭.

ਹੇ ਵਿਦਵਾਨ ਰਿਸ਼ੀ! ਦੋਵਾਂਹ ਦਵਾਜ਼odiac ਚਿੰਨ੍ਹ, ਜੋ ਹਰ ਮਹੀਨੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਅਚ੍ਯੁਤ ਦੀ ਪੂਰੀ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਕੇਸ਼ਵਂ ਮਾਰ੍ਗਸ਼ੀਰ੍षੇ ਤੁ ਇਤ੍ਯਾਦੌ ਕृਤਿਕਾਦਿਕੇ (ਕਾ) । ਘृਤਹੋਮਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਮਾਸਂ ਕृਸਰਞ੍ਚ ਨਿਵੇਦਯੇਤ੍ ॥ ੧,੧੩੭.

ਮਾਰਗਸ਼ੀਰ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਕੇਸ਼ਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਤਿਕਾ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ ਚਾਰ ਮਹੀਨੇ ਤੱਕ ਘੀ ਦੀ ਹੋਮ ਕਰਨੀ ਤੇ ਕ੍ਰਸਰਾ ਭੋਜਨ ਵਜੋਂ ਚੜ੍ਹਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਆषਾਢਾਦੌ ਪਾਯਸਂ ਤੁ ਵਿਪ੍ਰਾਂਸ੍ਤੇਨੈਵ ਭੋਜਯੇਤ੍ । ਪਞ੍ਚਾਵ੍ਯਜਲਸ੍ਨਾਨਨੈਵੇਦ੍ਯੈਰ੍ਨਕ੍ਤਮਾਚਰੇਤ੍ ॥ ੧,੧੩੭.

ਆਸ਼ਾਢ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 'ਤੇ ਪਯਸਾ ਚੜ੍ਹਾਉਣਾ ਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਵਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਪੰਜ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਪਾਣੀ, ਇਸ਼ਨਾਨ ਤੇ ਭੋਜਨ ਦੀ ਭੇਟ ਦੇ ਕੇ, ਰਾਤ ਦਾ ਉਪਵਾਸ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਅਰ੍ਵਾਗ੍ਵਿਸਰ੍ਜਨਾਦ੍ਦ੍ਰਵ੍ਯਂ ਨੈਵੇਦ੍ਯਂ ਸਰ੍ਵਮੁਚ੍ਯਤੇ । ਵਿਸਰ੍ਜਿਤੇ ਜਗਨ੍ਨਾਥੇ ਨਿਰ੍ਮਾਲ੍ਯਂ ਭਵਤਿ ਕ੍ਸ਼ਣਾਤ੍ ॥ ੧,੧੩੭.

ਵਿਸਰਜਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦਿੱਤਾ ਹੋਇਆ ਸਾਰਾ ਭੋਜਨ ਨੈਵੈਦਯ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਜਗਤ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਦਾ ਵਿਸਰਜਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੁਰੰਤ ਬਚਾ ਹੋਇਆ ਨਿਰਮਾਲਯ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।