ਸ੍ਤ੍ਰਿਯੋऽਬ੍ਰੁਵਨ੍ਵ੍ਰਤਂ ਕਰ੍ਤੁਂ ਦਾਸ੍ਯਾਮਸ਼੍ਚ ਕੁਰੁ ਵ੍ਰਤਮ੍ । ਪਤ੍ਨ੍ਯਰ੍ਥਂ ਧਨਪਾਨਾ (ਲਾਰ੍) ਥਂ ਪੂਜਯਾਮਾਸਤੁਰ੍ਬੁਧਮ੍ ॥ ੧,੧੩੨.
ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਵ੍ਰਤ ਕਰ, ਅਸੀਂ ਤੈਨੂੰ ਅਨਨ ਦੇਵਾਂਗੀਆਂ; ਵ੍ਰਤ ਕਰ।' ਪਤਨੀ ਤੇ ਦੌਲਤ ਦੀ خاطر, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬੁੱਧ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ।
ਪੁਟਦ੍ਵਯਂ ਗृਹੀਤ੍ਵਾਨ੍ਨਂ ਬੁਭੁਜਾਤੇ ਪ੍ਰਦਤ੍ਤਕਮ੍ । ਸ੍ਤ੍ਰਿਯੋ ਗਤਾਸ੍ਤੌ ਧਨਦੌ ਧਨਪਾਨਮਪਸ਼੍ਯਤਾਮ੍ ॥ ੧,੧੩੨.
ਦੋ ਪੱਤੇ ਲੈ ਕੇ, ਉਹ ਦਿੱਤਾ ਹੋਇਆ ਅਨਨ ਖਾ ਲਿਆ। ਔਰਤਾਂ ਚਲੀ ਗਈਆਂ, ਤੇ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਦੌਲਤ ਵਾਲੇ ਹੋ ਗਏ ਤੇ ਦੌਲਤ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲਿਆ।
ਚੌਰੈਰ੍ਦਤ੍ਤਂ ਗृਹੀਤ੍ਵਾਥ ਪ੍ਰਦੋषੇ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਵਾਨ੍ ਗृਹਮ੍ । ਵੀਰਂ ਚ ਦੁਃ ਖਿਤਂ ਨਤ੍ਵਾ ਰਾਤ੍ਰੌ ਸੁਪ੍ਤੋ ਯਥਾਸੁਖਮ੍ ॥ ੧,੧੩੨.
ਚੋਰਾਂ ਵਲੋਂ ਦਿੱਤਾ ਹੋਇਆ ਸਮਾਨ ਲੈ ਕੇ ਉਹ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਆ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਦੁਖੀ ਵੀਰ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਤੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਸੁੱਤਾ।
ਕਨ੍ਯਾਂ ਚ ਯੁਵਤੀਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਕਸ੍ਮੈ ਦੇਯਾ ਸੁਤਾ ਮਯਾ । ਯਮਾਯੇਤ੍ਯਬ੍ਰਵੀਦ੍ਦੁਃ ਖਾਤ੍ਸਾਚਾਰਾਦ੍ਵ੍ਰਤਸਤ੍ਫਲਾਤ੍ ॥ ੧,੧੩੨.
ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਜਵਾਨ ਹੋਈ ਵੇਖਿਆ, ਸੋਚਿਆ—ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਧੀ ਕਿਸ ਨੂੰ ਦਵਾਂ? ਦੁਖ ਵਿੱਚ ਤੇ ਆਪਣੇ ਵਰਤ ਦੇ ਫਲ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਯਮ ਨੂੰ।'
ਸ੍ਵਰ੍ਗਂ ਗਤੌ ਚ ਪਿਤਰੌ ਵ੍ਰਤਂ ਰਾਜ੍ਯਾਯ ਕੌ ਸ਼ਿਕਃ । ਚਕ੍ਰੇऽਯੋਧ੍ਯਾਮਹਾਰਾਜ੍ਯਂ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਚ ਭਗਿਨੀਂ ਯਮੇ ॥ ੧,੧੩੨.
ਜਦੋਂ ਉਸਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਸਵਰਗ ਚਲੇ ਗਏ, ਕੌਸ਼ਿਕ ਨੇ ਰਾਜ ਲਈ ਵਰਤ ਕੀਤਾ, ਅਯੋਧਿਆ ਦਾ ਮਹਾਨ ਰਾਜ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਆਪਣੀ ਭੈਣ ਯਮ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤੀ।
ਯਮੋऽਪਿ ਵਿਜਯਾਮਾਹ ਗृਹਸ੍ਥਾ ਭਵ ਮੇ ਪੁਰੇ । ਨੋਦ੍ਧਾਟਯਾਨ੍ਯਤ੍ਰਗਤੇ ਯਮੇ ਸਾ ਨ ਤਥਾਕਰੋਤ੍ । ਅਪਸ਼੍ਯਨ੍ਮਾਤਰਂ ਸ੍ਵਾਂ ਸਾ ਪਾਸ਼ਯਾਤਨਯਾ ਸ੍ਥਿਤਾਮ੍ ॥ ੧,੧੩੨.
ਯਮ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: 'ਮੇਰੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਘਰਵਾਲੀ ਬਣੋ।' ਜਦੋਂ ਯਮ ਹੋਰ ਥਾਂ ਗਿਆ, ਉਹ ਨੇ ਦਰਵਾਜਾ ਨਹੀਂ ਖੋਲ੍ਹਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਪਾਸ਼ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹੀ ਹੋਈ, ਕੈਦ ਵਿੱਚ ਖੜੀ ਵੇਖਿਆ।
ਅਥੋਦ੍ਵਿਗ੍ਨਾ ਕੌਸ਼ਿਕੋਕ੍ਤਂ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਮੁਕ੍ਤਿਪ੍ਰਦਂ ਵ੍ਰਤਮ੍ । ਚਕ੍ਰੇ ਚ ਸਾ ਤਤੋ ਮੁਕ੍ਤਾ ਮਾਤਾ ਤਸ੍ਮਾਚ੍ਚਰੇਦ੍ਵ੍ਰਤਮ੍ ॥ ੧,੧੩੨.
ਫਿਰ, ਚਿੰਤਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਕੌਸ਼ਿਕ ਵਲੋਂ ਦੱਸਿਆ ਮੁਕਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਵਰਤ ਜਾਣਿਆ। ਉਹ ਨੇ ਵਰਤ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਮਾਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਈ; ਇਸ ਲਈ, ਇਹ ਵਰਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਵ੍ਰਤਪੁਣ੍ਯਪ੍ਰਭਾਵੇਣ ਸ੍ਵਰ੍ਗਂ ਗਤ੍ਵਾਵਸਤ੍ਸੁਖਮ੍ ॥ ੧,੧੩੨.
ਵਰਤ ਦੇ ਪੁੰਨ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ, ਉਹ ਸਵਰਗ ਗਈ ਤੇ ਉੱਥੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਰਹੀ।
ਸ਼੍ਰੀਗਰੁਡਮਹਾਪੁਰਾਣਮ੍ ੧੩੩ ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ । ਅਸ਼ੋਕਕਲਿਕਾ ਹ੍ਯष੍ਟੌ ਯੇ ਪਿਬਨ੍ਤਿ ਪੁਨਰ੍ਵਸੌ । ਚੈਤ੍ਰੇ ਮਾਸਿ ਸਿਤਾष੍ਟਮ੍ਯਾਂ ਨ ਤੇ ਸ਼ੋਕਮਵਾਪ੍ਨੁਯੁਃ ॥ ੧,੧੩੩.
ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਚੈਤ੍ਰ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਚੰਨਣੀ ਅਸ਼ਟਮੀ ਨੂੰ, ਪੁਨਰਵਸੂ ਨਕਸ਼ਤਰ ਵਿੱਚ, ਅਸ਼ੋਕ ਦੇ ਅੱਠ ਕਲੀ ਪੀਂਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ।
ਤ੍ਵਾਮਸ਼ੋਕ ! ਹਰਾਭੀष੍ਟ ! ਮਧੁਮਾਸਸਮੁਦ੍ਭਵ । ਪਿਬਾਮਿ ਸ਼ੋਕਸਨ੍ਤਪ੍ਤੋ ਮਾਮਸ਼ੋਕਂ ਸਦਾ ਕੁਰੁ ॥ ੧,੧੩੩.
ਹੇ ਅਸ਼ੋਕ, ਜੋ ਹਰਾ ਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਹੈ, ਤੇ ਮਧੁ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਉੱਗਦਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀ ਰਿਹਾ ਹਾਂ—ਮੇਰਾ ਦੁੱਖ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦੂਰ ਕਰ।
(ਇਤ੍ਯਸ਼ੋਕਾष੍ਟਮੀਵ੍ਰਤਮ੍) । ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ । ਸ਼ੁਕ੍ਲਾष੍ਟਮ੍ਯਾਮਾਸ਼੍ਵਯੁਜੇ ਉਤ੍ਤਰਾषਾਢਯਾ ਯੁਤਾ । ਸਾ ਮਹਾਨਵਮੀਤ੍ਯੁਕ੍ਤਾ ਸ੍ਨਾਨਦਾਨਾਦਿ ਚਾਕ੍ਸ਼ਯਮ੍ ॥ ੧,੧੩੩.
ਇਹ ਅਸ਼ੋਕ ਅਸ਼ਟਮੀ ਵਰਤ ਹੈ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਆਸ਼ਵਯੁਜ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਚੰਨਣੀ ਅਸ਼ਟਮੀ, ਉੱਤਰਾਅਸ਼ਾਢਾ ਨਕਸ਼ਤਰ ਨਾਲ, ਮਹਾਨ ਨਵਮੀ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਇਸ਼ਨਾਨ, ਦਾਨ ਆਦਿ ਅਮਰ ਪੁੰਨ ਹਨ।
ਨਵਮੀ ਕੇਵਲਾ ਚਾਪਿ ਦੁਰ੍ਗਾਂ ਚੈਵ ਤੁ ਪੂਜਯੇਤ੍ । ਮਹਾਵ੍ਰਤਂ ਮਹਾਪੁਣ੍ਯਂ ਸ਼ਙ੍ਕਰਾਦ੍ਯੈਰਨੁष੍ਠਿਤਮ੍ ॥ ੧,੧੩੩.
ਸਾਫ ਨਵਮੀ ਨੂੰ, ਦੁਰਗਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਇਹ ਮਹਾਨ ਵਰਤ ਹੈ, ਵੱਡਾ ਪੁੰਨ ਵਾਲਾ, ਜੋ ਸ਼ੰਕਰ ਆਦਿ ਨੇ ਕੀਤਾ।
ਅਯਾਚਿਤਾਦਿ षष੍ਠ੍ਯਾਦੌ ਰਾਜਾ ਸ਼ਤ੍ਰੁਜਯਾਯਾ ਚ । ਜਪਹੋਮਸਮਾਯੁਕ੍ਤਃ ਕਨ੍ਯਾਂ ਵਾ ਭੋਜਯੇਤ੍ਸਦਾ ॥ ੧,੧੩੩.
ਛੇਵੇਂ ਦਿਨ ਤੋਂ, ਬਿਨਾ ਮੰਗੇ, ਰਾਜੇ ਦੀ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਉੱਤੇ ਜਿੱਤ ਲਈ, ਜਪ ਤੇ ਹੋਮ ਦੇ ਨਾਲ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਵਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਦੁਰ੍ਗੇਦੁਰ੍ਗੇ ਰਕ੍ਸ਼ਿਣਿ ਸ੍ਵਾਹਾ ਮਨ੍ਤ੍ਰੋऽਯਂ ਪੂਜਨਾਦਿषੁ । ਦੀਰ੍ਘਾਕਾਰਾਦਿਮਾਤ੍ਰਾਭਿਰ੍ਨਵ ਦੇਵ੍ਯੋ ਨਮੋऽਨ੍ਤਿਕਾਃ ॥ ੧,੧੩੩.
ਪੂਜਾ ਤੇ ਹੋਰ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ, ਮੰਤਰ ਹੈ: 'ਹੇ ਦੁਰਗਾ, ਹੇ ਦੁਰਗਾ, ਹੇ ਰੱਖਣ ਵਾਲੀ, ਸਵਾਹਾ।' ਨੌਂ ਦੇਵੀਆਂ ਨੂੰ ਲੰਬੇ ਅੱਖਰਾਂ ਨਾਲ, 'ਨਮੋ' ਦੇ ਅੰਤ ਨਾਲ, ਸਤਕਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
षਡ੍ਭਿਃ ਪਦੈਰ੍ਨਮਃ ਸ੍ਵਾਹਾ ਵषਡਾਦਿਹृਦਾਦਿਕਮ੍ । ਅਙ੍ਗੁष੍ਠਾਦਿਕਨਿष੍ਠਾਨ੍ਤਂ ਨ੍ਯਸ੍ਯ ਵੈ ਪृਜਯੇਚ੍ਛਿਵਾਮ੍ ॥ ੧,੧੩੩.
ਛੇ ਸ਼ਬਦਾਂ—'ਨਮੋ, ਸਵਾਹਾ, ਵਸ਼ਟ' ਆਦਿ, ਦਿਲ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਛੋਟੀ ਉਂਗਲ ਤੱਕ—ਨਿਯਮ ਲਾ ਕੇ, ਸ਼ਿਵਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਅष੍ਟਮ੍ਯਾਂ ਨਵ ਗੇਹਾਨਿ ਦਾਰੁਜਾਨ੍ਯੇਕਮੇਵ ਵਾ । ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਦੇਵੀ ਪ੍ਰਕਰ੍ਤਵ੍ਯਾ ਹੈਮੀ ਵਾਰਾਜਤਾਪਿ ਵਾ ॥ ੧,੧੩੩.
ਅਸ਼ਟਮੀ ਨੂੰ, ਨੌਂ ਲੱਕੜ ਦੇ ਘਰ ਜਾਂ ਇਕ ਹੀ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਵਿੱਚ, ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨਾ, ਚਾਹੇ ਸੋਨੇ ਜਾਂ ਚਾਂਦੀ ਦੀ ਹੋਵੇ।
ਸ਼ੂਲੇ ਖਙ੍ਗੇ ਪੁਸ੍ਤਕੇ ਵਾ ਪਟੇ ਵਾ ਮਣ੍ਡਲੇ (ਪੇ) ਯਜੇਤ੍ । ਕਪਾਲਂ ਖੇਟਕਂ ਘਣ੍ਟਾਂ ਦਰ੍ਪਣਂ ਤਰ੍ਜਨੀਂ ਧਨਃ ॥ ੧,੧੩੩.
ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਭਾਲ, ਤਲਵਾਰ, ਪੁਸਤਕ, ਕਪੜੇ ਜਾਂ ਚੌਕ ਵਿੱਚ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਖੋਪੜੀ, ਡਾਲ, ਘੰਟੀ, ਦਰਪਣ, ਤਰਜਨੀ ਜਾਂ ਧਨ ਨਾਲ।
ਧ੍ਵਜਂ ਡਮਰੁਕਂ ਪਾਸ਼ਂ ਵਾਮਹਸ੍ਤੇषੁ ਬਿਭ੍ਰਤੀ । ਸ਼ਕ੍ਤਿਂ ਚ ਮੁਦ੍ਗਰਂ ਸ਼ੂਲਂ ਵਜ੍ਰਂ ਖਙ੍ਗਂ ਤਥਾਙ੍ਕੁਸ਼ਮ੍ ॥ ੧,੧੩੩.
ਝੰਡਾ, ਡਮਰੂ, ਪਾਸ਼ ਆਪਣੇ ਖੱਬੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ; ਤੇ ਸ਼ਕਤੀ, ਗੜ੍ਹਾ, ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ, ਵਜਰ, ਤਲਵਾਰ ਤੇ ਅੰਕੁਸ਼।
ਸ਼ਰਂ ਚਕ੍ਰਂ ਸ਼ਲਾਕਾਂ ਚ ਦੁਰ੍ਗਾਮਾਯੁਧਸਂਯੁਤਾਮ੍ । ਸ਼ੇषਾਃ षੋਡਸ਼ਹਸ੍ਤਾਂ ਸ੍ਯੁਰਞ੍ਜਨਂ ਡਮਰੁਂ ਵਿਨਾ ॥ ੧,੧੩੩.
ਤੀਰ, ਚੱਕਰ, ਲਾਠੀ ਨਾਲ, ਦੁਰਗਾ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਹੈ; ਬਾਕੀ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਸੋਲਾਂ ਹੱਥ ਹਨ, ਪਰ ਅੰਜਨ ਤੇ ਡਮਰੂ ਛੱਡ ਕੇ।
ਰੁਦ੍ਰਚਣ੍ਡਾ ਪ੍ਰਚਣ੍ਡਾ ਚ ਚਣ੍ਡੋਗ੍ਰਾ ਚਣ੍ਡਨਾਯਿਕਾ । ਚਣ੍ਡਾ ਚਣ੍ਡਵਤੀ ਚੈਵ ਚਣ੍ਡਰੂਪਾਤਿਚਣ੍ਡਿਕਾ ॥ ੧,੧੩੩.
ਰੁਦ੍ਰਚੰਡਾ, ਪ੍ਰਚੰਡਾ, ਚੰਡੋਗਰਾ, ਚੰਡਨਾਇਕਾ, ਚੰਡਾ, ਚੰਡਵਤੀ, ਤੇ ਚੰਡਰੂਪਾ, ਬਹੁਤ ਹੀ ਭਯਾਨਕ ਚੰਡਿਕਾ।
ਨਵਮੀ ਚੋਗ੍ਰਚਣ੍ਡਾ ਚ ਮਧ੍ਯਮਾਗ੍ਨਿਪ੍ਰਭਾਕृਤਿਃ । ਰੋਚਨਾ ਤ੍ਵਰੁਣਾ ਕृष੍ਣਾ ਨੀਲਂ ਧੂਮ੍ਰਾ ਚ ਸ਼ੁਕ੍ਰਕਾ ॥ ੧,੧੩੩.
ਨੌਂਵੀਂ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ ਤੇ ਭੜਕਦੀ ਹੈ, ਮੱਧਮ ਅੱਗ ਦੀ ਚਮਕ ਵਰਗੀ। ਇਹ ਪੀਲੀ, ਤੇਜ਼, ਕਾਲੀ, ਨੀਲੀ, ਧੂੰਏਂ ਵਾਲੀ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਹੈ।
ਪਾਤਾ ਚ ਪਾਣ੍ਡੁਰਾ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾ ਆਲੀਢਂ ਹਰਿਤਂ ਤਥਾ । ਮ (ਮਾ) ਹਿषੋऽਸ੍ਯ ਸ ਖਡ੍ਗਾਗ੍ਰਪ੍ਰਕਚਗ੍ਰਹਮੁष੍ਟਿਕਃ ॥ ੧,੧੩੩.
ਇਹ ਪੀਲ-ਭੂਰੀ ਤੇ ਫਿੱਕੀ ਵੀ ਹੈ, ਦਬੀ ਹੋਈ ਤੇ ਹਰੀ ਵੀ। ਇਸ ਦਾ ਨਾਮ 'ਮਹਿਸ਼' ਹੈ; ਇਸ ਦੀ ਆਕ੍ਰਿਤੀ ਤਲਵਾਰ ਦੇ ਨੋਕ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਜਿਹਦੇ ਜਬੜੇ ਉਭਰੇ ਹੋਏ ਤੇ ਮੁੱਠੀ ਬੰਦ ਹੈ।
ਜਪ੍ਤ੍ਵਾ ਦਸ਼ਾਕ੍ਸ਼ਰੀਂ ਵਿਦ੍ਯਾਂ ਨਾਸੌ ਕੇਨਾਪਿ ਬਧ੍ਯਤੇ । ਪਞ੍ਚ (ਞ੍ਚਾ) ਦਸ਼ਾਙ੍ਗੁਲਂ ਖਡ੍ਗਂ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲਂ ਚ ਤਤੋ ਯਜੇਤ੍ । ਲਿਙ੍ਗਸ੍ਯਾਂ ਪੂਜਯੇਦ੍ਵਾਪਿ ਪਾਦੁਕੇऽਥ ਜਲੇऽਪਿ ਵਾ ॥ ੧,੧੩੩.
ਦਸ ਅੱਖਰਾਂ ਵਾਲਾ ਮੰਤ੍ਰ ਜਪਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਕਿਸੇ ਵਲੋਂ ਵੀ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ। ਫਿਰ ਪੰਜ ਜਾਂ ਪੰਦਰਾਂ ਅੰਗੁਠੇ ਲੰਬੀ ਤਲਵਾਰ ਜਾਂ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਨਾਲ ਯਜਨਾ ਕਰੇ। ਜਾਂ ਲਿੰਗ ਦੀ, ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਜਾਂ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪੂਜਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਵਿਚਿਤ੍ਰਾਂ ਰਕ੍ਸ਼ਯੇਤ੍ਪੂਜਾਮष੍ਟਮ੍ਯਾਮੁਪਵਾਸਯੇਤ੍ । ਪਞ੍ਚਾਬ੍ਦਂ ਮਹਿषਂ ਬਸ੍ਤਂ ਰਾਤ੍ਰਿਸ਼ੇषੇ ਚ ਘਾਤਯੇਤ੍ ॥ ੧,੧੩੩.
ਉਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੂਜਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇ, ਅਠਵੀਂ ਤਾਰੀਕ ਨੂੰ ਉਪਵਾਸ ਕਰੇ। ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਮਹਿਸ਼ ਜਾਂ ਬਕਰਾ ਚੜ੍ਹਾਏ, ਤੇ ਰਾਤ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਵਧ ਕਰੇ।
ਵਿਧਿਵਤ੍ਕਾਲਿਕਾਲੀਤਿ ਤਦੁਤ੍ਥਰੁਧਿਰਾਦਿਕਮ੍ । ਨੇਰृਤ੍ਯਾਂ ਪੂਤਨਾਂ ਚੈਵ ਵਾਯਵ੍ਯਾਂ ਪਾਪਰਾਕ੍ਸ਼ਸੀਮ੍ ॥ ੧,੧੩੩.
ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਕਾਲੀ ਤੋਂ ਉਪਜਿਆ ਖੂਨ ਆਦਿ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਪੂਤਨਾ ਨੂੰ, ਤੇ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਪਾਪੀ ਰਾਕਸ਼ਸੀ ਨੂੰ ਚੜ੍ਹਾਏ।
ਦਦ੍ਯਾਚ੍ਚਰਕ੍ਯੈ ਚੈਸ਼ਾਨ੍ਯਾਮਾਗ੍ਨੇਯ੍ਯਾਂ ਚ ਵਿਦਾਰਿਕਾਮ੍ ॥ ੧,੧੩੩.
ਉਹ ਪੂਰਬ-ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਚਰਕੀ ਨੂੰ, ਤੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਵਿਦਾਰਿਕਾ ਨੂੰ ਦੇਵੇ।
ਸ਼੍ਰੀਗਰੁਡਮਹਾਪੁਰਾਣਮ੍ ੧੩੪ ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ । ਮਹਾਕੌਸ਼ਿਕਮਨ੍ਤ੍ਰਸ਼੍ਚ ਕਥ੍ਯਤੇऽਤ੍ਰ ਮਹਾਫਲਃ ॥ ੧,੧੩੪.
ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਇੱਥੇ ਮਹਾਂਕੌਸ਼ਿਕ ਮੰਤ੍ਰ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਵੱਡਾ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
(ਮਹਾਕੌਸ਼ਿਕਮਨ੍ਤ੍ਰਃ)ਓਂ ਮਹਾਕੌਸ਼ਿਕਾਯ ਨਮਃ । ਓਂ ਹੂਂ ਹੂਂ ਪ੍ਰਸ੍ਫੁਰ ਲਲ ਲਲ ਕੁਲ੍ਵ ਕੁਲ੍ਵ ਚੁਲ੍ਵ ਚੁਲ੍ਵ ਖਲ੍ਲ ਖਲ੍ਲ ਮੁਲ੍ਵ ਮੁਲ੍ਵ ਗੁਲ੍ਵ ਗੁਲ੍ਵ ਤੁਲ੍ਵ ਪੁਲ੍ਲ ਪੁਲ੍ਲ ਧਲ੍ਵ ਧੁਲ੍ਵ ਧੁਮ ਧੁਮ ਧਮਧਮ ਮਾਰਯ ਮਾਰਯ ਧਕਧਕ ਵਜ੍ਞਾਪਯਜ੍ਞਾਪਯ ਵਿਦਾਰਯਵਿਦਾਰਯ ਕਮ੍ਪਕਮ੍ਪ ਕਮ੍ਪਯਕਮ੍ਪਯ ਪੂਰਯਪੂਰਯ ਆਵੇਸ਼ਯਾਵੇਸ਼ਯ ਓਂ ਹ੍ਰੀਂ ਓਂ ਹ੍ਰੀਂ ਹਂ ਵਂ ਵਂ ਹੁਂ ਤਟਤਟ ਮਦਮਦ ਹ੍ਰੀਂ ਓਂ ਹੂਂ ਨੈਰृਤਾਯਾ ਨਮਃ ਨਿਰृਤਯੇ ਦਾਤਵ੍ਯਮ੍ । ਮਹਾਕੌਸ਼ਿਕਮਨ੍ਤ੍ਰੇਣ ਮਨ੍ਤ੍ਰਿਤਂ ਬਲਿਮਰ੍ਪਯੇਤ੍ ॥ ੧,੧੩੪.
ਓਮ ਮਹਾਂਕੌਸ਼ਿਕਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। (ਮੰਤ੍ਰ) ... ਨੈਰਿਤੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਇਹ ਨਿਰ੍ਰਿਤੀ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਮਹਾਂਕੌਸ਼ਿਕ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਬਲੀ ਨੂੰ ਸੰਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਚੜ੍ਹਾਏ।
ਤਸ੍ਯਾਗ੍ਰਤੋ ਨृਪਃ ਸ੍ਨਾਯਾਚ੍ਛਤ੍ਰਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਚ ਪੈष੍ਟਿਕਮ੍ । ਖਡ੍ਗੇਨ ਘਾਤਯਿਤ੍ਵਾ ਤੁ ਦਦ੍ਯਾਤ੍ਸ੍ਕਨ੍ਦਵਿਸ਼ਾਖਯੋਃ ॥ ੧,੧੩੪.
ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨਾ, ਛਤਰੀ ਲਾਉਣੀ ਤੇ ਪੈਠਾ ਤਿਆਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਤਲਵਾਰ ਨਾਲ ਵਧ ਕੇ, ਇਹ ਸਕੰਦ ਤੇ ਵਿਸ਼ਾਖ ਨੂੰ ਚੜ੍ਹਾਏ।
ਮਾਤॄਣਾਂ ਚੈਵ ਦੇਵੀਨਾਂ ਪੂਜਾ ਕਾਰ੍ਯਾ ਤਥਾ ਨਿਸ਼ਿ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣੀ ਚੈਵ ਮਾਹੇਸ਼ੀ ਕੌਮਾਰੀ ਵੈष੍ਣਵੀ ਤਥਾ ॥ ੧,੧੩੪.
ਮਾਤਾਵਾਂ ਤੇ ਦੇਵੀਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਵੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ: ਬ੍ਰਹਮਾਣੀ, ਮਾਹੇਸ਼ੀ, ਕੌਮਾਰੀ, ਵੈਸ਼ਣਵੀ।