ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

(ਅਰ੍ਚਨਮ੦)ਵਿਸ਼੍ਵਾਯ ਵਿਸ਼੍ਵੇਸ਼੍ਵਰਾਯ ਵਿਸ਼੍ਵਪਤਯੇ ਗੋਵਿਨ੍ਦਾਯ ਨਮੋਨਮਃ । (ਸ਼ਯਨ੦)ਸਰ੍ਵਾਯ ਸਰ੍ਵੇਸ਼੍ਵਰਾਯ ਸਰ੍ਵੇਤਾਯ ਸਰ੍ਵਸਮ੍ਭਵਾਯ ਗੋਵਿਨ੍ਦਾਯ ਨਮੋਨਮਃ ॥ ੧,੧੩੧.

(ਅਰਚਨ ਮੰਤ੍ਰ:) ਸਭ ਵਿਚ ਵਿਆਪਕ, ਸਭ ਦੇਸ਼, ਸਭ ਦੇ ਪਤੀ, ਗੋਵਿੰਦ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਨਮਸਕਾਰ। (ਸ਼ਯਨ ਮੰਤ੍ਰ:) ਸਭ ਕੁਝ, ਸਭ ਦੇਸ਼, ਸਭ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਉਪਜਿਆ, ਗੋਵਿੰਦ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਨਮਸਕਾਰ।

ਸ੍ਥਣ੍ਡਿਲੇ ਪੂਜਯੇਦ੍ਦੇਵਂ ਸਚਨ੍ਦ੍ਰਾਂ ਰੋਹਿਣੀਂ ਤਥਾ । ਸ਼ਙ੍ਖੇ ਤੋਯਂ ਸਮਾਦਾਯ ਸਪੁष੍ਪਫਲਚਨ੍ਦਨਮ੍ ॥ ੧,੧੩੧.

ਉੱਚੇ ਚੌਕ 'ਤੇ, ਦੇਵਤਾ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਅਤੇ ਰੋਹਣੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ; ਫੁੱਲ, ਫਲ, ਚੰਦਨ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਪਾਣੀ ਸ਼ੰਖ ਵਿੱਚ ਲੈ ਕੇ ਭੇਟ ਦਿਓ।

ਜਾਨੁਭ੍ਯਾਮਵਨੀਂ ਗਤ੍ਵਾ ਚਨ੍ਦ੍ਰਾਯਾਰ੍ਘ੍ਯਂ ਨਿਵੇਦਯੇਤ੍ । ਕ੍ਸ਼ੀਰੋਦਾਰ੍ਣਵਸਂਭੂਤ ! ਅਤ੍ਰਿਨੇਤ੍ਰਸਮੁਦ੍ਭਵ ! ॥ ੧,੧੩੧.

ਘੁਟਣਾਂ 'ਤੇ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਜਾ ਕੇ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਨੂੰ ਅਰਘ ਪੇਸ਼ ਕਰੋ; ਕਹੋ: 'ਦੁੱਧ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ! ਅਤਰੀ ਦੀ ਅੱਖ ਤੋਂ ਉਪਜਿਆ!'

ਗृਹਾਣਾਰ੍ਘ੍ਯਂ ਸ਼ਸ਼ਾਙ੍ਕੇਸ਼ (ਮਂ) ਰੋਹਿਣ੍ਯਾ ਸਹਿਤੋ ਮਮ । ਸ਼੍ਰਿਯੈ ਚ ਵਸੁਦੇਵਾਯ ਨਨ੍ਦਾਯ ਚ ਬਲਾਯ ਚ ॥ ੧,੧੩੧.

'ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਰੋਹਣੀ ਸਮੇਤ, ਮੇਰੀ ਵੱਲੋਂ ਇਹ ਅਰਘ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰੋ; ਸ਼੍ਰੀ, ਵਸੁਦੇਵ, ਨੰਦ ਅਤੇ ਬਲਰਾਮ ਲਈ।'

ਯਸ਼ੋਦਾਯੈ ਤਤੋ ਦਦ੍ਯਾਦਰ੍ਘ੍ਯਂ ਫਲਸਮਨ੍ਵਿਤਮ੍ । ਅਨਨ੍ਤਂ (ਘਂ) ਵਾਮਨਂ ਸ਼ੌਰਿਂ ਵੈਕੁष੍ਠਂ ਪੁਰੁषੋਤ੍ਤਮਮ੍ ॥ ੧,੧੩੧.

ਫਲਾਂ ਸਮੇਤ ਅਰਘ ਯਸ਼ੋਦਾ, ਅਨੰਤ, ਵਾਮਨ, ਸ਼ੌਰੀ, ਵੈਕੁੰਠ ਅਤੇ ਪੁਰੁਸ਼ੋਤਮ ਨੂੰ ਦਿਓ।

ਵਾਸੁਦੇਵਂ ਹृषੀਕੇਸ਼ਂ ਮਾਧਵਂ ਮਧੁਸੂਦਨਮ੍ । ਵਰਾਹਂ ਪੁਣ੍ਡਰੀਕਾਕ੍ਸ਼ਂ ਨृਸਿਂਹਂ ਦੈਤ੍ਯਸੂਦਨਮ੍ ॥ ੧,੧੩੧.

ਵਸੁਦੇਵ, ਹ੍ਰੀਸ਼ੀਕੇਸ਼, ਮਾਧਵ, ਮਧੁਸੂਦਨ, ਵਰਾਹ, ਪੁੰਡਰੀਕਾਖ, ਨਰਸਿੰਹ ਅਤੇ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਨਾਸਕ ਨੂੰ।

ਦਾਮੋਦਰਂ ਪਦ੍ਮਨਾਭਂ ਕੇਸ਼ਵਂ ਗਾਰੁਡਧ੍ਵਜਮ੍ । ਗੋਵਿਨ੍ਦਮਚ੍ਯੁਤਂ ਦੇਵਮਨਨ੍ਤਮ ਪਰਾਜਿਤਮ੍ ॥ ੧,੧੩੧.

ਦਾਮੋਦਰ, ਪਦਮਨਾਭ, ਕੇਸ਼ਵ, ਗਰੁੜ ਧਵਜ ਵਾਲਾ, ਗੋਵਿੰਦ, ਅਚ੍ਯੁਤ, ਦੇਵਤਾ, ਅਨੰਤ, ਅਪਰਾਜਿਤ।

ਅਧੋਕ੍ਸ਼ਜਂ ਜਗਦ੍ਵੀਜਂ ਸਰ੍ਗਸ੍ਥਿਤ੍ਯਨ੍ਤਕਾਰਣਮ੍ । ਅਨਾਦਿਨਿਧਨਂ ਵਿष੍ਣੁਂ ਤ੍ਰਿਲੋਕੇਸ਼ਂ ਤ੍ਰਿਵਿਕ੍ਰਮਮ੍ ॥ ੧,੧੩੧.

ਅਧੋਕਸ਼ਜ, ਜਗਤ ਦਾ ਬੀਜ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ, ਪਾਲਣ ਅਤੇ ਨਾਸ ਦਾ ਕਾਰਣ, ਅਨਾਦਿ-ਅੰਤਹੀਣ ਵਿਸ਼ਨੂ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਤ੍ਰਿਵਿਕ੍ਰਮ।

ਨਾਰਾਯਣਂ ਚਤੁਰ੍ਬਾਹੁਂ ਸ਼ਙ੍ਖਚਕ੍ਰਗਦਾਧਰਮ੍ । ਪੀਤਮ੍ਬਰਧਰਂ ਦਿਵ੍ਯਂ ਵਨਮਾਲਾਵਿਭੂषਿਤਮ੍ ॥ ੧,੧੩੧.

ਨਾਰਾਇਣ, ਚਾਰ ਬਾਹਾਂ ਵਾਲਾ, ਸ਼ੰਖ, ਚਕਰ, ਗਦਾ ਧਾਰੀ, ਪੀਲੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨਿਆ, ਦਿਵਿਆ ਵਨਮਾਲਾ ਨਾਲ ਸਜਿਆ।

ਸ਼੍ਰੀਵਤ੍ਸਾਙ੍ਕਂ ਜਗਦ੍ਧਾਮ ਸ਼੍ਰੀਪਤਿਂ ਸ਼੍ਰੀਧਰਂ ਹਰਿਮ੍ । ਯਂ ਦੇਵਂ ਦੇਵਕੀ ਦੇਵੀ ਵਸੁਦੇਵਾਦਜੀਜਨਤ੍ ॥ ੧,੧੩੧.

ਸ਼੍ਰੀਵਤਸ ਚਿੰਨ੍ਹ ਵਾਲਾ, ਜਗਤ ਦਾ ਆਸਰਾ, ਸ਼੍ਰੀ ਦਾ ਪਤੀ, ਸ਼੍ਰੀਧਰ, ਹਰੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਦੇਵਕੀ ਦੇਵੀ ਨੇ ਵਸੁਦੇਵ ਤੋਂ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ।

ਭੌਮਸ੍ਯ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੋ ਗੁਪ੍ਤ੍ਯੈ ਤਸ੍ਮੈ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਤ੍ਮਨੇ ਨਮਃ । ਨਾਮਾਨ੍ਯੇਤਾਨਿ ਸਂਕੀਰ੍ਤ੍ਯ ਗਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਪ੍ਰਾਰ੍ਥਯੇਤ੍ਪੁਨਃ ॥ ੧,੧੩੧.

ਭੂਮੀ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਆਤਮਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਇਹ ਨਾਮ ਉਚਾਰ ਕੇ, ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਦੁਆ ਕਰੋ।

ਤ੍ਰਾਹਿ ਮਾਂ ਦੇਵਦੇਵੇਸ਼ ! ਹਰੇ ! ਸਂਸਾਰਸਾਗਰਾਤ੍ । ਤ੍ਰਾਹਿ ਮਾਂ ਸਰ੍ਵਪਾਪਘ੍ਨ ! ਦੁਃਖਸ਼ੋਕਾਰ੍ਣਵਾਤ੍ਪ੍ਰਭੋ ! ॥ ੧,੧੩੧.

'ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਹੇ ਹਰੀ, ਮੈਨੂੰ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਬਚਾ! ਹੇ ਸਭ ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੈਨੂੰ ਦੁੱਖ-ਸ਼ੋਕ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਬਚਾ!'

ਦੇਵਕੀਨਨ੍ਦਨ ! ਸ਼੍ਰੀਸ਼ ! ਹਰੇ ! ਸਂਸਾਰਸਾਗਰਾਤ੍ । ਦੁਰ੍ਵृਤ੍ਤਾਂਸ੍ਤ੍ਰਾਯਸੇ ਵਿष੍ਣੋ ! ਯੇ ਸ੍ਮਰਨ੍ਤਿ ਸਕृਤ੍ਸਕृਤ੍ ॥ ੧,੧੩੧.

'ਹੇ ਦੇਵਕੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਹੇ ਸ਼੍ਰੀ ਦੇ ਪਤੀ, ਹੇ ਹਰੀ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਬਚਾ! ਹੇ ਵਿਸ਼ਨੂ, ਤੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਬਚਾਉਂਦਾ ਹੈਂ ਜੋ ਇਕ ਵਾਰੀ ਤੇਰਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਬੁਰੇ ਹੋਣ।'

ਸੋऽਹਂ ਦੇਵਾਤਿਦੁਰ੍ਵृਤ੍ਤਸ੍ਤ੍ਰਾਹਿ ਮਾਂ ਸ਼ੋਕਸਾਗਰਾਤ੍ । ਪੁष੍ਕਰਾਕ੍ਸ਼ ! ਨਿਮਗ੍ਨੋऽਹਂ ਮਹ੍ਤਯਜ੍ਞਾਨਸਾਗਰੇ ॥ ੧,੧੩੧.

ਮੈਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਕੇ ਬੁਰਾ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹਾਂ; ਮੈਨੂੰ ਦੁੱਖਾਂ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਬਚਾ ਲੋ, ਹੇ ਕੰਵਾਂ ਵਾਲੇ! ਮੈਂ ਵੱਡੇ ਯਜਨ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਿਆ ਹਾਂ।

ਤ੍ਰਾਹਿ ਮਾਂ ਦੇਵਦੇਵੇਸ਼ ! ਤ੍ਵਾਮृਤੇऽਨ੍ਯੋ ਨ ਰਕ੍ਸ਼ਿਤਾ । ਸ੍ਵਜਨ੍ਮ ਵਾਸੁਦੇਵਾਪ ਗੋਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਹਿਤਾਯ ਚ ॥ ੧,੧੩੧.

ਮੈਨੂੰ ਬਚਾ ਲੋ, ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ! ਤੇਰੇ ਬਿਨਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ। ਮੇਰਾ ਜਨਮ, ਹੇ ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੇ ਪੁੱਤ, ਗਾਂਵਾਂ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਜਗਦ੍ਧਿਤਾਯ ਕृष੍ਣਾਯ ਗੋਵਿਨ੍ਦਾਯ ਨਮੋਨਮਃ । ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਰਸ੍ਤੁ ਸ਼ਿਵਂ ਚਾਸ੍ਤੁ ਧਨਵਿਖ੍ਯਾਤਿਰਾਜ੍ਯਭਾਕ੍ ॥ ੧,੧੩੧.

ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਮੈਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਅਤੇ ਗੋਵਿੰਦ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਸ਼ਾਂਤੀ ਹੋਵੇ, ਚੰਗਾ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਦੌਲਤ ਅਤੇ ਰਾਜ ਮਿਲੇ।

ਸ਼੍ਰੀਗਰੁਡਮਹਾਪੁਰਾਣਮ੍ ੧੩੨ ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ । ਨਕ੍ਤਾਸ਼ੀ ਤ੍ਵष੍ਟਮੀਂ ਯਾਵਦ੍ਵਰ੍षਾਨ੍ਤੇ ਚੈਵ ਧੇਨੁਦਃ । ਪੌਰਨ੍ਦਰਪਦਂ ਯਾਤਿ ਸਦ੍ਗਤਿਵ੍ਰਤਮੁਚ੍ਯਤੇ ! ॥ ੧,੧੩੨.

ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜੋ ਆਠਵੀਂ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ ਉਪਵਾਸ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਗਾਂ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇੰਦਰ ਦਾ ਦਰਜਾ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਵ੍ਰਤ ਚੰਗੀ ਕਿਸਮਤ ਵਾਲਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸ਼ੁਕ੍ਲਾष੍ਟਭ੍ਯਾਂ ਪੌषਮਾਸੇ ਮਹਾਰੁਦ੍ਰੇਤਿ ਸਾਧੁ ਵੈ । ਮਤ੍ਪ੍ਰੀਤਯੇ ਕृਤਂ ਦੇਵਿ ਸ਼ਥਸਾਹਸ੍ਰਿਕਂ ਫਲਮ੍ ॥ ੧,੧੩੨.

ਪੌਸ਼ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੀ ਆਠਵੀਂ ਨੂੰ ਇਹ ਵੱਡਾ ਰੁਦ੍ਰ ਵ੍ਰਤ ਸਹੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੇਰੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲਈ ਕੀਤਾ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਇਸ ਦਾ ਫਲ ਹਜ਼ਾਰ ਗੁਣਾ ਹੈ।

ਅष੍ਟਮੀ ਬੁਧਵਾਰੇਣ ਪਕ੍ਸ਼ਯੋਰੁਭਯੋਰ੍ਯਦਾ । ਭਵਿष੍ਯਤਿ ਤਦਾ ਤਸ੍ਯਾਂ ਵ੍ਰਤਮੇਤਤ੍ਕਥਾ ਪਰਾ ॥ ੧,੧੩੨.

ਜਦੋਂ ਵੀ ਆਠਵੀਂ ਤਾਰੀਖ ਬੁੱਧਵਾਰ ਨੂੰ ਆਵੇ, ਚਾਹੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੱਖ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਦਿਨ ਇਹ ਵ੍ਰਤ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਕਥਾ ਜਰੂਰ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਤਸ੍ਯਾਂ ਨਿਯਮਕਰ੍ਤਾਰੋ ਨ ਸ੍ਯੁਃ ਖਣ੍ਡਿਤਸਮ੍ਪਦਃ । ਤਣ੍ਡੁਲਸ੍ਯਾष੍ਟਮੁष੍ਟੀਨਾਂ ਵਰ੍ਜਯਿਤ੍ਵਾਙ੍ਗੁਲਿਦ੍ਵਯਮ੍ ॥ ੧,੧੩੨.

ਉਸ ਦਿਨ ਨਿਯਮ ਪਾਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਦੌਲਤ ਘਟਦੀ ਨਹੀਂ। ਦੋ ਉਂਗਲਾਂ ਛੱਡ ਕੇ, ਅੱਠ ਮੁਠੀਆਂ ਚੌਲ ਵਰਤਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਭਕ੍ਤਂ ਸਦ੍ਭਕ੍ਤਿਸ਼੍ਰਦ੍ਧਾਭ੍ਯਾਂ ਮੁਕ੍ਤਿਕਾਮੀ ਹਿ ਮਾਨਵਃ । ਆਮ੍ਰ ਪਤ੍ਰਪੁਟੇ ਕृਤ੍ਵਾ ਯੋ ਭੁਡ੍ਕ੍ਤੇ ਕੁਸ਼ਵੋष੍ਟਿਤੇ ॥ ੧,੧੩੨.

ਮੁਕਤੀ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਭਾਵ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ ਭੋਜਨ ਕਰੇ, ਆਮ ਦੇ ਪੱਤੇ 'ਤੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਕੁਸ਼ ਘਾਸ ਨਾਲ ਖਾਏ।

ਕਲਮ੍ਬਿਕਾਮ੍ਲਿਕੋਪੇਤਂ ਕਾਮ੍ਯਂ ਤਸ੍ਯ ਫਲਂ ਭਵੇ (ਲਭੇ) ਤ੍ । ਬੁਧਂ ਪਞ੍ਚੋਪਚਾਰੇਣ ਪੂਜਯਿਤ੍ਵਾ ਜਲਾਸ਼ਯੇ ॥ ੧,੧੩੨.

ਕਲੰਬੀਕਾ ਦੇ ਖੱਟੇ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਮਨਚਾਹਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਪਾਣੀ ਵਾਲੀ ਥਾਂ 'ਤੇ ਬੁੱਧ ਨੂੰ ਪੰਜ ਭੋਗਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ,

ਸ਼ਕ੍ਤਿਤੋ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਂ ਦਦ੍ਯਾਤ੍ਕਰ੍ਕਰੀਂ ਤਣ੍ਡੁਲਾਨ੍ਵਿਤਾਮ੍ । ਬੁਂ ਬੁਧਾਯੇਤਿ ਬੀਜਂ ਸ੍ਯਾਤ੍ਸ੍ਵਾਹਾਨ੍ਤਃ ਕਮਲਾਦਿਕਃ ॥ ੧,੧੩੨.

ਜਿੰਨੀ ਸਮਰਥਾ ਹੋਵੇ, ਚੌਲ ਵਾਲੀ ਘੀਆ ਦਾਨ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਬੁੱਧ ਦਾ ਬੀਜ ਮੰਤ੍ਰ 'ਬੁੰ ਬੁੱਧਾਯ' ਹੈ, 'ਸਵਾਹਾ' ਨਾਲ ਖਤਮ ਹੁੰਦਾ, ਕਮਲ ਆਦਿ ਸਮੇਤ।

ਬਾਣਚਾਪਧਰਂਸ਼੍ਯਾਮਂ ਦਲੇ ਚਾਙ੍ਗਨਿ ਮਧ੍ਯਤਃ । ਬੁਧਾष੍ਟਮੀਕਥਾ ਪੁਣ੍ਯਾ ਸ਼੍ਰੋਤਵ੍ਯਾ ਕृਤਿਭਿਰ੍ਧ੍ਰੁਵਮ੍ ॥ ੧,੧੩੨.

ਧਨੂ-ਧਨੁਸ਼ ਧਾਰਨ ਵਾਲਾ, ਸ਼ਿਆਮ ਰੰਗ ਦਾ, ਪੱਤੇ ਅਤੇ ਅੰਗਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ। ਬੁੱਧ ਅਸ਼ਟਮੀ ਦੀ ਕਥਾ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਤੇ ਸਮਝਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਜਰੂਰ ਸੁਣਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਪੁਰੇ ਪਾਟਲਿਪੁਤ੍ਰਾਖ੍ਯੇ ਵੀਰੋ ਨਾਮ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮਃ । ਰਮ੍ਭਾ ਭਾਰ੍ਯਾ ਤਸ੍ਯ ਚਾਸੀਤ੍ਕੌਸ਼ਿਕਃ ਪੁਤ੍ਰ ਉਤ੍ਤਮਃ ॥ ੧,੧੩੨.

ਪਾਟਲੀਪੁਤਰ ਨਾਂ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ, ਵੀਰ ਨਾਂ ਦਾ ਉੱਚ ਕੋਟੀ ਦਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਰੰਭਾ ਸੀ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਚੰਗਾ ਪੁੱਤ ਕੌਸ਼ਿਕ ਸੀ।

ਦੁਹਿਤਾ ਵਿਜਯਾਨਾਮ੍ਨੀ ਵ (ਧ) ਨਪਾਲੋ ਵृषੋऽਭਵਤ੍ । ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਕੌਸ਼ਿਕਸ੍ਤਂ ਚ ਗ੍ਰੀष੍ਮੇ ਗਙ੍ਗਾਂ ਗਤੋऽਰਮਤ੍ ॥ ੧,੧੩੨.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਧੀ ਵਿਜਯਾ ਨਾਂ ਦੀ ਸੀ, ਤੇ ਗਾਂਵਾਂ ਚਰਾਉਣ ਵਾਲਾ ਵ੍ਰਿਸ਼ਾ ਸੀ। ਕੌਸ਼ਿਕ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਗਰਮੀ ਵਿੱਚ ਗੰਗਾ ਤੇ ਗਿਆ ਤੇ ਮੌਜ ਕੀਤੀ।

ਗੋਪਾਲਕੈਰ੍ਵृषਸ਼੍ਚੌਰੈਃ ਕ੍ਰੀਡਾਸ੍ਥੋਪਹृਤੋ ਬਲਾਤ੍ । ਗਙ੍ਗਾਤਃ ਸ ਚ ਉਤ੍ਥਾਯ ਵਨਂ ਬਭ੍ਰਾਮ ਦੁਃ ਖਿਤਃ ॥ ੧,੧੩੨.

ਗਾਂਵਾਂ ਚਰਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਤੇ ਚੋਰਾਂ ਨੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਾ ਨੂੰ ਖੇਡਦੇ ਹੋਏ ਜਬਰਦस्ती ਫੜ ਲਿਆ। ਗੰਗਾ ਤੋਂ ਉਠ ਕੇ, ਉਹ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਘੁੰਮਦਾ ਰਿਹਾ।

ਜਲਾਰ੍ਥਂ ਵਿਜਯਾ ਚਾਗਾਦ੍ਭ੍ਰਾ(ਨ੍ਮਾ) ਤ੍ਰਾ ਸਾਰ੍ਧਂ ਚ ਸਾਪ੍ਯਗਾਤ੍ । ਪਿਪਾਸਿਤੋ ਮृਣਾਲਾਰ੍ਥੋ ਆਗਤੋऽਥ ਸਰੋਵਰਮ੍ ॥ ੧,੧੩੨.

ਵਿਜਯਾ ਪਾਣੀ ਲੈਣ ਗਈ, ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਭਰਾ ਵੀ ਨਾਲ ਗਿਆ। ਪਿਆਸਾ ਤੇ ਕਮਲ ਦੀ ਡੰਡੀਆਂ ਲੱਭਦਾ, ਉਹ ਝੀਲ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ।

ਦਿਵ੍ਯਸ੍ਤ੍ਰੀਣਾਂ ਚ ਪੂਜਾਦੀਨ੍ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਚਾਪ੍ਯਥ ਵਿਸ੍ਮਿਤਃ । ਸ ਤਾ ਗਤ੍ਵਾ ਯਯਾਚੇऽਨ੍ਨਂ ਸਾਨੁਜੋऽਹਂ ਬੁਭੁਕ੍ਸ਼ਿਤਃ ॥ ੧,੧੩੨.

ਦਿਵਵੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਤੇ ਹੋਰ ਰਸਮਾਂ ਦੇਖ ਕੇ, ਉਹ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਗਿਆ ਤੇ ਅਨਨ ਦੀ ਭੀਖ ਮੰਗੀ, 'ਮੈਂ ਤੇ ਮੇਰਾ ਭਰਾ ਭੁੱਖੇ ਹਾਂ।'