ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਧੂਮ੍ਰਵਰ੍ਣੋ ਭਾਲਚਨ੍ਦ੍ਰੋ ਦਸ਼ਮਸ੍ਤ ਵਿਨਾਯਕਃ । ਗਣਪਤਿਰ੍ਹਸ੍ਤਿਮੁਖੋ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਾਰੇ ਯਜੇਦ੍ਗਣਮ੍ ॥ ੧,੧੨੯.

ਧੂਮਰਵਰਨ, ਭਾਲਚੰਦਰ, ਦਸਵਾਂ ਵਿਨਾਇਕ, ਗਣਪਤੀ, ਹਸਤਿਮੁਖ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰਾਂ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੇ ਗਣ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਪृਥਕ੍ਸਮਸ੍ਤਂ ਮੇਧਾਵੀ ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਕਾਮਾਨਵਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍ । ਸ਼੍ਰਾਵਣੇ ਚਾਸ਼੍ਵਿਨੇ ਭਾਦ੍ਰੇ ਪਞ੍ਚਮ੍ਯਾਂ ਕਾਤ੍ਤਿਕ ਸ਼ੁਭੇ ॥ ੧,੧੨੯.

ਸਿਆਣਾ ਮਨੁੱਖ ਚਾਹੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜਾਂ ਸਾਰੇ ਇਕੱਠੇ ਪੂਜੇ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਮਨਚਾਹੇ ਫਲ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਸਾਵਣ, ਆਸ਼ਵਿਨ, ਭਾਦੋਂ ਅਤੇ ਕਾਰਤਿਕ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਪੰਜਵੀਂ ਦਿਨ।

ਵਾਸੁਕਿਸ੍ਤਕ੍ਸ਼ਕਸ਼੍ਚੈਵ ਕਾਲੀਯੋ ਮਣਿਭਦ੍ਰਕਃ । ਐਰਾਵਤੋ ਧृਤਰਾष੍ਟਃ ਕਰ੍ਕੋਟਕਧਨਞ੍ਜਯੌ ॥ ੧,੧੨੯.

ਵਾਸੁਕੀ, ਤਕਸ਼ਕ, ਕਾਲੀਆ, ਮਣਿਭਦ੍ਰ, ਐਰਾਵਤ, ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ, ਕਰਕੋਟਕ ਅਤੇ ਧਨੰਜਯ—

ਘृਤਾਦ੍ਯੈਃ ਸ੍ਨਾਪਿਤਾ ਹ੍ਯੇਤੇ ਆਯੁਰਾਰੋਗ੍ਯਸਮ੍ਪਦਃ । ਅਨਨ੍ਤਂ ਵਾਸੁਕਿਂ ਸ਼ਙ੍ਖਂ ਪਦ੍ਮਂ ਕਮ੍ਬਲਮੇਵ ਚ ॥ ੧,੧੨੯.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਘੀ ਆਦਿ ਨਾਲ ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਲੰਮੀ ਉਮਰ, ਚੰਗੀ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਧਨ-ਦੌਲਤ ਮਿਲਦੀ ਹੈ: ਅਨੰਤ, ਵਾਸੁਕੀ, ਸ਼ੰਖ, ਪਦਮ ਅਤੇ ਕੰਬਲ ਵੀ।

ਤਥਾ ਕਰ੍ਕਾਟਕਂ ਨਾਗਂ ਧृਤਰਾष੍ਟ੍ਰਂ ਚ ਸ਼ਙ੍ਖਕਮ੍ । ਕਾਲੀਯਂ ਤਕ੍ਸ਼ਕਂ ਚੈਵ ਪਿਙ੍ਗਲਂ ਮਾਸਿਮਾਸਿ ਚ ॥ ੧,੧੨੯.

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਕਾਟਕ, ਨਾਗ, ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ, ਸ਼ੰਖਕ, ਕਾਲੀਆ, ਤਕਸ਼ਕ ਅਤੇ ਪਿੰਗਲਾ, ਹਰ ਮਹੀਨੇ।

ਯਜੇਦ੍ਭਾਦ੍ਰਸਿਤੇ ਨਾਗਾਨष੍ਟੌ ਮੁਕ੍ਤਿਂ ਦਿਵਂ ਵ੍ਰਜੇਤ੍ । ਦ੍ਵਾਰਸ੍ਯੋਭਯਤੋ ਲੇਖ੍ਯਾਃ ਸ਼੍ਰਾਵਣੇ ਤੁ ਸਿਤੇ ਯਜੇਤ੍ ॥ ੧,੧੨੯.

ਭਾਦੋਂ ਦੀ ਕਾਲੀ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਅਠ ਨਾਗਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮੁਕਤੀ ਅਤੇ ਸਵਰਗ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਦਰਵਾਜੇ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਪਾਸੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਬਣਾਉਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਸਾਵਣ ਦੀ ਚਿੱਟੀ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਪਞ੍ਚਮ੍ਯਾਂ ਪੂਜਯੇਨ੍ਨਾਗਾਨਨਨ੍ਤਾਨ੍ਦ੍ਯਾਨ੍ਮਹੋਰਗਾਨ੍ । ਕ੍ਸ਼ੀਰਂ ਸਰ੍ਪਿਸ਼੍ਚ ਨੈਵੇਦ੍ਯਂ ਦੇਯਂ ਸਰ੍ਵਵਿषਾਪਹਮ੍ । ਨਾਗਾ ਅਭਯਹਸ੍ਤਾਸ਼੍ਚ ਦष੍ਟੋਦ੍ਧਾਰਾਤੁ ਪਞ੍ਚਮੀ ॥ ੧,੧੨੯.

ਪੰਜਵੀਂ ਦਿਨ ਅਨੰਤ ਤੇ ਹੋਰ ਮਹਾਨ ਨਾਗਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਦੁੱਧ ਤੇ ਘੀ ਭੋਗ ਦੇ ਕੇ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਜ਼ਹਰ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਨਾਗਾਂ ਦੇ ਹੱਥ ਡਰ ਤੋਂ ਰਾਹਤ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਦਿਖਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਪੰਜਵੀਂ ਦਿਨ ਸੱਪ ਦੇ ਡਸਣ ਤੋਂ ਬਚਾਉਂਦੀ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੀਗਰੁਡਮਹਾਪੁਰਾਣਮ੍ ੧੩੦ ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ । ਏਵਂ ਭਾਦ੍ਰਪਦੇ ਮਾਸਿ ਕਾਰ੍ਤਿਕੇਯਂ ਪ੍ਰਪੂਯੇਤ੍ । ਸ੍ਨਾਨਦਾਨਾਦਿਕਂ ਸਰ੍ਵਮਸ੍ਯਾਮਕ੍ਸ਼ਯ੍ਯਮੁਚ੍ਯਤੇ ॥ ੧,੧੩੦.

ਭਰਮਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਾਦੋਂ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਕਾਰਤਿਕੇ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਉਸ ਸਮੇਂ ਜੋ ਵੀ ਨ੍ਹਾਉਣਾ, ਦਾਨ ਦੇਣਾ ਆਦਿ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਕਦੇ ਖਤਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ।

ਸਪ੍ਤਮ੍ਯਾਂ ਪ੍ਰਾਸ਼ਯੇਚ੍ਚਪਿ ਭੋਜ੍ਯਂ ਵਿਪ੍ਰਾਨ੍ਰਵਿਂ ਯਜੇਤ੍ । ਓਂ ਖਖੋਲ੍ਕਾਯਮृਤਤ੍ਵਂ (ਤਨ੍ਤਂ) ਪ੍ਰਿਯਸਙ੍ਗਮੋ ਭਵ ਸਦ ਸ੍ਵਾਹਾ ॥ ੧,੧੩੦.

ਸੱਤਵੀਂ ਦਿਨ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਵਾਉਣਾ ਤੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; 'ਓਂ ਖਖੋਲਕਾ, ਅਮਰਤਾ, ਸਦਾ ਪਿਆਰ ਭਰਿਆ ਮਿਲਾਪ ਹੋਵੇ, ਸਵਾਹਾ' ਜਪਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਅष੍ਟਮ੍ਯਾਂ ਪਾਰਣਂ ਕੁਰ੍ਯਾਨ੍ਮਰੀਚਂ ਪ੍ਰਾਸ਼੍ਯ ਸ੍ਵਰ੍ਗਭਾਕ੍ ਸਪ੍ਤਮ੍ਯਾਂ ਨਿਯਤਃ ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਪੂਜਯਿਤ੍ਵਾ ਦਿਵਾਕਰਮ੍ ॥ ੧,੧੩੦.

ਅੱਠਵੀਂ ਦਿਨ ਉਪਵਾਸ ਖਤਮ ਕਰਕੇ ਮਰੀਚਾ ਖਾ ਕੇ ਸਵਰਗ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਸੱਤਵੀਂ ਦਿਨ ਨਿਯਮ ਨਾਲ ਨ੍ਹਾ ਕੇ ਤੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ—

ਦਦ੍ਯਾਤ੍ਫਲਾਨਿ ਵਿਪ੍ਰੇਭ੍ਯੋ ਮਾਰ੍ਤਣ੍ਡਃ ਪ੍ਰੀਯਤਾਮਿਤਿ । ਖਰ੍ਜੂਰਂ ਨਾਰਿਕੇਲਂ ਵਾ ਪ੍ਰਾਸ਼ਯੇਨ੍ਮਾਤੁਲੁਙ੍ਗਕਮ੍ ॥ ੧,੧੩੦.

ਫਲ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਦੇ ਕੇ ਕਹੋ, 'ਮਾਰਤੰਡ ਖੁਸ਼ ਹੋਵੇ'; ਖਜੂਰ, ਨਾਰੀਅਲ ਜਾਂ ਮਾਤੁਲੁੰਗਾ ਖਾ ਸਕਦੇ ਹੋ।

ਸਰ੍ਵੇ ਭਵਨ੍ਤੁ ਸਫਲਾ ਮਮ ਕਾਮਾਃ ਸਮਨ੍ਤਤਃ । (ਇਤਿ ਫਲਸਪ੍ਤਮੀ) ਸਂਪੂਜ੍ਯ ਦੇਵਂ ਸਪ੍ਤਮ੍ਯਾਂ ਪਾਯਸੇਨਾਥ ਭੋਜਯੇਤ੍ ॥ ੧,੧੩੦.

ਮੇਰੇ ਸਾਰੇ ਮਨਚਾਹੇ ਫਲ ਹਰ ਥਾਂ ਪੂਰੇ ਹੋਣ; (ਇਹ ਫਲ-ਸਪਤਮੀ ਹੈ) ਸੱਤਵੀਂ ਦਿਨ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਪਾਯਸ ਨਾਲ ਭੋਜਨ ਕਰਵਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਵਿਪ੍ਰਾਂਸ਼੍ਚ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਂ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਸ੍ਵਯਂ ਚਾਥ ਪਯਃ ਪਿਬੇਤ੍ । ਭਕ੍ਸ਼੍ਯਂ ਚੋष੍ਯਂ ਤਥਾ ਲੇਹ੍ਯਂ ਓਦਨਂ ਚੇਤਿ ਕੀਰ੍ਤਿਤਮ੍ ॥ ੧,੧੩੦.

ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਦਕਸ਼ਿਣਾ ਦੇ ਕੇ, ਆਪ ਦੁੱਧ ਪੀਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਖਾਣ ਵਾਲਾ, ਚੁਸਣ ਵਾਲਾ, ਲਹਿਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਚਾਵਲ ਆਦਿ ਭੋਜਨ ਉਲਲੇਖ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਧਨਪੁਤ੍ਰਾਦਿਕਾਮਸ੍ਤੁ ਤ੍ਯਜੇਦੇਤਦਨੋਦਨਃ ਵਾਯ੍ਵਾਸ਼ੀ ਵਿਜਯੇਤ੍ਕ੍ਸ਼ੁਚ੍ਚ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਵਿਜਯਸਪ੍ਤਮੀਮ੍ । ਅਦ੍ਯਾਦਰ੍ਕਂ ਚ ਕਾਮੇਚ੍ਛੁਰੁਪਵਾਸੇ ਤਰੇਨ੍ਮਦਮ੍ ॥ ੧,੧੩੦.

ਧਨ, ਪੁੱਤਰ ਆਦਿ ਦੀ ਇੱਛਾ ਛੱਡ ਕੇ, ਚਾਵਲ ਨਾ ਖਾਓ; ਜੋ ਕੇਵਲ ਹਵਾ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਭੁੱਖ 'ਤੇ ਜਿੱਤ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਵਿਜਯਾ-ਸਪਤਮੀ ਮਨਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਜੇ ਇੱਛਾ ਹੋਵੇ, ਉਪਵਾਸ ਦਿਨ ਅਰਕ ਖਾ ਕੇ ਅਹੰਕਾਰ ਨੂੰ ਦਬਾ ਸਕਦੇ ਹੋ।

ਗੋਧੂਮਮਾषਯਵषष੍ਟਿਕਕਾਂਸ੍ਯਪਾਤ੍ਰਂ ਪਾषਾਣਪਿष੍ਟਮਧੁਮੈषੁਨਮਦ੍ਯਮਾਂਸਮ੍ । ਅਭ੍ਯਞ੍ਜਨਾਞ੍ਜਨਤਿਲਾਂਸ਼੍ਚ ਵਿਵਰ੍ਜਯੇਦ੍ਯਃ ਤਸ੍ਯੇषਿਤਂ ਭਵਤਿ ਸਪ੍ਤਸੁ ਸਪ੍ਤਮੀषੁ ॥ ੧,੧੩੦.

ਗੋਧੂਮ, ਮਾਸ਼, ਜੌ, ਛੱਤੀ, ਕਾਂਸੀ ਦੇ ਭਾਂਡੇ, ਪੱਥਰ-ਪੀਸਿਆ ਆਟਾ, ਸ਼ਹਦ, ਮੀਟ, ਸ਼ਰਾਬ, ਤੇਲ-ਮਲ੍ਹਣ, ਅੰਜਨ ਤੇ ਤਿਲ ਛੱਡ ਦੇਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ; ਜਿਸ ਨੇ ਇਹ ਕੀਤਾ, ਉਸ ਦੀ ਹਰ ਇੱਛਾ ਸੱਤ ਸਪਤਮੀਆਂ 'ਤੇ ਪੂਰੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੀਗਰੁਡਮਹਾਪੁਰਾਣਮ੍ ੧੩੧ ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ ਭਾਦ੍ਰਪਦੇ ਮਾਸਿ ਸ਼ੁਕ੍ਲਾष੍ਟਮ੍ਯਾਮੁਪੋषਿਤਃ । ਦੂਰ੍ਵਾਂ ਸੌਰੀਂ ਗਣੇਸ਼ਂ ਚ ਫਲਪੁष੍ਪੈਃ ਸ਼ਿਵਂ ਯਜੇਤ੍ ॥ ੧,੧੩੧.

ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਭਾਦਰੋ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਸ਼ੁਕਲ ਅਸ਼ਟਮੀ ਨੂੰ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ, ਦੂਰਵਾ ਘਾਸ, ਸੂਰਜ ਅਤੇ ਗਣੇਸ਼ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਫਲ-ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਭੇਟ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਫਲਵ੍ਰੀਹ੍ਯਾਦਿਭਿਃ ਸਰ੍ਵੈਃ ਸ਼ਮ੍ਭਵੇਨਮਃ ਸ਼ਿਵਾਯ ਚ । ਤ੍ਵਂ ਦੂਰ੍ਵੇऽਮृਤਜਨ੍ਮਾਸਿ ਹ੍ਯष੍ਟਮੀ ਸਰ੍ਵਕਾਮਭਾਕ੍ ॥ ੧,੧੩੧.

ਸਭ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਫਲ, ਚਾਵਲ ਆਦਿ ਨਾਲ ਸ਼ੰਭੂ ਦੀ ਵੰਦਨਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਹੋ: 'ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ! ਦੂਰਵਾ, ਤੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ ਹੈਂ; ਅਸ਼ਟਮੀ ਸਭ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀ ਕਰਦੀ ਹੈ।'

ਅਨਗ੍ਨਿਪਕ੍ਵਮਸ਼੍ਨੀਯਾਨ੍ਮੁਚ੍ਯਤੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਹਤ੍ਯਯਾ । (ਇਤਿ ਦੂਰ੍ਵਾष੍ਟਮੀਵ੍ਰਤਮ੍) । ਕृष੍ਣਾष੍ਟਮ੍ਯਾਂ ਚ ਰੋਹਿਣ੍ਯਾਮਰ੍ਧਰਾਤ੍ਰੇऽਰ੍ਚਨਂ ਹਰੇਃ ॥ ੧,੧੩੧.

ਜੋ ਖਾਣਾ ਅੱਗ 'ਚ ਪਕਾਇਆ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਖਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹੱਤਿਆ ਦੇ ਪਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। (ਇਹ ਦੂਰਵਾ ਅਸ਼ਟਮੀ ਵਰਤ ਹੈ।) ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਅਸ਼ਟਮੀ ਨੂੰ, ਰੋਹਣੀ ਨਕਸ਼ਤਰ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਹਰੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਕਾਰ੍ਯਾ ਵਿਦ੍ਧਾਪਿ ਸਪ੍ਤਮ੍ਯਾ ਹਨ੍ਤਿ ਪਾਪਂ ਤ੍ਰਿਜਨ੍ਮਨਃ । ਉਪੋषਿਤੋऽਰ੍ਚਯੇਨ੍ਮਨ੍ਤ੍ਰੈਸ੍ਤਿਥਿ ਭਾਨ੍ਤੇ ਚ ਪਾਰਣਮ੍ ॥ ੧,੧੩੧.

ਜੇ ਦਿਨ ਸਤਵੀਂ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਵੀ ਇਹ ਵਰਤ ਤਿੰਨ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ, ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰੋ ਅਤੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾਸੀ ਤिथि ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ 'ਤੇ ਵਰਤ ਖੋਲੋ।

ਯੋਗਾਯ ਯੋਗਪਤਯੇ ਯੋਗੇਸ਼੍ਵਰਾਯ ਯੋਗਸਮ੍ਭਵਾਯ ਗੋਵਿਨ੍ਦਾਯ ਨਮੋਨਮਃ । (ਸ੍ਨਾਨਮਨ੍ਤ੍ਰਃ) ਯਜ੍ਞਾਯ ਯਜ੍ਞੇਸ਼੍ਵਰਾਯ ਯਜ੍ਞਪਤਯੇ ਗੋਵਿਨ੍ਦਾਯ ਨਮੋਨਮਃ ॥ ੧,੧੩੧.

ਯੋਗ ਦੇ ਮੂਲ, ਯੋਗ ਦੇ ਪਤੀ, ਯੋਗ ਦੇਸ਼, ਯੋਗ ਤੋਂ ਉਪਜਿਆ, ਗੋਵਿੰਦ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਨਮਸਕਾਰ। (ਸਨਾਨ ਮੰਤ੍ਰ:) ਯਜਨ ਦੇ ਮੂਲ, ਯਜਨ ਦੇ ਪਤੀ, ਯਜਨ ਦੇਸ਼, ਗੋਵਿੰਦ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਨਮਸਕਾਰ।

(ਅਰ੍ਚਨਮ੦)ਵਿਸ਼੍ਵਾਯ ਵਿਸ਼੍ਵੇਸ਼੍ਵਰਾਯ ਵਿਸ਼੍ਵਪਤਯੇ ਗੋਵਿਨ੍ਦਾਯ ਨਮੋਨਮਃ । (ਸ਼ਯਨ੦)ਸਰ੍ਵਾਯ ਸਰ੍ਵੇਸ਼੍ਵਰਾਯ ਸਰ੍ਵੇਤਾਯ ਸਰ੍ਵਸਮ੍ਭਵਾਯ ਗੋਵਿਨ੍ਦਾਯ ਨਮੋਨਮਃ ॥ ੧,੧੩੧.

(ਅਰਚਨ ਮੰਤ੍ਰ:) ਸਭ ਵਿਚ ਵਿਆਪਕ, ਸਭ ਦੇਸ਼, ਸਭ ਦੇ ਪਤੀ, ਗੋਵਿੰਦ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਨਮਸਕਾਰ। (ਸ਼ਯਨ ਮੰਤ੍ਰ:) ਸਭ ਕੁਝ, ਸਭ ਦੇਸ਼, ਸਭ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਉਪਜਿਆ, ਗੋਵਿੰਦ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਨਮਸਕਾਰ।

ਸ੍ਥਣ੍ਡਿਲੇ ਪੂਜਯੇਦ੍ਦੇਵਂ ਸਚਨ੍ਦ੍ਰਾਂ ਰੋਹਿਣੀਂ ਤਥਾ । ਸ਼ਙ੍ਖੇ ਤੋਯਂ ਸਮਾਦਾਯ ਸਪੁष੍ਪਫਲਚਨ੍ਦਨਮ੍ ॥ ੧,੧੩੧.

ਉੱਚੇ ਚੌਕ 'ਤੇ, ਦੇਵਤਾ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਅਤੇ ਰੋਹਣੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ; ਫੁੱਲ, ਫਲ, ਚੰਦਨ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਪਾਣੀ ਸ਼ੰਖ ਵਿੱਚ ਲੈ ਕੇ ਭੇਟ ਦਿਓ।

ਜਾਨੁਭ੍ਯਾਮਵਨੀਂ ਗਤ੍ਵਾ ਚਨ੍ਦ੍ਰਾਯਾਰ੍ਘ੍ਯਂ ਨਿਵੇਦਯੇਤ੍ । ਕ੍ਸ਼ੀਰੋਦਾਰ੍ਣਵਸਂਭੂਤ ! ਅਤ੍ਰਿਨੇਤ੍ਰਸਮੁਦ੍ਭਵ ! ॥ ੧,੧੩੧.

ਘੁਟਣਾਂ 'ਤੇ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਜਾ ਕੇ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਨੂੰ ਅਰਘ ਪੇਸ਼ ਕਰੋ; ਕਹੋ: 'ਦੁੱਧ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ! ਅਤਰੀ ਦੀ ਅੱਖ ਤੋਂ ਉਪਜਿਆ!'

ਗृਹਾਣਾਰ੍ਘ੍ਯਂ ਸ਼ਸ਼ਾਙ੍ਕੇਸ਼ (ਮਂ) ਰੋਹਿਣ੍ਯਾ ਸਹਿਤੋ ਮਮ । ਸ਼੍ਰਿਯੈ ਚ ਵਸੁਦੇਵਾਯ ਨਨ੍ਦਾਯ ਚ ਬਲਾਯ ਚ ॥ ੧,੧੩੧.

'ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਰੋਹਣੀ ਸਮੇਤ, ਮੇਰੀ ਵੱਲੋਂ ਇਹ ਅਰਘ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰੋ; ਸ਼੍ਰੀ, ਵਸੁਦੇਵ, ਨੰਦ ਅਤੇ ਬਲਰਾਮ ਲਈ।'

ਯਸ਼ੋਦਾਯੈ ਤਤੋ ਦਦ੍ਯਾਦਰ੍ਘ੍ਯਂ ਫਲਸਮਨ੍ਵਿਤਮ੍ । ਅਨਨ੍ਤਂ (ਘਂ) ਵਾਮਨਂ ਸ਼ੌਰਿਂ ਵੈਕੁष੍ਠਂ ਪੁਰੁषੋਤ੍ਤਮਮ੍ ॥ ੧,੧੩੧.

ਫਲਾਂ ਸਮੇਤ ਅਰਘ ਯਸ਼ੋਦਾ, ਅਨੰਤ, ਵਾਮਨ, ਸ਼ੌਰੀ, ਵੈਕੁੰਠ ਅਤੇ ਪੁਰੁਸ਼ੋਤਮ ਨੂੰ ਦਿਓ।

ਵਾਸੁਦੇਵਂ ਹृषੀਕੇਸ਼ਂ ਮਾਧਵਂ ਮਧੁਸੂਦਨਮ੍ । ਵਰਾਹਂ ਪੁਣ੍ਡਰੀਕਾਕ੍ਸ਼ਂ ਨृਸਿਂਹਂ ਦੈਤ੍ਯਸੂਦਨਮ੍ ॥ ੧,੧੩੧.

ਵਸੁਦੇਵ, ਹ੍ਰੀਸ਼ੀਕੇਸ਼, ਮਾਧਵ, ਮਧੁਸੂਦਨ, ਵਰਾਹ, ਪੁੰਡਰੀਕਾਖ, ਨਰਸਿੰਹ ਅਤੇ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਨਾਸਕ ਨੂੰ।

ਦਾਮੋਦਰਂ ਪਦ੍ਮਨਾਭਂ ਕੇਸ਼ਵਂ ਗਾਰੁਡਧ੍ਵਜਮ੍ । ਗੋਵਿਨ੍ਦਮਚ੍ਯੁਤਂ ਦੇਵਮਨਨ੍ਤਮ ਪਰਾਜਿਤਮ੍ ॥ ੧,੧੩੧.

ਦਾਮੋਦਰ, ਪਦਮਨਾਭ, ਕੇਸ਼ਵ, ਗਰੁੜ ਧਵਜ ਵਾਲਾ, ਗੋਵਿੰਦ, ਅਚ੍ਯੁਤ, ਦੇਵਤਾ, ਅਨੰਤ, ਅਪਰਾਜਿਤ।

ਅਧੋਕ੍ਸ਼ਜਂ ਜਗਦ੍ਵੀਜਂ ਸਰ੍ਗਸ੍ਥਿਤ੍ਯਨ੍ਤਕਾਰਣਮ੍ । ਅਨਾਦਿਨਿਧਨਂ ਵਿष੍ਣੁਂ ਤ੍ਰਿਲੋਕੇਸ਼ਂ ਤ੍ਰਿਵਿਕ੍ਰਮਮ੍ ॥ ੧,੧੩੧.

ਅਧੋਕਸ਼ਜ, ਜਗਤ ਦਾ ਬੀਜ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ, ਪਾਲਣ ਅਤੇ ਨਾਸ ਦਾ ਕਾਰਣ, ਅਨਾਦਿ-ਅੰਤਹੀਣ ਵਿਸ਼ਨੂ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਤ੍ਰਿਵਿਕ੍ਰਮ।

ਨਾਰਾਯਣਂ ਚਤੁਰ੍ਬਾਹੁਂ ਸ਼ਙ੍ਖਚਕ੍ਰਗਦਾਧਰਮ੍ । ਪੀਤਮ੍ਬਰਧਰਂ ਦਿਵ੍ਯਂ ਵਨਮਾਲਾਵਿਭੂषਿਤਮ੍ ॥ ੧,੧੩੧.

ਨਾਰਾਇਣ, ਚਾਰ ਬਾਹਾਂ ਵਾਲਾ, ਸ਼ੰਖ, ਚਕਰ, ਗਦਾ ਧਾਰੀ, ਪੀਲੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨਿਆ, ਦਿਵਿਆ ਵਨਮਾਲਾ ਨਾਲ ਸਜਿਆ।