ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਉਮਾਂਸ਼ਿਵਂ ਹੁਤਾਸ਼ਂ ਚ ਤृਤੀਯਾਯਾਂ ਚ ਪੂਜਯੇਤ੍ । ਹਵਿष੍ਯਮਨ੍ਨ ਨੈਵੇਦ੍ਯ ਦੇਯ ਦਮਨਕਂ ਤਥਾ ॥ ੧,੧੨੯.

ਤੀਜੇ ਦਿਨ ਉਮਾ, ਸ਼ਿਵ ਤੇ ਅੱਗ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਪਕਾਇਆ ਹੋਇਆ ਭੋਜਨ ਤੇ ਦਮਨਕਾ ਨੈਵੇਦਯ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਚੈਤ੍ਰਾਦੌ ਫਲਮਾਪ੍ਨੋਤਿ ਉਮਯਾ ਮੇ ਪ੍ਰਭਾषਿਤਮ੍ । ਫਾਲ੍ਗੁਨਾਦਿਤृਤੀਯਾਯਾਂ ਲਵਣਂ ਯਸ੍ਤੁ ਵਰ੍ਜਯੇਤ੍ ॥ ੧,੧੨੯.

ਚੈਤਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 'ਤੇ, ਉਮਾ ਵਲੋਂ ਦੱਸਿਆ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਫਾਲਗੁਨ ਤੋਂ ਤੀਜੇ ਦਿਨ ਜੋ ਲੂਣ ਛੱਡ ਦੇਂਦਾ ਹੈ—

ਸਮਾਪ੍ਤੇ ਸ਼ਯਨਂ ਦਦ੍ਯਾਦ੍ਗृਹਂ ਚੋਪਸ੍ਕਰਾਨ੍ਵਿਤਮ੍ । ਸਂਪੂਜ੍ਯ ਵਿਪ੍ਰਮਿਥਨਂ ਭਵਾਨੀ ਪ੍ਰੀਯਤਾਮਿਤਿ ॥ ੧,੧੨੯.

ਅੰਤ 'ਤੇ, ਖਟ ਤੇ ਘਰ ਸਮੇਤ ਸਾਜ-ਸਮਾਨ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜੋੜੇ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਕੇ, 'ਭਵਾਨੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਵੇ' ਕਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਗੌਰੀਲੋਕੇ ਵਸੇਨ੍ਨਿਤ੍ਯਂ ਸੌਭਾਗ੍ਯਕਰਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ । ਗੌਰੀ ਕਾਲੀ ਉਮਾ ਭਦ੍ਰਾ ਦੁਰ੍ਗਾ ਕਾਨ੍ਤਿਃ ਸਰਸ੍ਵਤੀ ॥ ੧,੧੨੯.

ਗੌਰੀ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿਚ ਸਦਾ ਵਸਦਾ ਹੈ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸੁਭਾਗ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਗੌਰੀ, ਕਾਲੀ, ਉਮਾ, ਭਦਰਾ, ਦੁਰਗਾ, ਕਾਂਤੀ, ਸਰਸਵਤੀ—

ਮਙ੍ਗਲਾ ਵੈष੍ਣਵੀ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਃ ਸ਼ਿਵਾ ਨਾਰਾਯਣੀ ਕ੍ਰਮਾਤ੍ । ਮਾਰ੍ਗੇਤृਤੀਯਾਮਾਰਭ੍ਯ ਅਵਿਯੋਗਾਦਿਮਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍ ॥ ੧,੧੨੯.

ਮੰਗਲਾ, ਵੈਸ਼ਣਵੀ, ਲਕਸ਼ਮੀ, ਸ਼ਿਵਾ, ਨਾਰਾਇਣੀ ਕ੍ਰਮਵਾਰ; ਚੰਦ੍ਰਮਾਰਗ ਦੇ ਤੀਜੇ ਦਿਨ ਤੋਂ, ਵਿਛੋੜੇ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਤੇ ਹੋਰ ਵਧੀਆ ਫਲ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।

ਚਤੁਰ੍ਥ੍ਯਾਂ ਸਿਤਮਾਘਾਦੌ ਨਿਰਾਹਾਰੋ ਵ੍ਰਤਾਨ੍ਵਿਤਃ । ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਤਿਲਾਂਸ੍ਤੁ ਵਿਪ੍ਰਾਯ ਸ੍ਵਯਂ ਭੁਙ੍ਕ੍ਤੇ ਤਿਲੋਦਕਮ੍ ॥ ੧,੧੨੯.

ਚੌਥੇ ਦਿਨ, ਮਾਘ ਦੇ ਚਾਨਣੇ ਪੱਖ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 'ਤੇ, ਉਪਵਾਸ ਤੇ ਵਰਤ ਰੱਖ ਕੇ, ਤਿਲ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦੇਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ; ਆਪਣੇ ਲਈ ਤਿਲਾਂ ਦਾ ਪਾਣੀ ਪੀਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਵਰ੍षਦ੍ਵਯੇ ਸਮਾਪ੍ਤਿਸ਼੍ਚ ਨਿਰ੍ਵਿਘ੍ਨਾਦਿਂ ਸਮਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍ । ਗਃ ਸ੍ਵਾਹਾ ਮੂਲਮਨ੍ਤ੍ਰੋऽਯਂ ਪ੍ਰਣਵੇਨ ਸਮਨ੍ਵਿਤਃ ॥ ੧,੧੨੯.

ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਵਿਚ ਇਹ ਪੂਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। 'ਗਹਿ ਸਵਾਹਾ' ਮੁਢਲਾ ਮੰਤਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪ੍ਰਣਵ ਵੀ ਜੋੜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਗ੍ਲੈਂ ਗ੍ਲਾਂਹृਦਯੇ ਗਾਂ ਗੀਂ ਹੂਂ ਹ੍ਰੀਂ ਹ੍ਰੀਂ ਸ਼ਿਰਃ ਸ਼ਿਖਾ । ਗੂਂ ਵਰ੍ਮ ਗੋਂ ਚ ਗੈਂ ਨੇਤ੍ਰਂ ਗੋਂ ਚ ਆਵਾਹਨਾਦਿषੁ ॥ ੧,੧੨੯.

'ਗਲੈੰ ਗਲਾਂ' ਹਿਰਦੇ ਲਈ, 'ਗਾਂ ਗੀਂ ਹੂੰ ਹ੍ਰੀਂ ਹ੍ਰੀਂ' ਸਿਰ ਤੇ ਚੋਟੀ ਲਈ; 'ਗੂੰ' ਕਵਚ, 'ਗੋਂ' ਤੇ 'ਗੈੰ' ਅੱਖਾਂ ਲਈ, 'ਗੋਂ' ਆਵਾਹਨ ਆਦਿ ਕਰਮਾਂ ਲਈ।

ਆਗਚ੍ਛੋਲ੍ਕਾਯ ਗਨਨ੍ਧੋਲ੍ਕਃ ਪੁष੍ਪੋਲ੍ਕੋ ਧੂਪਕੋਲ੍ਕਕਃ । ਦੀਪੋਲ੍ਕਾਯ ਮਹੋਲ੍ਕਾਯ ਬਲਿਸ਼੍ਚਾਥ ਵਿਸ (ਮਾਰ੍) ਜਨਮ੍ ॥ ੧,੧੨੯.

ਆਉਣ ਲਈ 'ਉਲਕਾਇਆ', ਸਮੂਹ ਲਈ 'ਗਨੰਦਉਲਕਾ', ਫੁੱਲਾਂ ਲਈ 'ਪੁਸ਼ਪਉਲਕਾ', ਧੂਪ ਲਈ 'ਧੂਪਉਲਕਕਾ', ਦੀਵੇ ਲਈ 'ਦੀਪਉਲਕਾ', ਵੱਡੇ ਬਲੀ ਲਈ 'ਮਹਉਲਕਾ', ਬਲੀ ਤੇ ਵਿਘਨ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ।

ਸਿਦੇਧੋਲ੍ਕਾਯ ਚ ਗਾਯਤ੍ਤ੍ਰੀ (ਤ੍ਰ) ਨ੍ਯਾਸੋਂਗੁष੍ਠਾਦਿਰੀਰਿਤਃ । ਓਂ ਮਹਾਕਰ੍ਣਾਯ ਵਿਦ੍ਮਹੇਵਕ੍ਰਤੁਣ੍ਡਾਯ ਧੀਮਹਿਤਨ੍ਨੋ ਦਨ੍ਤਿਃ ਪ੍ਰਚੋਦਯਾਤ੍ ॥ ੧,੧੨੯.

ਸਿਧੀ ਲਈ 'ਸਿਦੇਉਲਕਾ', ਗਾਇਤਰੀ ਲਈ ਨਿਆਸ ਅੰਗੂਠੇ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 'ਓਮ, ਅਸੀਂ ਮਹਾਂਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਵਕ੍ਰਤੁੰਡ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹਾਂ; ਦੰਤੀ ਸਾਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਦੇਵੇ।'

ਪੂਜਯੋਤ੍ਤਿਲਹੋਮੈਸ਼੍ਚ ਏਤੇ ਪੂਜ੍ਯਾ ਗਣਾਸ੍ਤਥਾ । ਗਣਾਯ ਗਣਪਤਯੇ ਸ੍ਵਾਹਾ ਕੂष੍ਮਾਣ੍ਡਕਾਯ ਚ ॥ ੧,੧੨੯.

ਤਿਲ ਦੀ ਹੋਮ ਤੇ ਪੂਜਾ ਨਾਲ ਇਨ੍ਹਾਂ ਗਣਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। 'ਗਣ, ਗਣਪਤਿ, ਕੁਸ਼ਮਾਂਡਕਾ ਨੂੰ ਸਵਾਹਾ'।

ਅਮੋਘੋਲ੍ਕਾਯੈਕਦਨ੍ਤਾਯ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾਨ੍ਤਕਰੂਪਿਣੇ । ਓਂ ਸ਼੍ਯਾਮ (ਵ) ਦਨ੍ਤਵਿਕਰਾਲਾਸ੍ਯਾਹਵੇਪਾਯ ਵੈ ਨਮਃ ॥ ੧,੧੨੯.

ਅਮੋਘਉਲਕਾ, ਏਕਦੰਤ, ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਦੇ ਸੰਹਾਰਕ ਰੂਪ ਨੂੰ; 'ਓਮ, ਸ਼ਿਆਮ ਦੰਤ, ਵਿਕਰਾਲ ਮੂੰਹ, ਕੰਪਦੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।'

ਪਦ੍ਮਦਂष੍ਟਾਯ ਸ੍ਵਾਹਾਨ੍ਤੇ ਮੁਦ੍ਰਾ ਵੈ ਨਰ੍ਤਨਂ ਗਣੇ । ਹਸ੍ਤਤਾਲਸ਼੍ਚ ਹਸਨਂ ਸੌਭਾਗ੍ਯਾਦਿਫਲਂ ਭਵੇਤ੍ ॥ ੧,੧੨੯.

ਪਦਮਦੰਸ਼ਟਾ ਨੂੰ 'ਸਵਾਹਾ'; ਅੰਤ 'ਤੇ ਗਣਾਂ ਵਿਚ ਨਚਣ ਦੀ ਮুদ্রਾ ਹੈ। ਹੱਥ ਤਾਲੀ ਤੇ ਹਾਸਾ, ਸੁਭਾਗ ਤੇ ਹੋਰ ਫਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।

ਮਾਰ੍ਗਸ਼ੀਰ੍षੇ ਤਥਾ ਸ਼ੁਕ੍ਲਚਤੁਰ੍ਥ੍ਯਾਂ ਪੂਜਯੇਦ੍ਗਣ । ਅਬ੍ਦਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਤਿ ਵਿਦ੍ਯਾਸ਼੍ਰੀਕੀਰ੍ਤ੍ਯਾਯੁਃ ਪੁਤ੍ਰਸਨ੍ਤਤਿਮ੍ ॥ ੧,੧੨੯.

ਮਾਰਗਸ਼ੀਰਸ਼ ਦੀ ਚਾਨਣੀ ਚੌਥ 'ਤੇ ਗਣ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਸਾਲ ਲਈ, ਵਿਦਿਆ, ਧਨ, ਕੀਰਤੀ, ਆਯੁ ਤੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਸੋਮਵਾਰੇ ਚਤੁਰ੍ਥ੍ਯਾਂ ਚ ਸਮੁਪੋष੍ਯਾਰ੍ਚਯੇਦ੍ਗਣਮ੍ । ਜਪਞ੍ਜੁਹ੍ਵਤ੍ਸ੍ਮਰਨ੍ਵਿਦ੍ਯਾ ਸ੍ਵਰ੍ਗਂ ਨਿਰ੍ਵਾਣਤਾਂ ਵ੍ਰਜੇਤ੍ ॥ ੧,੧੨੯.

ਸੋਮਵਾਰ ਦੀ ਚੌਥ 'ਤੇ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ ਗਣ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜਪ, ਹਵਨ ਤੇ ਵਿਦਿਆ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਸੁਗਤ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।

ਯਜੇਚ੍ਛੁਕ੍ਲਚਤੁਰ੍ਥ੍ਯਾਂ ਯਃ ਖਣ੍ਡਲਡ੍ਡੁਕਮੋਦ (ਮਣ੍ਡ) ਕੈਃ । ਵਿਘ੍ਨਾਚਨੇਨ ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਸ ਕਾਮਾਨ੍ਸੌਭਾਗ੍ਯਮਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍ ॥ ੧,੧੨੯.

ਜੋ ਚਾਨਣੀ ਚੌਥ 'ਤੇ ਖੰਡ, ਲੱਡੂ ਤੇ ਮੋਦਕ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਸਭ ਵਿਘਨ ਦੂਰ ਕਰਕੇ, ਸਭ ਇੱਛਾਵਾਂ ਤੇ ਸੁਭਾਗ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

ਪੁਤ੍ਰਾਦਿਕਂ ਦਮਨਕੈਰ੍ਦਮਨਾਖ੍ਯਾ ਚਤੁਰ੍ਥ੍ਯਪਿ । ਆਂ ਗਣਪਤਯੇ ਨਮਃ ਚਤੁਰ੍ਥ੍ਯਨ੍ਤਂ ਯਜੇਦ੍ਗਣਮ੍ ॥ ੧,੧੨੯.

ਪੁੱਤਰ ਆਦਿ ਲਈ, ਦਮਨਕਾ ਨਾਲ, ਤੇ ਦਮਨਕਾ ਚੌਥ 'ਤੇ, 'ਓਮ ਗਣਪਤਿ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ' ਕਰਕੇ, ਚੌਥ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਗਣ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਮਾਸੇ ਤੁ ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਕਸ੍ਮਿਂਸ਼੍ਚਿਜ੍ਜੁਹੁਯਾਦ੍ਵਾ ਜਪੇਤ੍ਸ੍ਮਰੇਤ੍ । ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਕਾਮਾਨਵਾਪ੍ਨੋਤਿ ਸਰ੍ਵਵਿਘ੍ਨਵਿਨਾਸ਼ਨਮ੍ ॥ ੧,੧੨੯.

ਜਿਸ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਹਵਨ ਕਰੇ, ਜਪੇ ਜਾਂ ਯਾਦ ਕਰੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਮਨਚਾਹੇ ਫਲ ਮਿਲਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

ਵਿਨਾਯਕਂ ਮੂਰ੍ਤਿਕਾਦ੍ਯਂ ਯਜੇਦੇਭਿਸ਼੍ਚ ਨਾਮਭਿਃ । ਸੋऽਪਿ ਸਦ੍ਗਤਿਮਾਪ੍ਨੋਤਿ ਸ੍ਵਰ੍ਗਮੋਕ੍ਸ਼ਸੁਖਾਨਿ ਚ ॥ ੧,੧੨੯.

ਜੇ ਕੋਈ ਵਿਨਾਇਕ ਦੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਮਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰੇ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਰੂਪ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਚੰਗੀ ਗਤੀ, ਸਵਰਗ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਸੁਖ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

ਗਣਪੂਜ੍ਯੋ ਵਕ੍ਰਤੁਣ੍ਡ ਏਕਦਂष੍ਟ੍ਰੀ ਤ੍ਰਿਯਮ੍ਬਕਃ । ਨੀਲਗ੍ਰੀਵੋ ਲਮ੍ਬੋਦਰੋ ਵਿਕਟੋ ਵਿਘ੍ਨਰਾਜਕਃ ॥ ੧,੧੨੯.

ਗਣਪੂਜਯ, ਵਕ੍ਰਤੁੰਡ, ਏਕਦੰਤ, ਤ੍ਰਯੰਬਕ, ਨੀਲਗਰੀਵ, ਲੰਬੋਦਰ, ਵਿਕਟ ਅਤੇ ਵਿਘਨਰਾਜ—

ਧੂਮ੍ਰਵਰ੍ਣੋ ਭਾਲਚਨ੍ਦ੍ਰੋ ਦਸ਼ਮਸ੍ਤ ਵਿਨਾਯਕਃ । ਗਣਪਤਿਰ੍ਹਸ੍ਤਿਮੁਖੋ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਾਰੇ ਯਜੇਦ੍ਗਣਮ੍ ॥ ੧,੧੨੯.

ਧੂਮਰਵਰਨ, ਭਾਲਚੰਦਰ, ਦਸਵਾਂ ਵਿਨਾਇਕ, ਗਣਪਤੀ, ਹਸਤਿਮੁਖ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰਾਂ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੇ ਗਣ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਪृਥਕ੍ਸਮਸ੍ਤਂ ਮੇਧਾਵੀ ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਕਾਮਾਨਵਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍ । ਸ਼੍ਰਾਵਣੇ ਚਾਸ਼੍ਵਿਨੇ ਭਾਦ੍ਰੇ ਪਞ੍ਚਮ੍ਯਾਂ ਕਾਤ੍ਤਿਕ ਸ਼ੁਭੇ ॥ ੧,੧੨੯.

ਸਿਆਣਾ ਮਨੁੱਖ ਚਾਹੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜਾਂ ਸਾਰੇ ਇਕੱਠੇ ਪੂਜੇ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਮਨਚਾਹੇ ਫਲ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਸਾਵਣ, ਆਸ਼ਵਿਨ, ਭਾਦੋਂ ਅਤੇ ਕਾਰਤਿਕ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਪੰਜਵੀਂ ਦਿਨ।

ਵਾਸੁਕਿਸ੍ਤਕ੍ਸ਼ਕਸ਼੍ਚੈਵ ਕਾਲੀਯੋ ਮਣਿਭਦ੍ਰਕਃ । ਐਰਾਵਤੋ ਧृਤਰਾष੍ਟਃ ਕਰ੍ਕੋਟਕਧਨਞ੍ਜਯੌ ॥ ੧,੧੨੯.

ਵਾਸੁਕੀ, ਤਕਸ਼ਕ, ਕਾਲੀਆ, ਮਣਿਭਦ੍ਰ, ਐਰਾਵਤ, ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ, ਕਰਕੋਟਕ ਅਤੇ ਧਨੰਜਯ—

ਘृਤਾਦ੍ਯੈਃ ਸ੍ਨਾਪਿਤਾ ਹ੍ਯੇਤੇ ਆਯੁਰਾਰੋਗ੍ਯਸਮ੍ਪਦਃ । ਅਨਨ੍ਤਂ ਵਾਸੁਕਿਂ ਸ਼ਙ੍ਖਂ ਪਦ੍ਮਂ ਕਮ੍ਬਲਮੇਵ ਚ ॥ ੧,੧੨੯.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਘੀ ਆਦਿ ਨਾਲ ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਲੰਮੀ ਉਮਰ, ਚੰਗੀ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਧਨ-ਦੌਲਤ ਮਿਲਦੀ ਹੈ: ਅਨੰਤ, ਵਾਸੁਕੀ, ਸ਼ੰਖ, ਪਦਮ ਅਤੇ ਕੰਬਲ ਵੀ।

ਤਥਾ ਕਰ੍ਕਾਟਕਂ ਨਾਗਂ ਧृਤਰਾष੍ਟ੍ਰਂ ਚ ਸ਼ਙ੍ਖਕਮ੍ । ਕਾਲੀਯਂ ਤਕ੍ਸ਼ਕਂ ਚੈਵ ਪਿਙ੍ਗਲਂ ਮਾਸਿਮਾਸਿ ਚ ॥ ੧,੧੨੯.

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਕਾਟਕ, ਨਾਗ, ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ, ਸ਼ੰਖਕ, ਕਾਲੀਆ, ਤਕਸ਼ਕ ਅਤੇ ਪਿੰਗਲਾ, ਹਰ ਮਹੀਨੇ।

ਯਜੇਦ੍ਭਾਦ੍ਰਸਿਤੇ ਨਾਗਾਨष੍ਟੌ ਮੁਕ੍ਤਿਂ ਦਿਵਂ ਵ੍ਰਜੇਤ੍ । ਦ੍ਵਾਰਸ੍ਯੋਭਯਤੋ ਲੇਖ੍ਯਾਃ ਸ਼੍ਰਾਵਣੇ ਤੁ ਸਿਤੇ ਯਜੇਤ੍ ॥ ੧,੧੨੯.

ਭਾਦੋਂ ਦੀ ਕਾਲੀ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਅਠ ਨਾਗਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮੁਕਤੀ ਅਤੇ ਸਵਰਗ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਦਰਵਾਜੇ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਪਾਸੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਬਣਾਉਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਸਾਵਣ ਦੀ ਚਿੱਟੀ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਪਞ੍ਚਮ੍ਯਾਂ ਪੂਜਯੇਨ੍ਨਾਗਾਨਨਨ੍ਤਾਨ੍ਦ੍ਯਾਨ੍ਮਹੋਰਗਾਨ੍ । ਕ੍ਸ਼ੀਰਂ ਸਰ੍ਪਿਸ਼੍ਚ ਨੈਵੇਦ੍ਯਂ ਦੇਯਂ ਸਰ੍ਵਵਿषਾਪਹਮ੍ । ਨਾਗਾ ਅਭਯਹਸ੍ਤਾਸ਼੍ਚ ਦष੍ਟੋਦ੍ਧਾਰਾਤੁ ਪਞ੍ਚਮੀ ॥ ੧,੧੨੯.

ਪੰਜਵੀਂ ਦਿਨ ਅਨੰਤ ਤੇ ਹੋਰ ਮਹਾਨ ਨਾਗਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਦੁੱਧ ਤੇ ਘੀ ਭੋਗ ਦੇ ਕੇ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਜ਼ਹਰ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਨਾਗਾਂ ਦੇ ਹੱਥ ਡਰ ਤੋਂ ਰਾਹਤ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਦਿਖਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਪੰਜਵੀਂ ਦਿਨ ਸੱਪ ਦੇ ਡਸਣ ਤੋਂ ਬਚਾਉਂਦੀ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੀਗਰੁਡਮਹਾਪੁਰਾਣਮ੍ ੧੩੦ ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ । ਏਵਂ ਭਾਦ੍ਰਪਦੇ ਮਾਸਿ ਕਾਰ੍ਤਿਕੇਯਂ ਪ੍ਰਪੂਯੇਤ੍ । ਸ੍ਨਾਨਦਾਨਾਦਿਕਂ ਸਰ੍ਵਮਸ੍ਯਾਮਕ੍ਸ਼ਯ੍ਯਮੁਚ੍ਯਤੇ ॥ ੧,੧੩੦.

ਭਰਮਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਾਦੋਂ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਕਾਰਤਿਕੇ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਉਸ ਸਮੇਂ ਜੋ ਵੀ ਨ੍ਹਾਉਣਾ, ਦਾਨ ਦੇਣਾ ਆਦਿ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਕਦੇ ਖਤਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ।

ਸਪ੍ਤਮ੍ਯਾਂ ਪ੍ਰਾਸ਼ਯੇਚ੍ਚਪਿ ਭੋਜ੍ਯਂ ਵਿਪ੍ਰਾਨ੍ਰਵਿਂ ਯਜੇਤ੍ । ਓਂ ਖਖੋਲ੍ਕਾਯਮृਤਤ੍ਵਂ (ਤਨ੍ਤਂ) ਪ੍ਰਿਯਸਙ੍ਗਮੋ ਭਵ ਸਦ ਸ੍ਵਾਹਾ ॥ ੧,੧੩੦.

ਸੱਤਵੀਂ ਦਿਨ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਵਾਉਣਾ ਤੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; 'ਓਂ ਖਖੋਲਕਾ, ਅਮਰਤਾ, ਸਦਾ ਪਿਆਰ ਭਰਿਆ ਮਿਲਾਪ ਹੋਵੇ, ਸਵਾਹਾ' ਜਪਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।