ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਪੁष੍ਪਾਲਙ੍ਕਾਰਵਸ੍ਤ੍ਰਾਣਿ ਧੂਪਗਨ੍ਧਾਨੁਲੇਪਨਮ੍ । ਉਪਵਾਸੇਨ ਦੁष੍ਯੇਤ੍ਤੁ ਦਨ੍ਤਧਾਵਨਮਞ੍ਜਨਮ੍ ॥ ੧,੧੨੮.

ਫੁੱਲ, ਗਹਿਣੇ, ਕਪੜੇ, ਧੂਪ, ਸੁਗੰਧ, ਲੇਪ, ਦੰਦ ਸਾਫ ਕਰਨਾ ਤੇ ਅੰਜਨ ਲਾਉਣਾ—ਇਹ ਸਭ ਉਪਵਾਸ ਨਾਲ ਖਰਾਬ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਦਨ੍ਤਕਾष੍ਠਂ ਪਞ੍ਚਗਵ੍ਯਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਾਤਰ੍ਵ੍ਰਤਂ ਚਰੇਤ੍ । ਅਸਕृਜ੍ਜਲਪਾਨਾਚ੍ਚ ਤਾਮ੍ਬੂਲਸ੍ਯ ਚ ਭਕ੍ਸ਼ਣਾਤ੍ ॥ ੧,੧੨੮.

ਗੋ ਦੇਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪੰਜ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਬਣੀ ਦੰਦਕਾਠੀ ਵਰਤਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਵੇਰੇ ਦਾ ਵਰਤ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਵਾਰ-ਵਾਰ ਪਾਣੀ ਪੀਣ ਅਤੇ ਤਾਂਬੂਲ ਖਾਣ ਨਾਲ ਇਹ ਵਰਤ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਉਪਵਾਸਃ ਪ੍ਰਦੁष੍ਯੇਤ ਦਿਵਾਸ੍ਵਪ੍ਨਾ ਕ੍ਸ਼ਮੈਥੁਨਾਤ੍ । ਕ੍ਸ਼ਮਾ ਸਤ੍ਯਂ ਦਯਾ ਦਾਨਂ ਸ਼ੌਚਮਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਨਿਗ੍ਰਹਃ ॥ ੧,੧੨੮.

ਉਪਵਾਸ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਸੋਣ ਜਾਂ ਵਿਅਭੀਚਾਰ ਕਰਨ ਨਾਲ ਖਰਾਬ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਧੀਰਜ, ਸਚਾਈ, ਦਇਆ, ਦਾਨ, ਪਵਿਤ੍ਰਤਾ ਅਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਤੇ ਕਾਬੂ ਰੱਖਣਾ ਇਹ ਸਭ ਵਰਤਾਂ ਲਈ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹਨ।

ਦੇਵਪੂਜਾਗ੍ਨਿਹਵਨੇ ਸਨ੍ਤੋषੋਸ੍ਤੇਯਮੇਵ ਚ । ਸਰ੍ਵਵ੍ਰਤੇष੍ਵਯਂ ਧਰ੍ਮਃ ਸਾਮਾਨ੍ਯੋ ਦਸ਼ਧਾਸ੍ਮृਤਃ ॥ ੧,੧੨੮.

ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ, ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਹਵਨ, ਸੰਤੋਖ ਅਤੇ ਚੋਰੀ ਤੋਂ ਬਚਣਾ—ਇਹ ਦਸ ਧਰਮ ਸਭ ਵਰਤਾਂ ਲਈ ਆਮ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਦਰ੍ਸ਼ਨਾਨ੍ਨਕ੍ਤਮਨਕ੍ਤਂ ਨਿਸ਼ਿ ਭੋਜਨਮ੍ । ਗੋਮੂਤ੍ਰਂ ਚ ਪਲ ਦਦ੍ਯਾਦਰ੍ਧਾਙ੍ਗੁष੍ਠਂ ਤੁ ਗੋਮਯਮ੍ ॥ ੧,੧੨੮.

ਤਾਰੇ ਵੇਖਣ, ਰਾਤ ਜਾਂ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਖਾਣਾ, ਇੱਕ ਪਲਾ ਗੋਮੂਤਰ ਅਤੇ ਅੱਧਾ ਅੰਗੂਠਾ ਗੋਮਯ ਦੇਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ।

ਕ੍ਸ਼ੀਰਂ ਸਪ੍ਤਪਲਂ ਦਦ੍ਯਾਦ੍ਦਧ੍ਨਸ਼੍ਚੈਵ ਪਲਤ੍ਰਯਮ੍ । ਘृਤਮੇਕਫਲਂ ਦਦ੍ਯਾਤ੍ਪਲਮੇਕਂ ਕੁਸ਼ੋਦਕਮ੍ ॥ ੧,੧੨੮.

ਸੱਤ ਪਲਾ ਦੁੱਧ, ਤਿੰਨ ਪਲਾ ਦਹੀਂ, ਇੱਕ ਪਲਾ ਘੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪਲਾ ਕੁਸ਼ਾ ਘਾਹ ਦਾ ਪਾਣੀ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਗਾਯਤ੍ਤ੍ਰ੍ਯਾ ਚੈਵ ਗਨ੍ਧੇਤਿ ਆਪ੍ਯਾਯਸ੍ਵ ਦृ ਦਧਿਗ੍ਰਹਃ । ਤੇਜੋऽਸੀਤਿ ਚ ਦੇਵਸ੍ਯ ਬ੍ਰਹ੍ਮਕੂਰ੍ਚਵ੍ਰਤਂ ਚਰੇਤ੍ ॥ ੧,੧੨੮.

ਗਾਯਤਰੀ ਮੰਤ੍ਰ ਅਤੇ ਗੰਧੇਤੀ ਸਤੁਤਿ ਨਾਲ, ਦਹੀਂ ਲੈ ਕੇ ਅਤੇ 'ਤੇਜੋਸੀ' ਉਚਾਰਣ ਕਰਕੇ, ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਿਆਂ ਬ੍ਰਹਮਕੂਰਚ ਵਰਤ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਅਗ੍ਨ੍ਯਾਧਾਨਂ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਾਂ ਤੁ ਯਜ੍ਞਦਾਨਵ੍ਰਤਾਨਿ ਚ । ਵੇਦਵ੍ਰਤਵृषੋਤ੍ਸਰ੍ਗਚੂਡਾਕਰਣਮੇਖਲਾਃ ॥ ੧,੧੨੮.

ਅੱਗ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ, ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ, ਯਜਨ ਅਤੇ ਦਾਨ ਦੇ ਵਰਤ, ਵੇਦਕ ਵਰਤ, ਵੱਛਾ ਛੱਡਣਾ, ਮੁੰਡਨ ਅਤੇ ਜਨੇਉ ਦੀ ਰਸਮ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹਨ।

ਮਾਙ੍ਗਲ੍ਯਮਭਿषੇਕਂ ਚ ਮਲਮਾਸੇ ਵਿਵਰ੍ਜਯਤ੍ । ਦਰ੍ਸ਼ਾਦ੍ਦਰ੍ਸ਼ਸ੍ਯ ਚਾਨ੍ਦ੍ਰਃ ਸ੍ਯਾਤ੍ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਾਹੋਭਿਸ੍ਤੁ ਸਾਵਨਃ ॥ ੧,੧੨੮.

ਅਸ਼ੁਧ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਮੰਗਲਕ ਰਸਮਾਂ ਅਤੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਨਹੀਂ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ। ਨਵੇਂ ਚੰਦ ਤੋਂ ਨਵੇਂ ਚੰਦ ਤੱਕ ਚੰਦ੍ਰਮਾਸ ਤੀਹ ਦਿਨਾਂ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਰਵਿਸਂਕ੍ਰਮਣਾਤ੍ਸੌਰੋ ਨਾਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਃ ਸਪ੍ਤਵਿਂਸ਼ਤਿਃ । ਸੌਰੋ ਮਾਸੋ ਵਿਵਾਹਾਯ ਯਜ੍ਞਾਦੌ ਸਾਵਨਸ੍ਥਿਤਿਃ ॥ ੧,੧੨੮.

ਸੂਰਜ ਦੇ ਸੰਕ੍ਰਮਣ ਤੋਂ ਸੌਰ ਮਾਸ ਸਤਾਈ ਦਿਨਾਂ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਨਕਸ਼ਤਰਾਂ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਨਹੀਂ। ਵਿਆਹ ਅਤੇ ਯਜਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਲਈ ਸੌਰ ਮਾਸ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਸਾਵਨ ਮਾਸ ਵਰਤਾਂ ਲਈ ਹੈ।

ਯੁਗ੍ਮਾਗ੍ਨਿਯੁਗਭੂਤਾਨਿ षਣ੍ਮੁਨ੍ਯੋਰ੍ਵਸੁਰਨ੍ਧ੍ਰਯੋਃ । ਰੁਦ੍ਰੇਣ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੀ ਯੁਕ੍ਤਾ ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼੍ਯਾਥ ਪੂਰ੍ਣਿਮਾ ॥ ੧,੧੨੮.

ਅੱਗ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਜੋੜੀਆਂ ਤਿਥੀਆਂ, ਛੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਵਸੁ ਅਤੇ ਅੰਧ੍ਰਾ ਦਿਨ; ਰੁਦ੍ਰ ਨਾਲ ਮਿਲੀ ਦਵਾਦਸ਼ੀ, ਚੌਦਹਵੀਂ ਅਤੇ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਹਨ।

ਪ੍ਰਤਿਪਦ੍ਯਪ੍ਯਮਾਵਾਸ੍ਯਾ ਤਿਥ੍ਯੋਰ੍ਮਸ੍ਯਂ ਮਹਾਫਲਮ੍ । ਏਤਦ੍ਵ੍ਯਸ੍ਤਂ ਮਹਾਘੋਰਂ ਹਨ੍ਤਿ ਪੁਣ੍ਯਂ ਪੁਰਾ ਕृਤਮ੍ ॥ ੧,੧੨੮.

ਪਹਿਲੀ ਤिथि ਅਤੇ ਅਮਾਵੱਸਿਆ ਇਕੱਠੇ ਹੋਣ ਤੇ ਵੱਡਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਮਿਲੀ ਹੋਈ ਘੜੀ ਬਹੁਤ ਅਸ਼ੁਭ ਹੈ ਅਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਕਮਾਇਆ ਪੁੰਨ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।

ਪ੍ਰਾਰਬ੍ਧਤਪਸਾ ਸ੍ਤ੍ਰੀਣਾਂ ਰਜੋ ਹਨ੍ਯਾਦ੍ਵ੍ਰਤਂ ਨ ਹਿ । ਅਨ੍ਯੈਰ੍ਦਾਨਾਦਿਕਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਕਾਯਿਕਂ ਸ੍ਵਯਮੇਵ ਚ ॥ ੧,੧੨੮.

ਸਤੀਆਂ ਲਈ, ਜਦੋਂ ਰਜਸਵਲਾ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਪ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਵਰਤ ਰੁਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਹੋਰ ਕੰਮ ਜਿਵੇਂ ਦਾਨ ਆਦਿ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਸਰੀਰਕ ਵਰਤ ਆਪ ਹੀ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।

ਕ੍ਰੋਧਾਤ੍ਪ੍ਰਮਾਦਾਲ੍ਲੋਭਾਦ੍ਵਾ ਵ੍ਰਤਭਙ੍ਗੋ ਭਵੇਦ੍ਯਦਿ । ਦਿਨਤ੍ਰਯਂ ਨ ਭੁਞ੍ਜੀਤ ਸ਼ਿਰਸੋ ਮੁਣ੍ਡਨਂ ਭਵੇਤ੍ ॥ ੧,੧੨੮.

ਜੇ ਗੁੱਸੇ, ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਜਾਂ ਲੋਭ ਕਰਕੇ ਵਰਤ ਟੁੱਟ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਖਾਣਾ ਨਹੀਂ ਖਾਣਾ ਅਤੇ ਸਿਰ ਮੁੰਢਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।

ਅਸਾਮਰ੍ਥ੍ਯੇ ਸ਼ਰੀਰਸ੍ਯ ਪੁਤ੍ਰਾਦੀਨ੍ਕਾਰਯੇਦ੍ਵ੍ਰਤਮ੍ । ਵ੍ਰਤਸ੍ਥਂ ਮੂਰ੍ਛਿਤਂ ਵਿਪ੍ਰਂ ਜਲਾਦੀਨ੍ਯਨੁਪਾਯਯੇਤ੍ ॥ ੧,੧੨੮.

ਜੇ ਸਰੀਰ ਅਸਮਰਥ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਪੁੱਤਰ ਜਾਂ ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵਰਤ ਕਰਵਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਜੇ ਵਰਤ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਪਾਣੀ ਆਦਿ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੀਗਰੁਡਮਹਾਪੁਰਾਣਮ੍ ੧੨੯ ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ । ਵਕ੍ਸ਼੍ਯੇ ਪ੍ਰਤਿਪਦਾਦੀਨਿ ਵ੍ਰਤਾਨਿ ਵ੍ਯਾਸ ਸ਼ृਣ੍ਵਥ । ਵੈਸ਼੍ਵਾਨਰਪਦਂ ਯਾਤਿ ਸ਼ਿਖਿਵ੍ਰਤਮਿਦਂ ਸ੍ਮृਤਮ੍ ॥ ੧,੧੨੯.

ਸ਼੍ਰੀ ਗਰੁੜ ਮਹਾ ਪੁਰਾਣ, ਅਧਿਆਇ 129। ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮੈਂ ਪਹਿਲੀ ਤिथि ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਵਰਤਾਂ ਦੀ ਵਿਸਥਾਰ ਕਰਾਂਗਾ, ਸੁਣੋ ਵਿਅਾਸਾ। ਸ਼ਿਖੀ ਵਰਤ ਨੂੰ ਵੈਸ਼ਵਾਨਰ ਪਦ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।

ਪ੍ਰਤਿਪਦ੍ਯੇਕਭਕ੍ਤਾਸ਼ੀ ਸਮਾਪ੍ਤੇ ਕਪਿਲਾਪ੍ਰਦਃ । ਚੈਤ੍ਰਾਦੌ ਕਾਰਯੇਚ੍ਚੈਵ ਬ੍ਰਹ੍ਮਪੂਜਾਂ ਯਥਾਵਿਧਿ । ਗਨ੍ਧਪੁष੍ਪਾਰ੍ਚਨੈਰ੍ਦਾਨੈਰ੍ਮਾਲ੍ਯਾਦ੍ਯੈਸ਼੍ਚ ਮਨੋਰਮੈਃ ॥ ੧,੧੨੯.

ਪਹਿਲੀ ਤिथि ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਖਾਣਾ ਖਾਓ ਅਤੇ ਅੰਤ ਤੇ ਕਪਿਲ ਗਾਂ ਦਾਨ ਕਰੋ। ਚੈਤਰ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਸੁਗੰਧਤ ਫੁੱਲਾਂ, ਚੜ੍ਹਾਵਿਆਂ, ਮਾਲਾ ਅਤੇ ਮਨਭਾਵਨ ਦਾਨ ਨਾਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਸਹੋਮੈਃ ਪੂਜਯੇਦ੍ਦੇਵਂ ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਕਾਮਾਨਵਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍ । ਕਾਰ੍ਤਿਕੇ ਤ ਸਿਤੇऽष੍ਟਮ੍ਯਾਂ ਪੁष੍ਪਹਾਰੀ ਚ ਵਤ੍ਸਰਮ੍ ॥ ੧,੧੨੯.

ਹਵਨ ਨਾਲ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਨਾਲ ਸਭ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਸ਼ੁਕਲ ਅਸ਼ਟਮੀ ਨੂੰ, ਇੱਕ ਸਾਲ ਤੱਕ ਫੁੱਲ ਚੜ੍ਹਾਉਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।

ਪੁष੍ਪਾਦਿਦਾਤਾ ਰੂਪੇਣ ਰੂਪਭਾਗੀ ਭਵੇਨ੍ਨਰਃ । ਕृष੍ਣਪਕ੍ਸ਼ੇ ਤृਤੀਯਾਯਾਂ ਸ਼੍ਰਾਵਣੇ ਸ਼੍ਰੀਧਰਂ ਸ਼੍ਰਿਯਾ ॥ ੧,੧੨੯.

ਫੁੱਲ ਅਤੇ ਹੋਰ ਚੜ੍ਹਾਵਿਆਂ ਦੇਣ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਸੁੰਦਰਤਾ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼੍ਰਾਵਣ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਪਕਸ਼ ਤ੍ਰਿਤੀਆ ਨੂੰ, ਧਨ ਨਾਲ ਸ਼੍ਰੀਧਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਯਜੇਦਸ਼ੂਨ੍ਯਸ਼ਯ੍ਯਾਯਾਂ ਫਲਂ ਦਦ੍ਯਾਦ੍ਦ੍ਵਿਜਾਤਯੇ । ਸ਼ਯ੍ਯਾਂ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਾਰ੍ਥਯੇਚ੍ਚ ਸ਼੍ਰੀਧਰਾਯ ਨਮਃ ਸ਼੍ਰਿਯੈ ॥ ੧,੧੨੯.

ਖਾਲੀ ਖਟ ਤੇ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਦਾ ਫਲ ਦੋਵੇਂ ਜਨਮ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਖਟ ਦਾਨ ਕਰਕੇ, 'ਸ਼੍ਰੀਧਰ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਸ਼੍ਰੀ ਨੂੰ ਵੰਦਨ' ਦੀ ਅਰਦਾਸ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਉਮਾਂਸ਼ਿਵਂ ਹੁਤਾਸ਼ਂ ਚ ਤृਤੀਯਾਯਾਂ ਚ ਪੂਜਯੇਤ੍ । ਹਵਿष੍ਯਮਨ੍ਨ ਨੈਵੇਦ੍ਯ ਦੇਯ ਦਮਨਕਂ ਤਥਾ ॥ ੧,੧੨੯.

ਤੀਜੇ ਦਿਨ ਉਮਾ, ਸ਼ਿਵ ਤੇ ਅੱਗ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਪਕਾਇਆ ਹੋਇਆ ਭੋਜਨ ਤੇ ਦਮਨਕਾ ਨੈਵੇਦਯ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਚੈਤ੍ਰਾਦੌ ਫਲਮਾਪ੍ਨੋਤਿ ਉਮਯਾ ਮੇ ਪ੍ਰਭਾषਿਤਮ੍ । ਫਾਲ੍ਗੁਨਾਦਿਤृਤੀਯਾਯਾਂ ਲਵਣਂ ਯਸ੍ਤੁ ਵਰ੍ਜਯੇਤ੍ ॥ ੧,੧੨੯.

ਚੈਤਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 'ਤੇ, ਉਮਾ ਵਲੋਂ ਦੱਸਿਆ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਫਾਲਗੁਨ ਤੋਂ ਤੀਜੇ ਦਿਨ ਜੋ ਲੂਣ ਛੱਡ ਦੇਂਦਾ ਹੈ—

ਸਮਾਪ੍ਤੇ ਸ਼ਯਨਂ ਦਦ੍ਯਾਦ੍ਗृਹਂ ਚੋਪਸ੍ਕਰਾਨ੍ਵਿਤਮ੍ । ਸਂਪੂਜ੍ਯ ਵਿਪ੍ਰਮਿਥਨਂ ਭਵਾਨੀ ਪ੍ਰੀਯਤਾਮਿਤਿ ॥ ੧,੧੨੯.

ਅੰਤ 'ਤੇ, ਖਟ ਤੇ ਘਰ ਸਮੇਤ ਸਾਜ-ਸਮਾਨ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜੋੜੇ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਕੇ, 'ਭਵਾਨੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਵੇ' ਕਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਗੌਰੀਲੋਕੇ ਵਸੇਨ੍ਨਿਤ੍ਯਂ ਸੌਭਾਗ੍ਯਕਰਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ । ਗੌਰੀ ਕਾਲੀ ਉਮਾ ਭਦ੍ਰਾ ਦੁਰ੍ਗਾ ਕਾਨ੍ਤਿਃ ਸਰਸ੍ਵਤੀ ॥ ੧,੧੨੯.

ਗੌਰੀ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿਚ ਸਦਾ ਵਸਦਾ ਹੈ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸੁਭਾਗ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਗੌਰੀ, ਕਾਲੀ, ਉਮਾ, ਭਦਰਾ, ਦੁਰਗਾ, ਕਾਂਤੀ, ਸਰਸਵਤੀ—

ਮਙ੍ਗਲਾ ਵੈष੍ਣਵੀ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਃ ਸ਼ਿਵਾ ਨਾਰਾਯਣੀ ਕ੍ਰਮਾਤ੍ । ਮਾਰ੍ਗੇਤृਤੀਯਾਮਾਰਭ੍ਯ ਅਵਿਯੋਗਾਦਿਮਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍ ॥ ੧,੧੨੯.

ਮੰਗਲਾ, ਵੈਸ਼ਣਵੀ, ਲਕਸ਼ਮੀ, ਸ਼ਿਵਾ, ਨਾਰਾਇਣੀ ਕ੍ਰਮਵਾਰ; ਚੰਦ੍ਰਮਾਰਗ ਦੇ ਤੀਜੇ ਦਿਨ ਤੋਂ, ਵਿਛੋੜੇ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਤੇ ਹੋਰ ਵਧੀਆ ਫਲ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।

ਚਤੁਰ੍ਥ੍ਯਾਂ ਸਿਤਮਾਘਾਦੌ ਨਿਰਾਹਾਰੋ ਵ੍ਰਤਾਨ੍ਵਿਤਃ । ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਤਿਲਾਂਸ੍ਤੁ ਵਿਪ੍ਰਾਯ ਸ੍ਵਯਂ ਭੁਙ੍ਕ੍ਤੇ ਤਿਲੋਦਕਮ੍ ॥ ੧,੧੨੯.

ਚੌਥੇ ਦਿਨ, ਮਾਘ ਦੇ ਚਾਨਣੇ ਪੱਖ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 'ਤੇ, ਉਪਵਾਸ ਤੇ ਵਰਤ ਰੱਖ ਕੇ, ਤਿਲ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦੇਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ; ਆਪਣੇ ਲਈ ਤਿਲਾਂ ਦਾ ਪਾਣੀ ਪੀਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਵਰ੍षਦ੍ਵਯੇ ਸਮਾਪ੍ਤਿਸ਼੍ਚ ਨਿਰ੍ਵਿਘ੍ਨਾਦਿਂ ਸਮਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍ । ਗਃ ਸ੍ਵਾਹਾ ਮੂਲਮਨ੍ਤ੍ਰੋऽਯਂ ਪ੍ਰਣਵੇਨ ਸਮਨ੍ਵਿਤਃ ॥ ੧,੧੨੯.

ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਵਿਚ ਇਹ ਪੂਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। 'ਗਹਿ ਸਵਾਹਾ' ਮੁਢਲਾ ਮੰਤਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪ੍ਰਣਵ ਵੀ ਜੋੜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਗ੍ਲੈਂ ਗ੍ਲਾਂਹृਦਯੇ ਗਾਂ ਗੀਂ ਹੂਂ ਹ੍ਰੀਂ ਹ੍ਰੀਂ ਸ਼ਿਰਃ ਸ਼ਿਖਾ । ਗੂਂ ਵਰ੍ਮ ਗੋਂ ਚ ਗੈਂ ਨੇਤ੍ਰਂ ਗੋਂ ਚ ਆਵਾਹਨਾਦਿषੁ ॥ ੧,੧੨੯.

'ਗਲੈੰ ਗਲਾਂ' ਹਿਰਦੇ ਲਈ, 'ਗਾਂ ਗੀਂ ਹੂੰ ਹ੍ਰੀਂ ਹ੍ਰੀਂ' ਸਿਰ ਤੇ ਚੋਟੀ ਲਈ; 'ਗੂੰ' ਕਵਚ, 'ਗੋਂ' ਤੇ 'ਗੈੰ' ਅੱਖਾਂ ਲਈ, 'ਗੋਂ' ਆਵਾਹਨ ਆਦਿ ਕਰਮਾਂ ਲਈ।

ਆਗਚ੍ਛੋਲ੍ਕਾਯ ਗਨਨ੍ਧੋਲ੍ਕਃ ਪੁष੍ਪੋਲ੍ਕੋ ਧੂਪਕੋਲ੍ਕਕਃ । ਦੀਪੋਲ੍ਕਾਯ ਮਹੋਲ੍ਕਾਯ ਬਲਿਸ਼੍ਚਾਥ ਵਿਸ (ਮਾਰ੍) ਜਨਮ੍ ॥ ੧,੧੨੯.

ਆਉਣ ਲਈ 'ਉਲਕਾਇਆ', ਸਮੂਹ ਲਈ 'ਗਨੰਦਉਲਕਾ', ਫੁੱਲਾਂ ਲਈ 'ਪੁਸ਼ਪਉਲਕਾ', ਧੂਪ ਲਈ 'ਧੂਪਉਲਕਕਾ', ਦੀਵੇ ਲਈ 'ਦੀਪਉਲਕਾ', ਵੱਡੇ ਬਲੀ ਲਈ 'ਮਹਉਲਕਾ', ਬਲੀ ਤੇ ਵਿਘਨ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ।