ਅਜ੍ਞਾਨੇਨ ਯਥਾ ਜ੍ਞਾਨਂ ਸ਼ੌਚਮਾਸ਼ੌਚਕਂ ਯਥਾ । ਅਸ਼੍ਰਦ੍ਧਯਾ ਯਥਾ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਾ ਸਤ੍ਯਞ੍ਚੈਵਾਨृਤੈਰ੍ਯਥਾ ॥ ੧,੧੨੭.
ਜਿਵੇਂ ਅਗਿਆਨ ਗਿਆਨ ਨੂੰ, ਅਸ਼ੁੱਧਤਾ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਨੂੰ, ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੀ ਘਾਟ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨੂੰ, ਤੇ ਝੂਠ ਸੱਚ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਹਿਮਂ ਯਥੋष੍ਣਮਾਹਨ੍ਯਾਦਨਰ੍ਥਂ ਚਾਰ੍ਥਸਂਚਯਃ । ਯਥਾ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਨਾਦ੍ਦਾਨਂ ਤਪੋ ਵੈ ਵਿਸ੍ਮਯਾਦ੍ਯਥਾ ॥ ੧,੧੨੭.
ਜਿਵੇਂ ਠੰਡ ਗਰਮੀ ਨਾਲ, ਨੁਕਸਾਨ ਧਨ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਦਾਨ ਸ਼ਲਾਘਾ ਨਾਲ, ਤੇ ਤਪ ਵਿਆਕੁਲਤਾ ਨਾਲ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਅਸ਼ਿਕ੍ਸ਼ਯਾ ਯਥਾ ਪੁਤ੍ਰੋ ਗਾਵੋ ਦੂਰਗਤੈਰ੍ਯਥਾ । ਕ੍ਰੋਧੇਨ ਚ ਯਥਾ ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਰ੍ਯਥਾ ਵਿਤ੍ਤਮਵਰ੍ਦ੍ਧਨਾਤ੍ ॥ ੧,੧੨੭.
ਜਿਵੇਂ ਪੁੱਤਰ ਅਸਿੱਖਿਆ ਨਾਲ, ਗਾਂਵਾਂ ਦੂਰ ਹੋਣ ਨਾਲ, ਸ਼ਾਂਤੀ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ, ਤੇ ਧਨ ਵਾਧਾ ਨਾ ਹੋਣ ਨਾਲ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਜ੍ਞਾਨੇਨੈਵ ਯਥਾ ਵਿਦ੍ਯਾ ਨਿष੍ਕਾਮੇਨ ਯਥਾ ਫਲਮ੍ । ਤਥੈਵ ਪਾਪਨਾਸ਼ਾਯ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤੇਯਂ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੀ ਸ਼ੁਭਾ ॥ ੧,੧੨੭.
ਜਿਵੇਂ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਵਿਦਿਆ, ਨਿਸ਼ਕਾਮਤਾ ਨਾਲ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਦੁਵਾਦਸ਼ੀ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਹਤ੍ਯਾ ਸੁਰਾਪਾਨਂ ਸ੍ਤੇਯਂ ਗੁਰ੍ਵਙ੍ਗਨਾਗਮਃ । ਯੁਗਪਤ੍ਤੁਪ੍ਰਜਾਤਾਨਿ(?) ਨ ਨਿਹਨ੍ਤਿ ਤ੍ਰਿਪੁष੍ਕਰਮ੍ ॥ ੧,੧੨੭.
ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਹੱਤਿਆ, ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਣਾ, ਚੋਰੀ ਕਰਨਾ, ਅਤੇ ਅਧਿਆਪਕ ਦੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਬਣਾਉਣਾ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਜਾਣ—even ਤਿੰਨ ਪੁਸ਼ਕਰ ਦੀ ਰਾਖੀ ਨਾਲ ਵੀ ਇਹ ਪਾਪ ਨਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ।
ਨ ਚਾਪਿ ਨੈਮਿषਂ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਂ ਕੁਰੁਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਂ ਪ੍ਰਭਾਸਕਮ੍ । ਕਾਲਿਨ੍ਦੀ ਯਮੁਨਾ ਗਙ੍ਗਾ ਨ ਚੈਵ ਨ ਸਰਸ੍ਵਤੀ ॥ ੧,੧੨੭.
ਨੈਮੀਸ਼, ਕੁਰੁਕਸ਼ੇਤਰ ਜਾਂ ਪ੍ਰਭਾਸਾ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ, ਜਾਂ ਕਾਲਿੰਦੀ, ਯਮੁਨਾ, ਗੰਗਾ, ਜਾਂ ਸਰਸਵਤੀ ਨਦੀਆਂ—ਇਹਨਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਉਹ ਪਾਪ ਨਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ।
ਨ ਚੈਵ ਸਰ੍ਵਤੀਰ੍ਥਾਨਿ ਏਕਾਦਸ਼੍ਯਾਃ ਸਮਾਨਿ ਹਿ । ਨ ਦਾਨਂ ਨ ਜਪੋ ਹੋਮੋ ਨ ਚਾਨ੍ਯਤ੍ਸੁਕृਤਂ ਕ੍ਵਚਿਤ੍ ॥ ੧,੧੨੭.
ਸਭ ਤੀਰਥ—even ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਨਹੀਂ ਹਨ; ਨਾ ਦਾਨ, ਨਾ ਜਪ, ਨਾ ਹਵਨ, ਨਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਚੰਗਾ ਕੰਮ—ਕਿਤੇ ਵੀ ਉਹ ਪਾਪ ਮਿਟਾਉਂਦੇ।
ਏਕਤਃ ਪृਥਿਵੀਦਾਨਮੇਕਤੋ ਹਰਿਵਾਸਰਃ । ਤਤੋऽਪ੍ਯੇਕਾ ਮਹਾਪੁਣ੍ਯਾ ਇਯਮੇਕਾਦਸ਼ੀ ਵਰਾ ॥ ੧,੧੨੭.
ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਧਰਤੀ ਦਾ ਦਾਨ ਹੈ, ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਹਰਿ ਦਾ ਦਿਨ ਹੈ; ਪਰ ਇਹ ਵਧੀਆ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਫਲ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹੈ।
ਅਸ੍ਮਿਨ੍ਵਰਾਹਪੁਰੁषਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਦੇਵਂ ਤੁ ਹਾਟਕਮ੍ । ਘਟੋਪਰਿ ਨਵੇ ਪਾਤ੍ਰੇ ਕृਤ੍ਵਾ ਵੈ ਤਾਮ੍ਰਭਾਜਨੇ ॥ ੧,੧੨੭.
ਇਸ ਦਿਨ, ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਵਾਰਾਹ ਦਾ ਰੂਪ ਬਣਾਕੇ, ਨਵੇਂ ਬਰਤਨ ਉੱਤੇ ਜਾਂ ਤਾਂਬੇ ਦੀ ਥਾਲ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ, ਪਤਿਲੇ ਉੱਤੇ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਬੀਜਭृਤੇ ਵਿਪ੍ਰਾਃ ਸਿਤਵਸ੍ਤ੍ਰਾਵਗੁਣ੍ਠਿਤੇ । ਸਹਿਰਣ੍ਯਪ੍ਰਦੀਪਾਦ੍ਯੈਃ ਕृਤ੍ਵਾ ਪੂਜਾਂ ਪ੍ਰਯਤ੍ਨਨਃ ॥ ੧,੧੨੭.
ਸਭ ਕਿਸਮ ਦੇ ਬੀਜ, ਸਫੈਦ ਕਪੜੇ ਨਾਲ ਢੱਕ ਕੇ, ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਦੀਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਭੇਟਾਂ ਨਾਲ, ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਵਰਾਹਾਯ ਨਮਃ ਪਾਦੌ ਕ੍ਰੋਡਾਕृਤਯੇ ਨਮਃ ਕਟਿਮ੍ । ਨਾਭਿਂ ਗਂਭੀਰਘੋषਾਾ ਉਰਃ ਸ਼੍ਰੀਵਤ੍ਸਧਾਰਿਣੇ ॥ ੧,੧੨੭.
ਵਾਰਾਹ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਸੂਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਾਲੀ ਕਮਰ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਡੂੰਘੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਾਲੀ ਨਾਭੀ ਨੂੰ, ਅਤੇ ਸ੍ਰੀਵਤਸ ਚਿੰਨ੍ਹ ਵਾਲੇ ਛਾਤੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਬਾਹੁਂ ਸਹਸ੍ਰਸ਼ਿਰਸੇ ਗ੍ਰੀਵਾਂ ਸਰ੍ਵੇਸ਼੍ਵਰਾਯ ਚ । ਮੁਖਂ ਸਰ੍ਵਾਤ੍ਮਨੇ ਪੂਜ੍ਯਂ ਲਲਾਟਂ ਪ੍ਰਭਵਾਯ ਚ ॥ ੧,੧੨੭.
ਹਜ਼ਾਰ ਸਿਰ ਵਾਲੇ ਦੇ ਬਾਂਹਾਂ ਨੂੰ, ਸਭ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਦੀ ਗਰਦਨ ਨੂੰ, ਸਭ ਦੇ ਆਤਮਾ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਨੂੰ, ਅਤੇ ਸਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਸਰੋਤ ਦੇ ਮੱਥੇ ਨੂੰ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਕੇਸ਼ਾਃ ਸ਼ਤਮਯੂਖਾਯ ਪੂਜ੍ਯਾ ਦੇਵਸ੍ਯ ਚਕ੍ਰਿਣਃ । ਵਿਧਿਨਾ ਪੂਜਯਿਤ੍ਵਾ ਤੁ ਕृਤ੍ਵਾ ਜਾਗਰਣਂ ਨਿਸ਼ਿ ॥ ੧,੧੨੭.
ਸੌ ਕਿਰਣਾਂ ਵਾਲੇ ਵਾਲਾਂ ਨੂੰ ਚਕਰਧਾਰੀ ਦੇਵਤਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੂਜਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਰਾਤ ਭਰ ਜਾਗਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਪੁਰਾਣਂ ਦੇਵਸ੍ਯ ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਪ੍ਰਤਿਪਾਦਕਮ੍ । ਪ੍ਰਾਤਰ੍ਵਿਪ੍ਰਾਯ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਚ ਯਾਚਕਾਯ ਸ਼ੁਭਾਯ ਤਤ੍ ॥ ੧,੧੨੭.
ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦੱਸਣ ਵਾਲਾ ਪੁਰਾਣ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਵੇਰੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵਿਦਵਾਨ ਅਤੇ ਚੰਗੇ ਮੰਗਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਕਨਕਕ੍ਰੋਡਸਹਿਤਂ ਸਨ੍ਨਿਵੇਦ੍ਯ ਪਰਿਚ੍ਛਦਮ੍ । ਪਸ਼੍ਚਾਤ੍ਤੁ ਪਾਰਣਂ ਕੁਰ੍ਯਾਨ੍ਨਾਤਿਤृਪ੍ਤਃ ਸਕृਦ੍ਵ੍ਰਤਃ ॥ ੧,੧੨੭.
ਸੋਨੇ ਦੇ ਸੂਰ ਦੇ ਨਾਲ, ਲੋੜੀਂਦੇ ਸਮਾਨ ਪੇਸ਼ ਕਰਕੇ, ਫਿਰ ਉਪਵਾਸ ਤੋੜਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਵਧੇਰੇ ਤ੍ਰਿਪਤ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ, ਇਕ ਵਾਰ ਵ੍ਰਤ ਰੱਖ ਕੇ।
ਏਵਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਨਰੋ ਵਿਦ੍ਯਾਨ੍ਨ ਭੂਯ ਸ੍ਤਨਪੋ ਭਵੇਤ੍ । ਉਪੋष੍ਯੈਕਾਦਸ਼ੀਂ ਪੁਣ੍ਯਾਂ ਮੁਚ੍ਯਤੇ ਵੈ ऋਣਤ੍ਰਯਾਤ੍ । ਮਨੋऽਭਿਲषਿਤਾਵਾਪ੍ਤਿਃ ਕृਤ੍ਵਾ ਸਰ੍ਵਵ੍ਰਤਾਦਿਕਮ੍ ॥ ੧,੧੨੭.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਵਿਦਵਾਨ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਮੁੜ ਛੋਟਾ ਬੱਚਾ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ; ਪਵਿੱਤਰ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਰੱਖ ਕੇ, ਤਿੰਨ ਕਰਜ਼ਿਆਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਮਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਸਭ ਵ੍ਰਤ ਆਦਿ ਕਰਕੇ।
ਸ਼੍ਰੀਗਰੁਡਮਹਾਪੁਰਾਣਮ੍ ੧੨੮ ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ । ਵ੍ਰਤਾਨਿ ਵ੍ਯਾਸ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਯੈਸ੍ਤੁष੍ਟਃ ਸਰ੍ਵਦੋ ਹਰਿਃ । ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰੋਦਿਤੋ ਹਿ ਨਿਯਮੋ ਵ੍ਰਤਂ ਤਚ੍ਚ ਤਪੋ ਮਤਮ੍ ॥ ੧,੧੨੮.
ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮੈਂ ਵ੍ਰਤਾਂ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਹੇ ਵਿਆਸ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸਭ ਕੁਝ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹਰਿ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਨਿਯਮ ਹੀ ਵ੍ਰਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਤਪ ਹੈ।
ਨਿਯਮਾਸ੍ਤੁ ਵਿਸ਼ੇषਾਃ ਸ੍ਯੁਃ ਵ੍ਰਤਸ੍ਯਾਸ੍ਯ ਦਮਾਦਯਃ । ਨਿਤ੍ਯਂ ਤ੍ਰਿषਵਣਂ ਸ੍ਨਾਯਾਦਧਃ ਸ਼ਯੀ ਜਿਤੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਃ ॥ ੧,੧੨੮.
ਇਸ ਵ੍ਰਤ ਦੇ ਖਾਸ ਨਿਯਮ—ਆਤਮ-ਸੰਯਮ ਆਦਿ ਹਨ; ਹਰ ਰੋਜ਼ ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਨ੍ਹਾਉਣਾ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸੌਣਾ, ਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਤ੍ਰੀਸ਼ੂਦ੍ਰਪਤਿਤਾਨਾਂ ਤੁ ਵਰ੍ਜਯੇਦਭਿਭਾषਣਮ੍ । ਪਵਿਤ੍ਰਾਣਿ ਚ ਪਞ੍ਚੈਵ ਜੁਹੁਯਾਚ੍ਚੈਵ ਸ਼ਕ੍ਤਿਤਃ ॥ ੧,੧੨੮.
ਇਸਤਰੀਆਂ, ਸ਼ੂਦਰਾਂ ਅਤੇ ਪਤਿਤਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਤੋਂ ਬਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਪੰਜ ਪਵਿੱਤਰ ਪਦਾਰਥ ਯਥਾ-ਸਮਰਥ ਜਲਾਉਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।
ਕृਚ੍ਛ੍ਰਾਣ੍ਯੇਤਾਨਿ ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਚਰੇਤ੍ਸੁਕृਤਵਾਨ੍ਨਰਃ । ਕੇਸ਼ਾਨਾਂ ਰਕ੍ਸ਼ਣਾਰ੍ਥਂ ਤੁ ਦ੍ਵਿਗੁਣਂ ਵ੍ਰਤਮਾਚਰੇਤ੍ ॥ ੧,੧੨੮.
ਚੰਗਾ ਮਨੁੱਖ ਇਹ ਸਾਰੇ ਤਪ ਕਰੇ; ਵਾਲਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ, ਵ੍ਰਤ ਦੋਹਰਾਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਕਾਂਸ੍ਯਂ ਮਾषਂ ਮਸੂਰਂ ਚਚਣਕਂ ਕੋਰਦੂषਕਮ੍ । ਸ਼ਾਕਂ ਮਧੁ ਪਰਾਨ੍ਨਂ ਚ ਵਰ੍ਜਯੇਦੁਪਵਾਸਵਾਨ੍ ॥ ੧,੧੨੮.
ਕਾਂਸ ਦੇ ਬਰਤਨ, ਮਾਸ਼, ਮਸੂਰ, ਚਣੇ, ਕੋਰਦੂ, ਸਬਜ਼ੀਆਂ, ਸ਼ਹਦ, ਤੇ ਹੋਰ ਭੋਜਨ—ਉਪਵਾਸੀ ਨੂੰ ਇਹ ਸਾਰੇ ਛੱਡਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।
ਪੁष੍ਪਾਲਙ੍ਕਾਰਵਸ੍ਤ੍ਰਾਣਿ ਧੂਪਗਨ੍ਧਾਨੁਲੇਪਨਮ੍ । ਉਪਵਾਸੇਨ ਦੁष੍ਯੇਤ੍ਤੁ ਦਨ੍ਤਧਾਵਨਮਞ੍ਜਨਮ੍ ॥ ੧,੧੨੮.
ਫੁੱਲ, ਗਹਿਣੇ, ਕਪੜੇ, ਧੂਪ, ਸੁਗੰਧ, ਲੇਪ, ਦੰਦ ਸਾਫ ਕਰਨਾ ਤੇ ਅੰਜਨ ਲਾਉਣਾ—ਇਹ ਸਭ ਉਪਵਾਸ ਨਾਲ ਖਰਾਬ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਦਨ੍ਤਕਾष੍ਠਂ ਪਞ੍ਚਗਵ੍ਯਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਾਤਰ੍ਵ੍ਰਤਂ ਚਰੇਤ੍ । ਅਸਕृਜ੍ਜਲਪਾਨਾਚ੍ਚ ਤਾਮ੍ਬੂਲਸ੍ਯ ਚ ਭਕ੍ਸ਼ਣਾਤ੍ ॥ ੧,੧੨੮.
ਗੋ ਦੇਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪੰਜ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਬਣੀ ਦੰਦਕਾਠੀ ਵਰਤਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਵੇਰੇ ਦਾ ਵਰਤ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਵਾਰ-ਵਾਰ ਪਾਣੀ ਪੀਣ ਅਤੇ ਤਾਂਬੂਲ ਖਾਣ ਨਾਲ ਇਹ ਵਰਤ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਉਪਵਾਸਃ ਪ੍ਰਦੁष੍ਯੇਤ ਦਿਵਾਸ੍ਵਪ੍ਨਾ ਕ੍ਸ਼ਮੈਥੁਨਾਤ੍ । ਕ੍ਸ਼ਮਾ ਸਤ੍ਯਂ ਦਯਾ ਦਾਨਂ ਸ਼ੌਚਮਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਨਿਗ੍ਰਹਃ ॥ ੧,੧੨੮.
ਉਪਵਾਸ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਸੋਣ ਜਾਂ ਵਿਅਭੀਚਾਰ ਕਰਨ ਨਾਲ ਖਰਾਬ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਧੀਰਜ, ਸਚਾਈ, ਦਇਆ, ਦਾਨ, ਪਵਿਤ੍ਰਤਾ ਅਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਤੇ ਕਾਬੂ ਰੱਖਣਾ ਇਹ ਸਭ ਵਰਤਾਂ ਲਈ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹਨ।
ਦੇਵਪੂਜਾਗ੍ਨਿਹਵਨੇ ਸਨ੍ਤੋषੋਸ੍ਤੇਯਮੇਵ ਚ । ਸਰ੍ਵਵ੍ਰਤੇष੍ਵਯਂ ਧਰ੍ਮਃ ਸਾਮਾਨ੍ਯੋ ਦਸ਼ਧਾਸ੍ਮृਤਃ ॥ ੧,੧੨੮.
ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ, ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਹਵਨ, ਸੰਤੋਖ ਅਤੇ ਚੋਰੀ ਤੋਂ ਬਚਣਾ—ਇਹ ਦਸ ਧਰਮ ਸਭ ਵਰਤਾਂ ਲਈ ਆਮ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਦਰ੍ਸ਼ਨਾਨ੍ਨਕ੍ਤਮਨਕ੍ਤਂ ਨਿਸ਼ਿ ਭੋਜਨਮ੍ । ਗੋਮੂਤ੍ਰਂ ਚ ਪਲ ਦਦ੍ਯਾਦਰ੍ਧਾਙ੍ਗੁष੍ਠਂ ਤੁ ਗੋਮਯਮ੍ ॥ ੧,੧੨੮.
ਤਾਰੇ ਵੇਖਣ, ਰਾਤ ਜਾਂ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਖਾਣਾ, ਇੱਕ ਪਲਾ ਗੋਮੂਤਰ ਅਤੇ ਅੱਧਾ ਅੰਗੂਠਾ ਗੋਮਯ ਦੇਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ।
ਕ੍ਸ਼ੀਰਂ ਸਪ੍ਤਪਲਂ ਦਦ੍ਯਾਦ੍ਦਧ੍ਨਸ਼੍ਚੈਵ ਪਲਤ੍ਰਯਮ੍ । ਘृਤਮੇਕਫਲਂ ਦਦ੍ਯਾਤ੍ਪਲਮੇਕਂ ਕੁਸ਼ੋਦਕਮ੍ ॥ ੧,੧੨੮.
ਸੱਤ ਪਲਾ ਦੁੱਧ, ਤਿੰਨ ਪਲਾ ਦਹੀਂ, ਇੱਕ ਪਲਾ ਘੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪਲਾ ਕੁਸ਼ਾ ਘਾਹ ਦਾ ਪਾਣੀ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਗਾਯਤ੍ਤ੍ਰ੍ਯਾ ਚੈਵ ਗਨ੍ਧੇਤਿ ਆਪ੍ਯਾਯਸ੍ਵ ਦृ ਦਧਿਗ੍ਰਹਃ । ਤੇਜੋऽਸੀਤਿ ਚ ਦੇਵਸ੍ਯ ਬ੍ਰਹ੍ਮਕੂਰ੍ਚਵ੍ਰਤਂ ਚਰੇਤ੍ ॥ ੧,੧੨੮.
ਗਾਯਤਰੀ ਮੰਤ੍ਰ ਅਤੇ ਗੰਧੇਤੀ ਸਤੁਤਿ ਨਾਲ, ਦਹੀਂ ਲੈ ਕੇ ਅਤੇ 'ਤੇਜੋਸੀ' ਉਚਾਰਣ ਕਰਕੇ, ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਿਆਂ ਬ੍ਰਹਮਕੂਰਚ ਵਰਤ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਅਗ੍ਨ੍ਯਾਧਾਨਂ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਾਂ ਤੁ ਯਜ੍ਞਦਾਨਵ੍ਰਤਾਨਿ ਚ । ਵੇਦਵ੍ਰਤਵृषੋਤ੍ਸਰ੍ਗਚੂਡਾਕਰਣਮੇਖਲਾਃ ॥ ੧,੧੨੮.
ਅੱਗ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ, ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ, ਯਜਨ ਅਤੇ ਦਾਨ ਦੇ ਵਰਤ, ਵੇਦਕ ਵਰਤ, ਵੱਛਾ ਛੱਡਣਾ, ਮੁੰਡਨ ਅਤੇ ਜਨੇਉ ਦੀ ਰਸਮ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹਨ।
ਮਾਙ੍ਗਲ੍ਯਮਭਿषੇਕਂ ਚ ਮਲਮਾਸੇ ਵਿਵਰ੍ਜਯਤ੍ । ਦਰ੍ਸ਼ਾਦ੍ਦਰ੍ਸ਼ਸ੍ਯ ਚਾਨ੍ਦ੍ਰਃ ਸ੍ਯਾਤ੍ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਾਹੋਭਿਸ੍ਤੁ ਸਾਵਨਃ ॥ ੧,੧੨੮.
ਅਸ਼ੁਧ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਮੰਗਲਕ ਰਸਮਾਂ ਅਤੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਨਹੀਂ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ। ਨਵੇਂ ਚੰਦ ਤੋਂ ਨਵੇਂ ਚੰਦ ਤੱਕ ਚੰਦ੍ਰਮਾਸ ਤੀਹ ਦਿਨਾਂ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।