ਸਾਮਾਨ੍ਯਮਣ੍ਡਲਂ ਨ੍ਯਸ੍ਯ ਧਾਤਾਰਂ ਦ੍ਵਾਰਦੇਸ਼ਤਃ । ਵਿਧਾਤਾਰਂ ਤਥਾ ਗਙ੍ਗਾਂ ਯਮੁਨਾਂ ਚ ਮਹਾਨਦੀਮ੍ ॥ ੧,੧੨੬.
ਆਮ ਮੰਡਲ ਰੱਖ ਕੇ, ਦਰਵਾਜੇ ਉੱਤੇ ਰਚਨਹਾਰ, ਵਿਧਾਤਾ, ਗੰਗਾ, ਯਮੁਨਾ ਤੇ ਵੱਡੀ ਨਦੀ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰੋ।
ਦ੍ਵਾਰਸ਼੍ਰਿਯਂ ਚ ਦਣ੍ਡਂ ਚ ਪ੍ਰਚਣ੍ਡਂ ਵਾਸ੍ਤੁਪੂਰੁषਮ੍ । ਮਧ੍ਯੇ ਚਾਧਾਰਸ਼ਕ੍ਤਿਂ ਚ ਕੂਰ੍ਮਂ ਚਾਨਨ੍ਤਮਰ੍ਚਯੇਤ੍ ॥ ੧,੧੨੬.
ਦਰਵਾਜੇ ਉੱਤੇ ਲਕshmi, ਦੰਡ, ਤੇ ਤੀਬਰ ਵਾਸਤੁ ਪੁਰੁਸ਼ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ; ਵਿਚਕਾਰ ਆਧਾਰ ਸ਼ਕਤੀ, ਕਛੂਆ ਤੇ ਅਨੰਤ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ।
ਭੂਮਿਂ ਧਰ੍ਮਂ ਤਥਾ ਜ੍ਞਾਨਂ ਵੈਰਗ੍ਯੈਸ਼੍ਵਰ੍ਯਮੇਵ ਚ । ਅਧਰ੍ਮਾਦੀਂਸ਼੍ਚ ਚਤੁਰਃ ਕਨ੍ਦਂ ਨਾਲਂ ਚ ਪਙ੍ਕਜਮ੍ ॥ ੧,੧੨੬.
ਧਰਤੀ, ਧਰਮ, ਗਿਆਨ, ਵੈਰਾਗ, ਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ; ਅਧਰਮ ਆਦਿ ਚਾਰ ਜੜਾਂ, ਕੰਡ, ਨਾਲ ਤੇ ਕਮਲ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ।
ਕਰ੍ਣਿਕਾਂ ਕੇਸਰਂ ਸਤ੍ਤ੍ਵਂ ਰਾਜਸਂ ਤਾਮਸਂ ਗੁਣਮ੍ । ਸੁਰ੍ਯਾਦਿਮਣ੍ਡਲਾਨ੍ਯੇਵ ਵਿਮਲਾਦ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਸ਼ਕ੍ਤਯਃ ॥ ੧,੧੨੬.
ਕਮਲ ਦੀ ਕੇਂਦਰੀ ਭਾਗ, ਕੇਸਰ, ਸਤਵ, ਰਜਸ ਤੇ ਤਮਸ ਗੁਣ; ਸੂਰਜ ਆਦਿ ਮੰਡਲ, ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਆਦਿ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ।
ਦੁਰ੍ਗਾਂ ਗਣਂ ਸਰਸ੍ਵਤੀਂ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਪਾਲਂ ਚ ਕੋਣਕੇ । ਆਸਨਂ ਮੂਰ੍ਤਿਮਭ੍ਯਰ੍ਚ੍ਯ ਵਾਸੁਦੇਵਂ ਬਲਂ ਸ੍ਮਰਨ੍ ॥ ੧,੧੨੬.
ਦੁਰਗਾ, ਗਣ, ਸਰਸਵਤੀ, ਤੇ ਖੇਤ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ ਨੂੰ ਕੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਪੂਜੋ; ਆਸਨ ਤੇ ਮੂਰਤੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰੋ।
ਅਨਿਰੁਦ੍ਧਂ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨਂ ਨਾਰਾਯਣਮਥਾਰ੍ਚਯੇਤ੍ । ਹृਦਯਾਦੀਨਿ ਚਾਙ੍ਗਾਨਿ ਸ਼ਙ੍ਖਾਦੀਨ੍ਯਾਯੁਧਾਨਿ ਚ ॥ ੧,੧੨੬.
ਅਨਿਰੁੱਧ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ, ਤੇ ਨਾਰਾਇਣ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ; ਹਿਰਦਾ ਆਦਿ ਅੰਗ, ਤੇ ਸ਼ੰਖ ਆਦਿ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਵੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ।
ਸ਼੍ਰੀਗਰੁਡਮਹਾਪੁਰਾਣਮ੍ ੧੨੭ ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ । ਮਾਘਮਾਸੇ ਸ਼ੁਕ੍ਲਪਕ੍ਸ਼ੇ ਸੂਰ੍ਯਰ੍ਕ੍ਸ਼ੇਣ ਯੁਤਾ ਪੁਰਾ । ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਤਥਾ ਚੈਕਾ ਭੀਮੇਨ ਸਮੁਪੋषਿਤਾ ॥ ੧,੧੨੭.
ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮਾਘ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਚੜਦੇ ਪੱਖ ਵਿੱਚ, ਸੂਰਜ ਦੇ ਰਾਸੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਇੱਕ ਵਾਰ ਭੀਮ ਨੇ ਗਿਆਰਵੀਂ ਦਾ ਉਪਵਾਸ ਕੀਤਾ।
ਆਸ਼੍ਚਰ੍ਯ ਤੁ ਵ੍ਰਤਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਪਿਤॄਣਾਮਨृਣੋऽਭਵਤ੍ । ਭੀਮਦ੍ਵਾਦਸ਼ੀ ਵਿਖ੍ਯਾਤਾ ਪ੍ਰਾਣਿਨਾਂ ਪੁਣ੍ਯਵਰ੍ਧਿਨੀ ॥ ੧,੧੨੭.
ਇਹ ਅਦਭੁਤ ਵਰਤ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਕਰਜ਼ੇ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ; ਭੀਮ ਦੁਵਾਦਸ਼ੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰਿਆਂ ਦੀ ਪੁੰਨ ਵਧਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰੇਣ ਵਿਨਾਪ੍ਯੇषਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਹਤ੍ਯਾਦਿ ਨਾਸ਼ਯੇਤ੍ । ਵਿਨਿਹਨ੍ਤਿ ਮਹਾਪਾਪਂ ਕੁਨृਪੋ ਵਿषਯਂ ਯਥਾ ॥ ੧,੧੨੭.
ਤਾਰੇ ਦੇ ਬਿਨਾ ਵੀ, ਇਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੱਤਿਆ ਵਰਗੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦੀ ਹੈ; ਵੱਡੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਮਾੜਾ ਰਾਜਾ ਆਪਣੀ ਰਿਆਸਤ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਕੁਪੁਤ੍ਤ੍ਰਸ੍ਤੁ ਕੁਲਂ ਯਦ੍ਵਤ੍ਕੁਭਾਰ੍ਯਾ ਚ ਪਤਿਂ ਯਥਾ । ਅਧਰ੍ਮਂ ਚ ਯਥਾ ਧਰ੍ਮਃ ਕੁਮਨ੍ਤ੍ਰੀ ਚ ਯਥਾ ਨृਪਮ੍ ॥ ੧,੧੨੭.
ਜਿਵੇਂ ਮਾੜਾ ਪੁੱਤਰ ਕੁਲ ਨੂੰ, ਮਾੜੀ ਪਤਨੀ ਪਤੀ ਨੂੰ, ਅਧਰਮ ਧਰਮ ਨੂੰ, ਤੇ ਮਾੜਾ ਮੰਤਰੀ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਅਜ੍ਞਾਨੇਨ ਯਥਾ ਜ੍ਞਾਨਂ ਸ਼ੌਚਮਾਸ਼ੌਚਕਂ ਯਥਾ । ਅਸ਼੍ਰਦ੍ਧਯਾ ਯਥਾ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਾ ਸਤ੍ਯਞ੍ਚੈਵਾਨृਤੈਰ੍ਯਥਾ ॥ ੧,੧੨੭.
ਜਿਵੇਂ ਅਗਿਆਨ ਗਿਆਨ ਨੂੰ, ਅਸ਼ੁੱਧਤਾ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਨੂੰ, ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੀ ਘਾਟ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨੂੰ, ਤੇ ਝੂਠ ਸੱਚ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਹਿਮਂ ਯਥੋष੍ਣਮਾਹਨ੍ਯਾਦਨਰ੍ਥਂ ਚਾਰ੍ਥਸਂਚਯਃ । ਯਥਾ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਨਾਦ੍ਦਾਨਂ ਤਪੋ ਵੈ ਵਿਸ੍ਮਯਾਦ੍ਯਥਾ ॥ ੧,੧੨੭.
ਜਿਵੇਂ ਠੰਡ ਗਰਮੀ ਨਾਲ, ਨੁਕਸਾਨ ਧਨ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਦਾਨ ਸ਼ਲਾਘਾ ਨਾਲ, ਤੇ ਤਪ ਵਿਆਕੁਲਤਾ ਨਾਲ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਅਸ਼ਿਕ੍ਸ਼ਯਾ ਯਥਾ ਪੁਤ੍ਰੋ ਗਾਵੋ ਦੂਰਗਤੈਰ੍ਯਥਾ । ਕ੍ਰੋਧੇਨ ਚ ਯਥਾ ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਰ੍ਯਥਾ ਵਿਤ੍ਤਮਵਰ੍ਦ੍ਧਨਾਤ੍ ॥ ੧,੧੨੭.
ਜਿਵੇਂ ਪੁੱਤਰ ਅਸਿੱਖਿਆ ਨਾਲ, ਗਾਂਵਾਂ ਦੂਰ ਹੋਣ ਨਾਲ, ਸ਼ਾਂਤੀ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ, ਤੇ ਧਨ ਵਾਧਾ ਨਾ ਹੋਣ ਨਾਲ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਜ੍ਞਾਨੇਨੈਵ ਯਥਾ ਵਿਦ੍ਯਾ ਨਿष੍ਕਾਮੇਨ ਯਥਾ ਫਲਮ੍ । ਤਥੈਵ ਪਾਪਨਾਸ਼ਾਯ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤੇਯਂ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੀ ਸ਼ੁਭਾ ॥ ੧,੧੨੭.
ਜਿਵੇਂ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਵਿਦਿਆ, ਨਿਸ਼ਕਾਮਤਾ ਨਾਲ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਦੁਵਾਦਸ਼ੀ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਹਤ੍ਯਾ ਸੁਰਾਪਾਨਂ ਸ੍ਤੇਯਂ ਗੁਰ੍ਵਙ੍ਗਨਾਗਮਃ । ਯੁਗਪਤ੍ਤੁਪ੍ਰਜਾਤਾਨਿ(?) ਨ ਨਿਹਨ੍ਤਿ ਤ੍ਰਿਪੁष੍ਕਰਮ੍ ॥ ੧,੧੨੭.
ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਹੱਤਿਆ, ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਣਾ, ਚੋਰੀ ਕਰਨਾ, ਅਤੇ ਅਧਿਆਪਕ ਦੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਬਣਾਉਣਾ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਜਾਣ—even ਤਿੰਨ ਪੁਸ਼ਕਰ ਦੀ ਰਾਖੀ ਨਾਲ ਵੀ ਇਹ ਪਾਪ ਨਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ।
ਨ ਚਾਪਿ ਨੈਮਿषਂ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਂ ਕੁਰੁਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਂ ਪ੍ਰਭਾਸਕਮ੍ । ਕਾਲਿਨ੍ਦੀ ਯਮੁਨਾ ਗਙ੍ਗਾ ਨ ਚੈਵ ਨ ਸਰਸ੍ਵਤੀ ॥ ੧,੧੨੭.
ਨੈਮੀਸ਼, ਕੁਰੁਕਸ਼ੇਤਰ ਜਾਂ ਪ੍ਰਭਾਸਾ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ, ਜਾਂ ਕਾਲਿੰਦੀ, ਯਮੁਨਾ, ਗੰਗਾ, ਜਾਂ ਸਰਸਵਤੀ ਨਦੀਆਂ—ਇਹਨਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਉਹ ਪਾਪ ਨਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ।
ਨ ਚੈਵ ਸਰ੍ਵਤੀਰ੍ਥਾਨਿ ਏਕਾਦਸ਼੍ਯਾਃ ਸਮਾਨਿ ਹਿ । ਨ ਦਾਨਂ ਨ ਜਪੋ ਹੋਮੋ ਨ ਚਾਨ੍ਯਤ੍ਸੁਕृਤਂ ਕ੍ਵਚਿਤ੍ ॥ ੧,੧੨੭.
ਸਭ ਤੀਰਥ—even ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਨਹੀਂ ਹਨ; ਨਾ ਦਾਨ, ਨਾ ਜਪ, ਨਾ ਹਵਨ, ਨਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਚੰਗਾ ਕੰਮ—ਕਿਤੇ ਵੀ ਉਹ ਪਾਪ ਮਿਟਾਉਂਦੇ।
ਏਕਤਃ ਪृਥਿਵੀਦਾਨਮੇਕਤੋ ਹਰਿਵਾਸਰਃ । ਤਤੋऽਪ੍ਯੇਕਾ ਮਹਾਪੁਣ੍ਯਾ ਇਯਮੇਕਾਦਸ਼ੀ ਵਰਾ ॥ ੧,੧੨੭.
ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਧਰਤੀ ਦਾ ਦਾਨ ਹੈ, ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਹਰਿ ਦਾ ਦਿਨ ਹੈ; ਪਰ ਇਹ ਵਧੀਆ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਫਲ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹੈ।
ਅਸ੍ਮਿਨ੍ਵਰਾਹਪੁਰੁषਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਦੇਵਂ ਤੁ ਹਾਟਕਮ੍ । ਘਟੋਪਰਿ ਨਵੇ ਪਾਤ੍ਰੇ ਕृਤ੍ਵਾ ਵੈ ਤਾਮ੍ਰਭਾਜਨੇ ॥ ੧,੧੨੭.
ਇਸ ਦਿਨ, ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਵਾਰਾਹ ਦਾ ਰੂਪ ਬਣਾਕੇ, ਨਵੇਂ ਬਰਤਨ ਉੱਤੇ ਜਾਂ ਤਾਂਬੇ ਦੀ ਥਾਲ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ, ਪਤਿਲੇ ਉੱਤੇ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਬੀਜਭृਤੇ ਵਿਪ੍ਰਾਃ ਸਿਤਵਸ੍ਤ੍ਰਾਵਗੁਣ੍ਠਿਤੇ । ਸਹਿਰਣ੍ਯਪ੍ਰਦੀਪਾਦ੍ਯੈਃ ਕृਤ੍ਵਾ ਪੂਜਾਂ ਪ੍ਰਯਤ੍ਨਨਃ ॥ ੧,੧੨੭.
ਸਭ ਕਿਸਮ ਦੇ ਬੀਜ, ਸਫੈਦ ਕਪੜੇ ਨਾਲ ਢੱਕ ਕੇ, ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਦੀਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਭੇਟਾਂ ਨਾਲ, ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਵਰਾਹਾਯ ਨਮਃ ਪਾਦੌ ਕ੍ਰੋਡਾਕृਤਯੇ ਨਮਃ ਕਟਿਮ੍ । ਨਾਭਿਂ ਗਂਭੀਰਘੋषਾਾ ਉਰਃ ਸ਼੍ਰੀਵਤ੍ਸਧਾਰਿਣੇ ॥ ੧,੧੨੭.
ਵਾਰਾਹ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਸੂਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਾਲੀ ਕਮਰ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਡੂੰਘੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਾਲੀ ਨਾਭੀ ਨੂੰ, ਅਤੇ ਸ੍ਰੀਵਤਸ ਚਿੰਨ੍ਹ ਵਾਲੇ ਛਾਤੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਬਾਹੁਂ ਸਹਸ੍ਰਸ਼ਿਰਸੇ ਗ੍ਰੀਵਾਂ ਸਰ੍ਵੇਸ਼੍ਵਰਾਯ ਚ । ਮੁਖਂ ਸਰ੍ਵਾਤ੍ਮਨੇ ਪੂਜ੍ਯਂ ਲਲਾਟਂ ਪ੍ਰਭਵਾਯ ਚ ॥ ੧,੧੨੭.
ਹਜ਼ਾਰ ਸਿਰ ਵਾਲੇ ਦੇ ਬਾਂਹਾਂ ਨੂੰ, ਸਭ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਦੀ ਗਰਦਨ ਨੂੰ, ਸਭ ਦੇ ਆਤਮਾ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਨੂੰ, ਅਤੇ ਸਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਸਰੋਤ ਦੇ ਮੱਥੇ ਨੂੰ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਕੇਸ਼ਾਃ ਸ਼ਤਮਯੂਖਾਯ ਪੂਜ੍ਯਾ ਦੇਵਸ੍ਯ ਚਕ੍ਰਿਣਃ । ਵਿਧਿਨਾ ਪੂਜਯਿਤ੍ਵਾ ਤੁ ਕृਤ੍ਵਾ ਜਾਗਰਣਂ ਨਿਸ਼ਿ ॥ ੧,੧੨੭.
ਸੌ ਕਿਰਣਾਂ ਵਾਲੇ ਵਾਲਾਂ ਨੂੰ ਚਕਰਧਾਰੀ ਦੇਵਤਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੂਜਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਰਾਤ ਭਰ ਜਾਗਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਪੁਰਾਣਂ ਦੇਵਸ੍ਯ ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਪ੍ਰਤਿਪਾਦਕਮ੍ । ਪ੍ਰਾਤਰ੍ਵਿਪ੍ਰਾਯ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਚ ਯਾਚਕਾਯ ਸ਼ੁਭਾਯ ਤਤ੍ ॥ ੧,੧੨੭.
ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦੱਸਣ ਵਾਲਾ ਪੁਰਾਣ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਵੇਰੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵਿਦਵਾਨ ਅਤੇ ਚੰਗੇ ਮੰਗਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਕਨਕਕ੍ਰੋਡਸਹਿਤਂ ਸਨ੍ਨਿਵੇਦ੍ਯ ਪਰਿਚ੍ਛਦਮ੍ । ਪਸ਼੍ਚਾਤ੍ਤੁ ਪਾਰਣਂ ਕੁਰ੍ਯਾਨ੍ਨਾਤਿਤृਪ੍ਤਃ ਸਕृਦ੍ਵ੍ਰਤਃ ॥ ੧,੧੨੭.
ਸੋਨੇ ਦੇ ਸੂਰ ਦੇ ਨਾਲ, ਲੋੜੀਂਦੇ ਸਮਾਨ ਪੇਸ਼ ਕਰਕੇ, ਫਿਰ ਉਪਵਾਸ ਤੋੜਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਵਧੇਰੇ ਤ੍ਰਿਪਤ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ, ਇਕ ਵਾਰ ਵ੍ਰਤ ਰੱਖ ਕੇ।
ਏਵਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਨਰੋ ਵਿਦ੍ਯਾਨ੍ਨ ਭੂਯ ਸ੍ਤਨਪੋ ਭਵੇਤ੍ । ਉਪੋष੍ਯੈਕਾਦਸ਼ੀਂ ਪੁਣ੍ਯਾਂ ਮੁਚ੍ਯਤੇ ਵੈ ऋਣਤ੍ਰਯਾਤ੍ । ਮਨੋऽਭਿਲषਿਤਾਵਾਪ੍ਤਿਃ ਕृਤ੍ਵਾ ਸਰ੍ਵਵ੍ਰਤਾਦਿਕਮ੍ ॥ ੧,੧੨੭.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਵਿਦਵਾਨ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਮੁੜ ਛੋਟਾ ਬੱਚਾ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ; ਪਵਿੱਤਰ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਰੱਖ ਕੇ, ਤਿੰਨ ਕਰਜ਼ਿਆਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਮਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਸਭ ਵ੍ਰਤ ਆਦਿ ਕਰਕੇ।
ਸ਼੍ਰੀਗਰੁਡਮਹਾਪੁਰਾਣਮ੍ ੧੨੮ ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ । ਵ੍ਰਤਾਨਿ ਵ੍ਯਾਸ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਯੈਸ੍ਤੁष੍ਟਃ ਸਰ੍ਵਦੋ ਹਰਿਃ । ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰੋਦਿਤੋ ਹਿ ਨਿਯਮੋ ਵ੍ਰਤਂ ਤਚ੍ਚ ਤਪੋ ਮਤਮ੍ ॥ ੧,੧੨੮.
ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮੈਂ ਵ੍ਰਤਾਂ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਹੇ ਵਿਆਸ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸਭ ਕੁਝ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹਰਿ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਨਿਯਮ ਹੀ ਵ੍ਰਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਤਪ ਹੈ।
ਨਿਯਮਾਸ੍ਤੁ ਵਿਸ਼ੇषਾਃ ਸ੍ਯੁਃ ਵ੍ਰਤਸ੍ਯਾਸ੍ਯ ਦਮਾਦਯਃ । ਨਿਤ੍ਯਂ ਤ੍ਰਿषਵਣਂ ਸ੍ਨਾਯਾਦਧਃ ਸ਼ਯੀ ਜਿਤੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਃ ॥ ੧,੧੨੮.
ਇਸ ਵ੍ਰਤ ਦੇ ਖਾਸ ਨਿਯਮ—ਆਤਮ-ਸੰਯਮ ਆਦਿ ਹਨ; ਹਰ ਰੋਜ਼ ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਨ੍ਹਾਉਣਾ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸੌਣਾ, ਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਤ੍ਰੀਸ਼ੂਦ੍ਰਪਤਿਤਾਨਾਂ ਤੁ ਵਰ੍ਜਯੇਦਭਿਭਾषਣਮ੍ । ਪਵਿਤ੍ਰਾਣਿ ਚ ਪਞ੍ਚੈਵ ਜੁਹੁਯਾਚ੍ਚੈਵ ਸ਼ਕ੍ਤਿਤਃ ॥ ੧,੧੨੮.
ਇਸਤਰੀਆਂ, ਸ਼ੂਦਰਾਂ ਅਤੇ ਪਤਿਤਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਤੋਂ ਬਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਪੰਜ ਪਵਿੱਤਰ ਪਦਾਰਥ ਯਥਾ-ਸਮਰਥ ਜਲਾਉਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।
ਕृਚ੍ਛ੍ਰਾਣ੍ਯੇਤਾਨਿ ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਚਰੇਤ੍ਸੁਕृਤਵਾਨ੍ਨਰਃ । ਕੇਸ਼ਾਨਾਂ ਰਕ੍ਸ਼ਣਾਰ੍ਥਂ ਤੁ ਦ੍ਵਿਗੁਣਂ ਵ੍ਰਤਮਾਚਰੇਤ੍ ॥ ੧,੧੨੮.
ਚੰਗਾ ਮਨੁੱਖ ਇਹ ਸਾਰੇ ਤਪ ਕਰੇ; ਵਾਲਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ, ਵ੍ਰਤ ਦੋਹਰਾਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।