ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਕਾਮਯੁਕ੍ਤੋ ਹਰਃ ਪੂਜ੍ਯੋ ਦ੍ਵਾਦਸ਼੍ਯਾਮਿ ਕੇਸ਼ਵਃ । ਉਪੋषਿਤੈਃ ਪੂਜਿਤਃ ਸਨ੍ਨਰਕਾਤ੍ਤਰਯਤ੍ਤਥਾ ॥ ੧,੧੨੪.

ਹਰ ਨੂੰ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਦਵਾਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਕੇਸ਼ਵ ਨੂੰ ਵੀ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਪਵਾਸ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਨਰਕ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।

ਨਿषਾਦਸ਼੍ਚਰ੍ਬੁਦੇ ਰਾਜਾ ਪਾਪੀ ਸੁਨ੍ਦਰਸੇਨਕਃ । ਸ ਕੁਕ੍ਰੁਰੈਃ ਸਮਾਯੁਕ੍ਤੋ ਮृਗਾਨ੍ਹਨ੍ਤੁਂ ਵਨਂ ਗਤਃ ॥ ੧,੧੨੪.

ਅਰਬੁਦਾ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਾਦ ਜਾਤੀ ਦਾ ਇੱਕ ਪਾਪੀ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਸੁੰਦਰਸੇਨ ਸੀ; ਉਹ ਮੰਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰਨ ਗਿਆ।

ਮृਗਾਦਿ ਕਮਸਂਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਕ੍ਸ਼ੁਤ੍ਪਿਪਾਸਾਰ੍ਦਿਤੋ ਗਿਰੌ । ਰਾਤ੍ਰੌ ਤਡਾਗਤੀਰੇषੁ ਨਿਕੁਞ੍ਜੇ ਜਾਗ੍ਰਦਾਸ੍ਥਿਤਃ ॥ ੧,੧੨੪.

ਜਾਨਵਰਾਂ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ, ਭੁੱਖ ਤੇ ਪਿਆਸ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਪਹਾੜ ਤੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਤਲਾਬ ਦੇ ਕੰਢੇ ਬਾਗ ਵਿੱਚ ਜਾਗਦਾ ਰਹਿਆ।

ਤਤ੍ਰਾਸ੍ਤਿ ਲਿਙ੍ਗਂ ਸ੍ਵਂ ਰਕ੍ਸ਼ਞ੍ਛਰੀਰਂ ਚਾਕ੍ਸ਼ਿਪਤ੍ਤਤਃ । ਪਰ੍ਣਾਨਿ ਚਾਪਤਨ੍ਮੂਰ੍ਧ੍ਨਿ ਲਿਙ੍ਗਸ੍ਯੈਵ ਨ ਜਾਨਤਃ ॥ ੧,੧੨੪.

ਉਥੇ ਇੱਕ ਲਿੰਗ ਸੀ; ਉਹ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ, ਪੱਤੇ ਸੁੱਟਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਉਸ ਨੂੰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿ ਪੱਤੇ ਲਿੰਗ ਦੇ ਸਿਰ ਤੇ ਡਿੱਗ ਰਹੇ ਹਨ।

ਤੇਨ ਧੂਲਿਨਿਰੋਧਾਯ ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਤਂ ਨੀਰਂ ਚ ਲਿਙ੍ਗਕੇ । ਸ਼ਰਃ ਪ੍ਰਮਾਦੇਨੈਕਸ੍ਤੁ ਪ੍ਰਚ੍ਯੁਤਃ ਕਰਪਲ੍ਲਵਾਤ੍ ॥ ੧,੧੨੪.

ਧੂੜ ਹਟਾਉਣ ਲਈ ਉਸ ਨੇ ਲਿੰਗ ਤੇ ਪਾਣੀ ਪਾਇਆ; ਤੇ ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਨਾਲ ਇੱਕ ਤੀਰ ਉਸ ਦੇ ਹੱਥ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਗਿਆ।

ਜਾਨੁਭ੍ਯਾਮਵਨੀਂ ਗਤ੍ਵਾ ਲਿਙ੍ਗਂ ਸ੍ਪ੍ਟष੍ਟ੍ਵਾ ਗृਹੀਤਵਾਨ੍ । ਏਵਂ ਸ੍ਨਾਨਂ ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਨਂ ਚ ਪੂਜਨਂ ਜਾਗਰੋऽਭਵਤ੍ ॥ ੧,੧੨੪.

ਗੋਡਿਆਂ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਤੇ ਜਾ ਕੇ, ਲਿੰਗ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਲਿਆ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਨਾਨ, ਛੂਹਣਾ, ਪੂਜਾ ਤੇ ਜਾਗਣਾ ਹੋ ਗਿਆ।

ਪ੍ਰਾਤਰ੍ਗृਹਾਗਤੋ ਭਾਰ੍ਯਾਦਤ੍ਤਾਨ੍ਨਂ ਭੁਕ੍ਤਵਾਨ੍ਸ ਚ । ਕਾਲੇ ਮृਤੋ ਯਮਭਟੈਃ ਪਾਸ਼ੈਰ੍ਬਦ੍ਧ੍ਵਾ ਤੁ ਨੀਯਤੇ ॥ ੧,੧੨੪.

ਸਵੇਰੇ ਘਰ ਆ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤਾ ਹੋਇਆ ਭੋਜਨ ਖਾਧਾ; ਸਮੇਂ ਆਉਣ ਤੇ ਉਹ ਮਰ ਗਿਆ ਤੇ ਯਮ ਦੇ ਦੂਤਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪਾਸਿਆਂ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਲੈ ਗਿਆ।

ਤਦਾ ਮਮ ਗਣੈਰ੍ਯੁਦ੍ਧੇ ਜਿਤ੍ਵਾ ਮੁਕ੍ਤੀਕृਤਃ ਸ ਚ । ਕੁਕ੍ਕੁਰੇਣ ਸਹੈਵਾਭੂਦ੍ਗਣੋ ਮਤ੍ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਗੋऽਮਲਃ ॥ ੧,੧੨੪.

ਉਸ ਵੇਲੇ ਮੇਰੇ ਸੇਵਕਾਂ ਨਾਲ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਹਾਰ ਕੇ ਉਹ ਛੁਟ ਗਿਆ, ਤੇ ਕੁੱਤੇ ਦੇ ਨਾਲ ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਸੇਵਕ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਹੀ ਰਹਿ ਗਿਆ।

ਏਵਮਜ੍ਞਾਨਤਃ ਪੁਣ੍ਯਞ੍ਜ੍ਞਾਨਾਤ੍ਪੁਣ੍ਯਮਥਾਕ੍ਸ਼ਯਮ੍ । ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼੍ਯਾਂ ਸ਼ਿਵਂ ਪੂਜ੍ਯ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਤ ਨਿਯਮਂ ਵ੍ਰਤੀ ॥ ੧,੧੨੪.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਗਿਆਨ ਨਾਲ ਪੁੰਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਅਖੁੱਤ ਪੁੰਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਤ੍ਰੈਯੋਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਜੋ ਵਰਤ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ ਤੇ ਇਹ ਨਿਯਮ ਅਪਣਾਏ।

ਪ੍ਰਾਤਰ੍ਦੇਵ ! ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼੍ਯਾਂ ਜਾਗਰਿष੍ਯਾਮ੍ਯਹਂ ਨਿਸ਼ਿ । ਪੂਜਾਂ ਦਾਨਂ ਤਪੋ ਹੋਮਂ ਕਰਿष੍ਯਾਮ੍ਯਾਤ੍ਮਸ਼ਕ੍ਤਿਤਃ ॥ ੧,੧੨੪.

ਪਰਭਾਤ ਵੇਲੇ, ਚੌਦ੍ਹੀ ਨੂੰ, ਹੇ ਦੇਵ! ਮੈਂ ਰਾਤ ਨੂੰ ਜਾਗਦਾ ਰਹਾਂਗਾ। ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਪੂਜਾ, ਦਾਨ, ਤਪ ਤੇ ਹੋਮ ਕਰਾਂਗਾ।

ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼੍ਯਾਂ ਨਿਰਾਹਾਰੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਸ਼ਮ੍ਭੋ ਪਰੇऽਹਨਿ । ਭੋਕ੍ਸ਼੍ਯੇऽਹਂ ਭੁਕ੍ਤਿਮੁਕ੍ਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਸ਼ਰਣਂ ਮੇ ਭਵੇਸ਼੍ਵਰ ॥ ੧,੧੨੪.

ਚੌਦ੍ਹੀ ਨੂੰ ਮੈਂ ਭੋਜਨ ਤੋਂ ਰਹਿਣਗਾ, ਹੇ ਸ਼ੰਭੂ! ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਭੋਜਨ ਕਰਾਂਗਾ, ਭੋਗ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ। ਹੇ ਭਵੇਸ਼ਵਰ! ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਆਸਰਾ ਹੈ।

ਪਞ੍ਚਗਵ੍ਯਾਮृਤੈਃ ਸ੍ਨਾਪ੍ਯ ਤਤ੍ਕਾਲੇ ਗੁਰੁਂ ਸ਼੍ਰਿਤਃ । ਓਂ ਨਮੋ ਨਮਃ ਸ਼ਿਵਾਯ ਗਨ੍ਧਾਦ੍ਯਃ ਪੂਜਯੇਦ੍ਧਰਮ੍ ॥ ੧,੧੨੪.

ਉਸ ਸਮੇਂ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਪੰਜ ਗਾਵਾਂ ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨਾਲ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਵਾ ਕੇ, 'ਓਮ ਨਮੋ ਨਮ: ਸ਼ਿਵਾਯ' ਉਚਾਰ ਕੇ, ਚੰਦਨ ਆਦਿ ਨਾਲ ਧਰਮਵਾਨ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਤਿਲਤਣ੍ਡੁਲਵ੍ਰੀਹੀਂਸ਼੍ਚ ਜੁਹੁਯਾਤ੍ਸਘृਤਂ ਚਰੁਮ੍ । ਹੁਤ੍ਵਾ ਪੂਰ੍ਣਾਹੁਤਿਂ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਸ਼ृਣੁਯਾਦ੍ਗੀਤਸਤ੍ਕਥਾਮ੍ ॥ ੧,੧੨੪.

ਤਿਲ, ਚਾਵਲ ਤੇ ਜੌ ਨੂੰ ਘੀ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਹੋਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਪੂਰਨ ਆਹੁਤੀ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਭਜਨ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਕਥਾ ਸੁਣੀ ਜਾਵੇ।

ਅਰ੍ਧਰਾਤ੍ਰੇ ਤ੍ਰਿਯਾਮੇ ਚ ਚਤੁਰ੍ਥੇ ਚ ਪੁਨਯਰ੍ਜਤ੍ । ਮੂਲਮਨ੍ਤ੍ਰਂ ਤਥਾ ਜਪ੍ਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਭਾਤੇ ਤੁ ਕ੍ਸ਼ਮਾਪਯੇਤ੍ ॥ ੧,੧੨੪.

ਅੱਧੀ ਰਾਤ, ਤੀਜੇ ਪਹਰ ਤੇ ਚੌਥੇ ਪਹਰ, ਮੁਲ਼ ਮੰਤਰ ਜਪਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਸਵੇਰੇ ਖਿਮਾ ਮੰਗੀ ਜਾਵੇ।

ਅਵਿਘ੍ਨੇਨ ਵ੍ਰਤਂ ਦੇਵ ! ਤ੍ਵਤ੍ਪ੍ਰਸਦਾਨ੍ਮਯਾਰ੍ਚਿਤਮ੍ । ਕ੍ਸ਼ਮਸ੍ਵ ਜਗਤਾਂ ਨਾਥ ! ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਾਧਿਪਤੇ ਹਰ ! ॥ ੧,੧੨੪.

ਹੇ ਦੇਵ! ਤੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਮੇਰਾ ਵਰਤ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਰੁਕਾਵਟ ਦੇ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ। ਹੇ ਜਗਤ ਦੇ ਸੁਆਮੀ! ਹੇ ਤ੍ਰਿਲੋਕ ਦੇ ਰਾਜਾ ਹਰਾ! ਮੈਨੂੰ ਮਾਫ ਕਰ।

ਯਨ੍ਮਯਾਦ੍ਯ ਕृਤਂ ਪੁਣ੍ਯਂ ਯਦ੍ਰੁਦ੍ਰਸ੍ਯ ਨਿਵੇਦਿਤਮ੍ । ਤ੍ਵਤ੍ਪ੍ਰਸਾਦਾਨ੍ਮਯਾ ਦੇਵ ! ਵ੍ਰਤਮਦ੍ਯ ਸਮਾਪਿਤਮ੍ ॥ ੧,੧੨੪.

ਅੱਜ ਜੋ ਪੁੰਨ ਮੈਂ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਰੁਦ੍ਰ ਜੀ ਨੂੰ ਅਰਪਣ ਕੀਤਾ, ਹੇ ਦੇਵ! ਤੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਅੱਜ ਮੇਰਾ ਵਰਤ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ।

ਪ੍ਰਸਨ੍ਨੋ ਭਵ ਮੇ ਸ਼੍ਰੀਮਨ੍ ਗृਹਂ ਪ੍ਰਤਿ ਚ ਗਮ੍ਯਤਾਮ੍ । ਤ੍ਵਦਾਲੋਕਨਮਾਤ੍ਰੇਣ ਪਵਿਤ੍ਰੋऽਸ੍ਮਿ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ ॥ ੧,੧੨੪.

ਹੇ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ! ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਕਰ ਤੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਾਪਸ ਜਾ। ਤੇਰੀ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਹੀ ਮੈਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਗਿਆ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

ਭੋਜਯੇਦ੍ਧ੍ਯਾਨਨਿष੍ਠਾਂਸ਼੍ਚ ਵਸ੍ਤ੍ਰਚ੍ਛਤ੍ਰਾਦਿਕਂ ਦਦੇਤ੍ । ਦੇਵਾਦਿਦੇਵ ਭੂਤੇਸ਼ ਲੋਕਾਨੁਗ੍ਰਹਕਾਰਕ ॥ ੧,੧੨੪.

ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਵਾਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਪੜੇ, ਛਤਰੀ ਆਦਿ ਦੇਵੇ। ਹੇ ਭੂਤਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ! ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ! ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੇ!

ਯਨ੍ਮਯਾ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਯਾ ਦਤ੍ਤਂ ਪ੍ਰੀਯਤਾਂ ਤੇਨ ਮੇ ਪ੍ਰਭੁਃ । ਇਤਿ ਕ੍ਸ਼ਮਾਪ੍ਯ ਚ ਵ੍ਰਤੀ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਵਾਦਸ਼ਵਾਰ੍षਿਕਮ੍ ॥ ੧,੧੨੪.

ਜੋ ਕੁਝ ਮੈਂ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਦਿੱਤਾ, ਉਸ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭੂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਵੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖਿਮਾ ਮੰਗ ਕੇ ਵਰਤ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਇਹ ਵਰਤ ਬਾਰਾਂ ਸਾਲ ਕਰੇ।

ਕੀਰ੍ਤਿਸ਼੍ਰੀਪੁਤ੍ਰਰਾਜ੍ਯਾਦਿ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਸ਼ੈਵਂ ਪੁਰਂ ਵ੍ਰਜੇਤ੍ । ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੇष੍ਵਪਿ ਮਾਸੇषੁ ਪ੍ਰਕੁਰ੍ਯਾਦਿਹ ਜਾਗਰਮ੍ ॥ ੧,੧੨੪.

ਕੀਰਤੀ, ਸ਼੍ਰੀ, ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਰਾਜ ਮਿਲ ਕੇ, ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਪੁਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਬਾਰਾਂ ਮਹੀਨੇ, ਇੱਥੇ ਜਾਗਰਣ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਵ੍ਰਤੀ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ ਸਂਭੋਜ੍ਯ ਦੀਪਦਃ ਸ੍ਵਰ੍ਗਮਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍ ॥ ੧,੧੨੪.

ਜੋ ਬਾਰਾਂ ਵਰਤ ਰੱਖਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਵਾਏ ਤੇ ਦੀਵੇ ਦੇਵੇ, ਉਹ ਸਵਰਗ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੀਗਰੁਡਮਹਾਪੁਰਾਣਮ੍ ੧੨੫ ਪਿਤਾਮਹ ਉਵਾਚ । ਮਾਨ੍ਧਾਤਾ ਚਕ੍ਰਵਰ੍ਤ੍ਯਾਸੀਦੁਪੋष੍ਯੈਕਾਦਸ਼ੀਂ ਨृਪਃ । ਏਕਾਦਸ਼੍ਯਾਂ ਨ ਭੁਞ੍ਜੀਤ ਪਕ੍ਸ਼ਯੋਰੁਭਯਾਰਪਿ ॥ ੧,੧੨੫.

ਪਿਤਾਮਹ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮਾਂਧਾਤਾ ਚਕਵਰਤੀ ਨੇ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਦਾ ਵਰਤ ਰੱਖਿਆ। ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਦੇ ਦਿਨ, ਦੋਵੇਂ ਪੱਖਾਂ ਵਿੱਚ, ਭੋਜਨ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ।

ਦਸ਼ਮ੍ਯੇਕਾਦਸ਼ੀਮਿਸ਼੍ਰਾ ਗਾਨ੍ਧਾਰ੍ਯਾ ਸਮੁਪੋषਿਤਾ । ਤਸ੍ਯਾਃ ਪੁਤ੍ਰਸ਼ਤਂ ਨष੍ਟਂ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤਾਂ ਪਰਿਵਰ੍ਜਯੇਤ੍ ॥ ੧,੧੨੫.

ਜਦੋਂ ਦਸਮੀ ਤੇ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਗਾਂਧਾਰੀ ਨੇ ਉਹ ਵਰਤ ਰੱਖਿਆ। ਉਸ ਦੇ ਸੌ ਪੁੱਤਰ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਏ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਦਿਨ ਛੱਡਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਦ੍ਵਾਦਸ਼੍ਯੇਕਾਦਸ਼ੀ ਯਤ੍ਰ ਤਤ੍ਰ ਸਨ੍ਨਿਹਿਤੋ ਹਰਿਃ । ਦਸ਼ਮ੍ਯੇਕਾਦਸ਼ੀ ਯਤ੍ਰ ਤਤ੍ਰ ਸਨ੍ਨਿਹਿਤੋऽਸੁਰਃ । ਬਹੁਵਾਕ੍ਯਵਿਰੋਧੇਨ ਸਨ੍ਦੇਹੋ ਜਾਯਤੇ ਯਦਾ ॥ ੧,੧੨੫.

ਜਿੱਥੇ ਬਾਰਹਵੀਂ ਤੇ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉੱਥੇ ਹਰੀ ਜੀ ਦੀ ਹਾਜਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਦਸਮੀ ਤੇ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉੱਥੇ ਅਸੁਰ ਦੀ ਹਾਜਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਬਹੁਤ ਵਾਦ-ਵਿਵਾਦ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਸੰਦੇਹ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੀ ਤੁ ਤਦਾ ਗ੍ਰਾਹ੍ਯਾ ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼੍ਯਾਨ੍ਤੁ ਪਾਰਣਮ੍ । ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਕਲਾਪਿਸ੍ਯਾਦੁਪੋष੍ਯਾ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੀ ਤਥਾ ॥ ੧,੧੨੫.

ਉਸ ਸਮੇਂ ਬਾਰਹਵੀਂ ਦਿਨ ਹੀ ਵਰਤ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਤ੍ਰੈਯੋਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਵਰਤ ਖੋਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਦੀ ਸਹੀ ਕਲਾ ਨਾਲ ਵਰਤ ਰੱਖਣਾ, ਤੇ ਬਾਰਹਵੀਂ ਨੂੰ ਵੀ।

ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੀ ਚ ਵਿਸ਼ੇषੇਣ ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼ੀ । ਤ੍ਰਿਮਿਸ਼੍ਰਾ ਸਾ ਤਿਥਿਰ੍ਗ੍ਰਾਹ੍ਯਾ ਸਰ੍ਵਪਾਪਹਰਾ ਸ਼ੁਭਾ ॥ ੧,੧੨੫.

ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਗਿਆਰਵੀਂ, ਬਾਰਵੀਂ ਤੇ ਤੇਰਵੀਂ ਤਿਥੀਆਂ — ਜਦੋਂ ਇਹ ਤਿੰਨ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਤਿਥੀ ਮਨਾਈ ਜਾਵੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।

ਏਕਾਦਸ਼ੀਮੁਪੋष੍ਯੈਵਦ੍ਵਾਦਸ਼ੀਮ ਥਵਾ ਦ੍ਵਿਜ ! । ਤ੍ਰਿਮਿਸ਼੍ਰਾਂ ਚੈਵ ਕੁਰ੍ਵੀਤ ਨ ਦਸ਼ਮ੍ਯਾ ਯੁਤਾਂ ਕ੍ਰਚਿਤ੍ ॥ ੧,੧੨੫.

ਗਿਆਰਵੀਂ ਨੂੰ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ, ਬਾਰਵੀਂ ਨੂੰ ਵੀ ਮਨਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਜਾਂ ਤਿੰਨ ਮਿਲੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਤਿਥੀਆਂ ਦਾ ਉਪਵਾਸ ਕਰ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਕਦੇ ਵੀ ਦਸਵੀਂ ਨਾਲ ਮਿਲੀ ਹੋਈ ਨਾ ਹੋਵੇ।

ਰਾਤ੍ਰੌ ਜਾਗਰਣਂ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਪੁਰਾਣਸ਼੍ਰਵਣਂ ਨृਪਃ । ਗਦਾਧਰਂ ਪੂਜਯਂਸ਼੍ਚ ਉਪੋष੍ਯੈਕਾ ਦਸ਼ੀਦ੍ਵਯਮ੍ । ਰੁਕ੍ਮਾਙ੍ਗਦੋ ਯਯੌ ਮੋਕ੍ਸ਼ਮਨ੍ਯੇ ਚੈਕਾਦਸ਼ੀਵ੍ਰਤਮ੍ ॥ ੧,੧੨੫.

ਰਾਤ ਨੂੰ ਜਾਗ ਕੇ, ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਸੁਣ ਕੇ, ਗਦਾਧਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰ ਕੇ, ਦੋ ਗਿਆਰਵੀਆਂ ਦਾ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ, ਰੁਕਮਾਂਗਦ ਨੇ ਮੁਕਤੀ ਪਾਈ; ਹੋਰਾਂ ਨੇ ਵੀ ਗਿਆਰਵੀਂ ਦੇ ਵਰਤ ਨਾਲ।

ਸ਼੍ਰੀਗਰੁਡਮਹਾਪੁਰਾਣਮ੍ ੧੨੬ ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ । ਯੇਨਾਰ੍ਚਨੇਨ ਵੈ ਲੋਕੋ ਜਗਾਮ ਪਰਮਾਂ ਗਤਿਮ੍ । ਤਮਰ੍ਚਨਂ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਭੁਕ੍ਤਿਮੁਕ੍ਤਿਕਰਂ ਪਰਮ੍ ॥ ੧,੧੨੬.

ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜਿਸ ਪੂਜਾ ਨਾਲ ਸੰਸਾਰ ਨੇ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ, ਉਹ ਪੂਜਾ ਮੈਂ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਜੋ ਭੋਗ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।