ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਗृਹੇ ਚਾਭ੍ਯਨ੍ਤਰੇ ਦ੍ਰਵ੍ਯਂ ਲਗ੍ਨਂ ਚੈਵ ਤੁ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ । ਅਸ਼ੇषਂ ਹਰਣੀਯਂ ਚ ਵਿਦ੍ਯਾ ਨ ਹ੍ਰਿਯਤੇ ਪਰੈਃ ॥ ੧,੧੧੫.

ਘਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਰੱਖਿਆ ਹੋਇਆ ਧਨ ਤੇ ਸਮਾਨ ਦਿਖਾਈ ਵੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਪੂਰਾ ਚੋਰੀ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਵਿਦਿਆ ਨੂੰ ਕੋਈ ਹੋਰ ਲੈ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ।

ਸ਼ੌਨਕੀਯਂ ਨੀਤਿਸਾਰਂ ਵਿष੍ਣੁਃ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰਤਾਨਿ ਚ । ਕਥਯਾਮਾਸ ਵੈਪੂਰ੍ਵਂ ਤਤ੍ਰ ਸ਼ੁਸ਼੍ਰਾਵ ਸ਼ਙ੍ਕਰਃ । ਸ਼ਙ੍ਕਰਾਦਸ਼ृਣੋਦ੍ਵ੍ਯਾਸੋ ਵ੍ਯਾਸਾਦਸ੍ਮਾਭਿਰੇਵ ਚ ॥ ੧,੧੧੫.

ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ੌਨਕ ਦੀ ਨੀਤੀ ਦਾ ਸਾਰ ਹਰ ਥਾਂ ਦੱਸਿਆ; ਉਥੇ ਸ਼ੰਕਰ ਨੇ ਸੁਣਿਆ, ਫਿਰ ਵਿਆਸ ਨੇ ਸ਼ੰਕਰ ਤੋਂ ਸੁਣਿਆ, ਤੇ ਅਸੀਂ ਵਿਆਸ ਤੋਂ ਸੁਣਿਆ।

ਸ਼੍ਰੀਗਰੁਡਮਹਾਪੁਰਾਣਮ੍ ੧੧੬ ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ । ਵ੍ਰਤਾਨਿ ਵ੍ਯਾਸ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਹਰਿਰ੍ਯੈਃ ਸਰ੍ਵਦੋ ਭਵੇਤ੍ । ਸਰ੍ਵਮਾਸਰ੍ਕ੍ਸ਼ਤਿਥਿषੁ ਵਾਰੇषੁ ਹਰਿਰਰ੍ਚਿਤਃ ॥ ੧,੧੧੬.

ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਵਿਆਸ, ਮੈਂ ਉਹ ਵਰਤਾਂ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਹਰੀ ਸਭ ਕੁਝ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਹਰੀ ਹਰ ਮਹੀਨੇ, ਤਾਰੇ, ਤਿਥੀ ਤੇ ਹਫ਼ਤੇ ਦੇ ਦਿਨ ਉੱਤੇ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਏਕਭਕ੍ਤੇਨ ਨਕ੍ਤੇਨ ਉਪਵਾਸਫਲਾਦਿਨਾ । ਦਦਾਤਿ ਧਨਧਾਨ੍ਯਾਦਿ ਪੁਤ੍ਰਰਾਜ੍ਯਜਯਾਦਿਕਮ੍ ॥ ੧,੧੧੬.

ਇਕਾਗਰ ਭਗਤੀ, ਰਾਤ ਨੂੰ ਉਪਵਾਸ, ਤੇ ਐਸੇ ਵਰਤਾਂ ਦੇ ਫਲਾਂ ਨਾਲ, ਉਹ ਧਨ, ਅਨਾਜ, ਪੁੱਤਰ, ਰਾਜ, ਜਿੱਤ ਤੇ ਹੋਰ ਕੁਝ ਦੇ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਵੈਸ਼੍ਵਾਨਰਃ ਪ੍ਰਤਿਪਦਿ ਕੁਬੇਰਃ ਪੂਜਿਤੋऽਰ੍ਥਦਃ । ਉਪੋष੍ਯ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਪ੍ਰਤਿਪਦ੍ਯਰ੍ਚਿਤਃ ਸ਼੍ਰੀਸ੍ਤਥਾਸ਼੍ਵਿਨੀ ॥ ੧,੧੧੬.

ਪਹਿਲੀ ਤਿਥੀ ਨੂੰ ਵੈਸ਼ਵਾਨਰ ਤੇ ਕੁਬੇਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਧਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ ਪਹਿਲੀ ਤਿਥੀ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਲਕਸ਼ਮੀ ਤੇ ਅਸ਼ਵਿਨੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਦ੍ਵਿਤੀਯਾਯਾਂ ਯਮੋ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਨਾਰਾਯਣ ਇਹਾਰ੍ਥਦਃ । ਤृਤੀਯਾਯਾਂ ਤ੍ਰਿਦੇਵਾਸ਼੍ਚ ਗੌਰੀਵਿਘ੍ਨੇਸ਼ਸ਼ਙ੍ਕਰਾਃ ॥ ੧,੧੧੬.

ਦੂਜੀ ਤਿਥੀ ਨੂੰ ਯਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮੀ-ਨਾਰਾਇਣ ਇੱਥੇ ਧਨ ਦਿੰਦੇ ਹਨ; ਤੀਜੀ ਤਿਥੀ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਦੇਵ, ਗੌਰੀ, ਵਿਘਨেশ ਤੇ ਸ਼ੰਕਰ।

ਚਤੁਰ੍ਥ੍ਯਾਂ ਚ ਚਤੁਰ੍ਵ੍ਯੂਹਃ ਪਞ੍ਚਮ੍ਯਾਮਰ੍ਚਿਤੋ ਹਰਿਃ । ਕਾਰ੍ਤਿਕੇਯੋ ਰਵਿਃ षष੍ਠ੍ਯਾਂ ਸਪ੍ਤਮ੍ਯਾਂ ਭਾਸ੍ਕਰੋऽਰ੍ਥਦਃ ॥ ੧,੧੧੬.

ਚੌਥੀ ਤਿਥੀ ਨੂੰ ਚਾਰ ਰੂਪਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਪੰਜਵੀਂ ਨੂੰ ਹਰੀ ਦੀ; ਛੇਵੀਂ ਨੂੰ ਕਾਰਤਿਕੇ ਤੇ ਸੂਰਜ; ਸਤਵੀਂ ਨੂੰ ਭਾਸਕਰ ਧਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਦੁਰ੍ਗਾष੍ਟਮ੍ਯਾਂ ਨਵਮ੍ਯਾਂ ਚ ਮਾਤਰੋऽਥ ਦਿਸ਼ੋऽਰ੍ਥਦਾਃ । ਦਸ਼ਮ੍ਯਾਂ ਚ ਯਮਸ਼੍ਚਨ੍ਦ੍ਰ ਏਕਾਦਸ਼੍ਯਾਮृषੀਨ੍ਯਜੇਤ੍ ॥ ੧,੧੧੬.

ਦੁਰਗਾ ਦੀ ਅਠਵੀਂ ਤੇ ਨੌਵੀਂ ਤਿਥੀ ਨੂੰ ਮਾਤਾਵਾਂ ਤੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਧਨ ਦਿੰਦੇ ਹਨ; ਦਸਵੀਂ ਨੂੰ ਯਮ ਤੇ ਚੰਦ; ਗਿਆਰਵੀਂ ਨੂੰ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਦ੍ਵਾਦਸ਼੍ਯਾਂ ਚ ਹਰਿਃ ਕਾਮਸ੍ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼੍ਯਾਂ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰਃ । ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼੍ਯਾਂ ਪਞ੍ਚਦਸ਼੍ਯਾਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਚ ਪਿਤਰੋऽਰ੍ਥਦਾਃ ॥ ੧,੧੧੬.

ਬਾਰਵੀਂ ਤਿਥੀ ਨੂੰ ਹਰੀ ਤੇ ਕਾਮ; ਤੇਰਵੀਂ ਨੂੰ ਮਹੇਸ਼; ਚੌਦਵੀਂ ਤੇ ਪੰਦਰਵੀਂ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੇ ਪਿਤਰ ਧਨ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।

ਅਮਾਵਾਸ੍ਯਾਂ ਪੂਜਨੀਯਾ ਵਾਰਾ ਵੈ ਭਾਸ੍ਕਰਾਦਯਃ । ਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਾਣਿ ਚ ਯੋਗਾਸ਼੍ਚ ਪੂਜਿਤਾਃ ਸਰ੍ਵਦਾਯਕਾਃ ॥ ੧,੧੧੬.

ਅਮਾਵੱਸ ਨੂੰ ਹਫ਼ਤੇ ਦੇ ਦਿਨ, ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ, ਪੂਜਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ; ਤਾਰੇ ਤੇ ਯੋਗ ਪੂਜ ਕੇ, ਸਭ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।

ਸ਼੍ਰੀਗਰੁਡਮਹਾਪੁਰਾਣਮ੍ ੧੧੭ ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ । ਮਾਰ੍ਗਸ਼ੀਰ੍षੇ ਸਿਤੇ ਪਕ੍ਸ਼ੇ ਵ੍ਯਾਸਾਂਨਙ੍ਗਤ੍ਰਯੋਦਸ਼ੀ । ਮਲ੍ਲਿਕਾਜਂ ਦਨ੍ਤਕਾष੍ਠਂ ਧੁਤੂਰੈਃ ਪੂਜਯੇਚ੍ਛਿਵਮ੍ ॥ ੧,੧੧੭.

ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮਾਰਗਸ਼ੀਰ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਚੰਨਣੇ ਪੱਖ ਵਿੱਚ, ਵਿਆਸ ਤੇ ਅਨੰਗ ਦੀ ਤੇਰਵੀਂ ਤਿਥੀ ਨੂੰ, ਜੈਸਮੀਨ ਦੀ ਲੱਕੜ ਨਾਲ ਦੰਦ ਸਾਫ ਕਰਕੇ ਤੇ ਧਤੂਰੇ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਅਨਙ੍ਗਾਯੇਤਿ ਨੈਵੇਦ੍ਯਂ ਮਧਪ੍ਰਾਸ਼੍ਯਾਥ ਪੌषਕੇ । ਯੋਗੇਸ਼੍ਵਰਂ ਪੂਜਯੇਚ੍ਚ ਬਿਲ੍ਵਪਤ੍ਰੈਃ ਕਦਮ੍ਬਜਮ੍ । ਦਨ੍ਤਕਾष੍ਠਂ ਚਨ੍ਦਨਾਦਿ ਨੈਵੇਦ੍ਯਂ ਕृਸਰਾਦਿਕਮ੍ ॥ ੧,੧੧੭.

ਅਨੰਗਾਯਾ ਨਾਮਕ ਭੋਜਨ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ, ਪੌਸ਼ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਦ ਚੱਖ ਕੇ, ਯੋਗੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਬੈਲ ਪੱਤਿਆਂ ਤੇ ਕਦੰਬ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਦੰਦ ਸਾਫ ਕਰਨ ਲਈ ਚੰਦਨ ਆਦਿ ਵਰਤੋ, ਤੇ ਭੋਜਨ ਵਿੱਚ ਚਾਵਲ ਆਦਿ ਚੜ੍ਹਾਓ।

ਮਾਘੇ ਨਟੇਸ਼੍ਵਰਾਯਾਰ੍ਚ੍ਯ ਕੁਨ੍ਦੈਰ੍ਮੌਕ੍ਤਿਕਮਾਲਯਾ । ਪ੍ਲਕ੍ਸ਼ੇਣ ਦਨ੍ਤਕਾष੍ਠਂ ਚ ਨੈਵੇਦ੍ਯਂ ਪੂਰਿਕਾ ਮੁਨੇ ॥ ੧,੧੧੭.

ਮਾਘ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਨਟੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੁੰਦ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਤੇ ਮੋਤੀ ਦੀ ਮਾਲਾ ਨਾਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਦੰਦ ਸਾਫ ਕਰਨ ਲਈ ਪਲੱਖਾ ਲੱਕੜ ਵਰਤੋ, ਤੇ ਭੋਜਨ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀਕਾ ਚੜ੍ਹਾਓ।

ਵੀਰੇਸ਼੍ਵਰਂ ਫਾਲ੍ਗੁਨੇ ਤੁ ਪੂਜਯੇਤ੍ਤੁ ਮਰੂਬਕੈਃ । ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਸ਼ਾਕਮਣ੍ਡਾਸ਼੍ਚ ਚੂਤਜਂ ਦਨ੍ਤਧਾਵਨਮ੍ ॥ ੧,੧੧੭.

ਫਾਲਗੁਨ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਵੀਰੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਮਰੂਬਕ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਭੋਜਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ੱਕਰ, ਸਾਗ ਤੇ ਮੰਡਾ ਚੜ੍ਹਾਓ, ਤੇ ਦੰਦ ਸਾਫ ਕਰਨ ਲਈ ਆਮ ਦੀ ਲੱਕੜ ਵਰਤੋ।

ਚੈਤ੍ਰੇ ਯਜੇਤ੍ਸੁ ਰੂਪਾਯ ਕਰ੍ਪੂਰਂ ਪ੍ਰਾਸ਼ਯੇਨ੍ਨਿਸ਼ਿ । ਦਨ੍ਤਧਾਵਨਾਟਜਂ ਨੈਵੇਦ੍ਯਂ ਸ਼ष੍ਕੁਲੀਂ ਦਦੇਤ੍ ॥ ੧,੧੧੭.

ਚੈਤ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਰਾਤ ਨੂੰ ਸੁਰੂਪਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਪੂਰ ਨਾਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਦੰਦ ਸਾਫ ਕਰਨ ਲਈ ਆਟਜਾ ਲੱਕੜ ਵਰਤੋ, ਤੇ ਭੋਜਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਸ਼ਕੁਲੀ ਚੜ੍ਹਾਓ।

ਪੂਜਾ ਦਮਨਕਃ ਸ਼ਮ੍ਭੋਰ੍ਵੇਸ਼ਾਖੇऽਸ਼ੋਕ੍ਰਪੁष੍ਪਕੈਃ । ਮਹਾਰੂਪਾਯ ਨੈਵੇਦ੍ਯਂ ਗੁਡਭਕ੍ਤਂ ਪੁਟ੍ਟਬਰਮ੍ ॥ ੧,੧੧੭.

ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਦਮਨਕ ਪੱਤਿਆਂ ਅਤੇ ਅਸ਼ੋਕ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਮਹਾਂ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਲਈ ਗੁੜ ਵਾਲਾ ਭਤ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਪੂੜਾ ਚੜ੍ਹਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਦਨ੍ਤਕਾष੍ਠਂ ਪ੍ਰਾਸ਼ਯੇਚ੍ਚ ਦਦੇਜ੍ਜਤੀਫਲਂ ਤਥਾ । ਪ੍ਰਦ੍ਯੁਮ੍ਨਂ ਪੂਜਯੇਜ੍ਜ੍ਯੇष੍ਠੇ ਚਮ੍ਪਕੈਰ੍ਬਿਲ੍ਵਜਂ ਦਸ਼ੇਤ੍ ॥ ੧,੧੧੭.

ਦੰਦ ਮੰਜਨ ਲਈ ਲੱਕੜ ਦੇ ਟੁਕੜੇ ਦੇਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜਤੀਫਲ ਵੀ ਚੜ੍ਹਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਜੈਠ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਯੁਮਨ ਦੀ ਪੂਜਾ ਚੰਪਾ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਬਿਲਵਜਾ ਨੂੰ ਦਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਚੜ੍ਹਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਤਕਾਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਲਵਗਾਰਾ ਤਥਾ षਢਿ ਉਮਾਮਦਤਿ ਸ਼ਾਸਨਃ? । ਅਗੁਰੁਂ ਦਨ੍ਤਕਾष੍ਠਂ ਚ ਤਮਪਾਮਾਰ੍ਗਕੈਰ੍ਯਜੇਤ੍ ॥ ੧,੧੧੭.

ਲਵੰਗ, ਇਲਾਈਚੀ ਅਤੇ ਛੇ ਮਸਾਲਿਆਂ ਵਾਲਾ ਮਿਸ਼ਰਣ ਉਮਾ ਦੇ ਪਿਆਰੇ ਲਈ ਚੜ੍ਹਾਉਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਅਗਰੂ, ਦੰਦ ਮੰਜਨ ਲਈ ਲੱਕੜ ਅਤੇ ਅਪਾਮਾਰਗ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰਾਵਣੇ ਕਰਵੀਰਂ ਚ ਸ਼ਮ੍ਭਵੇ ਸ਼ੂਲਪਾਣਯੇ । ਗਨ੍ਧਾਸ਼ਨੋ ਘृਤਾਦ੍ਯੈਸ਼੍ਚ ਕਰਵੀਰਜਸ਼ੋਧਨਮ੍ ॥ ੧,੧੧੭.

ਸਾਵਣ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਕਰਵੀਰ ਦੇ ਫੁੱਲ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੂੰ, ਜੋ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਧਾਰੀ ਹਨ, ਚੜ੍ਹਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਜੋ ਸੁਗੰਧ ਖਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਘੀ ਆਦਿ ਨਾਲ ਅਤੇ ਕਰਵੀਰ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਲਈ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਸਦ੍ਯੋਜਾਤਂ ਭਾਦ੍ਰਪਦੇ ਬਕੁਲੈਃ ਪੂਪਕੈਰ੍ਯਜੇਤ੍ । ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਾਸ਼ੋ ਮਦਨਕਮਾਸ਼੍ਵਿਨੇ ਚ ਸੁਰਾਧਿਪਮ੍ ॥ ੧,੧੧੭.

ਭਾਦੋਂ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਸਦਿਓਜਾਤ ਦੀ ਪੂਜਾ ਬਕੁਲ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਅਤੇ ਪੂੜਿਆਂ ਨਾਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਗੰਧਰਵਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਮਦਨਕ ਦੀ ਆਸ਼ਵਿਨ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਦੀ ਵੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਚਮ੍ਪਕੈਃ ਸ੍ਵਰ੍ਣਵਾ (ਧਾਰ੍) ਯਾਦੋ ਜਿਨ੍ਮੋਦਕਸਂਪ੍ਰਦਃ । ਖਾਦਿਰਂ ਦਨ੍ਤਕਾष੍ਠਂ ਚ ਕਾਰ੍ਤਿਕੇ ਰੁਦ੍ਰਮਰ੍ਚਯੇਤ੍ ॥ ੧,੧੧੭.

ਚੰਪਾ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ, ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਧਾਗਿਆਂ ਅਤੇ ਮੋਦਕ ਮਿੱਠਿਆਂ ਨਾਲ, ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਰੁਦ੍ਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਖਾਦਿਰ ਦੇ ਦੰਦ ਮੰਜਨ ਵਾਲੇ ਲੱਕੜ ਨਾਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਬਦਰ੍ਯਾ ਦਨ੍ਤਕਾष੍ਠਂ ਚ ਮਦਨੋ ਦਸ਼ਮਾਸ਼ਨਃ । ਕ੍ਸ਼ੀਰਸ਼ਾਕਪ੍ਰਦਃ ਪਦ੍ਮੈਰਬ੍ਦਨ੍ਤੇ ਸ਼ਿਵਮਰ੍ਚਯੇਤ੍ ॥ ੧,੧੧੭.

ਬਦਰੀ ਦੇ ਦੰਦ ਮੰਜਨ ਵਾਲੇ ਲੱਕੜ ਨਾਲ ਮਦਨ ਦਸਵੇਂ ਨੂੰ ਸਤਕਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਦੁੱਧ ਅਤੇ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਕਮਲ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਰਤਿਮੁਕ੍ਤਮਨਙ੍ਗਂ ਚ ਸ੍ਵਰ੍ਣਮਣ੍ਡਲਸਂਸ੍ਥਿਤਮ੍ । ਗਨ੍ਧਾਦ੍ਯੈਰ੍ਦਸ਼ਸਾਹਸ੍ਰਂ ਤਿਲਵ੍ਰੀਹ੍ਯਾਦਿ ਹੋਮਯੇਤ੍ ॥ ੧,੧੧੭.

ਰਤੀ, ਮੁਕਤਮਨੰਗ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਸੁਗੰਧੀ ਵਾਲੀਆਂ ਚੜ੍ਹਾਵਾਂ, ਤਿਲ, ਚੌਲ ਅਤੇ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਹਵਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਜਾਗਰਂ ਗੀਤਵਦਿਤ੍ਰਂ ਪ੍ਰਭਿਤऽਭ੍ਯਾਰ੍ਚ੍ਯ ਵੇਦਯੇਤ੍ । ਦ੍ਵਿਜਾਯ ਸ਼ਯ੍ਯਾਂ ਪਾਤ੍ਰਂ ਚ ਛਤ੍ਰਂ ਵਸ੍ਤ੍ਰਮੁਪਾਨਹੌ ॥ ੧,੧੧੭.

ਜਾਗਰਣ, ਗੀਤ ਅਤੇ ਵਾਜਾ ਨਾਲ ਰਾਤ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਸੇਵਾ ਵਜੋਂ ਖਟ, ਭਾਂਡਾ, ਛਤਰੀ, ਕਪੜਾ ਅਤੇ ਜੁੱਤੇ ਦੇਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।

ਗਾਂ ਦ੍ਵਿਜਂ ਭੋਜਯੇਦ੍ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਕृਤਕृਤ੍ਯੋ ਭਵੇਨ੍ਨਰਃ । ਏਤਦੁਦ੍ਯਾਪਨਂ ਸਰ੍ਵਂ ਵ੍ਰਤੇषੁ ਧ੍ਯੇਪਮੀਦृਸ਼ਮ੍ । ਫਲਞ੍ਚ ਸ਼੍ਰੀਸੁਤਾਰੋਗ੍ਯਸੌਭਾਗ੍ਯਸ੍ਵਰ੍ਗਤਂ ਭਵੇਤ੍ ॥ ੧,੧੧੭.

ਗਾਂ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਖਵਾਉਣ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਸਾਰੇ ਵਰਤ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੀਤ ਨਿਭਾਉਣ ਨਾਲ ਧਨ, ਪੁੱਤਰ, ਤੰਦਰੁਸਤੀ, ਸੁਭਾਗ ਅਤੇ ਸੁਵਰਗ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।

ਸ਼੍ਰੀਗਰੁਡਮਹਾਪੁਰਾਣਮ੍ ੧੧੮ ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ । ਵ੍ਰਤਂ ਕੈਵਲ੍ਯਸ਼ਮਨਮਖਣ੍ਡਦ੍ਵਾਦਸ਼ੀਂ ਵਦੇ । ਮਾਗਸ਼ੀਰ੍षੇ ਸਿਤੇ ਪਕ੍ਸ਼ੇ ਗਵ੍ਯਾਸ਼ੀ ਸਮੁਪੋषਿਤਃ ॥ ੧,੧੧੮.

ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮੈਂ ਕੈਵਲਯ ਸ਼ਮਨ ਨਾਮਕ, ਅਟੁੱਟ ਦਵਾਦਸ਼ੀ ਵਰਤ ਦੀ ਵਿਵਰਣ ਕਰਾਂਗਾ; ਮਾਰਗਸ਼ੀਰਸ਼ ਦੇ ਚੜ੍ਹਦੇ ਪੱਖ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਉਪਵਾਸ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਸਿਰਫ ਗਾਂ ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਖਾਏ।

ਦ੍ਵਾਦਸ਼੍ਯਾਂ ਪੂਜਯੇ ਦ੍ਵਿष੍ਣੁਂ ਦਦ੍ਯਾਨ੍ਮਾਸਚਤੁष੍ਟਯਮ੍ । ਪਞ੍ਚਵ੍ਰੀਹਿਯੁਤਂ ਪਾਤ੍ਰਂ ਵਿਪ੍ਰਾਯੇਦਮੁਦਾਹਰੇਤ੍ ॥ ੧,੧੧੮.

ਦਵਾਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਚਾਰ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਖੁਰਾਕ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਪੰਜ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚੌਲਾਂ ਵਾਲਾ ਭਾਂਡਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਕਹਿ ਕੇ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਸਪ੍ਤਜਨ੍ਮਨਿ ਹੇ ਵਿष੍ਣੋ ਯਨ੍ਮਯਾ ਹਿ ਵ੍ਰਤਂ ਕृਤਮ੍ । ਭਗਵਂਸ੍ਤ੍ਵਤ੍ਪ੍ਰਸਾਦੇਨ ਤਦਖਣ੍ਡਮਿਹਾਸ੍ਤੁ ਮੇ ॥ ੧,੧੧੮.

ਹੇ ਵਿਸ਼ਨੁ! ਸੱਤ ਜਨਮਾਂ ਵਿੱਚ ਜੋ ਵੀ ਵਰਤ ਮੈਂ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਤੁਹਾਡੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਉਹ ਮੇਰੇ ਲਈ ਇੱਥੇ ਅਟੁੱਟ ਰਹੇ।

ਯਥਾਖਣ੍ਡਂ ਜਗਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਤ੍ਵਮੇਵ ਪੁਰੁषੋਤ੍ਤਮ । ਤਥਾਖਿਲਾਨ੍ਯਖਣ੍ਡਾਨਿ ਵ੍ਰਿਤਾਨਿ ਮਮ ਸਨ੍ਤਿ ਵੈ ॥ ੧,੧੧੮.

ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ, ਹੇ ਪੁਰਸ਼ੋਤਮ, ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਦਾ ਅਟੁੱਟ ਸਰੂਪ ਹੋ, ਤਿਵੇਂ ਮੇਰੇ ਸਾਰੇ ਵਰਤ ਵੀ ਅਟੁੱਟ ਰਹਿਣ।