ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਵਿਪਰੀਤਰਤਿਃ ਕਾਮਃ ਸ੍ਵਾਯਤੇषੁ ਨ ਵਿਦ੍ਯਤੇ । ਯਥੋਪਾਯੋ ਵਧੋ ਦਣ੍ਡਸ੍ਤਥੈਵ ਹ੍ਯਨੁ ਵਰ੍ਤਤੇ ॥ ੧,੧੧੪.

ਆਪਣੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਉਲਟ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਾਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਜਿਹੋ ਜਿਹਾ ਉਪਾਅ, ਓਹੋ ਜਿਹਾ ਸਜ਼ਾ ਜਾਂ ਦੰਡ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।

ਅਪਿ ਕਲ੍ਪਾਨਿਲਸ੍ਯੈਵ ਤੁਰਗਸ੍ਯ ਮਹੋਦਧੇਃ । ਸ਼ਕ੍ਯਤੇ ਪ੍ਰਸਰੋ ਬੋਦ੍ਧੁਂ ਨ ਹ੍ਯਰਕ੍ਤਸ੍ਯੇ ਚਤਸਃ ॥ ੧,੧੧੪.

ਕਲਪ ਦੇ ਹਵਾ, ਘੋੜਾ ਜਾਂ ਵੱਡਾ ਸਮੁੰਦਰ ਦਾ ਰਸਤਾ ਜਾਣਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਜਿਸ ਔਰਤ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਪਿਆਰ ਨਹੀਂ, ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਸਮਝਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ।

ਕ੍ਸ਼ਣੋ ਨਾਸ੍ਤਿ ਰਹੋ ਨਾਸ੍ਤਿ ਨ ਸ੍ਤਿ ਪ੍ਰਾਰ੍ਥਯਿਤਾ ਜਨਃ । ਤੇਨ ਸ਼ੌਨਕ ਨਾਰੀਣਾਂ ਸਤੀਤ੍ਵਮੁਪਜਾਯਤੇ ॥ ੧,੧੧੪.

ਕੋਈ ਪਲ ਨਹੀਂ, ਕੋਈ ਇਕੱਲਾਪਣ ਨਹੀਂ, ਕੋਈ ਮੰਗਣ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਸ਼ੌਨਕ, ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਪਤੀਵ੍ਰਤਾ ਭਾਵ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਏਕ ਵੈ ਸੇਵਤੇ ਨਿਤ੍ਯਮਨ੍ਯਸ਼੍ਚੇਤਪਿ ਰੋਚਤੇ । ਪੁਰੁषਾਣਾਮਲਾਭੇਨ ਨਾਰੀ ਚੈਵ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ॥ ੧,੧੧੪.

ਜੋ ਨਾਰੀ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਸੱਚੀ ਭਗਤ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਸਦਾ ਉਸ ਦੀ ਹੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਹੋਰ ਕੋਈ ਪਸੰਦ ਆਵੇ। ਪਰ ਪੁਰਖਾਂ ਲਈ, ਹੋਰ ਨਾਰੀਆਂ ਨਾ ਮਿਲਣੀ ਕੋਈ ਅਉਗੁਣ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ।

ਜਨਨੀ ਯਾਨਿ ਕੁਰੁਤੇ ਰਹਸ੍ਯਂ ਮਦਨਾਤੁਰਾ । ਸੁਤੈਸ੍ਤਾਨਿ ਨ ਚਿਨ੍ਤ੍ਯਾਨਿ ਸ਼ੀਲਵਿਪ੍ਰਤਿਪਤ੍ਤਿਭਿਃ ॥ ੧,੧੧੪.

ਮਾਂ ਜਦੋਂ ਇੱਛਾ ਦੇ ਵਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਗੁਪਤ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਗੱਲਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਚੰਗੇ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲੇ, ਕਦੇ ਵੀ ਚਿੰਤਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ।

ਪਰਾਧੀਨਾ ਨਿਦ੍ਰਾ ਪਰਦृਦਯਕृਤ੍ਯਾਨੁਸਰਣਂ ਸਦਾ ਹੇਲਾ ਹਾਸ੍ਯਂ ਨਿਯਤਮਪਿ ਸ਼ੋਕੇਨ ਰਹਿਤਮ੍ । ਪਣੇ ਨ੍ਯਸ੍ਤਃ ਕਾਯੋ ਵਿਟਜਨਖੁਰੈਰ੍ਦਾਰਿਤਗਲੋ ਬਹੂਤ੍ਕਣ੍ਠਵृਤਿਰ੍ਜਗਤਿ ਗਣਿਕ੍ਰਾਯਾ ਬਹੁਮਤਃ ॥ ੧,੧੧੪.

ਜੋ ਨੀਂਦ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਮਰਜੀ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੋਵੇ, ਸਦਾ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚੱਲੇ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਹਾਸਾ-ਮਜ਼ਾਕ ਕਰੇ, ਜਾਂ ਦੁਖ ਵੀ ਝੂਠਾ ਹੋਵੇ; ਜਿਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਪੈਸੇ ਲਈ ਰੱਖਿਆ ਹੋਵੇ, ਗਲ libertine ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਨਖਾਂ ਨਾਲ ਫਟਿਆ ਹੋਵੇ, ਗਲ ਵਿੱਚ ਕਈ ਗਹਣੇ ਹੋਣ — ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਵੈਸ਼ਿਆ ਦੀ ਕੀਮਤ ਵਜੋਂ ਵਧੀਆ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਅਗ੍ਨਿਰਾਪਃ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯੋ ਮੂਰ੍ਖਾਃ ਸਰ੍ਪਾ ਰਾਜਕੁਲਾਨਿ ਚ । ਨਿਤ੍ਯਂ ਪਰੋਪਸੇਵ੍ਯਾਨਿ ਸਦ੍ਯਃ ਪ੍ਰਾਣਹਰਾਣਿ षਟ੍ ॥ ੧,੧੧੪.

ਅੱਗ, ਪਾਣੀ, ਨਾਰੀ, ਮੂਰਖ, ਸੱਪ ਤੇ ਰਾਜ ਘਰ — ਇਹ ਛੇ ਸਦਾ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਵਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਜਾਨ ਵੀ ਲੈ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਕਿਂ ਚਿਤ੍ਰਂ ਯਦਿ ਵੇਦ (ਸ਼ਬ੍ਦ) ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਕੁਸ਼ਲੋ ਵਿਪ੍ਰੋ ਭਵੇਤ੍ਪਣ੍ਡਿਤਃ ਕਿਂ ਚਿਤ੍ਰਂ ਯਦਿ ਦਣ੍ਡਨੀਤਿਕੁਸ਼ਲੋ ਰਾਜਾ ਭਵੇਦ੍ਧਾਰ੍ਮਿਕਃ । ਕਿਂ ਚਿਤ੍ਰਂ ਯਦਿ ਰੂਪਯੌਵਨਵਤੀ ਸਾਧ੍ਵੀ ਭਵੇਤ੍ਕਾਮਿਨੀ ਤਚ੍ਚਿਤ੍ਰਂ ਯਦਿ ਨਿਰ੍ਧਨੋऽਪਿ ਪੁਰੁषਃ ਪਾਪਂ ਨ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਕ੍ਰਚਿਤ੍ ॥ ੧,੧੧੪.

ਜੇ ਕੋਈ ਵਿਦਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵੇਦ-ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਇਹ ਅਜੀਬ ਨਹੀਂ। ਜੇ ਰਾਜਾ ਸਜ਼ਾ-ਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਮਾਹਰ ਹੋ ਕੇ ਧਰਮੀ ਹੋਵੇ, ਇਹ ਵੀ ਅਜੀਬ ਨਹੀਂ। ਜੇ ਸੋਹਣੀ ਤੇ ਜਵਾਨ ਨਾਰੀ ਚੰਗੀ ਤੇ ਇੱਛਾਵਾਨ ਹੋਵੇ, ਇਹ ਵੀ ਅਜੀਬ ਨਹੀਂ। ਪਰ ਜੇ ਗਰੀਬ ਪੁਰਖ ਕਦੇ ਵੀ ਪਾਪ ਨਾ ਕਰੇ, ਇਹ ਵਾਸਤਵ ਵਿੱਚ ਅਜੀਬ ਹੈ।

ਨਾਤ੍ਮਚ੍ਛਿਦ੍ਰਂ ਪਰੇ ਦਦ੍ਯਾਦ੍ਵਿਦ੍ਯਾਚ੍ਛਿਦ੍ਰਂ ਪਰਸ੍ਯ ਚ । ਗੂਹੇਤ੍ਕੂਰ੍ਮ ਇਵਾਙ੍ਗਾਨਿ ਪਰਭਾਵਞ੍ਚ ਲਕ੍ਸ਼ਯੇਤ੍ ॥ ੧,੧੧੪.

ਆਪਣੀ ਖਾਮੀਆਂ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦੱਸਣੀਆਂ, ਨਾ ਹੀ ਕਿਸੇ ਦੀ ਵਿਦਿਆ ਦੀ ਖਾਮੀ ਦੱਸਣੀ। ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਕਛੂਆ ਵਾਂਗ ਲੁਕਾ ਕੇ ਰੱਖੋ ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਵੇਖੋ।

ਪਾਤਾਲਤਲਵਾ ਸਿਨ੍ਯ ਉਚ੍ਚਪ੍ਰਾਕਾਰਸਂਸ੍ਥਿਤਾਃ । ਯਦਿ ਨੋ ਚਿਕੁਰੋਦ੍ਭੇਦਾਲ੍ਲਭ੍ਯਨ੍ਤੇ ਕੈਃ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯੋ ਨ ਹਿ ॥ ੧,੧੧੪.

ਜੇ ਨਾਰੀਆਂ ਪਾਤਾਲ ਦੇ ਤਲ ਤੇ ਜਾਂ ਉੱਚੀ ਕੰਧਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਹੋਣ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਾਲ ਨਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀਆਂ, ਤਾਂ ਕਿਹੜਾ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਾ ਸਕਦਾ?

ਸਮਧਰ੍ਮਾ ਹਿ ਮਰ੍ਮਜ੍ਞਸ੍ਤੀਕ੍ਸ਼੍ਣਃ ਸ੍ਵਜਨਕਣ੍ਟਕਃ । ਨ ਤਥਾ ਬਾਧਤੇ ਸ਼ਤ੍ਰੁਃ ਕृਤਵੈਰੋ ਬਹਿਃ ਸ੍ਥਿਤਃ ॥ ੧,੧੧੪.

ਜੋ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਕਾਂਟਾ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਤੇਜ਼ ਤੇ ਰਾਜ਼ ਜਾਣਦਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਵਧੇਰੇ ਦੁਖ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਬਾਹਰਲਾ ਵੈਰੀ ਤਾਂ ਇੰਨਾ ਨਹੀਂ ਪੀੜਦਾ।

ਸ ਪਣ੍ਡਿਤੋ ਯੋ ਹ੍ਯਨੁਞ੍ਜਯੇਦ੍ਵੈ ਮਿष੍ਟੇਨ ਬਾਲਂ ਵਿਨਿਯੇਨ ਸ਼ਿष੍ਟਮ੍ । ਅਰ੍ਥੇਨ ਨਾਰੀਂ ਤਪਸਾ ਹਿ ਦੇਵਾਨ੍ਸਰ੍ਵਾਂਸ਼੍ਚ ਲੋਕਾਂਸ਼੍ਚ ਸੁਸਂਗ੍ਰਹੇਣ ॥ ੧,੧੧੪.

ਉਹੀ ਵਿਦਵਾਨ ਹੈ ਜੋ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਮਿੱਠਾ ਦੇ ਕੇ, ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੂੰ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਨਾਲ, ਨਾਰੀ ਨੂੰ ਧਨ ਨਾਲ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਤਪ ਨਾਲ, ਤੇ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਚਾਲ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰੇ।

ਛਲੇਨ ਮਿਤ੍ਰਂ ਕਲੁषੇਣ ਧਰ੍ਮਂ ਪਰੋਪਤਾਪੇਨ ਸਮृਦ੍ਧਿਭਾਵਨਮ੍ । ਸੁਖੇਨ ਵਿਦ੍ਯਾਂ ਪੁਰੁषੇਣ ਨਾਰੀਂ ਵਾਞ੍ਛਨ੍ਤਿ ਵੈ ਯੇ ਨ ਚ ਪਣ੍ਡਿਤਾਸ੍ਤੇ ॥ ੧,੧੧੪.

ਜੋ ਮਿੱਤਰ ਨੂੰ ਧੋਖੇ ਨਾਲ, ਧਰਮ ਨੂੰ ਮਲ ਨਾਲ, ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਦੇ ਕੇ ਵਧਾਈ, ਵਿਦਿਆ ਨੂੰ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ, ਜਾਂ ਨਾਰੀ ਨੂੰ ਜਬਰ ਨਾਲ ਪਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵਿਦਵਾਨ ਨਹੀਂ ਹਨ।

ਫਲਾਰ੍ਥੋ ਫਲਿਨਂ ਵृਕ੍ਸ਼ਂ ਯਸ਼੍ਛਿਨ੍ਦ੍ਯਾਦ੍ਦੁਰ੍ਮਤਿਰ੍ਨਰਃ । ਨਿष੍ਫਲਂ ਤਸ੍ਯ ਵੈ ਕਾਰ੍ਯਾਂ ਮਹਾਦੋषਮਵਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍ ॥ ੧,੧੧੪.

ਜੇ ਕੋਈ ਮੂਰਖ ਫਲ ਵਾਲਾ ਰੁੱਖ ਫਲ ਲਈ ਕੱਟ ਦੇਵੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਫਲ ਨਹੀਂ ਮਿਲੇਗਾ, ਸਗੋਂ ਵੱਡਾ ਅਉਗੁਣ ਲੱਗੇਗਾ।

ਸਧਨੋ ਹਿ ਤਪਸ੍ਵੀ ਚ ਦੂਰਤੋ ਵੈ ਕृਤਸ਼੍ਰਮਃ । ਮਦ੍ਯਪ ਸ੍ਤ੍ਰੀ ਸਤੀਤ੍ਯੇਵਂ ਵਿਪ੍ਰ ਨ ਸ਼੍ਰਦ੍ਦਧਾਮ੍ਯਹਮ੍ ॥ ੧,੧੧੪.

ਧਨਵਾਨ ਤਪਸਵੀ, ਦੂਰ ਦੇ ਸਥਾਨ ਤੇ ਮਿਹਨਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਸ਼ਰਾਬੀ, ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਨਾਰੀ — ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਮੈਂ ਇਹਨਾਂ 'ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।

ਨ ਵਿਸ਼੍ਵਸੇਦਵਿਸ਼੍ਵਸ੍ਤੇ ਮਿਤ੍ਰਸ੍ਯਾਪਿ ਨ ਵਿਸ਼੍ਵਸੇਤ੍ । ਕਦਾਚਿਤ੍ਕੁਪਿਤਂ ਮਿਤ੍ਰਂ ਸਰ੍ਵਂ ਗੁਹ੍ਯਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਯੇਤ੍ ॥ ੧,੧੧੪.

ਅਵਿਸ਼ਵਾਸਯੋਗ 'ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾ ਕਰੋ, ਮਿੱਤਰ 'ਤੇ ਵੀ ਨਹੀਂ। ਕਦੇ ਮਿੱਤਰ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਸਾਰੇ ਗੁਪਤ ਭੇਦ ਖੋਲ੍ਹ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਸਰ੍ਵਭੂਤੇषੁ ਵਿਸ਼੍ਵਾਸਃ ਸਰ੍ਵਭੂਤੇषੁ ਸਾਤ੍ਤ੍ਵਿਕਃ । ਸ੍ਵਬਾਵਮਾਤ੍ਮਨਾ ਗੂਹੇਦੇਤਤ੍ਸਾਧੋਰ੍ਹਿ ਲਕ੍ਸ਼ਣਮ੍ ॥ ੧,੧੧੪.

ਸਭ ਜੀਵਾਂ 'ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਤੇ ਚੰਗਾ ਸੁਭਾਵ ਰੱਖੋ, ਪਰ ਆਪਣਾ ਸੁਭਾਵ ਲੁਕਾ ਕੇ ਰੱਖੋ। ਇਹ ਚੰਗੇ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਹੈ।

ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਕਸ੍ਮਿਨ੍ਕृਤੇ ਕਾਰ੍ਯੇ ਕਰ੍ਤਾਰਮਨੁਵਰ੍ਤਤੇ । ਸਰ੍ਵਥਾ ਵਰ੍ਤਮਾਨੋऽਪਿ ਧੈਰ੍ਯਬੁਦ੍ਧਿਨ੍ਤੁ ਕਾਰਯੇਤ੍ ॥ ੧,੧੧੪.

ਜਿਸ ਕੰਮ ਨੂੰ ਕਰਨਾ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਦੇ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੀ ਪਿੱਛੇ ਚੱਲੋ। ਪਰ ਹਰ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਹੌਸਲੇ ਤੇ ਸਮਝ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰੋ।

ਵृਦ੍ਧਾਃ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯੋ ਨਵਂ ਮਦ੍ਯਂ ਸ਼ੁष੍ਕਂ ਮਾਂਸਂ ਤ੍ਰਿਮੂਲਕਮ੍ । ਰਾਤ੍ਰੌ ਦਧਿ ਦਿਵਾ ਸ੍ਵਪ੍ਨਂ ਵਿਦ੍ਵਾਨ੍षਟ੍ਪਰਿਵਰ੍ਜਯੇਤ੍ ॥ ੧,੧੧੪.

ਵਿਦਵਾਨ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵੱਡੀਆਂ ਔਰਤਾਂ, ਨਵੀਂ ਸ਼ਰਾਬ, ਸੁੱਕਾ ਮਾਸ, ਤਿੰਨ ਤਰਾਂ ਦੀਆਂ ਜੜਾਂ, ਰਾਤ ਨੂੰ ਦਹੀਂ, ਤੇ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਨੀਂਦ — ਇਹ ਛੇ ਛੱਡ ਦੇਵੇ।

ਵਿषਂ ਗੋष੍ਠੀ ਦਰਿਦ੍ਰਸ੍ਯ ਵृਦ੍ਧਸ੍ਯ ਤਰੁਣੀ ਵਿषਮ੍ । ਵਿषਂ ਕੁਸ਼ਿਕ੍ਸ਼ਿਤਾ ਵਿਦ੍ਯਾ ਅਜੀਰ੍ਣੇ ਭੋਜਨਂ ਵਿषਮ੍ ॥ ੧,੧੧੪.

ਗਰੀਬ ਦੀ ਸਭਾ, ਬੁਜ਼ੁਰਗ ਲਈ ਜਵਾਨ ਨਾਰੀ, ਘਾਸ ਤੋਂ ਸਿੱਖੀ ਵਿਦਿਆ, ਤੇ ਅਜੀਰਨ ਵਿੱਚ ਖਾਣਾ — ਇਹ ਸਭ ਜ਼ਹਿਰ ਹਨ।

ਪ੍ਰਿਯਂ ਗਾਨਮਕੁਣ੍ਠਸ੍ਯ ਨੀਚਸ੍ਯੋਚ੍ਚਾਸਨਂ ਪ੍ਰਿਯਮ੍ । ਪ੍ਰਿਯਂ ਦਾਨਂ ਦਰਿਦ੍ਰਸ੍ਯ ਭੂਨਸ਼੍ਚਤਰੁਣੀ ਪ੍ਰਿਯਾ ॥ ੧,੧੧੪.

ਜਿਸ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਠੀਕ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਗੀਤ ਪਿਆਰਾ। ਨੀਚ ਨੂੰ ਉੱਚਾ ਆਸਨ ਪਿਆਰਾ। ਗਰੀਬ ਨੂੰ ਦਾਨ ਪਿਆਰਾ। ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਜਵਾਨ ਨਾਰੀ ਪਿਆਰੀ।

ਅਤ੍ਯਮ੍ਬੁਪਾਨਂ ਕਠਿਨਾਸ਼ਨਞ੍ਚ ਧਾਤੁਕ੍ਸ਼ਯੋਵੇਗਵਿਧਾਰਣਞ੍ਚ । ਦਿਵਾਸ਼ਯੋ ਜਾਗਰਣਞ੍ਚ ਰਾਤ੍ਰੌ षਡ੍ਭਿਰ੍ਨਰਾਣਾਂ ਨਿਵਸਨ੍ਤਿ ਰੋਗਾਃ ॥ ੧,੧੧੪.

ਬਹੁਤ ਪਾਣੀ ਪੀਣਾ, ਸਖ਼ਤ ਖਾਣਾ ਖਾਣਾ, ਸਰੀਰ ਦੇ ਤੱਤ ਘਟਾ ਲੈਣਾ, ਕੁਦਰਤੀ ਲੋੜਾਂ ਰੋਕਣਾ, ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਸੌਣਾ ਤੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਜਾਗਣਾ—ਇਹ ਛੇ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਵੱਸਦੀਆਂ ਹਨ।

ਬਾਲਾਤਪਸ਼੍ਚਾਪ੍ਯਤਿਮੈਥੁਨਞ੍ਚ ਸ਼੍ਮਸ਼ਾਨਧੂਮਃ ਕਰਤਾਪਨਞ੍ਚ । ਰਜਸ੍ਵਲਾਵਤ੍ਕ੍ਰਨਿਰੀਕ੍ਸ਼ਣਞ੍ਚ ਸੁਦੀਰ੍ਘਮਾਯੁਰ੍ਨਨੁ ਕਰ੍षਯੇਚ੍ਚ ॥ ੧,੧੧੪.

ਦੁਪਹਿਰ ਦੀ ਧੁੱਪ, ਹੱਦ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਲਾਸ, ਸਮਾਧੀ ਵਾਲਾ ਧੂੰਆ, ਹੱਥ ਅੱਗ ਤੇ ਤਾਪਣਾ, ਰਜਸਵਾਲਾ ਨੂੰ ਤੱਕਣਾ—ਇਹ ਸਭ ਮਿਲ ਕੇ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਨੂੰ ਘਟਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।

ਸ਼ੁष੍ਕਂ ਮਾਂਸਂ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯੋ ਵृਦ੍ਧਾ ਬਾਲਾਰ੍ਕਸ੍ਤਰੁਣਂ ਦਧਿ । ਪ੍ਰਭਾਤੇ ਮੈਥੁਨਂ ਨਿਦ੍ਰਾ ਸਦ੍ਯਃ ਪ੍ਰਾਣਹਰਾਣਿ षਟ੍ ॥ ੧,੧੧੪.

ਸੁੱਕਾ ਮਾਸ, ਵਧੀਕ ਉਮਰ ਦੀ ਔਰਤ, ਸਵੇਰੇ ਦੀ ਧੁੱਪ, ਤਾਜਾ ਦਹੀਂ, ਸਵੇਰੇ ਵਿਲਾਸ ਅਤੇ ਨੀਂਦ—ਇਹ ਛੇ ਚੀਜ਼ਾਂ ਜਲਦੀ ਜਾਨ ਲੈ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ।

ਸਦ੍ਯਃ ਪਕ੍ਰਘृਤਂ ਦ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ਾ ਬਾਲਾ ਸ੍ਤ੍ਰੀ ਕ੍ਸ਼ੀਰਭੋਜਨਮ੍ । ਉष੍ਣੋਦਕਂ ਤਰੁਚ੍ਛਾਯਾ ਸਦ੍ਯਃ ਪ੍ਰਾਣਹਰਾਣਿ षਟ੍ ॥ ੧,੧੧੪.

ਤਾਜਾ ਘਿਉ, ਅੰਗੂਰ, ਨੌਜਵਾਨ ਔਰਤ, ਦੁੱਧ ਵਾਲਾ ਖਾਣਾ, ਗਰਮ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਰੁੱਖ ਦੀ ਛਾਂ—ਇਹ ਛੇ ਵੀ ਜਲਦੀ ਜਾਨ ਲੈ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ।

ਕੂਪਾਦਕਂ ਵਟਚ੍ਛਾਯਾ ਨਾਰੀਣਾਞ੍ਚ ਪਯੋਧਰਃ । ਸ਼ੀਤਕਾਲੇ ਭਵੇਦੁष੍ਣਮੁष੍ਣਕਾਲੇ ਚ ਸ਼ੀਤਲਮ੍ ॥ ੧,੧੧੪.

ਕੂਏ ਦਾ ਪਾਣੀ, ਵਟ ਦੇ ਰੁੱਖ ਦੀ ਛਾਂ ਤੇ ਔਰਤ ਦਾ ਛਾਤੀ—ਇਹ ਠੰਡੀ ਰੁੱਤ ਵਿੱਚ ਗਰਮ ਤੇ ਗਰਮੀ ਵਿੱਚ ਠੰਡੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਤ੍ਰਯੋ ਬਲਕਰਾਃ ਸਦ੍ਯੋ ਬਾਲਾਭ੍ਯਙ੍ਗਸੁਭੋਜਨਮ੍ । ਤ੍ਰਯੋ ਬਲਹਰਾਃ ਸਦ੍ਯੋ ਹ੍ਯਧ੍ਵਾ ਵੇ ਮੈਥੁਨਂ ਜ੍ਵਰਃ ॥ ੧,੧੧੪.

ਤਿੰਨ ਚੀਜ਼ਾਂ ਤੁਰੰਤ ਤਾਕਤ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ: ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਤੇਲ ਲਗਾਉਣਾ, ਚੰਗਾ ਖਾਣਾ ਤੇ ਆਰਾਮ। ਤਿੰਨ ਚੀਜ਼ਾਂ ਤੁਰੰਤ ਤਾਕਤ ਘਟਾ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ: ਯਾਤਰਾ, ਵਿਲਾਸ ਤੇ ਬੁਖਾਰ।

ਸ਼ੁष੍ਕਂ ਮਾਂਸਂ ਪਯੋ ਨਿਤ੍ਯਂ ਭਾਰ੍ਯਾਮਿਤ੍ਰੈਃ ਸਹੈਵ ਤੁ । ਨ ਭਾਕ੍ਤਵ੍ਯਂ ਨृਪੈਃ ਸਾਰ੍ਧਂ ਵਿਯੋਗਂ ਕੁਰੁਤੇ ਕ੍ਸ਼ਣਾਤ੍ ॥ ੧,੧੧੪.

ਸੁੱਕਾ ਮਾਸ, ਦੁੱਧ ਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪਤਨੀ ਜਾਂ ਦੁਸ਼ਮਣ ਨਾਲ ਰਹਿਣਾ—ਇਹ ਰਾਜਿਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਨਹੀਂ ਵਰਤਣਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਇਹ ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਵਿਛੋੜਾ ਲਿਆਉਂਦੇ ਹਨ।

ਕੁਚੇਲਿਨ ਦਨ੍ਤਮਲੋਪਧਾਰਿਣਂ ਬਹ੍ਵਾਸ਼ਿਨਂ ਨਿष੍ਠੁਰਵਾਕ੍ਯਭਾषਿਣਮ੍ । ਸੂਰ੍ਯੋਦਯੇ ਹ੍ਯਸ੍ਤਮਯੇऽਪਿ ਸ਼ਾਯਿਨਂ ਵਿਮੁਞ੍ਚਤਿ ਸ਼੍ਰੀਰਪਿ ਚਕ੍ਰਪਾਣਿਨਮ੍ ॥ ੧,੧੧੪.

ਗੰਦੇ ਕੱਪੜੇ ਪਾਉਣ ਵਾਲਾ, ਦੰਦਾਂ ਦੀ ਸਫਾਈ ਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਵੱਧ ਖਾਣ ਵਾਲਾ, ਕਰੜਾ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ, ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਦੇ ਜਾਂ ਡੁੱਬਦੇ ਸਮੇਂ ਸੌਣ ਵਾਲਾ—even ਲਕਸ਼ਮੀ ਵੀ, ਚੱਕਰਧਾਰੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।