ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਯਦਿ ਵਿਭਵਵਿਹੀਨਃ ਪ੍ਰਚ੍ਯੁਤੋ ਵਾਸ਼ੁ ਦੈਵਾਨ੍ਨ ਤੁ ਖਲਜਨਸੇਵਾਂ ਕਾਙ੍ਕ੍ਸ਼ਯੇਨ੍ਨੈਵ ਨੀਚਾਮ੍ । ਨ ਤृਣਮਦਨਕਾਰ੍ਯੇ ਸੁਕ੍ਸ਼ੁਧਾਰ੍ਤੋऽਤ੍ਤਿ ਸਿਂਹਃ ਪਿਬਤਿ ਰੁਧਿਰਮੁष੍ਣਂ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਃ ਕੁਞ੍ਚਰਾਣਾਮ੍ ॥ ੧,੧੧੦.

ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਕੋਲ ਧਨ ਨਾ ਰਹੇ ਜਾਂ ਕਿਸਮਤ ਨਾਲ ਥੱਲੇ ਵੀ ਪੈ ਜਾਵੇ, ਉਹਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਮਾੜਿਆਂ ਦੀ ਨੌਕਰੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ; ਜਿਵੇਂ ਭੁੱਖਾ ਸ਼ੇਰ ਘਾਹ ਨਹੀਂ ਖਾਂਦਾ, ਉਹ ਤਾਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹਾਥੀਆਂ ਦਾ ਗਰਮ ਖੂਨ ਹੀ ਪੀਂਦਾ ਹੈ।

ਸਕृਦ੍ਦੁष੍ਟਞ੍ਚ ਯੋ ਮਿਤ੍ਰਂ ਪੁਨਃ ਸਨ੍ਧਾਤੁਮਿਚ੍ਛਤਿ । ਸ ਮृਤ੍ਯੁਮੇਵ ਗृਹ੍ਣੀਯਾਦ੍ਗਰ੍ਭਮਸ਼੍ਵਤਰੀ ਯਥਾ ॥ ੧,੧੧੦.

ਜੋ ਕੋਈ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਧੋਖਾ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਮਿੱਤਰ ਨਾਲ ਮੁੜ ਮਿਲਾਪ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੌਤ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਖਚਰ ਦੇ ਪੈਟ ਵਿਚਲਾ ਬੱਚਾ ਲੈ ਲੈਣਾ।

ਸ਼ਤ੍ਰੋਰਪਤ੍ਯਾਨਿ ਪ੍ਰਿਯਂਵਦਾਨਿ ਨੋਪੇਕ੍ਸ਼ਿਤਵ੍ਯਾਨਿ ਬੁਧੈਰ੍ਮਨੁष੍ਯੈਃ । ਤਾਨ੍ਯੇਵ ਕਾਲੇषੁ ਵਿਪਤ੍ਕਰਾਣਿ ਵਿषਸ੍ਯ ਪਾਤ੍ਰਾਣ੍ਯਪਿ ਦਾਰੁਣਾਨਿ ॥ ੧,੧੧੦.

ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀਆਂ ਮਿੱਠੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਦਾਰ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਕਦੇ ਵੀ ਅਣਡਿੱਠਾ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ; ਉਹ ਸਮੇਂ ਆਉਣ 'ਤੇ ਮੁਸੀਬਤ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਜ਼ਹਿਰ ਵਾਲੇ ਭਾਂਡੇ ਸੱਚਮੁੱਚ ਡਰਾਉਣੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਉਪਕਾਰਗृਹੀਤੇਨ ਸ਼ਤ੍ਰੁਣਾ ਸ਼ਤ੍ਰੁਮੁਦ੍ਧਰੇਤ੍ । ਪਾਦਲਗ੍ਨਂ ਕਰਸ੍ਥੇਨ ਕਣ੍ਟਕੇਨੈਵ ਕਣ੍ਟਕਮ੍ ॥ ੧,੧੧੦.

ਜਿਸ ਦੁਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਭਲਾਈ ਨਾਲ ਵਸ਼ ਕਰ ਲਿਆ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਦੂਜੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਹਰਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਪੈਰ ਵਿਚ ਲੱਗੀ ਕਾਂਟੇ ਨੂੰ ਹੱਥ ਵਿਚ ਲਏ ਹੋਏ ਦੂਜੇ ਕਾਂਟੇ ਨਾਲ ਕੱਢਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਅਪਕਾਰਪਰਾਨ੍ਨਿਤ੍ਯਂ ਚਿਨ੍ਤ ਯੇਨ੍ਨ ਕਦਾਚਨ । ਸ੍ਵਯਮੇਵ ਪਤਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਕੂਲਜਾਤਾ ਇਵ ਦ੍ਰੁਮਾਃ ॥ ੧,੧੧੦.

ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੋਰਨਾਂ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਕਰਨ ਦੀ ਸੋਚਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਹੀ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਗੇ ਦਰੱਖਤ ਆਪਣੇ ਆਪ ਢਹਿ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਅਨਰ੍ਥਾ ਹ੍ਯਰ੍ਥਰੂषਾਸ਼੍ਚ ਅਰ੍ਥਾਸ਼੍ਚਾਨਰ੍ਥਰੂਪਿਣਃ । ਭਵਨ੍ਤਿ ਤੇ ਵਿਨਾਸ਼ਾਯ ਦੈਵਾਯਤ੍ਤਸ੍ਯ ਵੈ ਸਦਾ ॥ ੧,੧੧੦.

ਕਈ ਵਾਰੀ ਮੁਸੀਬਤ ਵੀ ਧਨ ਵਾਂਗ ਦਿਸਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਕਈ ਵਾਰੀ ਧਨ ਵੀ ਮੁਸੀਬਤ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਕਿਸਮਤ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਹੋਏ ਲਈ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਆਖ਼ਰਕਾਰ ਨਾਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਕਾਰ੍ਯਕਾਲੋਚਿਤਾਪਾਪਾ ਮਤਿਃ ਸਞ੍ਜਾਯਤੇ ਹਿ ਵੈ । ਸਾਨੁਕੂਲੇ ਤੁ ਦੈਵੇ ਸ਼ਂ ਪੁਂਸਃ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਜਾਯਤੇ ॥ ੧,੧੧੦.

ਜਿਵੇਂ ਕੰਮ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਮਨ ਵਿਚ ਪਾਪ ਦੀ ਸੋਚ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਪਰ ਜਦੋਂ ਕਿਸਮਤ ਚੰਗੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਹਰ ਥਾਂ ਚੰਗਾ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਧਨਪ੍ਰਯੋਗਕਾਰ੍ਯੇषੁਃ ਤਥਾ ਵਿਦ੍ਯਾ ਗਮੇषੁ ਚ । ਆਹਾਰੇ ਵ੍ਯਵਹਾਰੇ ਚ ਤ੍ਯਕ੍ਤਲਜ੍ਜਃ ਸਦਾ ਭਵੇਤ੍ ॥ ੧,੧੧੦.

ਪੈਸਾ ਖਰਚਣ, ਗਿਆਨ ਲੈਣ, ਖਾਣ-ਪੀਣ ਜਾਂ ਵਪਾਰ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿਚ, ਇਨਸਾਨ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਲੱਜਾ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ।

ਧਨਿਨਃ ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰਿਯੋ ਰਾਜਾ ਨਦੀ ਵੈਦ੍ਯਸ੍ਤੁ ਪਞ੍ਚਮਃ । ਪਞ੍ਚ ਯਤ੍ਰ ਨ ਵਿਦ੍ਯਨ੍ਤੇ ਨ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਤਤ੍ਰਤ੍ਰ ਸਂਸ੍ਥਿਤਿਮ੍ ॥ ੧,੧੧੦.

ਜਿੱਥੇ ਕੋਈ ਧਨਵਾਨ, ਗਿਆਨਵਾਨ, ਰਾਜਾ, ਦਰਿਆ ਜਾਂ ਵੈਦ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇ, ਉਥੇ ਕਦੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।

ਲੋਕਯਾਤ੍ਰਾ ਭਯਂ ਲਜ੍ਜਾ ਦਾਕ੍ਸ਼ਿਣ੍ਯਂ ਦਾਨਸ਼ੀਲਤਾ । ਪਞ੍ਚ ਯਤ੍ਰ ਨ ਵਿਦ੍ਯਨ੍ਤੇ ਨ ਤਤ੍ਰ ਦਿਵਸਂ ਵਸੇਤ੍ ॥ ੧,੧੧੦.

ਜਿੱਥੇ ਰੋਜ਼ੀ-ਰੋਟੀ, ਡਰ, ਲੱਜਾ, ਨਮਰਤਾ ਤੇ ਦਾਨ ਦੀ ਆਦਤ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਉਥੇ ਇਕ ਦਿਨ ਵੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।

ਕਾਲਵਿਚ੍ਛੋਤ੍ਰਿਯੋ ਰਾਜਾ ਨਦੀ ਸਾਧੁਸ਼੍ਚ ਪਞ੍ਚਮਃ । ਏਤੇ ਯਤ੍ਰ ਨ ਵਿਦ੍ਯਨ੍ਤੇ ਤਤ੍ਰ ਵਾਸਂ ਨ ਕਾਰਯੇਤ੍ ॥ ੧,੧੧੦.

ਜਿੱਥੇ ਗਿਆਨਵਾਨ, ਰਾਜਾ, ਦਰਿਆ, ਚੰਗਾ ਇਨਸਾਨ ਤੇ ਪੰਜਵਾਂ (ਅਣਕਿਹਾ) ਨਾ ਹੋਵੇ, ਉਥੇ ਵਸਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ।

ਨੈਕਤ੍ਰ ਪਰਿਨਿष੍ਠਾਸ੍ਤਿ ਜ੍ਞਾਨਸ੍ਯ ਕਿਲ ਸ਼ੌਨਕ । ਸਰ੍ਵਃ ਸਰ੍ਵਂ ਨ ਜਾਨਾਤਿ ਸਰ੍ਵਜ੍ਞੋ ਨਾਸ੍ਤਿ ਕੁਤ੍ਰਚਿਤ੍ ॥ ੧,੧੧੦.

ਸ਼ੌਨਕ, ਕੋਈ ਵੀ ਥਾਂ ਐਸੀ ਨਹੀਂ ਜਿੱਥੇ ਗਿਆਨ ਪੂਰਾ ਹੋ ਜਾਵੇ; ਹਰ ਕੋਈ ਸਭ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ, ਤੇ ਕਿਸੇ ਥਾਂ ਵੀ ਪੂਰਨ ਗਿਆਨ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।

ਨ ਸਰ੍ਵਵਿਤ੍ਕਸ਼੍ਚਿਦਿਹਾਸ੍ਤਿ ਲੋਕੇ ਨਾਤ੍ਯਨ੍ਤਮੂਰ੍ਖੋ ਭੁਵਿ ਚਾਪਿ ਕਸ਼੍ਚਿਤ੍ । ਜ੍ਞਾਨੇਨ ਨੀਚੋਤ੍ਤਮਮਧ੍ਯਮੇਨ ਯੋऽਯਂ ਵਿਜਾਨਾਤਿ ਸ ਤੇਨ ਵਿਦ੍ਵਾਨ੍ ॥ ੧,੧੧੦.

ਇਸ ਦੁਨੀਆ ਵਿਚ ਕੋਈ ਵੀ ਪੂਰਾ ਗਿਆਨਵਾਨ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਪੂਰਾ ਮੂਰਖ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਉੱਚੇ, ਮੱਧਮ ਜਾਂ ਹਲਕੇ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਸਮਝ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਅਸਲ ਵਿਚ ਗਿਆਨਵਾਨ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੀਗਰੁਡਮਹਾਪੁਰਾਣਮ੍ ੧੧੧ ਸੂਤ ਉਵਾਚ । ਪਾਰ੍ਥਿਵਸ੍ਯ ਤੁ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਭृਤ੍ਯਾਨਾਞ੍ਚੈਵ ਲਕ੍ਸ਼ਣਮ੍ । ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਹਿ ਮਹੀਪਾਲਃ ਸਮ੍ਯਙ੍ਨਿਤ੍ਯਂ ਪਰੀਕ੍ਸ਼ਯੇਤ੍ ॥ ੧,੧੧੧.

ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਹੁਣ ਮੈਂ ਰਾਜੇ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਨੌਕਰਾਂ ਦੇ ਗੁਣ ਦੱਸਾਂਗਾ; ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹਨਾਂ ਸਭ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਂਚ ਕਰੇ।

ਰਾਜ੍ਯਂ ਪਾਲਯਤੇ ਨਿਤ੍ਯਂ ਸਤ੍ਯਧਰ੍ਮਪਰਾਯਣਃ । ਨਿਰ੍ਜਿਤ੍ਯ ਪਰਸੈਨ੍ਯਾਨਿ ਕ੍ਸ਼ਿਤਂ ਧਰ੍ਮੇਣ ਪਾਲਯੇਤ੍ ॥ ੧,੧੧੧.

ਜੋ ਰਾਜਾ ਸੱਚ ਤੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਮੰਨਣ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੀ ਰਿਆਸਤ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ ਧਰਮ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਪੁष੍ਪਾਤ੍ਪੁष੍ਪਂ ਵਿਚਿਨ੍ਵੀਤ ਮੂਲਚ੍ਛੇਦਂ ਨ ਕਾਰਯੇਤ੍ । ਮਾਲਾਕਾਰ ਇਵਾਰਣ੍ਯੇ ਨ ਯਥਾਙ੍ਗਾਰਕਾਰਕਃ ॥ ੧,੧੧੧.

ਉਹ ਫੁੱਲਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ-ਇੱਕ ਕਰਕੇ ਚੁੱਕੇ, ਪਰ ਜੜ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਾ ਕੱਟੇ, ਜਿਵੇਂ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਮਾਲਾ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ, ਨਾ ਕਿ ਕੋਇਲਾ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ।

ਦੋਗ੍ਧਾਰਃ ਕ੍ਸ਼ੀਰਭੁਞ੍ਜਾਨਾ ਵਿਕृਤਂ ਤਨ੍ਨ ਭੁਞ੍ਜਤੇ । ਪਰਰਾष੍ਟ੍ਰਂ ਮਹੀਪਾਲੈਰ੍ਭੋਕ੍ਤਵ੍ਯਂ ਨ ਚ ਦੂषਯੇਤ੍ ॥ ੧,੧੧੧.

ਗਾਂ ਦਾ ਦੁੱਧ ਕੱਢਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਸਿਰਫ਼ ਦੁੱਧ ਹੀ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਖਰਾਬ ਹੋਇਆ ਨਹੀਂ ਖਾਂਦੇ; ਇੰਝ ਹੀ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਸਰੋਤ ਵਰਤਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ।

ਨੋਧਸ਼੍ਛਿਨ੍ਦ੍ਯਾਤ੍ਤੁ ਯੋ ਧੇਨ੍ਵਾਃ ਕ੍ਸ਼ਾਰਾਰ੍ਥੋ ਲਭਤੇ ਪਯਃ । ਏਵਂ ਰਾष੍ਟ੍ਰਂ ਪ੍ਰਯੋਗੇਣ ਪੀਡ੍ਯਮਾਨਂ ਨ ਵਰ੍ਧਤੇ ॥ ੧,੧੧੧.

ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਗਾਂ ਦੀ ਛੁੱਚੀ ਕੱਟ ਕੇ ਉਸ ਤੋਂ ਨਮਕ ਲੱਭਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰੇ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਦੂਧ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੇ ਰਾਜ ਨੂੰ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਤੰਗ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਉਹ ਵਧਦਾ ਨਹੀਂ।

ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸਰ੍ਵਪ੍ਰਯਤ੍ਨੇਨ ਪृਥਿਵੀਮਨੁਪਾਲਯੇਨ੍ । ਪਾਲਕਸ੍ਯ ਭਵੇਦ੍ਭੂਮਿਃ ਕੀਰ੍ਤਿਰਾਯੁਰ੍ਯਸ਼ੋ ਬਲਮ੍ ॥ ੧,੧੧੧.

ਇਸ ਲਈ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਰਾਜਾ ਲਈ ਧਰਤੀ ਉਸ ਨੂੰ ਇਜ਼ਤ, ਉਮਰ, ਮਾਣ ਅਤੇ ਤਾਕਤ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।

ਆਭ੍ਯਰ੍ਚ੍ਯ ਵਿष੍ਣੁਂ ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਗੋਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਹਿਤੇ ਰਤਃ । ਪ੍ਰਜਾਃ ਪਾਲਯਿਤੁਂ ਸ਼ਕ੍ਤਃ ਪਾਰ੍ਥਿਵੋ ਵਿਜਿਤੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਃ ॥ ੧,੧੧੧.

ਜੋ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਤੇ ਗਾਂ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਆਪਣੀਆਂ ਇੰਦਰੀਆਂ ਉੱਤੇ ਕਾਬੂ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਰਾਜਾ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਜਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਐਸ਼੍ਵਰ੍ਯਮਧ੍ਰੁਵਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਰਾਜਾ ਧਰ੍ਮੇ ਮਤਿਞ੍ਚਰੇਤ੍ । ਕ੍ਸ਼ਣੇਨ ਵਿਭਵੋ ਨਸ਼੍ਯੇਨ੍ਨਾਤ੍ਮਾਯਤ੍ਤਂ ਧਨਾਦਿਕਮ੍ ॥ ੧,੧੧੧.

ਜਦੋਂ ਰਾਜਾ ਅਸਥਿਰ ਦੌਲਤ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਮਨ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਲਗਾ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਕਿਉਂਕਿ ਦੌਲਤ ਤੇ ਰੌਣਕ ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਖਤਮ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।

ਸਤ੍ਯਂ ਮਨੋਰਮਾਃ ਕਾਮਾਃ ਸਤ੍ਯਂ ਰਮ੍ਯਾ ਵਿਭੂਤਯਃ । ਕਿਨ੍ਤੁ ਵੈ ਵਨਿਤਾਪਾਙ੍ਗਭਙ੍ਗਿਲੋਲਂ ਹਿ ਜੀਵਿਤਮ੍ ॥ ੧,੧੧੧.

ਸਚ ਹੈ ਕਿ ਇੱਛਾਵਾਂ ਸੁਖਦਾਈ ਹਨ, ਤੇ ਦੌਲਤ ਮਨਮੋਹਣੀ ਹੈ; ਪਰ ਜੀਵਨ ਵੀ ਇਕ ਔਰਤ ਦੀ ਪਲਟਦੀ ਨਜ਼ਰ ਵਾਂਗ ਬਹੁਤ ਹੀ ਅਸਥਿਰ ਹੈ।

ਵ੍ਯਾਘ੍ਰੀਵ ਤਿष੍ਠਤਿ ਜਰਾ ਪਰਿਤਰ੍ਜਯਨ੍ਤੀ ਰੋਗਾਸ਼੍ਚ ਸ਼ਤ੍ਰਵ ਇਵ ਪ੍ਰਭਵਨ੍ਤਿ ਗਾਤ੍ਰੇ । ਆਯੁਃ ਪਰਿਸ੍ਤ੍ਰਵਤਿ ਭਿਨ੍ਨਘਟਾਦਿਵਾਮ੍ਭੋ ਲੋਕੋ ਨ ਚਾਤ੍ਮਹਿਤਮਾਚਰਤੀਹ ਕਸ਼੍ਚਿਤ੍ ॥ ੧,੧੧੧.

ਬੁਢਾਪਾ ਬਾਘਣ ਵਾਂਗ ਡਰਾਉਣੀ ਖੜੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਰੋਗ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਵੈਰੀਆਂ ਵਾਂਗ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਆਯੁ ਤੂਟੇ ਘੜੇ ਦੀ ਪਾਣੀ ਵਾਂਗ ਵਹਿ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।

ਨਿਃ ਸ਼ਙ੍ਕਂ ਕਿਂ ਮਨੁष੍ਯਾਃ ਕੁਰੁਤ ਪਰਹਿਤਂ ਯੁਕ੍ਤਮਗ੍ਰੇ ਹਿਤਂ ਯਨ੍ਮੋਦਧ੍ਵਂ ਕਾਮਿਨੀਭਿਰ੍ਮਦਨਸ਼ਰਹਤਾ ਮਨ੍ਦਮਨ੍ਦਾਤਿਦृष੍ਟ੍ਯਾ । ਮਾ ਪਾਪਂ ਸਂਕੁਰੁਧ੍ਵਂ ਦ੍ਵਿਜਹਰਿਪਰਮਾਃ ਸਂਭਜਧ੍ਵਂ ਸਦੈਵ ਆਯੁਰ੍ਨਿਃ ਸ਼ੇषਮੇਤਿ ਸ੍ਖਲਤਿ ਜਲਘਟੀਭੂਤਮृਤ੍ਯੁਚ੍ਛਲੇਨ ॥ ੧,੧੧੧.

ਲੋਕ ਨਿਸ਼ਚਿੰਤ ਹੋ ਕੇ ਦੂਜਿਆਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਜਾਂ ਆਪਣੀ ਅਸਲ ਭਲਾਈ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਜਦ ਤੁਸੀਂ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਮਸਤ ਹੋ, ਪ੍ਰੇਮ ਦੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਘਾਇਲ, ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਨਜ਼ਰਾਂ ਨਾਲ? ਪਾਪ ਨਾ ਕਰੋ; ਸਦਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦਾ ਸਤਕਾਰ ਕਰੋ; ਕਿਉਂਕਿ ਆਯੁ ਪੂਰੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਮੌਤ ਦੀ ਲਹਿਰ ਨਾਲ ਘੜੀ ਦੀ ਪਾਣੀ ਵਾਂਗ ਡਿਗ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਮਾਤृਵਤ੍ਪਰਦਾਰੇषੁ ਪਰਦ੍ਰਵ੍ਯੇषੁ ਲੋष੍ਟਵਤ੍ । ਆਤ੍ਮਵਤ੍ਸਰ੍ਵਭੂਤੇषੁ ਯਃ ਪਸ਼੍ਯਤਿ ਸ ਪਣ੍ਡਿਤਃ ॥ ੧,੧੧੧.

ਉਹੀ ਗਿਆਨਵਾਨ ਹੈ ਜੋ ਪਰਾਈਆਂ ਇਸਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਂ ਵਾਂਗ, ਪਰਾਈ ਦੌਲਤ ਨੂੰ ਮਿੱਟੀ ਵਾਂਗ, ਤੇ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਾਂਗ ਵੇਖਦਾ ਹੈ।

ਏਤਦਰ੍ਥਂ ਹਿ ਵਿਪ੍ਰੇਨ੍ਦ੍ਰਾ ਰਾਜ੍ਯਮਿਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਭੂਭृਤਃ । ਯਦੇषਾਂ ਸਰ੍ਵਕਾਰ੍ਯੇषੁ ਵਚੋ ਨ ਪ੍ਰਤਿਹਨ੍ਯਤੇ ॥ ੧,੧੧੧.

ਇਸ ਕਾਰਨ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਰਾਜੇ ਰਾਜ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹਨ: ਤਾਂ ਜੋ ਹਰ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਹਿਆ ਟਾਲਿਆ ਨਾ ਜਾਵੇ।

ਏਤਦਰ੍ਥਂ ਹਿ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਿ ਰਾਜਾਨੋ ਧਨਸਞ੍ਚਯਮ੍ । ਰਕ੍ਸ਼ਯਿਤ੍ਵਾ ਤੁ ਚਾਤ੍ਮਾਨਂ ਯਦ੍ਧਨਂ ਤਦ੍ਦ੍ਵਿਜਾਤਯੇ ॥ ੧,੧੧੧.

ਇਸ ਲਈ ਰਾਜੇ ਦੌਲਤ ਇਕੱਠੀ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਪਰ ਆਪਣੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ ਕੇ, ਉਹ ਦੌਲਤ ਦੋਵਾਂ ਜਨਮ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਓਙ੍ਕਾਰਸ਼ਬ੍ਦੋ ਵਿਪ੍ਰਾਣਾਂ ਯੇਨ ਰਾष੍ਟ੍ਰਂ ਪ੍ਰਵਰ੍ਧਤੇ । ਸ ਰਾਜਾ ਵਰ੍ਧਤੇ ਯੋਗਾਦ੍ਵ੍ਯਾਧਿਭਿਸ਼੍ਚ ਨ ਬਧ੍ਯਤੇ ॥ ੧,੧੧੧.

ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵੱਲੋਂ ਉਚਾਰਿਆ 'ਓਂ' ਦਾ ਸ਼ਬਦ ਰਾਜ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਐਸਾ ਰਾਜਾ ਯੋਗ ਦੇ ਨਾਲ ਵਧਦਾ ਹੈ ਤੇ ਰੋਗਾਂ ਤੋਂ ਬਚਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

ਅਸਮਰ੍ਥਾਸ਼੍ਚ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਿ ਮੁਨਯੋ ਦ੍ਰਵ੍ਯਸਞ੍ਚਯਮ੍ । ਕਿਂ ਪੁਨਸ੍ਤੁ ਮਹੀਪਾਲਃ ਪੁਤ੍ਰਵਤ੍ਪਾਲਯਨ੍ਪ੍ਰਜਾਃ ॥ ੧,੧੧੧.

ਜੋ ਰਿਸ਼ੀ ਸ਼ਕਤੀਹੀਨ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਦੌਲਤ ਇਕੱਠੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਰਾਜਾ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਜਾ ਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਵਾਂਗ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਤਾਂ ਹੋਰ ਵੱਧ ਕਰਦਾ ਹੈ।