ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਸੁਰਾਪ੍ਯਸ੍ਤ੍ਵਾਤ੍ਮਘਾਤਿਨ੍ਯੋ ਨਾਸ਼ੌਚੋਦਕਭਾਜਨਾਃ । ਤਤੋ ਨ ਰੋਦਿਤਵ੍ਯਂ ਹਿ ਤ੍ਵਨਿਤ੍ਯਾ ਜੀਵਸਂ ਸ੍ਥਿਤਿਃ ॥ ੧,੧੦੬.

ਜੋ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਂਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਖਤਮ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸ਼ੁੱਧੀ ਜਾਂ ਪਾਣੀ ਦੀ ਰਸਮ ਲਈ ਯੋਗ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਲਈ ਰੋਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਜੀਵਨ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ।

ਕ੍ਰਿਯਾ ਕਾਰ੍ਯਾ ਯਥਾਸ਼ਕ੍ਤਿ ਤਤੋ ਗਚ੍ਛੇਦ੍ਗृਹਾਨ੍ਪ੍ਰਤਿ । ਵਿਦਸ਼੍ਯ ਨਿਮ੍ਬਪਤ੍ਰਾਣਿ ਨਿਯਤਾ ਦ੍ਵਾਰਿ ਵੇਸ਼੍ਮਨਃ ॥ ੧,੧੦੬.

ਜੋ ਰਸਮਾਂ ਹਨ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਕੇ, ਫਿਰ ਘਰ ਵਾਪਸ ਆਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਘਰ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ 'ਤੇ ਨਿੰਮ ਦੇ ਪੱਤੇ ਰੱਖਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਹੁਕਮ ਹੈ।

ਆਚਮ੍ਯਾਥਾਗ੍ਨਿਮੁਦਕਂ ਗੋਮਯਂ ਗੌਰਸਰ੍षਪਾਨ੍ । ਪ੍ਰਵਿਸ਼ੇਯੁਃ ਸਮਾਲਭ੍ਯ ਕृਤ੍ਵਾਸ਼੍ਮਨਿ ਪਦਂ ਸ਼ਨੈਃ ॥ ੧,੧੦੬.

ਮੂੰਹ ਧੋ ਕੇ, ਅੱਗ, ਪਾਣੀ, ਗੋ-ਮੈ, ਗੋ-ਮੂਤਰ ਤੇ ਸਰੋਂ ਦੇ ਦਾਣੇ ਛੂਹ ਕੇ, ਪਥਰ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ, ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਘਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਪ੍ਰਵੇਸ਼ਨਾਦਿਕਂ ਕਰ੍ਮ ਪ੍ਰੇਤਸਂਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਨਾਦਪਿ । ਈਕ੍ਸ਼ਤਾਂ ਤਤ੍ਕ੍ਸ਼ਣਾਚ੍ਛੁਦ੍ਧਿਃ ਪਰੇषਾਂ ਸ੍ਨਾਨਸਂਯਮਾਤ੍ ॥ ੧,੧੦੬.

ਘਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕੰਮ, ਮਰੇ ਹੋਏ ਨੂੰ ਛੂਹਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ, ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਉਸ ਵੇਲੇ ਹੀ ਸ਼ੁੱਧੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੇ ਉਹ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਤੇ ਸੰਯਮ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।

ਕ੍ਰੀਤਲਬ੍ਧਾਸ਼ਨਾ ਭੂਮੌ ਸ੍ਵਪੇਯੁਸ੍ਤੇ ਪृਥਕ੍ਪृਥਕ੍ । ਪਿਣ੍ਡਯਜ੍ਞਕृਤਾ ਦੇਯਂ ਪ੍ਰੇਤਾਯਾਨ੍ਨਂ ਦਿਨਤ੍ਰਯਮ੍ ॥ ੧,੧੦੬.

ਜੋ ਖਾਣਾ ਖਰੀਦ ਕੇ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਸੌਣ। ਮਰੇ ਹੋਏ ਲਈ ਜੋ ਪਿੰਡ ਦੀ ਰਸਮ ਕਰਕੇ ਭੋਜਨ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਤਕ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਜਲਮੇਕਾਹਮਾਕਾਸ਼ੇ ਸ੍ਥਾਪ੍ਯਂ ਕ੍ਸ਼ੀਰਂ ਤੁ ਮृਨ੍ਮਯੇ । ਵੈਤਾਨੋਪਾਸਨਾਃ ਕਾਰ੍ਯਾਃ ਕ੍ਰਿਯਾਸ਼੍ਚ ਸ਼੍ਰੁਤਿਚੋਦਿਤਾਃ ॥ ੧,੧੦੬.

ਪਾਣੀ ਇਕ ਦਿਨ ਲਈ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਦੁੱਧ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਭਾਂਡੇ ਵਿੱਚ। ਵੈਤਾਨ ਰਸਮਾਂ ਕਰਣੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਜਿਹੜੀਆਂ ਰਸਮਾਂ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਆਈਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ।

ਆਦਨ੍ਤਜਨ੍ਮਨਃ ਸਦ੍ਯਃ ਆਚੂਡਂ ਨੈਸ਼ਿਕੀ ਸ੍ਮृਤਾ । ਤ੍ਰਿਰਾਤ੍ਰਮਾ ਵ੍ਰਤਾਦੇਸ਼ਾਦ੍ਦਸ਼ਰਾਤ੍ਰਮਤਃ ਪਰਮ੍ ॥ ੧,੧੦੬.

ਜਿਸ ਦਾ ਜਨਮ ਦੰਦਾਂ ਨਾਲ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਲਈ ਤੁਰੰਤ ਸ਼ੁੱਧੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਚੂੜਾ ਲਈ, ਰਾਤ ਦੀ ਅਸ਼ੁੱਧਤਾ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ, ਫਿਰ ਦਸ ਰਾਤਾਂ।

ਤ੍ਰਿਰਾਤ੍ਰਂ ਦਸ਼ਰਾਤ੍ਰਂ ਵਾ ਸ਼ਾਵਮਾਸ਼ੌਚਮੁਚ੍ਯਤੇ । ਊਨਦ੍ਵਿਵਰ੍ष ਉਭਯੋਃ ਸੂਤਕਂ ਮਾਤੁਰੇਵ ਹਿ ॥ ੧,੧੦੬.

ਤਿੰਨ ਜਾਂ ਦਸ ਰਾਤਾਂ, ਮਰਨ ਦੀ ਅਸ਼ੁੱਧਤਾ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਦੋ ਸਾਲ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ, ਜਨਮ ਤੇ ਮਰਨ ਦੀ ਅਸ਼ੁੱਧਤਾ ਸਿਰਫ ਮਾਂ ਨੂੰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਅਨ੍ਤਰਾ ਜਨ੍ਮਮਰਣੇ ਸ਼ੇषਾਹੋਭਿਰ੍ਵਿਸ਼ੁਧ੍ਯਤਿ । ਦਸ਼ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ ਵਰ੍ਣਾਨਾਂ ਤਥਾ ਪਞ੍ਚਦਸ਼ੈਵ ਚ ॥ ੧,੧੦੬.

ਜਨਮ ਤੇ ਮਰਨ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਬਾਕੀ ਦਿਨਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ੁੱਧੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਦਸ, ਬਾਰਾਂ ਤੇ ਪੰਦਰਾਂ ਦਿਨ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਰਗਾਂ ਲਈ।

ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਦ੍ਦਿਨਾਨਿ ਚ ਤਥਾ ਭਵਤਿ ਪ੍ਰੇਤਸੂਤਕਮ੍ । ਅਹਸ੍ਤ੍ਵਦਤ੍ਤਕਨ੍ਯਾਸੁ ਬਾਲੇषੁ ਚ ਵਿਸ਼ੋਧਨਮ੍ ॥ ੧,੧੦੬.

ਮਾਸੂਮ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਮੌਤ ਲਈ ਤੀਹ ਦਿਨ ਦੀ ਅਸ਼ੁੱਧਤਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੁੜੀਆਂ ਦੀ ਰਸਮ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਵਿਆਹ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਸ਼ੁੱਧੀ ਨਿਰਧਾਰਤ ਹੈ।

ਗੁਰ੍ਵਨ੍ਤੇਵਾਸ੍ਯਨੂਚਾਨਮਾਤੁਲਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰਿਯੇषੁ ਚ । ਅਨੌਰਸੇषੁ ਪੁਤ੍ਰੇषੁ ਭਾਰ੍ਯਾਸ੍ਵਨ੍ਯਗਤਾਸੁ ਚ ॥ ੧,੧੦੬.

ਗੁਰੂ, ਚੇਲੇ, ਮਾਮੇ, ਪੰਡਿਤਾਂ, ਪਤਨੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਹੋਏ ਪੁੱਤਰਾਂ, ਤੇ ਜਿਹੜੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਹੋਰ ਥਾਂ ਚਲੀ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ।

ਨਿਵਾਸਰਾਜਨਿ ਤਥਾ ਤਦਹਃ ਸ਼ੁਦ੍ਧਿਕਾਰ(ਣ)ਮ੍ । ਹਤਾਨਾਂ ਨृਪਗੋਵਿਪ੍ਰੈਰਨ੍ਵਕ੍ਸ਼ਂ ਚਾਤ੍ਮਘਾਤਿਨਾਮ੍ ॥ ੧,੧੦੬.

ਨਿਵਾਸ ਜਾਂ ਰਾਜ ਮਿਲਣ ਵਾਲੇ ਦਿਨ, ਸ਼ੁੱਧੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਰਾਜਾ, ਗਾਂ ਜਾਂ ਪੰਡਿਤ ਵਲੋਂ ਮਾਰੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਜੋ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਖਤਮ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਤੁਰੰਤ।

ਵਿषਾਦ੍ਯੈਸ਼੍ਚ ਹਤਾਨਾਂ ਚ ਨਾਸ਼ੌਚਂ ਪृਥਿਵੀਪਤੇਃ । ਸਤ੍ਰਿਵ੍ਰਤਿਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰਿਦਾਤृਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿਦਾਂ ਤਥਾ ॥ ੧,੧੦੬.

ਜੋ ਜ਼ਹਿਰ ਆਦਿ ਨਾਲ ਮਾਰੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਕੋਈ ਅਸ਼ੁੱਧਤਾ ਨਹੀਂ, ਹੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਰਾਜਾ। ਤੇ ਜੋ ਯਜਨ ਕਰਦੇ, ਵ੍ਰਤ ਰੱਖਦੇ, ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ, ਦਾਨੀ ਜਾਂ ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਵੀ ਨਹੀਂ।

ਦਾਨੇ ਵਿਵਾਹੇ ਯਜ੍ਞੇ ਚ ਸਂਗ੍ਰਾਮੇ ਦੇਸ਼ਵਿਪ੍ਲਵੇ । ਆਪਦ੍ਯਪਿ ਚ ਕष੍ਟਾਯਾਂ ਸਦ੍ਯਃ ਸ਼ੌਚਂ ਵਿਧੀਯਤੇ ॥ ੧,੧੦੬.

ਦਾਨ, ਵਿਆਹ, ਯਜਨ, ਜੰਗ ਜਾਂ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਹੋਣ ਤੇ, ਜਦੋਂ ਵੱਡੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਆਵੇ, ਤੁਰੰਤ ਸ਼ੁੱਧੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਕਾਲੋऽਗ੍ਨਿਃ ਕਰ੍ਮਮृਦ੍ਵਾਯੁਰ੍ਮਨੋ ਜ੍ਞਾਨਂ ਤਪੋ ਜਪਃ (ਲਮ੍) । ਪਸ਼੍ਚਾਤ੍ਤਾषੋ ਨਿਰਾਹਾਰਃ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਸ਼ੁਦ੍ਧਿਹੇਤਵਃ ॥ ੧,੧੦੬.

ਕਾਲ, ਅੱਗ, ਰਸਮ, ਧਰਤੀ, ਹਵਾ, ਮਨ, ਗਿਆਨ, ਤਪ, ਜਪ, ਪਛਤਾਵਾ ਤੇ ਉਪਵਾਸ — ਇਹ ਸਭ ਲਈ ਸ਼ੁੱਧੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹਨ।

ਅਕਾਰ੍ਯਕਾਰਿਣਾਂ ਦਾਨਂ ਵੇਗੋ ਨਦ੍ਯਾਸ੍ਤੁ ਸ਼ੁਦ੍ਧਿਕृਤ੍ । ਕ੍ਸ਼ਾਤ੍ਤ੍ਰੇਣ ਕਰ੍ਮਣਾ ਜੀਵੇਦ੍ਵਿਸ਼ਾਂ ਵਾਪ੍ਯਾਪਦਿ ਦ੍ਵਿਜਃ ॥ ੧,੧੦੬.

ਗਲਤ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਭੇਟ, ਦਰਿਆ ਦਾ ਤੇਜ਼ ਪਾਣੀ, ਇਹ ਸਭ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਵਾਲਾ, ਜਦੋਂ ਮੁਸ਼ਕਲ ਆਵੇ, ਤਾਂ ਕਸ਼ਤਰੀ ਜਾਂ ਵੈਸ਼ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰ ਕੇ ਜੀਵਨ ਗੁਜ਼ਾਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਫਲਸੋਮਕ੍ਸ਼ੌਮਵੀਰੁਦ੍ਦਧਿ ਕ੍ਸ਼ੀਰਂ ਘृਤਂ ਜਲਮ੍ । ਤਿਲੋਦਨਰਸਕ੍ਸ਼ਾਰਮਧੁ ਲਾਕ੍ਸ਼ਾ ਸ਼ृਤਂ ਹਵਿਃ ॥ ੧,੧੦੬.

ਫਲ, ਸੋਮਾ, ਕਪੜਾ, ਸਬਜ਼ੀਆਂ, ਦਹੀਂ, ਦੁੱਧ, ਘੀ, ਪਾਣੀ, ਤਿਲਾਂ ਵਾਲਾ ਚੌਲ, ਰਸ, ਲੂਣ, ਸ਼ਹਦ, ਲਾਖ, ਪਕਾਇਆ ਹੋਇਆ ਭੋਜਨ ਤੇ ਹਵਨ ਦੀ ਭੇਟ—

ਵਸ੍ਤ੍ਰੋਪਲਾਸਵਂ ਪੁष੍ਪਂ ਸ਼ਾਕਮृਚ੍ਚਰ੍ਮਪਾਦੁਕਮ੍ । ਏਣਤ੍ਵਚਂ ਚ ਕੌਸ਼ੇਯਂ ਲਵਣਂ ਮਾਸਮੇਵ ਚ ॥ ੧,੧੦੬.

ਕਪੜਾ, ਪਥਰ, ਸ਼ਰਾਬ, ਫੁੱਲ, ਸਬਜ਼ੀ, ਮਿੱਟੀ, ਚਮੜੇ ਦੀਆਂ ਜੁੱਤੀਆਂ, ਹਰਣ ਦੀ ਖਾਲ, ਰੇਸ਼ਮ, ਲੂਣ ਅਤੇ ਮਾਸ ਵੀ—

ਪਿਣ੍ਯਾਕਮੂਲਗਨ੍ਧਾਂਸ਼੍ਚ ਵੈਸ਼੍ਯਵृਤ੍ਤੋ ਨ ਵਿਕ੍ਰਯੇਤ੍ । ਧਰ੍ਮਾਰ੍ਥਂ ਵਿਕ੍ਰਯਂ ਨੇਯਾਸ੍ਤਿਲਾ ਧਾਨ੍ਯੇਨ ਤਤ੍ਸਮਾਃ ॥ ੧,੧੦੬.

ਵੈਸ਼ ਨੂੰ ਚੀਕੜ, ਜੜਾਂ ਜਾਂ ਸੁਗੰਧੀ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਹੀਂ ਵੇਚਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ। ਤਿਲ ਤੇ ਅਨਾਜ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹਨ, ਧਰਮ ਜਾਂ ਜੀਵਨ ਲਈ ਹੀ ਵੇਚੇ ਜਾਣ।

ਲਵਣਾਦਿ ਨ ਵਿਕ੍ਰੀਯਾਤ੍ਤਥਾ ਚਾਪਦ੍ਗਤੋ ਦ੍ਵਿਜਃ । ਹੀਨਾਦ੍ਵਿਪ੍ਰੋ ਵਿਗृਹ੍ਣਂਸ਼੍ਚ ਲਿਪ੍ਯਤੇ ਨਾਰ੍ਕਵਦ੍ਦ੍ਵਿਜਃ ॥ ੧,੧੦੬.

ਲੂਣ ਅਤੇ ਇਸ ਵਰਗੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਹੀਂ ਵੇਚਣੀਆਂ। ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਵਾਲਾ ਜਦੋਂ ਮੁਸ਼ਕਲ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ ਤੇ ਹੇਠਾਂ ਵਾਲਿਆਂ ਤੋਂ ਲਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਪਵਿੱਤਰ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਮਲਿਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।

ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਕृष੍ਯਾਦਿਕਂ ਤਦ੍ਵਦਵਿਕ੍ਰੇਯਾ ਹਯਾਸ੍ਤਥਾ । ਬੁਭੁਕ੍ਸ਼ਿਤਸ੍ਤ੍ਰ੍ਯਂ ਸ੍ਥਿਤ੍ਵਾ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਵृਤ੍ਤਿਵਿਵਰ੍ਜਿਤਮ੍ । ਰਾਜਾ ਧਰ੍ਮ੍ਯਾਂ ਪ੍ਰਕੁਰ੍ਵੀਤ ਵृਤ੍ਤਿਂ ਵਿਪ੍ਰਾਦਿਕਸ੍ਯ ਚ ॥ ੧,੧੦੬.

ਉਹ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਤੇ ਹੋਰ ਕੰਮ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਘੋੜੇ ਨਹੀਂ ਵੇਚਣੇ। ਜੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਕਸ਼ਤਰੀ ਜਾਂ ਵੈਸ਼ ਮੁਸ਼ਕਲ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਕੋਈ ਜੀਵਨ ਦਾ ਸਾਧਨ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਰਾਜਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਧਰਮਕ ਜੀਵਨ ਦੇਣ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰੇ।

ਸ਼੍ਰੀਗਰੁਡਮਹਾਪੁਰਾਣਮ੍ ੧੦੭ ਸੂਤ ਉਵਾਚ । ਪਰਾਸ਼ਰੋऽਬ੍ਰਵੀਦ੍ਵ੍ਯਾਸਂ ਧਰ੍ਮਂ ਵਰ੍ਣਾਸ਼੍ਰਮਾਦਿਕਮ੍ । ਕਲ੍ਪੇਕਲ੍ਪੇ ਕ੍ਸ਼ਯੋਤ੍ਪਤ੍ਤ੍ਯਾ ਕ੍ਸ਼ੀਯਨ੍ਤੇ ਨੁ ਪ੍ਰਜਾਦਯਃ ॥ ੧,੧੦੭.

ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਪਰਾਸ਼ਰ ਨੇ ਵਿਆਸ ਨੂੰ ਵਰਣ ਤੇ ਆਸ਼ਰਮ ਦੇ ਧਰਮ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਿਆ; ਹਰ ਕਲਪ ਵਿੱਚ, ਨਾਸ ਤੇ ਉਤਪੱਤੀ ਨਾਲ, ਕੀ ਜੀਵ ਘਟਦੇ ਜਾਂ ਵਧਦੇ ਹਨ?

ਸ਼੍ਰੁਤਿਃ ਸ੍ਮृਤਿਃ ਸਦਾਚਰੋ ਯਃ ਕਸ਼੍ਚਿਦ੍ਵੇ ਦਕਰ੍ਤृਕਃ । ਵੇਦਾਃ ਸ੍ਮृਤਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਦੌ ਧਰ੍ਮਾ ਮਨ੍ਵਾਦਿਭਿਃ ਸਦਾ ॥ ੧,੧੦੭.

ਵੇਦ, ਸਮ੍ਰਿਤੀ ਤੇ ਚੰਗਾ ਆਚਰਣ—ਜੋ ਵੀ ਵੇਦ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਹੈ—ਇਹ ਸਦਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਲਈ ਧਰਮ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਮਨੂ ਆਦਿ ਨੇ ਸਿਖਾਇਆ ਹੈ।

ਦਾਨਂ ਕਲਿਯੁਗੇ ਧਰ੍ਮਃ ਕਰ੍ਤਾਰਂ ਚ ਕਲੌ ਤ੍ਯਜੇਤ੍ । ਪਾਪਕृਤ੍ਯਂ ਤੁ ਤਤ੍ਰੈਵ ਸ਼ਾਪਂ ਫਲਤਿ ਵਰ੍षਤਃ ॥ ੧,੧੦੭.

ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਧਰਮ ਹੈ, ਪਰ ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ਦਾਨੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਥੇ ਪਾਪੀ ਕੰਮ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਸ਼ਾਪ ਵਾਂਗ ਫਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।

ਆਚਾਰਾਤ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍ਸਰ੍ਵਂ षਟ੍ਕਰ੍ਮਾਣਿ ਦਿਨੇਦਿਨੇ । ਸਨ੍ਧ੍ਯਾ ਸ੍ਨਾਨਂ ਜਪੋ ਹੋਮੋ ਦੇਵਾਤਿਥ੍ਯਾਦਿਪੂਜਨਮ੍ ॥ ੧,੧੦੭.

ਚੰਗੇ ਆਚਰਣ ਨਾਲ, ਦਿਨ ਦੇ ਛੇ ਕੰਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ: ਸੰਧਿਆ ਦੀ ਪੂਜਾ, ਨ੍ਹਾਉਣਾ, ਜਪ, ਹਵਨ, ਦੇਵਤਾ, ਮਹਿਮਾਨ ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ।

ਅਪੂਰ੍ਵਃ ਸੁਵ੍ਰਤੀ ਵਿਪ੍ਰੋ ਹ੍ਯਪੂਰ੍ਵਾ ਯਤਯਸ੍ਤਦਾ । ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਤ੍ਰਿਯਃ ਪਰਸੈਨ੍ਯਾਨਿ ਜਿਤ੍ਵਾ ਪृਥ੍ਵੀਂ ਪ੍ਰਪਾਲਯੇਤ੍ ॥ ੧,੧੦੭.

ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਚੰਗੀ ਵ੍ਰਤ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਦਭੁਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਯਤੀ ਵੀ ਐਸੇ ਹੀ ਹਨ; ਕਸ਼ਤਰੀ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੀ ਫੌਜ ਜਿੱਤ ਕੇ ਧਰਤੀ ਦਾ ਰਾਜ ਕਰੇ।

ਵਣਿਕ੍ਕृष੍ਯਾਦਿ ਵੈਸ਼੍ਯੇ ਸ੍ਯਾਦ੍ਦ੍ਵਿਜਭਕ੍ਤਿਸ਼੍ਚ ਸ਼ੂਦ੍ਰਕੇ । ਅਭਕ੍ਸ਼੍ਯਭਕ੍ਸ਼ਣਾਚ੍ਚੌਰ੍ਯਾਦਗਮ੍ਯਾ ਗਮਨਾਤ੍ਪਤੇਤ੍ ॥ ੧,੧੦੭.

ਵੈਸ਼ ਵਪਾਰ ਤੇ ਖੇਤੀ ਕਰੇ; ਸ਼ੂਦਰ ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਭਕਤੀ ਕਰੇ। ਜੇ ਕੋਈ ਅਮਾਨਤ ਚੀਜ਼ ਖਾਏ, ਚੋਰੀ ਕਰੇ ਜਾਂ ਨਿਸ਼ਿਧਤ ਦੇ ਕੋਲ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਪਤਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਕृषਿਂ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਦ੍ਵਿਜਃ ਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤਂ ਬਲੀਵਰ੍ਦਂ ਨ ਵਾਹਯੇਤ੍ । ਦਿਨਾਰ੍ਧਂ ਸ੍ਨਾਨਯੋਗਾਦਿਕਾਰੀ ਵਿਪ੍ਰਾਂਸ਼੍ਚ ਭੋਜਯੇਤ੍ ॥ ੧,੧੦੭.

ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਵਾਲਾ ਖੇਤੀ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਥੱਕੇ ਹੋਏ ਬਲਦ ਨੂੰ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਨਾ ਚਲਾਏ; ਆਧਾ ਦਿਨ ਨ੍ਹਾਉਣ ਤੇ ਹੋਰ ਕੰਮ ਕਰੇ, ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਦੇ।

ਨਿਰ੍ਵਪੇਤ੍ਪਞ੍ਚ ਯਜ੍ਞਾਨਿ ਕ੍ਰੂਰੇ ਨਿਨ੍ਦਾਂ ਚ ਕਾਰਯੇਤ੍ । ਤਿਲਾਜ੍ਯਂ ਨ ਵਿਕ੍ਰੀਣਿਤ ਸੂਨਾਯਜ੍ਞਮਘਾਨ੍ਵਿਤਃ ॥ ੧,੧੦੭.

ਉਹ ਪੰਜ ਯਜਨ ਕਰੇ, ਕਠੋਰ ਨਿੰਦਾ ਤੋਂ ਬਚੇ, ਤੇ ਤਿਲ ਦਾ ਘੀ ਨਾ ਵੇਚੇ; ਜੇ ਸੂਨ (ਕਸਾਈਘਰ) ਵਿੱਚ ਯਜਨ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਪਾਪ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।