ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਕृਤ੍ਵਾ ਤ੍ਰਿषਵਣਂ ਸ੍ਨਾਨਂ ਪਿਣ੍ਡਂ ਚਾਨ੍ਦ੍ਰਾਯਣਂ ਚਰੇਤ੍ 105.

ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਪਿੰਡਾਂ ਨਾਲ ਚਾਂਦ੍ਰਾਯਣ ਤਪ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਅਨਾਦਿष੍ਟੇषੁ ਪਾਪੇषੁ ਸ਼ੁਦ੍ਧਿਸ਼੍ਚਾਨ੍ਦ੍ਰਾਯਣੇਨ ਤੁ 105.

ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਪਾਪਾਂ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਆਦੇਸ਼ ਨਹੀਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੁਧੀ ਚਾਂਦ੍ਰਾਯਣ ਤਪ ਨਾਲ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਕृਚ੍ਛ੍ਰਕृਦ੍ਧਰ੍ਮਕਾਮਸ੍ਤੁ ਮਹਤੀਂ ਸ਼੍ਰਿਯਮਸ਼੍ਨੁਤੇ ॥ 105.

ਕ੍ਰਿਚ੍ਛ ਤਪ ਜੋ ਧਰਮ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੱਡੀ ਸ਼ਾਨ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਇਤਿ ਸ਼੍ਰਾਗਾਰੁਡੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਪੂਰ੍ਵਖਣ੍ਡੇ ਪ੍ਰਥਮਾਂਸ਼ਾਖ੍ਯੇ ਆਚਾਰਕਾਣ੍ਡੇ ਯਾਜ੍ਞਵਲ੍ਕ੍ਯੋਕ੍ਤਪ੍ਰਾਯਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤਵਿਵੇਕੋ ਨਾਮ ਪਞ੍ਚੋਤ੍ਤਰਸ਼ਤਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼੍ਰੀ ਗਰੁੜ ਮਹਾ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਪੂਰਵ ਖੰਡ, ਪਹਿਲੀ ਅੰਸ਼, ਆਚਾਰ ਕਾਂਡ ਵਿੱਚ ਯਾਜ਼੍ਨ੍ਯਵਲ੍ਕ੍ਯ ਜੀ ਵੱਲੋਂ ਕਹੇ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿਤ ਵਿਵੇਕ ਨਾਮਕ ਪੰਜ-ਸੌ-ਪੰਜਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।

ਯਾਜ੍ਞਵਲ੍ਕ੍ਯ ਉਵਾਚ । ਪ੍ਰੇਤਾ (ਤ) ਸ਼ੌਚਂ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਤਚ੍ਛृਣੁਧ੍ਵਂ ਯਤਵ੍ਰਤਾਃ । ਊਨਦ੍ਵਿਵਰ੍षਂ ਨਿਖਨੇਨ੍ਨ ਕੁਰ੍ਯਾਦੁ ਦਕਂ ਤਤਃ ॥ ੧,੧੦੬.

ਯਾਜ਼੍ਨ੍ਯਵਲ੍ਕ੍ਯ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮੈਂ ਮਰੇ ਹੋਏ ਦੀ ਸੁਧੀ ਦੀ ਰੀਤ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ, ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਵ੍ਰਤ ਵਾਲੇ ਹੋ, ਸੁਣੋ। ਜੇ ਉਮਰ ਦੋ ਸਾਲ ਤੋਂ ਘੱਟ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਨਾ ਦਫਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਪਾਣੀ ਦੀ ਰੀਤ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਆ ਸ਼੍ਮਸ਼ਾਨਾਦਨੁਵ੍ਰਜ੍ਯ ਇਤਰੈਰ੍ਜ੍ਞਾਤਿਭਿਰ੍ਯੁਤਃ । ਯਮਸੂਕ੍ਤਂ ਤਥਾ ਜਪ੍ਯਂ ਜਪਦ੍ਭਿਰ੍ਲੌਕਿਕਾਗ੍ਨਿਨਾ ॥ ੧,੧੦੬.

ਜਦੋਂ ਸ਼ਮਸ਼ਾਨ ਤੋਂ ਹੋਰ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨਾਲ ਜਾਇਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਜਪ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਯਮ ਸੁਕਤ ਆਮ ਅੱਗ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾਵੇ।

ਸ ਦਗ੍ਧਵ੍ਯ ਉਪੇਤਸ਼੍ਚੈਦਾਹਿਤਾਗ੍ਨ੍ਯਾਵृਤਾਰ੍ਥਵਤ੍ । ਸਪ੍ਤਮਾਦ੍ਦਸ਼ਮਾਦ੍ਵਾਪਿ ਜ੍ਞਾਤਯੋऽਭ੍ਯੁਪਯਾਨ੍ਤ੍ਯਪਃ ॥ ੧,੧੦੬.

ਉਸ ਦੀ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਹੋਵੇ, ਜੇ ਉਹ ਸੰਸਕਾਰਿਤ ਜਾਂ ਅੱਗ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਵਿਧੀ ਨਾਲ। ਸੱਤਵੇਂ ਜਾਂ ਦਸਵੇਂ ਦਿਨ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਪਾਣੀ ਦੀ ਰੀਤ ਲਈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਅਪਨਃ ਸ਼ੋਸ਼ੁਚਦਘਮਨੇਨ ਪਿਤृਦਿਙ੍ਮੁਖਾਃ । ਏਵਂ ਮਾਤਾਮਹਾਚਾਰ੍ਯਪਤ੍ਨੀਨਾਂ ਚੋਦਕਕ੍ਰਿਯਾਃ ॥ ੧,੧੦੬.

ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਪਾਸੇ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਪਾਪ ਕਰਕੇ ਪੂਰਵਜ ਦੁਖੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਾਤਾ ਦੇ ਪਿਤਾ, ਅਧਿਆਪਕ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਲਈ ਵੀ ਪਾਣੀ ਦੀ ਰਸਮ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਕਾਮੋਦਕਾਃ ਪੁਤ੍ਰਸਖਿਸ੍ਵਸ੍ਤ੍ਰੀਯਸ਼੍ਵਸ਼ੁਰਰ੍ਤ੍ਵਿਜਃ । ਨਾਮਗੋਤ੍ਰੇਣ ਹ੍ਯੁਦਕਂ ਸਕृਤ੍ਸਿਞ੍ਚਨ੍ਤਿ ਵਾਗ੍ਯਤਾਃ ॥ ੧,੧੦੬.

ਪੁੱਤਰ, ਦੋਸਤ, ਪਤਨੀ, ਸੱਸ-ਸੁਰ, ਤੇ ਯਜਮਾਨ, ਜਦ ਪਾਣੀ ਚੜ੍ਹਾਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਨਾਮ ਤੇ ਵੰਸ਼ ਉਚਾਰ ਕੇ, ਇਕ ਵਾਰੀ ਪਾਣੀ ਚੜ੍ਹਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਬੋਲ ਸੰਭਾਲ ਕੇ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।

ਪਾषਣ੍ਡਪਤਿਤਾਨਾਂ ਤੁ ਨ ਕੁਰ੍ਯੁਰੁਦਕਕ੍ਰਿਯਾਃ । ਨਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰਿਣੋ ਵ੍ਰਾਤ੍ਯਾ ਯੋषਿਤਃ ਕਾਮਗਾਸ੍ਤਥਾ ॥ ੧,੧੦੬.

ਪਰ ਜੋ ਧਰਮ ਤੋਂ ਭਟਕ ਗਏ ਹਨ ਜਾਂ ਪਾਪੀ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਪਾਣੀ ਦੀ ਰਸਮ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ। ਨਾ ਹੀ ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਜਾਤ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹਨ, ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਜਾਂ ਜੋ ਇੱਛਾ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚਲਦੇ ਹਨ।

ਸੁਰਾਪ੍ਯਸ੍ਤ੍ਵਾਤ੍ਮਘਾਤਿਨ੍ਯੋ ਨਾਸ਼ੌਚੋਦਕਭਾਜਨਾਃ । ਤਤੋ ਨ ਰੋਦਿਤਵ੍ਯਂ ਹਿ ਤ੍ਵਨਿਤ੍ਯਾ ਜੀਵਸਂ ਸ੍ਥਿਤਿਃ ॥ ੧,੧੦੬.

ਜੋ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਂਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਖਤਮ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸ਼ੁੱਧੀ ਜਾਂ ਪਾਣੀ ਦੀ ਰਸਮ ਲਈ ਯੋਗ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਲਈ ਰੋਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਜੀਵਨ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ।

ਕ੍ਰਿਯਾ ਕਾਰ੍ਯਾ ਯਥਾਸ਼ਕ੍ਤਿ ਤਤੋ ਗਚ੍ਛੇਦ੍ਗृਹਾਨ੍ਪ੍ਰਤਿ । ਵਿਦਸ਼੍ਯ ਨਿਮ੍ਬਪਤ੍ਰਾਣਿ ਨਿਯਤਾ ਦ੍ਵਾਰਿ ਵੇਸ਼੍ਮਨਃ ॥ ੧,੧੦੬.

ਜੋ ਰਸਮਾਂ ਹਨ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਕੇ, ਫਿਰ ਘਰ ਵਾਪਸ ਆਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਘਰ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ 'ਤੇ ਨਿੰਮ ਦੇ ਪੱਤੇ ਰੱਖਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਹੁਕਮ ਹੈ।

ਆਚਮ੍ਯਾਥਾਗ੍ਨਿਮੁਦਕਂ ਗੋਮਯਂ ਗੌਰਸਰ੍षਪਾਨ੍ । ਪ੍ਰਵਿਸ਼ੇਯੁਃ ਸਮਾਲਭ੍ਯ ਕृਤ੍ਵਾਸ਼੍ਮਨਿ ਪਦਂ ਸ਼ਨੈਃ ॥ ੧,੧੦੬.

ਮੂੰਹ ਧੋ ਕੇ, ਅੱਗ, ਪਾਣੀ, ਗੋ-ਮੈ, ਗੋ-ਮੂਤਰ ਤੇ ਸਰੋਂ ਦੇ ਦਾਣੇ ਛੂਹ ਕੇ, ਪਥਰ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ, ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਘਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਪ੍ਰਵੇਸ਼ਨਾਦਿਕਂ ਕਰ੍ਮ ਪ੍ਰੇਤਸਂਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਨਾਦਪਿ । ਈਕ੍ਸ਼ਤਾਂ ਤਤ੍ਕ੍ਸ਼ਣਾਚ੍ਛੁਦ੍ਧਿਃ ਪਰੇषਾਂ ਸ੍ਨਾਨਸਂਯਮਾਤ੍ ॥ ੧,੧੦੬.

ਘਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕੰਮ, ਮਰੇ ਹੋਏ ਨੂੰ ਛੂਹਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ, ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਉਸ ਵੇਲੇ ਹੀ ਸ਼ੁੱਧੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੇ ਉਹ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਤੇ ਸੰਯਮ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।

ਕ੍ਰੀਤਲਬ੍ਧਾਸ਼ਨਾ ਭੂਮੌ ਸ੍ਵਪੇਯੁਸ੍ਤੇ ਪृਥਕ੍ਪृਥਕ੍ । ਪਿਣ੍ਡਯਜ੍ਞਕृਤਾ ਦੇਯਂ ਪ੍ਰੇਤਾਯਾਨ੍ਨਂ ਦਿਨਤ੍ਰਯਮ੍ ॥ ੧,੧੦੬.

ਜੋ ਖਾਣਾ ਖਰੀਦ ਕੇ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਸੌਣ। ਮਰੇ ਹੋਏ ਲਈ ਜੋ ਪਿੰਡ ਦੀ ਰਸਮ ਕਰਕੇ ਭੋਜਨ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਤਕ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਜਲਮੇਕਾਹਮਾਕਾਸ਼ੇ ਸ੍ਥਾਪ੍ਯਂ ਕ੍ਸ਼ੀਰਂ ਤੁ ਮृਨ੍ਮਯੇ । ਵੈਤਾਨੋਪਾਸਨਾਃ ਕਾਰ੍ਯਾਃ ਕ੍ਰਿਯਾਸ਼੍ਚ ਸ਼੍ਰੁਤਿਚੋਦਿਤਾਃ ॥ ੧,੧੦੬.

ਪਾਣੀ ਇਕ ਦਿਨ ਲਈ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਦੁੱਧ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਭਾਂਡੇ ਵਿੱਚ। ਵੈਤਾਨ ਰਸਮਾਂ ਕਰਣੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਜਿਹੜੀਆਂ ਰਸਮਾਂ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਆਈਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ।

ਆਦਨ੍ਤਜਨ੍ਮਨਃ ਸਦ੍ਯਃ ਆਚੂਡਂ ਨੈਸ਼ਿਕੀ ਸ੍ਮृਤਾ । ਤ੍ਰਿਰਾਤ੍ਰਮਾ ਵ੍ਰਤਾਦੇਸ਼ਾਦ੍ਦਸ਼ਰਾਤ੍ਰਮਤਃ ਪਰਮ੍ ॥ ੧,੧੦੬.

ਜਿਸ ਦਾ ਜਨਮ ਦੰਦਾਂ ਨਾਲ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਲਈ ਤੁਰੰਤ ਸ਼ੁੱਧੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਚੂੜਾ ਲਈ, ਰਾਤ ਦੀ ਅਸ਼ੁੱਧਤਾ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ, ਫਿਰ ਦਸ ਰਾਤਾਂ।

ਤ੍ਰਿਰਾਤ੍ਰਂ ਦਸ਼ਰਾਤ੍ਰਂ ਵਾ ਸ਼ਾਵਮਾਸ਼ੌਚਮੁਚ੍ਯਤੇ । ਊਨਦ੍ਵਿਵਰ੍ष ਉਭਯੋਃ ਸੂਤਕਂ ਮਾਤੁਰੇਵ ਹਿ ॥ ੧,੧੦੬.

ਤਿੰਨ ਜਾਂ ਦਸ ਰਾਤਾਂ, ਮਰਨ ਦੀ ਅਸ਼ੁੱਧਤਾ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਦੋ ਸਾਲ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ, ਜਨਮ ਤੇ ਮਰਨ ਦੀ ਅਸ਼ੁੱਧਤਾ ਸਿਰਫ ਮਾਂ ਨੂੰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਅਨ੍ਤਰਾ ਜਨ੍ਮਮਰਣੇ ਸ਼ੇषਾਹੋਭਿਰ੍ਵਿਸ਼ੁਧ੍ਯਤਿ । ਦਸ਼ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ ਵਰ੍ਣਾਨਾਂ ਤਥਾ ਪਞ੍ਚਦਸ਼ੈਵ ਚ ॥ ੧,੧੦੬.

ਜਨਮ ਤੇ ਮਰਨ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਬਾਕੀ ਦਿਨਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ੁੱਧੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਦਸ, ਬਾਰਾਂ ਤੇ ਪੰਦਰਾਂ ਦਿਨ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਰਗਾਂ ਲਈ।

ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਦ੍ਦਿਨਾਨਿ ਚ ਤਥਾ ਭਵਤਿ ਪ੍ਰੇਤਸੂਤਕਮ੍ । ਅਹਸ੍ਤ੍ਵਦਤ੍ਤਕਨ੍ਯਾਸੁ ਬਾਲੇषੁ ਚ ਵਿਸ਼ੋਧਨਮ੍ ॥ ੧,੧੦੬.

ਮਾਸੂਮ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਮੌਤ ਲਈ ਤੀਹ ਦਿਨ ਦੀ ਅਸ਼ੁੱਧਤਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੁੜੀਆਂ ਦੀ ਰਸਮ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਵਿਆਹ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਸ਼ੁੱਧੀ ਨਿਰਧਾਰਤ ਹੈ।

ਗੁਰ੍ਵਨ੍ਤੇਵਾਸ੍ਯਨੂਚਾਨਮਾਤੁਲਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰਿਯੇषੁ ਚ । ਅਨੌਰਸੇषੁ ਪੁਤ੍ਰੇषੁ ਭਾਰ੍ਯਾਸ੍ਵਨ੍ਯਗਤਾਸੁ ਚ ॥ ੧,੧੦੬.

ਗੁਰੂ, ਚੇਲੇ, ਮਾਮੇ, ਪੰਡਿਤਾਂ, ਪਤਨੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਹੋਏ ਪੁੱਤਰਾਂ, ਤੇ ਜਿਹੜੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਹੋਰ ਥਾਂ ਚਲੀ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ।

ਨਿਵਾਸਰਾਜਨਿ ਤਥਾ ਤਦਹਃ ਸ਼ੁਦ੍ਧਿਕਾਰ(ਣ)ਮ੍ । ਹਤਾਨਾਂ ਨृਪਗੋਵਿਪ੍ਰੈਰਨ੍ਵਕ੍ਸ਼ਂ ਚਾਤ੍ਮਘਾਤਿਨਾਮ੍ ॥ ੧,੧੦੬.

ਨਿਵਾਸ ਜਾਂ ਰਾਜ ਮਿਲਣ ਵਾਲੇ ਦਿਨ, ਸ਼ੁੱਧੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਰਾਜਾ, ਗਾਂ ਜਾਂ ਪੰਡਿਤ ਵਲੋਂ ਮਾਰੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਜੋ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਖਤਮ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਤੁਰੰਤ।

ਵਿषਾਦ੍ਯੈਸ਼੍ਚ ਹਤਾਨਾਂ ਚ ਨਾਸ਼ੌਚਂ ਪृਥਿਵੀਪਤੇਃ । ਸਤ੍ਰਿਵ੍ਰਤਿਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰਿਦਾਤृਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿਦਾਂ ਤਥਾ ॥ ੧,੧੦੬.

ਜੋ ਜ਼ਹਿਰ ਆਦਿ ਨਾਲ ਮਾਰੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਕੋਈ ਅਸ਼ੁੱਧਤਾ ਨਹੀਂ, ਹੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਰਾਜਾ। ਤੇ ਜੋ ਯਜਨ ਕਰਦੇ, ਵ੍ਰਤ ਰੱਖਦੇ, ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ, ਦਾਨੀ ਜਾਂ ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਵੀ ਨਹੀਂ।

ਦਾਨੇ ਵਿਵਾਹੇ ਯਜ੍ਞੇ ਚ ਸਂਗ੍ਰਾਮੇ ਦੇਸ਼ਵਿਪ੍ਲਵੇ । ਆਪਦ੍ਯਪਿ ਚ ਕष੍ਟਾਯਾਂ ਸਦ੍ਯਃ ਸ਼ੌਚਂ ਵਿਧੀਯਤੇ ॥ ੧,੧੦੬.

ਦਾਨ, ਵਿਆਹ, ਯਜਨ, ਜੰਗ ਜਾਂ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਹੋਣ ਤੇ, ਜਦੋਂ ਵੱਡੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਆਵੇ, ਤੁਰੰਤ ਸ਼ੁੱਧੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਕਾਲੋऽਗ੍ਨਿਃ ਕਰ੍ਮਮृਦ੍ਵਾਯੁਰ੍ਮਨੋ ਜ੍ਞਾਨਂ ਤਪੋ ਜਪਃ (ਲਮ੍) । ਪਸ਼੍ਚਾਤ੍ਤਾषੋ ਨਿਰਾਹਾਰਃ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਸ਼ੁਦ੍ਧਿਹੇਤਵਃ ॥ ੧,੧੦੬.

ਕਾਲ, ਅੱਗ, ਰਸਮ, ਧਰਤੀ, ਹਵਾ, ਮਨ, ਗਿਆਨ, ਤਪ, ਜਪ, ਪਛਤਾਵਾ ਤੇ ਉਪਵਾਸ — ਇਹ ਸਭ ਲਈ ਸ਼ੁੱਧੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹਨ।

ਅਕਾਰ੍ਯਕਾਰਿਣਾਂ ਦਾਨਂ ਵੇਗੋ ਨਦ੍ਯਾਸ੍ਤੁ ਸ਼ੁਦ੍ਧਿਕृਤ੍ । ਕ੍ਸ਼ਾਤ੍ਤ੍ਰੇਣ ਕਰ੍ਮਣਾ ਜੀਵੇਦ੍ਵਿਸ਼ਾਂ ਵਾਪ੍ਯਾਪਦਿ ਦ੍ਵਿਜਃ ॥ ੧,੧੦੬.

ਗਲਤ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਭੇਟ, ਦਰਿਆ ਦਾ ਤੇਜ਼ ਪਾਣੀ, ਇਹ ਸਭ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਵਾਲਾ, ਜਦੋਂ ਮੁਸ਼ਕਲ ਆਵੇ, ਤਾਂ ਕਸ਼ਤਰੀ ਜਾਂ ਵੈਸ਼ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰ ਕੇ ਜੀਵਨ ਗੁਜ਼ਾਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਫਲਸੋਮਕ੍ਸ਼ੌਮਵੀਰੁਦ੍ਦਧਿ ਕ੍ਸ਼ੀਰਂ ਘृਤਂ ਜਲਮ੍ । ਤਿਲੋਦਨਰਸਕ੍ਸ਼ਾਰਮਧੁ ਲਾਕ੍ਸ਼ਾ ਸ਼ृਤਂ ਹਵਿਃ ॥ ੧,੧੦੬.

ਫਲ, ਸੋਮਾ, ਕਪੜਾ, ਸਬਜ਼ੀਆਂ, ਦਹੀਂ, ਦੁੱਧ, ਘੀ, ਪਾਣੀ, ਤਿਲਾਂ ਵਾਲਾ ਚੌਲ, ਰਸ, ਲੂਣ, ਸ਼ਹਦ, ਲਾਖ, ਪਕਾਇਆ ਹੋਇਆ ਭੋਜਨ ਤੇ ਹਵਨ ਦੀ ਭੇਟ—

ਵਸ੍ਤ੍ਰੋਪਲਾਸਵਂ ਪੁष੍ਪਂ ਸ਼ਾਕਮृਚ੍ਚਰ੍ਮਪਾਦੁਕਮ੍ । ਏਣਤ੍ਵਚਂ ਚ ਕੌਸ਼ੇਯਂ ਲਵਣਂ ਮਾਸਮੇਵ ਚ ॥ ੧,੧੦੬.

ਕਪੜਾ, ਪਥਰ, ਸ਼ਰਾਬ, ਫੁੱਲ, ਸਬਜ਼ੀ, ਮਿੱਟੀ, ਚਮੜੇ ਦੀਆਂ ਜੁੱਤੀਆਂ, ਹਰਣ ਦੀ ਖਾਲ, ਰੇਸ਼ਮ, ਲੂਣ ਅਤੇ ਮਾਸ ਵੀ—

ਪਿਣ੍ਯਾਕਮੂਲਗਨ੍ਧਾਂਸ਼੍ਚ ਵੈਸ਼੍ਯਵृਤ੍ਤੋ ਨ ਵਿਕ੍ਰਯੇਤ੍ । ਧਰ੍ਮਾਰ੍ਥਂ ਵਿਕ੍ਰਯਂ ਨੇਯਾਸ੍ਤਿਲਾ ਧਾਨ੍ਯੇਨ ਤਤ੍ਸਮਾਃ ॥ ੧,੧੦੬.

ਵੈਸ਼ ਨੂੰ ਚੀਕੜ, ਜੜਾਂ ਜਾਂ ਸੁਗੰਧੀ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਹੀਂ ਵੇਚਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ। ਤਿਲ ਤੇ ਅਨਾਜ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹਨ, ਧਰਮ ਜਾਂ ਜੀਵਨ ਲਈ ਹੀ ਵੇਚੇ ਜਾਣ।