ਅਸਂਵਿਖ੍ਯਾਤਦੋषਸ੍ਤੁ ਰਹਸ੍ਯਂ ਵ੍ਰਤਮਾਚਰੇਤ੍ 105.
ਜੇ ਗਲਤੀ ਸਭ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਨਹੀਂ ਆਈ, ਤਾਂ ਚੁਪਚਾਪ ਵਰਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਅਨ੍ਤਰ੍ਜਲੇ ਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧੇ ਚ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਗਾਂ ਚ ਪਯਸ੍ਵਿਨੀਮ੍ 105.
ਸਾਫ਼ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ, ਦੁੱਧ ਵਾਲੀ ਗਾਂ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ,
ਜਲੇ ਜਪ੍ਤ੍ਵਾ ਤੁ ਜੁਹੁਯਾਚ੍ਚਾਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ਦ੍ਘृਤਾਹੁਤੀਃ 105.
ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਮੰਤ੍ਰ ਜਪ ਕੇ, ਚਾਲੀ ਵਾਰੀ ਘੀ ਦੀ ਆਹੁਤੀ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਸੁਰਾਪਃ ਸ੍ਵਰ੍ਣਹਾਰੀ ਚ ਰੁਦ੍ਰਜਾਪੀ ਜਲੇ ਸ੍ਥਿਤਃ 105.
ਜੋ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀ ਲੈਂਦਾ, ਸੋਨਾ ਚੋਰੀ ਕਰਦਾ ਜਾਂ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਰੁਦ੍ਰ ਜਪਦਾ ਹੈ,
ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮਸ਼ਤਂ ਕੁਰ੍ਯ੍ਯਾਤ੍ਸਰ੍ਵਪਾਪਾਪਨੁਕ੍ਤ੍ਯੇ 105.
ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ ਸੌ ਵਾਰੀ ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮ ਕਰੇ।
ਕृਤ੍ਵੋਪਵਾਸਂ ਰੇਤੋਵਿਣ੍ਮੂਤ੍ਰਾਣਾਂ ਪ੍ਰਾਸ਼ਨੇਦ੍ਵਿਜਃ 105.
ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਉਪਵਾਸ ਕਰ ਕੇ, ਰੇਤ, ਗੂ ਅਤੇ ਮੂਤ ਚੱਖੇ।
ਰੁਦ੍ਰੈਕਾਦਸ਼ਜਪ੍ਯਾਦ੍ਧਿ ਪਾਪਨਾਸ਼ੋ ਭਵੇਦ੍ਦ੍ਵਿਜੈਃ 105.
ਰੁਦ੍ਰ ਦੀ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਜਪਣ ਨਾਲ, ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਪਾਪ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਨ ਸ੍ਪृਸ਼ਨ੍ਤਿ ਹਾ ਪਾਪਾਨਿ ਚਾਸ਼ੁ ਸ੍ਮृਤ੍ਵਾ ਹ੍ਯਪੋਹਿਤਃ 105.
ਪਾਪ ਉਸ ਨੂੰ ਛੂਹਦੇ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਉਹ ਜਲਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੇ ਐਸਾ ਯਾਦ ਕਰੇ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰ੍ਯ੍ਯਂ ਦਯਾ ਕ੍ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਰ੍ਧ੍ਯਾਨਂ ਸਤ੍ਯਮਕਲ੍ਕਤਾ 105.
ਬ੍ਰਹਮਚਰਿਆ, ਦਇਆ, ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ, ਧਿਆਨ, ਸਚਾਈ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰਤਾ—
ਸ੍ਨਾਨਮੌਨੋਪਵਾਸੋਜ੍ਯਾਸ੍ਵਾਧ੍ਯਾਯੋਪਸ੍ਥਨਿਗ੍ਰਹਃ 105.
ਨ੍ਹਾਉਣਾ, ਚੁਪ ਰਹਿਣਾ, ਉਪਵਾਸ, ਆਹੁਤੀਆਂ ਦੇਣਾ, ਸਵੈ-ਅਧਿਆਇ, ਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣਾ—
ਪਞ੍ਚਗਵ੍ਯਂ ਤੁ ਗੋਕ੍ਸ਼ੀਰਂ ਦਧਿਮੂਤ੍ਰਸ਼ਕृਦ੍ਘृਤਮ੍ 105.
ਪੰਚਗਵ੍ਯਾ ਵਿੱਚ ਗਾਂ ਦਾ ਦੁੱਧ, ਦਹੀਂ, ਪਿਸਾਬ, ਗੋਬਰ ਤੇ ਘੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਪृਥਕ੍ ਸਾਨ੍ਤਪਨੈਰ੍ਦ੍ਰਵ੍ਯੈਃ षਡਹਃ ਸੋਪਵਾਸਕਃ 105.
ਵੇਖ-ਵੇਖ ਸੁਧੀ ਦੇਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਾਲ, ਛੇ ਦਿਨ ਉਪਵਾਸ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਪਰ੍ਣੋਦੁਮ੍ਬਰਰਾਜੀਵਬੀਲ੍ਵਪਤ੍ਰਕੁਸ਼ੋਦਕੈਃ 105.
ਅੰਜੀਰ, ਉਦੁੰਬਰ, ਕਮਲ, ਬੈਲ ਤੇ ਕੁਸ਼ਾ ਦੀਆਂ ਪੱਤੀਆਂ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ।
ਤਪ੍ਤਕ੍ਸ਼ੀਰਘृਤਾਮ੍ਬੂਨਾਮੇਕੈਕਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯਹਂ ਪਿਬੇਤ੍ 105.
ਹਰ ਦਿਨ ਗਰਮ ਦੁੱਧ, ਘੀ ਤੇ ਪਾਣੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੀਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਏਕਭਕ੍ਤੇਨ ਨਕ੍ਤੇਨ ਤਥੈਵਾਯਾਚਿਤੇਨ ਚ 105.
ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਖਾਣਾ, ਰਾਤ ਨੂੰ ਖਾਣਾ, ਜਾਂ ਜੋ ਮੰਗ ਕੇ ਮਿਲੇ, ਉਹ ਖਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਯਥਾ ਕਥਞ੍ਚਿਤ੍ਤ੍ਰਿਗੁਣਃ ਪ੍ਰਜਾਪਤ੍ਯੋऽਯਮੁਚ੍ਯਤੇ 105.
ਜੋ ਵੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਹੋ ਸਕੇ, ਇਹ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿ ਤਪ ਹੈ।
ਕृਚ੍ਛ੍ਰਾਤਿਕृਚ੍ਛ੍ਰਂ ਪਯਸਾ ਦਿਵਸਾਨੇਕਵਿਂਸ਼ਤਿਮ੍ 105.
ਅਤਿਕ੍ਰਿਚ੍ਛ ਤਪ ਵਿਅਕਤੀ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਇਕੀ ਦਿਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਪਿਣ੍ਯਾਕਾਚਾਮਤਕ੍ਰਾਮ੍ਬੁਸਕ੍ਤੂਨਾਂ ਪ੍ਰਤਿਵਾਸਰਮ੍ 105.
ਹਰ ਦਿਨ ਤੇਲ ਦੀ ਪਠੀ, ਦਾਲ, ਖੱਟਾ ਪਾਣੀ ਤੇ ਸਤੂ ਲੈਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।
ਏषਾਂ ਤ੍ਰਿਰਾਤ੍ਰਮਭ੍ਯਾਸਾਦੇਕੈਕਂ ਸ੍ਯਾਦ੍ਯਥਾਕ੍ਰਮਾਤ੍ 105.
ਇਨ੍ਹਾਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ ਲਗਾਤਾਰ ਵਰਤ ਕੇ, ਵਾਰੀ-ਵਾਰੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਤਿਥਿਪਿਣ੍ਡਾਂਸ਼੍ਚਰੇਦ੍ਵृਦ੍ਧ੍ਯਾ ਸ਼ੁਕ੍ਲੇ ਸ਼ਿਖ੍ਯਣ੍ਡਸਮ੍ਮਿਤਾਨ੍ 105.
ਸ਼ੁਕਲ ਪਖ ਵਿੱਚ, ਵਧਦੇ ਹੋਏ ਤਿਥਿ ਪਿੰਡ, ਸ਼ਿਖਯੰਡ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਚੜ੍ਹਾਏ ਜਾਣ।
ਯਥਾਕਥਞ੍ਚਿਤ੍ਪਿਣ੍ਡਾਨਾਂ ਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ਚ੍ਛਤਦ੍ਵਯਮ੍ 105.
ਜੋ ਵੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਹੋ ਸਕੇ, ਚਾਰ-ਸੌ-ਚਾਲੀ ਪਿੰਡ ਚੜ੍ਹਾਏ ਜਾਣ।
ਕृਤ੍ਵਾ ਤ੍ਰਿषਵਣਂ ਸ੍ਨਾਨਂ ਪਿਣ੍ਡਂ ਚਾਨ੍ਦ੍ਰਾਯਣਂ ਚਰੇਤ੍ 105.
ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਪਿੰਡਾਂ ਨਾਲ ਚਾਂਦ੍ਰਾਯਣ ਤਪ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਅਨਾਦਿष੍ਟੇषੁ ਪਾਪੇषੁ ਸ਼ੁਦ੍ਧਿਸ਼੍ਚਾਨ੍ਦ੍ਰਾਯਣੇਨ ਤੁ 105.
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਪਾਪਾਂ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਆਦੇਸ਼ ਨਹੀਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੁਧੀ ਚਾਂਦ੍ਰਾਯਣ ਤਪ ਨਾਲ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਕृਚ੍ਛ੍ਰਕृਦ੍ਧਰ੍ਮਕਾਮਸ੍ਤੁ ਮਹਤੀਂ ਸ਼੍ਰਿਯਮਸ਼੍ਨੁਤੇ ॥ 105.
ਕ੍ਰਿਚ੍ਛ ਤਪ ਜੋ ਧਰਮ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੱਡੀ ਸ਼ਾਨ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰਾਗਾਰੁਡੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਪੂਰ੍ਵਖਣ੍ਡੇ ਪ੍ਰਥਮਾਂਸ਼ਾਖ੍ਯੇ ਆਚਾਰਕਾਣ੍ਡੇ ਯਾਜ੍ਞਵਲ੍ਕ੍ਯੋਕ੍ਤਪ੍ਰਾਯਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤਵਿਵੇਕੋ ਨਾਮ ਪਞ੍ਚੋਤ੍ਤਰਸ਼ਤਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼੍ਰੀ ਗਰੁੜ ਮਹਾ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਪੂਰਵ ਖੰਡ, ਪਹਿਲੀ ਅੰਸ਼, ਆਚਾਰ ਕਾਂਡ ਵਿੱਚ ਯਾਜ਼੍ਨ੍ਯਵਲ੍ਕ੍ਯ ਜੀ ਵੱਲੋਂ ਕਹੇ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿਤ ਵਿਵੇਕ ਨਾਮਕ ਪੰਜ-ਸੌ-ਪੰਜਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।
ਯਾਜ੍ਞਵਲ੍ਕ੍ਯ ਉਵਾਚ । ਪ੍ਰੇਤਾ (ਤ) ਸ਼ੌਚਂ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਤਚ੍ਛृਣੁਧ੍ਵਂ ਯਤਵ੍ਰਤਾਃ । ਊਨਦ੍ਵਿਵਰ੍षਂ ਨਿਖਨੇਨ੍ਨ ਕੁਰ੍ਯਾਦੁ ਦਕਂ ਤਤਃ ॥ ੧,੧੦੬.
ਯਾਜ਼੍ਨ੍ਯਵਲ੍ਕ੍ਯ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮੈਂ ਮਰੇ ਹੋਏ ਦੀ ਸੁਧੀ ਦੀ ਰੀਤ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ, ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਵ੍ਰਤ ਵਾਲੇ ਹੋ, ਸੁਣੋ। ਜੇ ਉਮਰ ਦੋ ਸਾਲ ਤੋਂ ਘੱਟ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਨਾ ਦਫਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਪਾਣੀ ਦੀ ਰੀਤ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਆ ਸ਼੍ਮਸ਼ਾਨਾਦਨੁਵ੍ਰਜ੍ਯ ਇਤਰੈਰ੍ਜ੍ਞਾਤਿਭਿਰ੍ਯੁਤਃ । ਯਮਸੂਕ੍ਤਂ ਤਥਾ ਜਪ੍ਯਂ ਜਪਦ੍ਭਿਰ੍ਲੌਕਿਕਾਗ੍ਨਿਨਾ ॥ ੧,੧੦੬.
ਜਦੋਂ ਸ਼ਮਸ਼ਾਨ ਤੋਂ ਹੋਰ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨਾਲ ਜਾਇਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਜਪ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਯਮ ਸੁਕਤ ਆਮ ਅੱਗ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾਵੇ।
ਸ ਦਗ੍ਧਵ੍ਯ ਉਪੇਤਸ਼੍ਚੈਦਾਹਿਤਾਗ੍ਨ੍ਯਾਵृਤਾਰ੍ਥਵਤ੍ । ਸਪ੍ਤਮਾਦ੍ਦਸ਼ਮਾਦ੍ਵਾਪਿ ਜ੍ਞਾਤਯੋऽਭ੍ਯੁਪਯਾਨ੍ਤ੍ਯਪਃ ॥ ੧,੧੦੬.
ਉਸ ਦੀ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਹੋਵੇ, ਜੇ ਉਹ ਸੰਸਕਾਰਿਤ ਜਾਂ ਅੱਗ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਵਿਧੀ ਨਾਲ। ਸੱਤਵੇਂ ਜਾਂ ਦਸਵੇਂ ਦਿਨ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਪਾਣੀ ਦੀ ਰੀਤ ਲਈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਅਪਨਃ ਸ਼ੋਸ਼ੁਚਦਘਮਨੇਨ ਪਿਤृਦਿਙ੍ਮੁਖਾਃ । ਏਵਂ ਮਾਤਾਮਹਾਚਾਰ੍ਯਪਤ੍ਨੀਨਾਂ ਚੋਦਕਕ੍ਰਿਯਾਃ ॥ ੧,੧੦੬.
ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਪਾਸੇ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਪਾਪ ਕਰਕੇ ਪੂਰਵਜ ਦੁਖੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਾਤਾ ਦੇ ਪਿਤਾ, ਅਧਿਆਪਕ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਲਈ ਵੀ ਪਾਣੀ ਦੀ ਰਸਮ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਕਾਮੋਦਕਾਃ ਪੁਤ੍ਰਸਖਿਸ੍ਵਸ੍ਤ੍ਰੀਯਸ਼੍ਵਸ਼ੁਰਰ੍ਤ੍ਵਿਜਃ । ਨਾਮਗੋਤ੍ਰੇਣ ਹ੍ਯੁਦਕਂ ਸਕृਤ੍ਸਿਞ੍ਚਨ੍ਤਿ ਵਾਗ੍ਯਤਾਃ ॥ ੧,੧੦੬.
ਪੁੱਤਰ, ਦੋਸਤ, ਪਤਨੀ, ਸੱਸ-ਸੁਰ, ਤੇ ਯਜਮਾਨ, ਜਦ ਪਾਣੀ ਚੜ੍ਹਾਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਨਾਮ ਤੇ ਵੰਸ਼ ਉਚਾਰ ਕੇ, ਇਕ ਵਾਰੀ ਪਾਣੀ ਚੜ੍ਹਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਬੋਲ ਸੰਭਾਲ ਕੇ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।