ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਾ ਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਾਃ ਸਮਰਾਗਿਣਸ਼੍ਚ ਆਪੀਤਵਰ੍ਣਾ ਗੁਰਵੋ ਵਿਚਿਤ੍ਰਾਃ 75.
ਜੋ ਮਾਣਕ ਚਿੱਟੇ, ਸੁਤੰਤਰ, ਲਾਲੀ ਮਾਰਦੇ, ਪੀਲੇ, ਭਾਰੀ ਤੇ ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਪਾਤ੍ਰੇਣ ਕਾਞ੍ਚਨਮਯੇਨ ਤੁ ਵੇष੍ਟਯਿਤ੍ਵਾ ਤਪ੍ਤਂ ਯਦਾ ਹੁਤਵਹੇ ਭਵਤਿ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮ੍ 75.
ਜਦੋਂ ਸੋਨੇ ਦੇ ਪਾਤਰੇ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਤਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਚਮਕਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਏਵਂਵਿਧਂ ਬਹੁਗੁਣਂ ਮਣਿਮਾਵਹਨ੍ਤਿ ਕਰ੍ਕੇਤਨਂ ਸ਼ੁਭਲਙ੍ਕृਤਯੇ ਨਰਾ ਯੇ 75.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਹੁਤ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੇ ਮਾਣਕ ਨੂੰ ਲੋਕ ਚੰਗੀ ਸ਼ੁਭ ਸਜਾਵਟ ਲਈ ਲਿਆਉਂਦੇ ਹਨ।
ਏਕੇऽਪਨਹ੍ਯ ਵਿਕृਤਾਕੁਲਨੀਲਭਾਸਃ ਪ੍ਰਮ੍ਲਾਨਰਾਗਲੁਲਿਤਾਃ ਕਲੁषਾ ਵਿਰੂਪਾਃ 75.
ਕੁਝ ਮਾਣਕ, ਜੋ ਨਹੀਂ ਪਹਿਨੇ ਜਾਂਦੇ, ਉਹ ਵਿਗੜੇ ਹੋਏ, ਉਲਝੇ ਹੋਏ, ਨੀਲੇ, ਫਿੱਕੇ, ਰੰਗ ਰਹਿਤ, ਗੰਦੇ ਤੇ ਬੇਢੰਗੇ ਦਿਸਦੇ ਹਨ।
ਕਰ੍ਕੇਤਨਂ ਯਦਿ ਪਰੀਕ੍ਸ਼ਿਤਵਰ੍ਣਰੂਪਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯਗ੍ਰਭਾਸ੍ਵਰਦਿਵਾਕਰਸੁਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮ੍ 75.
ਜੇ ਕਰਕੇਤਨ ਰਤਨ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਉਹ ਦੱਸੇ ਰੰਗ ਤੇ ਅਕਾਰ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ, ਨਵੇਂ ਤੇਜ ਨਾਲ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਸੱਚਮੁੱਚ ਖ਼ਾਸ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਗਾਰੁਡੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਪੂਰ੍ਵਖਣ੍ਡੇ ਪ੍ਰਥਮਾਂਸ਼ਾਖ੍ਯੇ ਆਚਾਰਕਾਣ੍ਡੇ ਕਰ੍ਕੇਤਨਪਰੀਕ੍ਸ਼ਣਂ ਨਾਮ ਪਞ੍ਚਸਪ੍ਤਤਿਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼੍ਰੀ ਗਰੁੜ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਪੂਰਵ ਭਾਗ, ਪਹਿਲੀ ਅੰਸ਼, ਆਚਾਰ ਕਾਂਡ ਵਿੱਚ 'ਕਰਕੇਤਨ ਦੀ ਜਾਂਚ' ਨਾਂ ਵਾਲਾ ਪਚੱਤਰਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਇਆ।
ਸੂਤ ਉਵਾਚ ਸਂਪ੍ਰਾਪ੍ਤਮੁਤ੍ਤਮਾਨਾਮਾਕਰਤਾਂ ਭੀष੍ਮਰਤ੍ਨਾਨਾਮ੍ ॥ 76.
ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਹੁਣ ਭੀਸ਼ਮ ਰਤਨਾਂ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਸ਼ੁਕ੍ਲਾਃ ਸ਼ਙ੍ਖਾਬ੍ਜਨਿਭਾਃ ਸ੍ਯੋਨਾਕਸਨ੍ਨਿਭਾਃ ਪ੍ਰਭਾਵਨ੍ਤਃ 76.
ਇਹ ਰਤਨ ਚਿੱਟੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਸ਼ੰਖ, ਕਮਲ ਜਾਂ ਸਿਓਨਾਕ ਫੁੱਲ ਵਰਗੇ ਲੱਗਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਤੇਜ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।
ਹੇਮਾਦਿਪ੍ਰਤਿਬਦ੍ਧਾਃ ਸ਼ੁਦ੍ਧਮਪਿ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਯਾ ਵਿਧਤ੍ਤੇ ਯਃ 76.
ਸੋਨਾ ਜਾਂ ਹੋਰ ਧਾਤਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ, ਇਹ ਰਤਨ ਜੇਕਰ ਸਾਫ ਵੀ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਭਰੋਸੇ ਨਾਲ ਰੱਖਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਲਾਹਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਨਿਰੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਪਲਾਯਨ੍ਤੇ ਯਂ ਤਮਰਣ੍ਯਨਿਵਾਸਿਨਃ ਸਮੀਪੇऽਪਿ 76.
ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਇਹ ਰਤਨ ਪਹਿਨ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਜਾਨਵਰ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਚਾਹੇ ਨੇੜੇ ਹੀ ਹੋਣ, ਭੱਜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਤਸੋਯਤ੍ਕਲਤष੍ਟਤਰੋਰ੍ਭਵਤਿ ਭਯਂ ਨ ਚਾਸ੍ਤੀਸ਼ਮੁਪਹਸਨ੍ਤਿ 76.
ਉਸ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਲਤਾਵਾਂ ਜਾਂ ਦਰੱਖਤਾਂ ਤੋਂ ਕੋਈ ਡਰ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਰਾਜੇ ਵੀ ਉਸ ਦੀ ਹੰਸੀ ਨਹੀਂ ਉਡਾਉਂਦੇ।
ਪਿਤॄਤਰ੍ਪਣੇ ਪਿਤॄਣਾਂ ਤृਪ੍ਤਿਰ੍ਬਹੁਵਾਰ੍षਿਕੀ ਭਵਤਿ ਸਲਿਲਾਗ੍ਨਿਵੈਰਿਤਸ੍ਕਰਭਯਾਨਿ ਭੀਮਾਨਿ ਨਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ ॥ 76.
ਜਦੋਂ ਇਹ ਰਤਨ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਲਈ ਚੜ੍ਹਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਪਿਤਰ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪਾਣੀ, ਅੱਗ, ਦੁਸ਼ਮਣ ਜਾਂ ਚੋਰਾਂ ਦੇ ਭਿਆਨਕ ਡਰ ਵੀ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸ਼ੈਵਲਬਲਾਹਕਾਭਂ ਪੁਰੁषਂ ਪੀਤਪ੍ਰਭਂ ਪ੍ਰਭਾਹੀਨਮ੍ 76.
ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਕਾਈ ਜਾਂ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਕਾਲਾ ਹੋਵੇ, ਪੀਤਾਵਾਂਗ ਚਮਕ ਹੋਵੇ ਤੇ ਰੌਸ਼ਨੀ ਘੱਟ ਹੋਵੇ—
ਮੂਲ੍ਯਂ ਪ੍ਰਕਲ੍ਪ੍ਯਮੇषਾਂ ਵਿਬੁਧਵਰੈਰ੍ਦੈਸ਼ਕਾਲਵਿਜ੍ਞਾਨਾਤ੍ 76.
ਇਹਨਾਂ ਰਤਨਾਂ ਦੀ ਕੀਮਤ ਗਿਆਨੀਆਂ ਵੱਲੋਂ, ਥਾਂ ਤੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ, ਲਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਗਾਰੁਡੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਪੂਰ੍ਵਖਣ੍ਡੇ ਪ੍ਰਥਮਾਂਸ਼ਾਖ੍ਯੇ ਆਚਾਰਕਾਣ੍ਡੇ ਵੈਦੂਰ੍ਯ੍ਯਪਰੀਕ੍ਸ਼ਣਂ ਨਾਮ षਟ੍ਸਪ੍ਤਤਿਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼੍ਰੀ ਗਰੁੜ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਪੂਰਵ ਭਾਗ, ਪਹਿਲੀ ਅੰਸ਼, ਆਚਾਰ ਕਾਂਡ ਵਿੱਚ 'ਵੈਦੂਰੀ ਰਤਨ ਦੀ ਜਾਂਚ' ਨਾਂ ਵਾਲਾ ਛਿਅੱਤਰਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਇਆ।
ਪੁਣ੍ਯੇषੁ ਪਰ੍ਵਤਵਰੇषੁ ਚ ਨਿਮ੍ਨਗਾਸੁ ਸ੍ਥਾਨਾਨ੍ਤਰੇषੁ ਚ ਤਥੋਤ੍ਤਰਦੇਸ਼ਗਤ੍ਵਾਤ੍ 77.
ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਵਾਂ, ਉੱਚੀਆਂ ਪਹਾੜੀਆਂ, ਦਰਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜਗ੍ਹਾਂ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਨਾਲ ਉੱਤਰੀ ਪਾਸੇ ਵੀ—
ਦਾਸ਼ਾਰ੍ਣਵਾਗਦਰ (ਵ) ਮੇਕਲਕਾਲਗਾਦੌ ਗੁਞ੍ਜਾਞ੍ਜਨਕ੍ਸ਼ੌਦ੍ਰਮृਣਾਲਵਰ੍ਣਾਃ 77.
ਦਸ਼ਾਰਣ, ਵਾਗਦਰਾ, ਮੇਕਲਾ, ਕਾਲਗਾ ਆਦਿਕ ਥਾਵਾਂ ਤੇ, ਇਹ ਗੁੰਜਾ ਬੀਜ, ਕਾਜਲ, ਸ਼ਹਦ ਅਤੇ ਮ੍ਰਿਣਾਲ ਦੇ ਰੰਗਾਂ ਵਾਲੇ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।
ਸ਼ਙ੍ਖਾਬ੍ਜਭृਙ੍ਗਾਰ੍ਕਵਿਚਿਤ੍ਰਭਙ੍ਗਾ ਸੂਤ੍ਰੈਰੁ (ਰ੍ਵ੍ਯ) ਪੇਤਾਃ ਪਰਮਾਃ ਪਵਿਤ੍ਰਾਃ 77.
ਸ਼ੰਖ, ਕਮਲ, ਭੌਰਾ ਤੇ ਸੂਰਜ ਵਰਗੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੇ, ਧਾਗਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਰੋਏ ਹੋਏ, ਇਹ ਰਤਨ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਕਾਕਾ (ਕ.) ਸ਼੍ਵਰਾਸਭਸृਗਾਲਵृਕੋਗ੍ਰਰੂਪੈਰ੍ਗृਧ੍ਰੈਃ ਸਮਾਂਸਰੁਧਿਰਾਰ੍ਦ੍ਰਮੁਖੈਰੁਪੇਤਾਃ 77.
ਕਾਂ, ਕੁੱਤੇ, ਗਿੱਦੜ, ਭੇੜੀਆ ਅਤੇ ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਗਿਧ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੂੰਹ ਮਾਸ ਤੇ ਲਹੂ ਨਾਲ ਭਿੱਜੇ ਹੋਣ, ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਗਾਰੁਡੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਪੂਰ੍ਵਖਣ੍ਡੇ ਪ੍ਰਥਮਾਂਸ਼ਾਖ੍ਯੇ ਆਚਾਰਕਾਣ੍ਡੇ ਪੁਲਕਪਰੀਕ੍ਸ਼ਣਂ ਨਾਮ ਸਪ੍ਤਸਪ੍ਤਤਿਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼੍ਰੀ ਗਰੁੜ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਪੂਰਵ ਭਾਗ, ਪਹਿਲੀ ਅੰਸ਼, ਆਚਾਰ ਕਾਂਡ ਵਿੱਚ 'ਪੁਲਕ ਰਤਨ ਦੀ ਜਾਂਚ' ਨਾਂ ਵਾਲਾ ਸਤੱਤਰਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਇਆ।
ਹੁਤਭੁਗ੍ਰੂਪਮਾਦਾਯ ਦਾਨਵਸ੍ਯ ਯਥੇਪ੍ਸਿਤਮ੍ 78.
ਅੱਗ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਦਾਨਵ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਅਨੁਸਾਰ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਤਤ੍ਰੇਨ੍ਦ੍ਰਗੋਪਕਲਿਤਂ ਸ਼ੁਕਵਕ੍ਰਵਰ੍ਣਂ ਸਂਸ੍ਥਾਨਤਃ ਪ੍ਰਕਟਪੀਨਸਮਾਨਮਾਤ੍ਰਮ੍ 78.
ਉਥੇ, ਇੰਦਰਗੋਪ ਕੀੜਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਤੋਤੇ ਦੀ ਚੋਚ ਵਰਗਾ ਰੰਗ, ਤੇ ਪੂਰੀ ਬਣਤਰ ਵਾਲਾ, ਗੋਲ ਤੇ ਮੋਟਾ ਰਤਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਮਧ੍ਯੇਨ੍ਦੁਪਾਣ੍ਡੁਰਮਤੀਵ ਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਵਰ੍ਣਂ ਤਚ੍ਚੇਨ੍ਦ੍ਰਨੀਲਸਦृਸ਼ਂ ਪਟਲਂ ਤੁਲੇ ਸ੍ਯਾਤ੍ 78.
ਉਸਦਾ ਵਿਚਲਾ ਹਿੱਸਾ ਚੰਨ ਵਰਗਾ ਚਿੱਟਾ ਤੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸੁੱਚਾ ਰੰਗ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਪਰਤ ਨੀਲੇ ਪੱਥਰ ਵਾਂਗ ਲੱਗਦੀ ਹੈ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਗਾਰੁਡੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਪੂਰ੍ਵਖਣ੍ਡੇ ਪ੍ਰਥਮਾਂਸ਼ਾਖ੍ਯੇ ਆਚਾਰਕਾਣ੍ਡੇ ਰੁਧਿਰਾਕ੍ਸ਼ਰਤ੍ਨਪਰੀਕ੍ਸ਼ਣਂ ਨਾਮਾष੍ਟਸਪ੍ਤਤਿਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਹਾਨ ਗਾਰੁੜ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਪੂਰਬ ਖੰਡ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਸ਼ਾਖਾ ਦੇ ਆਚਾਰ ਭਾਗ ਵਿੱਚ 'ਰਕਤ ਰਤਨ ਦੀ ਜਾਂਚ' ਨਾਮਕ ਅਠੱਤਰਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਇਆ।
ਕਾਵੇਰਵਿਨ੍ਧ੍ਯਯਵਨਚੀਨਨੇਪਾਲਭੂਮਿषੁ 79.
ਕਾਵੇਰੀ, ਵਿਂਧਿਆ, ਯਵਨ, ਚੀਨ ਤੇ ਨੇਪਾਲ ਦੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ—
ਆਕਾਸ਼ਸ਼ੁਦ੍ਧਂ ਤੈਲਾਖ੍ਯਮੁਤ੍ਪਨ੍ਨਂ ਸ੍ਫਟਿਕਂ ਤਤਃ 79.
—ਉਥੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ ਸੁੱਚਾ ਤੇਲ ਨਾਂ ਵਾਲਾ ਸਫੈਦ ਪੱਥਰ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਨ ਤ੍ਤੁਲ੍ਯਂ ਹਿ ਰਤ੍ਨਾਨਾਮਥਵਾ ਪਾਪਨਾਸ਼ਨਮ੍ 79.
ਇਹ ਹੋਰ ਰਤਨਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਤਾਂ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਗਾਰੁਡੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਪੂਰ੍ਵਖਣ੍ਡੇ ਪ੍ਰਥਮਾਂਸ਼ਾਖ੍ਯੇ ਆਚਾਰਕਾਣ੍ਡੇ ਸ੍ਫਟਿਕਪਰੀਕ੍ਸ਼ਣਂ ਨਾਮੈਕੋਨਾਸ਼ੀਤਿਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਹਾਨ ਗਾਰੁੜ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਪੂਰਬ ਖੰਡ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਸ਼ਾਖਾ ਦੇ ਆਚਾਰ ਭਾਗ ਵਿੱਚ 'ਸਫੈਦ ਪੱਥਰ ਦੀ ਜਾਂਚ' ਨਾਮਕ ਉਨਾਸੀਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਇਆ।
ਆਦਾਯ ਸ਼ੇषਸ੍ਤਸ੍ਯਾਨ੍ਤ੍ਰਂ ਬਲਸ੍ਯ ਕੇਰਲਾਦਿषੁ 80.
ਕੇਰਲ ਆਦਿਕ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਉਸਦੇ ਬਚੇ ਹੋਏ ਅੰਤਰੜੇ ਲੈ ਕੇ—
ਤਤ੍ਰ ਪ੍ਰਧਾਨਂ ਸ਼ਸ਼ਲੋਹਿਤਾਭਂ ਗੁਞ੍ਜਾਜਵਾਪੁष੍ਪਨਿਭਂ ਪ੍ਰਦਿष੍ਟਮ੍ 80.
—ਉਥੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਉਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਖਰਗੋਸ਼ ਦੇ ਖੂਨ ਜਾਂ ਗੂੰਜਾ ਜਾਂ ਜਬਾ ਫੁੱਲ ਦੇ ਰੰਗ ਵਰਗਾ ਹੋਵੇ।