ਯਤ੍ਪਦ੍ਮਰਾਗਸ੍ਯ ਮਹਾਗੁਣਸ੍ਯ ਮੂਲ੍ਯਂ ਭਵੇਨ੍ਮਾषਸਮੁਨ੍ਮਿਤਸ੍ਯ 72.
ਉੱਚ ਗੁਣ ਵਾਲੇ ਪਦਮਰਾਗ ਦੀ ਕੀਮਤ ਮਾਸ਼ਾ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਤੋਲ ਕੇ ਲਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਗਾਰੁਡੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਪੂਰ੍ਵਖਣ੍ਡੇ ਪ੍ਰਥਮਾਂਸ਼ਾਖ੍ਯੇ ਆਚਾਰਕਾਣ੍ਡੇ ਇਨ੍ਦ੍ਰਨੀਲਪਰੀਕ੍ਸ਼ਣਂ ਨਾਮ ਦ੍ਵਿਸਪ੍ਤਤਿਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਹਾਨ ਗਰੁੜ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਪੂਰਵ ਭਾਗ ਦੇ ਆਚਾਰਕਾਂਡ ਵਿੱਚ 'ਇੰਦਰਨੀਲ ਦੀ ਜਾਂਚ' ਨਾਮਕ ਬਹੱਤਰਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਵੈਦੂਰ੍ਯ੍ਯਪੁष੍ਪਰਾਗਾਣਾਂ ਕਰ੍ਕੇਤੇ ਭੀष੍ਮਕੇ ਵਦੇ 73.
ਹੁਣ ਮੈਂ ਕਰਕੇਟਾ ਤੇ ਭੀਸ਼ਮਕ ਵਿੱਚ ਮਿਲਣ ਵਾਲੇ ਵੈਦੂਰਿਆ ਅਤੇ ਪਦਮਰਾਗ ਰਤਨਾਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸਾਂਗਾ।
ਕਲ੍ਪਾਨ੍ਤਕਾਲਕ੍ਸ਼ੁਬਿਤਾਮ੍ਬੁਰਾਸ਼ੇਰ੍ਨਿਰ੍ਹ੍ਰਾਦਕਲ੍ਪਾਦ੍ਦਿਤਿਜਸ੍ਯ ਨਾਦਾਤ੍ 73.
ਜਦੋਂ ਯੁਗ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਹਿਲਿਆ, ਤਾਂ ਉਸ ਵਿੱਚੋਂ ਦੈਤ ਦਾ ਸ਼ੋਰ ਉਠਿਆ।
ਅਵਿਦੂਰੇ ਵਿਦੂਰਸ੍ਯ ਗਿਰੇਰੁਤ੍ਤੁਙ੍ਗਰੋਧਸਃ 73.
ਉੱਚ ਚੋਟੀਆਂ ਵਾਲੇ ਦੂਰਲੇ ਪਹਾੜ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੀ।
ਤਸ੍ਯ ਨਾਦਸਮੁਤ੍ਥਤ੍ਵਾਦਾਕਰਃ ਸੁਮਹਾਗੁਣਃ 73.
ਉਸ ਸ਼ੋਰ ਤੋਂ ਉੱਠਣ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਖਾਨ ਬਹੁਤ ਉੱਤਮ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੀ ਬਣੀ।
ਤਸ੍ਯੈਵ ਦਾਨਵਪਤੇਰ੍ਨਿਨਦਾਨੁਰੂਪਾਃ ਪ੍ਰਵृਟ੍ਪਯੋਦਵਰਦਰ੍ਸ਼ਿਤ ਚਾਰੁਰੂਪਾਃ 73.
ਉਸ ਦੈਤ ਦੇ ਰਤਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਗੜਗੜਾਹਟ ਵਰਗੀ ਹੈ, ਮੀਂਹ ਵਾਲੇ ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਂਗ ਸੋਹਣੇ ਦਿਸਦੇ ਹਨ।
ਪਦ੍ਮਰਾਗਮੁਪਾਦਾਯ ਮਣਿਵਰ੍ਣਾ ਹਿ ਯੇ ਕ੍ਸ਼ਿਤੌ 73.
ਪਦਮਰਾਗ ਨੂੰ ਮਿਸਾਲ ਵਜੋਂ ਲੈ ਕੇ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਮਿਲਣ ਵਾਲੇ ਰਤਨਾਂ ਦੇ ਰੰਗ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਨ।
ਤੇषਾਂ ਪ੍ਰਧਾਨਂ ਸ਼ਿਖਿਕਣ੍ਠਨੀਲਂ ਯਦ੍ਵਾ ਭਵੇਦ੍ਵੇਣੁਦਲਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮ੍ 73.
ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮੋਰ ਦੀ ਗਲ੍ਹੀ ਵਰਗਾ ਨੀਲਾ ਰੰਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਕਦੇ ਕਦੇ ਬਾਂਸ ਦੇ ਪੱਤੇ ਵਰਗਾ ਦਿਸਦਾ ਹੈ।
ਗੁਣਵਾਨ੍ਵੈਦੂਰ੍ਯ੍ਯਮਣਿਰ੍ਯੋਜਯਤਿ ਸ੍ਵਾਮਿਨਂ ਪਰਂਭਾ (ਭੋ) ਗ੍ਯੈਃ 73.
ਚੰਗੇ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲਾ ਵੈਦੂਰਿਆ ਰਤਨ ਆਪਣੇ ਮਾਲਕ ਨੂੰ ਹੋਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਚਮਕ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਗਿਰਿਕਾਚਸ਼ਿਸ਼ੁਪਾਲੌ ਕਾਚ ਸ੍ਫਟਿਕਾਸ਼੍ਚ ਧੂਮਨਿਰ੍ਭਿਨ੍ਨਾਃ 73.
ਪਹਾੜੀ ਕਾਂਚ, ਨਵਾ ਕਾਂਚ ਅਤੇ ਸਫੈਦ ਪੱਥਰ — ਇਹ ਸਭ ਧੂੰਏਂ ਨਾਲ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਲਿਖ੍ਯਾਭਾਵਾਤ੍ਕਾਚਂ ਲਘੁਭਾਵਾਚ੍ਛੈਸੁਪਾਲਕਂ ਵਿਦ੍ਯਾਤ੍ 73.
ਜਦੋਂ ਉੱਤੇ ਲਿਖਤ ਨਾ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਹਲਕਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਨਵਾ ਕਾਂਚ ਸਮਝੋ।
ਯਦਿਨ੍ਦ੍ਰਨੀਲਸ੍ਯ ਮਹਾਗੁਣਸ੍ਯ ਸੁਵਰ੍ਣਸਂਖ੍ਯਾਕਲਿਤਸ੍ਯ ਮੂਲ੍ਯਮ੍ 73.
ਉੱਚ ਗੁਣ ਵਾਲੇ ਇੰਦਰਨੀਲ ਦੀ ਕੀਮਤ ਸੋਨੇ ਦੇ ਸਿੱਕਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਨਾਲ ਲਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਜਾਤ੍ਯਸ੍ਯ ਸਰ੍ਵੇऽਪਿ ਮਣੇਸ੍ਤੁ ਯਾਦृਗ੍ਵਿਜਾਤਯਃ ਸਨ੍ਤਿ ਸਮਾਨਵਰ੍ਣਾਃ 73.
ਹਰ ਰਤਨ ਦੀ ਜਿਹੜੀਆਂ ਵੀ ਕਿਸਮਾਂ ਹਨ, ਜੇ ਉਹ ਇੱਕੋ ਰੰਗ ਦੀਆਂ ਹੋਣ।
ਸੁਖੋਪਲਕ੍ਸ਼੍ਯਸ਼੍ਚ ਸਦਾ ਵਿਚਾਰ੍ਯ੍ਯੋ ਹ੍ਯਯਂ ਪ੍ਰਭੇਦੋ ਵਿਦੁषਾ ਨਰੇਣ 73.
ਇਹ ਫਰਕ ਸਿਆਣੇ ਮਨੁੱਖ ਵਾਸਤੇ ਸੌਖਾ ਪਛਾਣਨਾ ਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਵੇਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਕੁਸ਼ਲਾਕੁਸ਼ਲੈਃ ਪ੍ਰਪੂਰ੍ਯ੍ਯਮਾਣਾਃ ਪ੍ਰਤਿਬਦ੍ਧਾਃ ਪ੍ਰਤਿਸਤ੍ਕ੍ਰਿਯਾਪ੍ਰਯੋਗੈਃ 73.
ਕੁਸ਼ਲ ਤੇ ਅਕੁਸ਼ਲ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਭਰਿਆ ਗਿਆ, ਤੇ ਠੀਕ ਜਾਂ ਗਲਤ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ।
ਕ੍ਰਮਸ਼ਃ ਸਮਤੀਤਵਰ੍ਤ੍ਤਮਾਨਾਃ ਪ੍ਰਤਿਬਦ੍ਧਾ ਮਣਿਬਨ੍ਧਕੇਨ ਯਤ੍ਨਾਤ੍ 73.
ਜੋ ਗੁਜ਼ਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਜੋ ਮੌਜੂਦ ਹਨ ਤੇ ਜੋ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਮਾਣਕ ਦੀ ਕੰਗਣੀ ਨਾਲ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਆਕਰਾਨ੍ਸਮਤੀਤਾਨਾਮੁਦਧੇਸ੍ਤੀਰਸਨ੍ਨਿਧੌ 73.
ਜੋ ਪੁਰਾਣੇ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਖਾਣਾਂ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਕੰਢੇ ਨੇੜੇ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ।
ਸੁਵਰ੍ਣੋ ਮਨੁਨਾ ਯਸ੍ਤੁ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਃ षੋਡਸ਼ਮਾषਕਃ 73.
ਮਨੂ ਨੇ ਜਿਸ ਸੋਨੇ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੋਲਾ ਮਾਸ਼ੇ ਭਾਰ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਾਣਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਮਾषਮਾਨੋ ਮਾषਕਃ ਪਂਚਕृष੍ਣਲਃ 73.
ਇੱਕ ਧਾਗਾ ਚਾਰ ਮਾਸ਼ੇ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਇੱਕ ਮਾਸ਼ਾ ਪੰਜ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਲਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ।
ਇਤ੍ਥਂ ਮਣਿਵਿਧਿਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤੋ ਰਤ੍ਨਾਨਾਂ ਮੂਲ੍ਯਨਿਸ਼੍ਚਯੇ ॥ 73.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਾਣਕਾਂ ਦੀ ਕਦਰ ਕਰਨ ਲਈ ਇਹ ਵਿਧੀ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਗਾਰੁਡੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਪੂਰ੍ਵਖਣ੍ਡੇ ਪ੍ਰਥਮਾਂਸ਼ਾਖ੍ਯੇ ਆਚਾਰਕਾਣ੍ਡੇ ਵੈਦੂਰ੍ਯ੍ਯਪਰੀਕ੍ਸ਼ਣਂ ਨਾਮ ਤ੍ਰਿਸਪ੍ਤਤਿਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੀ ਗਰੁੜ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਪੂਰਵ ਖੰਡ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਭਾਗ ਦੇ ਆਚਾਰ ਕਾਂਡ ਵਿੱਚ 'ਵੈਦੂਰਿਆ ਦੀ ਜਾਂਚ' ਨਾਮਕ ਤਹਿਤ ਤਿਹੱਤਰਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਇਆ।
ਪਤਿਤਾਯਾ ਹਿਮਾਦ੍ਰੌ ਤੁ ਤ੍ਵਚਸ੍ਤਸ੍ਯ ਸੁਰਦ੍ਵਿषਃ 74.
ਹਿਮਾਲੇ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ, ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੀ ਖਾਲ ਡਿੱਗ ਪਈ।
ਆਪੀਤਪਾਣ੍ਡੁਰੁਚਿਰਃ ਪਾषਾਣਃ ਪਦ੍ਮਰਾਗਸਂਜ੍ਞਸ੍ਤੁ 74.
ਜੋ ਪੱਥਰ ਹਲਕੇ ਪੀਲੇ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਰੰਗ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਪਦਮਰਾਗ ਆਖਦੇ ਹਨ।
ਆਲੋਹਿਤਸ੍ਤੁ ਪੀਤਃ ਸ੍ਵਚ੍ਛਃ ਕਾषਾਯਕਃ ਸ ਏਕੋਕ੍ਤਃ 74.
ਜੋ ਲਾਲੀ ਮਾਰਦਾ, ਪੀਲਾ, ਸਾਫ਼ ਤੇ ਭੂਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇਕੋ ਕਿਸਮ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਅਤ੍ਯਨ੍ਤਲੋਹਿਤੋ ਯਃ ਸ ਏਵ ਖਲੁ ਪਦ੍ਮਰਾਗਸਂਜ੍ਞਃ ਸ੍ਯਾਤ੍ 74.
ਜੋ ਬਹੁਤ ਹੀ ਲਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਹੀ ਪਦਮਰਾਗ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮੂਲ੍ਯਂ ਵੈਦੂਰ੍ਯ੍ਯਮਣੇਰਿਵ ਗਦਿਤਂ ਹ੍ਯਸ੍ਯ ਰਤ੍ਨਸਾਰਵਿਦਾ 74.
ਇਸ ਦੀ ਕੀਮਤ ਵੀ ਮਾਣਕਾਂ ਦੇ ਜਾਣੂਆਂ ਵੱਲੋਂ ਵੈਦੂਰਿਆ ਮਾਣਕ ਵਾਂਗ ਹੀ ਦੱਸੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਗਾਰੁਡੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਪੂਰ੍ਵਖਣ੍ਡੇ ਪ੍ਰਥਮਾਂਸ਼ਾਖ੍ਯੇ ਆਚਾਰਕਾਣ੍ਡੇ ਪੁष੍ਪਰਾਗਪਰੀਕ੍ਸ਼ਣਂ ਨਾਮ ਚਤੁਃ ਸਪ੍ਤਤਿਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੀ ਗਰੁੜ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਪੂਰਵ ਖੰਡ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਭਾਗ ਦੇ ਆਚਾਰ ਕਾਂਡ ਵਿੱਚ 'ਪਦਮਰਾਗ ਦੀ ਜਾਂਚ' ਨਾਮਕ ਚੌਹੱਤਰਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਇਆ।
ਵਾਯੁਰ੍ਨਖਾਨ੍ਦੈਤ੍ਯਪਤੇਰ੍ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਚਿਕ੍ਸ਼ੇਪ ਸਤ੍ਪਦ੍ਮਵਨੇषੁ ਹृष੍ਟਃ 75.
ਹਵਾ ਨੇ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਸਰਦਾਰ ਦੇ ਨਖ ਫੜ ਕੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਮਲ ਦੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਦਿੱਤਾ।
ਵਰ੍ਣੇਨ ਤਦ੍ਰੁਧਿਰਸੋਮਮਧੁਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਤਾਮ੍ਰਪੀਤਦਹਨੋਜ੍ਜ੍ਵਲਿਤਂ ਵਿਭਾਤਿ 75.
ਉਸ ਦਾ ਰੰਗ ਲਹੂ, ਸੋਮਰਸ, ਸ਼ਹਦ, ਤਾਮਬਾ, ਪੀਲਾਪਣ ਤੇ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।