ਯਥਾ ਚ ਪਦ੍ਮਰਾਗਾਣਾਂ ਜਾਤਕਤ੍ਰਿਤਯਂ ਭਵੇਤ੍ 72.
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਦਮਰਾਗ ਰਤਨਾਂ ਦੀ ਤਿੰਨ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਪਰੀਕ੍ਸ਼ਾਪ੍ਰਤ੍ਯਯੈਰ੍ਯੈਸ਼੍ਚ ਪਦ੍ਮਰਾਗਃ ਪਰੀਕ੍ਸ਼੍ਯਤੇ 72.
ਪਰਖ ਅਤੇ ਜਾਂਚ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ, ਪਦਮਰਾਗ ਰਤਨ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਯਾਵਨ੍ਤਂ ਚ ਕ੍ਰਮੇਦਗ੍ਨਿਂ ਪਦ੍ਮਰਾਗੋਪਯੋਗਤਃ 72.
ਪਦਮਰਾਗ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਵੀ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਅੱਗ ਨੂੰ ਕਿੰਨਾ ਸਹਾਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਤਥਾਪਿ ਨ ਪਰੀਕ੍ਸ਼ਾਰ੍ਥਂ ਗੁਣਾਨਾਮਭਿ (ਤਿ) ਵृਦ੍ਧਯੇ 72.
ਫਿਰ ਵੀ, ਇਹ ਜਾਂਚ ਲਈ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਗੁਣ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਅਗ੍ਨਿਮਾਤ੍ਰਾਪਰਿਜ੍ਞਾਨੇ ਦਾਹਦੋषੈਸ਼੍ਚ ਦੂषਿਤਃ 72.
ਜੇ ਅੱਗ ਸਹਿਣ ਦੀ ਸਮਰਥਾ ਠੀਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾ ਪਤਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਸੜਨ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਨਾਲ ਰਤਨ ਖਰਾਬ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕਾਚੋਤ੍ਪਲਕਰਵੀਰਸ੍ਫਟਿਕਾਦ੍ਯਾ ਇਹ ਬੁਧੈਃ ਸਵੈਦੂਰ੍ਯ੍ਯਾਃ 72.
ਇਥੇ, ਸਮਝਦਾਰ ਲੋਕ ਕਾਂਚ, ਨੀਲਾ ਕਮਲ, ਕਰਵੀਰ, ਸਫੈਦ ਪੱਥਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪੱਥਰਾਂ ਨੂੰ, ਵਿਦੂਰਿਆ ਸਮੇਤ, ਪਛਾਣਦੇ ਹਨ।
ਗੁਰੁਭਾਵਕਠਿਨਭਾਵਾਵੇਤੇषਾਂ ਨਿਤ੍ਯਮੇਵ ਵਿਜ੍ਞੇਯੌ 72.
ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਹੋਣਾ ਤੇ ਸਖ਼ਤ ਹੋਣਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਇਨ੍ਦ੍ਰਨੀਲੋ ਯਥਾ ਕਸ਼੍ਚਿਦ੍ਵਿਭਰ੍ਤ੍ਤ੍ਯਾਤਾਮ੍ਰਵਰ੍ਣਤਾਮ੍ 72.
ਜਿਵੇਂ ਕੁਝ ਨੀਲਮ ਪੱਥਰਾਂ ਵਿੱਚ ਤਾਮਬੇ ਵਰਗਾ ਰੰਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਯਸ੍ਯ ਮਧ੍ਯਗਤਾ ਭਾਤਿ ਨੀਲਸ੍ਯੇਨ੍ਦ੍ਰਾਯੁਧਪ੍ਰਭਾ 72.
ਜਿਸ ਨੀਲੇ ਰਤਨ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੰਦਰ ਦੇ ਧਨੁਸ਼ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀ ਹੈ।
ਯਸ੍ਯ ਵਰ੍ਣਸ੍ਯ ਭੂਯਸ੍ਤ੍ਵਾਤ੍ਕ੍ਸ਼ੀਰੇ ਸ਼ਤਗੁਣੇ ਸ੍ਥਿਤਃ 72.
ਉਸ ਰੰਗ ਦੀ ਬਹੁਤਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਸੌ ਗੁਣਾ ਗਾੜ੍ਹੇ ਦੁੱਧ ਵਿੱਚ ਵੀ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਯਤ੍ਪਦ੍ਮਰਾਗਸ੍ਯ ਮਹਾਗੁਣਸ੍ਯ ਮੂਲ੍ਯਂ ਭਵੇਨ੍ਮਾषਸਮੁਨ੍ਮਿਤਸ੍ਯ 72.
ਉੱਚ ਗੁਣ ਵਾਲੇ ਪਦਮਰਾਗ ਦੀ ਕੀਮਤ ਮਾਸ਼ਾ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਤੋਲ ਕੇ ਲਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਗਾਰੁਡੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਪੂਰ੍ਵਖਣ੍ਡੇ ਪ੍ਰਥਮਾਂਸ਼ਾਖ੍ਯੇ ਆਚਾਰਕਾਣ੍ਡੇ ਇਨ੍ਦ੍ਰਨੀਲਪਰੀਕ੍ਸ਼ਣਂ ਨਾਮ ਦ੍ਵਿਸਪ੍ਤਤਿਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਹਾਨ ਗਰੁੜ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਪੂਰਵ ਭਾਗ ਦੇ ਆਚਾਰਕਾਂਡ ਵਿੱਚ 'ਇੰਦਰਨੀਲ ਦੀ ਜਾਂਚ' ਨਾਮਕ ਬਹੱਤਰਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਵੈਦੂਰ੍ਯ੍ਯਪੁष੍ਪਰਾਗਾਣਾਂ ਕਰ੍ਕੇਤੇ ਭੀष੍ਮਕੇ ਵਦੇ 73.
ਹੁਣ ਮੈਂ ਕਰਕੇਟਾ ਤੇ ਭੀਸ਼ਮਕ ਵਿੱਚ ਮਿਲਣ ਵਾਲੇ ਵੈਦੂਰਿਆ ਅਤੇ ਪਦਮਰਾਗ ਰਤਨਾਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸਾਂਗਾ।
ਕਲ੍ਪਾਨ੍ਤਕਾਲਕ੍ਸ਼ੁਬਿਤਾਮ੍ਬੁਰਾਸ਼ੇਰ੍ਨਿਰ੍ਹ੍ਰਾਦਕਲ੍ਪਾਦ੍ਦਿਤਿਜਸ੍ਯ ਨਾਦਾਤ੍ 73.
ਜਦੋਂ ਯੁਗ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਹਿਲਿਆ, ਤਾਂ ਉਸ ਵਿੱਚੋਂ ਦੈਤ ਦਾ ਸ਼ੋਰ ਉਠਿਆ।
ਅਵਿਦੂਰੇ ਵਿਦੂਰਸ੍ਯ ਗਿਰੇਰੁਤ੍ਤੁਙ੍ਗਰੋਧਸਃ 73.
ਉੱਚ ਚੋਟੀਆਂ ਵਾਲੇ ਦੂਰਲੇ ਪਹਾੜ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੀ।
ਤਸ੍ਯ ਨਾਦਸਮੁਤ੍ਥਤ੍ਵਾਦਾਕਰਃ ਸੁਮਹਾਗੁਣਃ 73.
ਉਸ ਸ਼ੋਰ ਤੋਂ ਉੱਠਣ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਖਾਨ ਬਹੁਤ ਉੱਤਮ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੀ ਬਣੀ।
ਤਸ੍ਯੈਵ ਦਾਨਵਪਤੇਰ੍ਨਿਨਦਾਨੁਰੂਪਾਃ ਪ੍ਰਵृਟ੍ਪਯੋਦਵਰਦਰ੍ਸ਼ਿਤ ਚਾਰੁਰੂਪਾਃ 73.
ਉਸ ਦੈਤ ਦੇ ਰਤਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਗੜਗੜਾਹਟ ਵਰਗੀ ਹੈ, ਮੀਂਹ ਵਾਲੇ ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਂਗ ਸੋਹਣੇ ਦਿਸਦੇ ਹਨ।
ਪਦ੍ਮਰਾਗਮੁਪਾਦਾਯ ਮਣਿਵਰ੍ਣਾ ਹਿ ਯੇ ਕ੍ਸ਼ਿਤੌ 73.
ਪਦਮਰਾਗ ਨੂੰ ਮਿਸਾਲ ਵਜੋਂ ਲੈ ਕੇ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਮਿਲਣ ਵਾਲੇ ਰਤਨਾਂ ਦੇ ਰੰਗ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਨ।
ਤੇषਾਂ ਪ੍ਰਧਾਨਂ ਸ਼ਿਖਿਕਣ੍ਠਨੀਲਂ ਯਦ੍ਵਾ ਭਵੇਦ੍ਵੇਣੁਦਲਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮ੍ 73.
ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮੋਰ ਦੀ ਗਲ੍ਹੀ ਵਰਗਾ ਨੀਲਾ ਰੰਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਕਦੇ ਕਦੇ ਬਾਂਸ ਦੇ ਪੱਤੇ ਵਰਗਾ ਦਿਸਦਾ ਹੈ।
ਗੁਣਵਾਨ੍ਵੈਦੂਰ੍ਯ੍ਯਮਣਿਰ੍ਯੋਜਯਤਿ ਸ੍ਵਾਮਿਨਂ ਪਰਂਭਾ (ਭੋ) ਗ੍ਯੈਃ 73.
ਚੰਗੇ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲਾ ਵੈਦੂਰਿਆ ਰਤਨ ਆਪਣੇ ਮਾਲਕ ਨੂੰ ਹੋਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਚਮਕ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਗਿਰਿਕਾਚਸ਼ਿਸ਼ੁਪਾਲੌ ਕਾਚ ਸ੍ਫਟਿਕਾਸ਼੍ਚ ਧੂਮਨਿਰ੍ਭਿਨ੍ਨਾਃ 73.
ਪਹਾੜੀ ਕਾਂਚ, ਨਵਾ ਕਾਂਚ ਅਤੇ ਸਫੈਦ ਪੱਥਰ — ਇਹ ਸਭ ਧੂੰਏਂ ਨਾਲ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਲਿਖ੍ਯਾਭਾਵਾਤ੍ਕਾਚਂ ਲਘੁਭਾਵਾਚ੍ਛੈਸੁਪਾਲਕਂ ਵਿਦ੍ਯਾਤ੍ 73.
ਜਦੋਂ ਉੱਤੇ ਲਿਖਤ ਨਾ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਹਲਕਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਨਵਾ ਕਾਂਚ ਸਮਝੋ।
ਯਦਿਨ੍ਦ੍ਰਨੀਲਸ੍ਯ ਮਹਾਗੁਣਸ੍ਯ ਸੁਵਰ੍ਣਸਂਖ੍ਯਾਕਲਿਤਸ੍ਯ ਮੂਲ੍ਯਮ੍ 73.
ਉੱਚ ਗੁਣ ਵਾਲੇ ਇੰਦਰਨੀਲ ਦੀ ਕੀਮਤ ਸੋਨੇ ਦੇ ਸਿੱਕਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਨਾਲ ਲਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਜਾਤ੍ਯਸ੍ਯ ਸਰ੍ਵੇऽਪਿ ਮਣੇਸ੍ਤੁ ਯਾਦृਗ੍ਵਿਜਾਤਯਃ ਸਨ੍ਤਿ ਸਮਾਨਵਰ੍ਣਾਃ 73.
ਹਰ ਰਤਨ ਦੀ ਜਿਹੜੀਆਂ ਵੀ ਕਿਸਮਾਂ ਹਨ, ਜੇ ਉਹ ਇੱਕੋ ਰੰਗ ਦੀਆਂ ਹੋਣ।
ਸੁਖੋਪਲਕ੍ਸ਼੍ਯਸ਼੍ਚ ਸਦਾ ਵਿਚਾਰ੍ਯ੍ਯੋ ਹ੍ਯਯਂ ਪ੍ਰਭੇਦੋ ਵਿਦੁषਾ ਨਰੇਣ 73.
ਇਹ ਫਰਕ ਸਿਆਣੇ ਮਨੁੱਖ ਵਾਸਤੇ ਸੌਖਾ ਪਛਾਣਨਾ ਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਵੇਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਕੁਸ਼ਲਾਕੁਸ਼ਲੈਃ ਪ੍ਰਪੂਰ੍ਯ੍ਯਮਾਣਾਃ ਪ੍ਰਤਿਬਦ੍ਧਾਃ ਪ੍ਰਤਿਸਤ੍ਕ੍ਰਿਯਾਪ੍ਰਯੋਗੈਃ 73.
ਕੁਸ਼ਲ ਤੇ ਅਕੁਸ਼ਲ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਭਰਿਆ ਗਿਆ, ਤੇ ਠੀਕ ਜਾਂ ਗਲਤ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ।
ਕ੍ਰਮਸ਼ਃ ਸਮਤੀਤਵਰ੍ਤ੍ਤਮਾਨਾਃ ਪ੍ਰਤਿਬਦ੍ਧਾ ਮਣਿਬਨ੍ਧਕੇਨ ਯਤ੍ਨਾਤ੍ 73.
ਜੋ ਗੁਜ਼ਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਜੋ ਮੌਜੂਦ ਹਨ ਤੇ ਜੋ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਮਾਣਕ ਦੀ ਕੰਗਣੀ ਨਾਲ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਆਕਰਾਨ੍ਸਮਤੀਤਾਨਾਮੁਦਧੇਸ੍ਤੀਰਸਨ੍ਨਿਧੌ 73.
ਜੋ ਪੁਰਾਣੇ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਖਾਣਾਂ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਕੰਢੇ ਨੇੜੇ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ।
ਸੁਵਰ੍ਣੋ ਮਨੁਨਾ ਯਸ੍ਤੁ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਃ षੋਡਸ਼ਮਾषਕਃ 73.
ਮਨੂ ਨੇ ਜਿਸ ਸੋਨੇ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੋਲਾ ਮਾਸ਼ੇ ਭਾਰ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਾਣਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਮਾषਮਾਨੋ ਮਾषਕਃ ਪਂਚਕृष੍ਣਲਃ 73.
ਇੱਕ ਧਾਗਾ ਚਾਰ ਮਾਸ਼ੇ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਇੱਕ ਮਾਸ਼ਾ ਪੰਜ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਲਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ।