ਯੇ ਤੁ ਰਾਵਣਗਙ੍ਗਾਯਾਂ ਜਾਯਨ੍ਤੇ ਕੁਰੁਵਿਨ੍ਦਕਾਃ 70.
ਜੋ ਕੁਰੂਵਿੰਦ ਪੱਥਰ ਰਾਵਣ ਗੰਗਾ ਦਰਿਆ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲਦੇ ਹਨ—
ਵਰ੍ਣਾਨੁਯਾਯਿਨਸ੍ਤੇषਾ ਮਾਨ੍ਧ੍ਰਦੇਸ਼ੇ ਤਥਾ ਪਰੇ 70.
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਰੰਗ ਮਾਂਧਰ ਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜਨਮ ਅਨੁਸਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਤਥੈਵ ਸ੍ਫਾਟਿਕੋਤ੍ਥਾਨਾਂ ਦੇਸ਼ੇ ਤੁਮ੍ਬੁਰੁਸਂਜ੍ਞਕੇ 70.
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਫੈਦ ਪੱਥਰ ਤੋਂ ਬਣੇ ਹੋਏ ਵੀ ਤੁੰਬੁਰੂ ਨਾਂ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।
ਵਰ੍ਣਾਧਿਕ੍ਯਂ ਗੁਰੁਤ੍ਵਂ ਚ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਤਾ ਸਮਤਾਚ੍ਛਤਾ 70.
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਰੰਗ ਵੱਧ ਹੋਵੇ, ਭਾਰ ਹੋਵੇ, ਚਿਕਣਾਪਣ ਹੋਵੇ ਤੇ ਪੂਰੀ ਚਮਕ ਹੋਵੇ—
ਯੇ ਕਰ੍ਕਰਚ੍ਛਿਦ੍ਰਮਲੋਪਦਿਗ੍ਧਾਃ ਪ੍ਰਭਾਵਿਮੁਕ੍ਤਾਃ ਪਰੁषਾ ਵਿਵਰ੍ਣਾਃ 70.
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਦਰਾਰਾਂ, ਛੇਦ, ਮੈਲ, ਚਮਕ ਦੀ ਘਾਟ, ਖੁਰਦਰੇ ਜਾਂ ਫਿੱਕੇ ਹੋਣ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਹੋਣ—
ਦੋषੋਪਸृष੍ਟਂ ਮਣਿਮਪ੍ਰਬੋਧਾਦ੍ਵਿਭਰ੍ਤ੍ਤਿ ਯਃ ਕਸ਼੍ਚਨ ਕਞ੍ਚਿਦੇਵ 70.
ਜੋਹੀ ਰਤਨ ਕਿਸੇ ਖਾਮੀ ਕਰਕੇ ਆਪਣੀ ਕੁਦਰਤੀ ਚਮਕ ਥੋੜ੍ਹੀ ਹੀ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ—
ਕਾਮਂ ਚਾਰੁਤਰਾਃ ਪਂਚ ਜਾਤੀਨਾ ਪ੍ਰਤਿਰੂਪਕਾਃ 70.
ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਬਹੁਤ ਸੋਹਣੇ ਹੋਣ, ਪਰ ਕੁਝ ਪੰਜ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਨਕਲੀ ਵੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਕਲਸ਼ਪੁਰੋਦ੍ਭਵਸਿਂਹਲਤੁਮ੍ਬੁਰੁਦੇਸ਼ੋਤ੍ਥਮੁਕ੍ਤਪਾਣੀਯਾਃ 70.
ਕਲਸ਼ਾ, ਪੁਰੋਧਭਵ, ਸਿੰਹਲਾ, ਤੁੰਬੁਰੂ ਅਤੇ ਮੁਕਤਪਾਣੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲਣ ਵਾਲੇ—
ਤੁषੋਪਸਰ੍ਗਾਤ੍ਕਲਸ਼ਾਭਿਧਾਨਮਾਤਾਮ੍ਰਭਾਵਾਦਪਿ ਤੁਮ੍ਬੁਰੂਤ੍ਥਮ੍ 70.
ਭੁੱਸ ਦੀ ਮਿਲਾਵਟ ਕਰਕੇ ਉਹ ਕਲਸ਼ਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਤੇ ਤਾਮਬੇ ਵਰਗਾ ਰੰਗ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਉਹ ਤੁੰਬੁਰੂ ਆਖਦੇ ਹਨ।
ਸ਼੍ਰੀਪੂਰ੍ਣਕਂ ਦੀਪ੍ਤਿਵਿਨਾਕृਤਤ੍ਵਾਦ੍ਵਿਜਾਤਿਲਿਙ੍ਗਾਸ਼੍ਰਯ ਏਵ ਭੇਦਃ 70.
ਸ਼੍ਰੀਪੂਰਨਕਾ ਨੂੰ ਚਮਕ ਦੀ ਘਾਟ ਕਰਕੇ ਇਹ ਨਾਂ ਮਿਲਿਆ ਹੈ; ਫਰਕ ਸਿਰਫ਼ ਉਸ ਦੀ ਕਿਸਮ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਨਾਲ ਹੀ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਨੇਹਪ੍ਰਦਿਗ੍ਧਃ ਪ੍ਰਤਿਭਾਤਿ ਯਸ਼੍ਚ ਯੋ ਵਾ ਪ੍ਰਘृष੍ਟਃ ਪ੍ਰਜਹਾਤਿ ਦੀਪ੍ਤਿਮ੍ 70.
ਜੋ ਤੇਲ ਨਾਲ ਲਪੇਟਿਆ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਅਜਿਹਾ ਹੀ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੋ ਬਹੁਤ ਘਿਸਿਆ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਚਮਕ ਗੁਆ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਸਂਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਚੋਤ੍ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਯ ਯਥਾਨੁਵृਤ੍ਤਿਂ ਵਿਭਰ੍ਤਿਯਃ ਸਰ੍ਵਗੁਣਾਨਤੀਵ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਾਪਿ ਰਤ੍ਨਾਕਰਜਾ ਸ੍ਵਜਾਤਿਂ ਲਕ੍ਸ਼ੇਦ੍ਗੁਰੁਤ੍ਵੇਨ ਗੁਣੇਨ ਵਿਦ੍ਵਾਨ੍ ॥ 70.
ਜਦੋਂ ਰਤਨ ਮਿਲ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੇਖ ਕੇ, ਭਾਰ ਅਤੇ ਗੁਣ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਕਿਸਮ ਪਛਾਣੀ ਜਾਵੇ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚੋਂ ਮਿਲਿਆ ਹੋਵੇ।
ਅਪ੍ਰਣਸ਼੍ਯਤਿ ਸਨ੍ਦੇਹੇ ਸ਼ਾਣੇ ਤੁ ਪਰਿਲੇਖਯੇਤ੍ 70.
ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਨਾਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ; ਇਸ ਨੂੰ ਪੱਥਰ 'ਤੇ ਘਿਸ ਕੇ ਜਾਂਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਵਜ੍ਰਂ ਵਾ ਕੁਰੁਵਿਨ੍ਦਂ ਵਾ ਵਿਮੁਚ੍ਯਾਨੇਨ ਕੇਨਚਿਤ੍ 70.
ਚਾਹੇ ਉਹ ਹੀਰਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਕੁਰੂਵਿੰਦ, ਇਹ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪਤਾ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਜਾਤ੍ਯਸ੍ਯ ਸਰ੍ਵੇऽਪਿ ਮਣੇਰ੍ਨ ਜਾਤੁ ਵਿਜਾਤਯਃ ਸਨ੍ਤਿ ਸਮਾਨਵਰ੍ਣਾਃ 70.
ਜਿਵੇਂ ਇੱਕੋ ਕਿਸਮ ਦੇ ਸਾਰੇ ਰਤਨ ਇੱਕੋ ਵਰਗੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਰੰਗ ਜਾਂ ਕਿਸਮ ਦੀ ਕੋਈ ਵੱਖ-ਵੱਖਤਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।
ਗੁਣੋਪਪਨ੍ਨੇਨ ਸਹਾਵਬਦ੍ਧੋਮੇਣਿਰ੍ਨ ਧਾਰ੍ਯੋ ਵਿਗੁਣੋ ਹਿ ਜਾਤ੍ਯਾ 70.
ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਰਤਨ ਵਿੱਚ ਗੁਣ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਉਹ ਚੰਗੀ ਜਾਤ ਦਾ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ ਪਹਿਨਣ ਯੋਗ ਨਹੀਂ। ਸਿਰਫ ਉਹੀ ਰਤਨ ਚੰਗਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਗੁਣ ਹੋਣ।
ਚਾਣ੍ਡਾਲ ਏਕੋऽਪਿ ਯਥਾ ਦ੍ਵਿਜਾਤੀਨ੍ਸਮੇਤ੍ਯ ਭੂਰੀਨਪਿ ਹਨ੍ਤ੍ਯਯਤ੍ਨਾਤ੍ 70.
ਜਿਵੇਂ ਇੱਕ ਚੰਡਾਲ ਵੀ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਜਤਨ ਦੇ, ਕਈਆਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾ ਸਕਦਾ ਹੈ,
ਸਪਤ੍ਨਮਧ੍ਯੇऽਪਿ ਕृਤਾਧਿਵਾਸਂ ਪ੍ਰਮਾਦਵृਤ੍ਤਾਵਪਿ ਵਰ੍ਤ੍ਤਮਾਨਮ੍ 70.
ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੇ ਕੋਈ ਵੈਰੀਆਂ ਵਿਚ ਵੀ ਰਹੇ ਜਾਂ ਬੇਪਰਵਾਹੀ ਨਾਲ ਵੀ ਚੱਲੇ,
ਦੋषੋਪਸਰ੍ਗਪ੍ਰਭਵਾਸ਼੍ਚ ਯੇ ਤੇ ਨੋਪਦ੍ਰਵਾਸ੍ਤਂ ਸਮਭਿਦ੍ਰਵਨ੍ਤਿ 70.
ਉਸ ਨੂੰ ਗਲਤੀਆਂ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪੀੜਾਵਾਂ ਵੀ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਾ ਸਕਦੀਆਂ।
ਵਜ੍ਰਸ੍ਯ ਯਤ੍ਤਣ੍ਡੁਲਸਂਖ੍ਯਯੋਕ੍ਤਂ ਮੂਲ੍ਯਂ ਸਮੁਤ੍ਪਾਦਿਤਗੌਰਵਸ੍ਯ 70.
ਹੀਰੇ ਦੀ ਕੀਮਤ ਉਸਦੇ ਭਾਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਚਾਵਲ ਦੇ ਦਾਣਿਆਂ ਨਾਲ ਤੋਲ ਕੇ ਲਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਵਰ੍ਣਦਾਪ੍ਤ੍ਯਪਪਨ੍ਨਂ ਹਿ ਮਣਿਰਤ੍ਨਂ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਯਤੇ 70.
ਜਿਸ ਰਤਨ ਵਿੱਚ ਰੰਗ ਦੀ ਚਮਕ ਹੋਵੇ, ਉਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਗਾਰੁਡੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਪੂਰ੍ਵਖਣ੍ਡੇ ਪ੍ਰਥਮਾਂਸ਼ਾਖ੍ਯੇ ਆਚਾਰਕਾਣ੍ਡੇ ਪਦ੍ਮਰਾਗਪਰੀਕ੍ਸ਼ਣਂ ਨਾਮ ਸਪ੍ਤਤਿਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਾਨ ਗਰੁੜ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਪੂਰਵ ਖੰਡ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਅੰਸ਼, ਆਚਾਰ ਕਾਂਡ ਵਿੱਚ 'ਪਦਮਰਾਗ ਰਤਨ ਦੀ ਪਰਖ' ਨਾਮਕ ਸਤੱਰਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।
ਦਾਨਵਾਧਿਪਤੇਃ ਪਿਤ੍ਤਮਾਦਾਯ ਭੁਜਗਾਧਿਪਃ 71.
ਸੱਪਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਨੇ ਦਾਨਵਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦਾ ਪਿੱਤ ਲੈ ਲਿਆ।
ਸ ਤਦਾ ਸ੍ਵਸ਼ਿਰੋਰਤ੍ਨਪ੍ਰਭਾਦੀਪ੍ਤੇ ਨਭੋऽਮ੍ਬੁਧੌ 71.
ਫਿਰ, ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਦੇ ਰਤਨ ਦੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਚਮਕਦਿਆਂ, ਉਹ ਆਕਾਸ਼ ਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ।
ਤਤਃ ਪਕ੍ਸ਼ਨਿਪਾਤੇਨ ਸਂਹਰਨ੍ਨਿਵ ਰੋਦਸੀ 71.
ਫਿਰ, ਆਪਣੇ ਪਰਾਂ ਦੀ ਝਪ ਨਾਲ, ਜਿਵੇਂ ਅਸਮਾਨ ਤੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਉਤਰੇਆ।
ਸਹਸੈਵ ਮੁਮੋਚ ਤਤ੍ਫਣੀਨ੍ਦ੍ਰਃ ਸੁਰਸਾਭ੍ਯਕ੍ਤਤੁਰੁष੍ਕ (ਰष੍ਕ) ਪਾਦਪਾਯਾਮ੍ 71.
ਅਚਾਨਕ, ਸੱਪਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਨੇ ਉਹ ਪਿੱਤ ਸੁਰਸਾ ਦੇ ਲਗਾਏ ਹੋਏ ਤੁਰੁਸ਼ਕ ਰੁੱਖ ਦੇ ਚਰਨਾਂ 'ਤੇ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ।
ਤਸ੍ਯ ਪ੍ਰਪਾਤਸਮਨਨ੍ਤਰਕਾਲਮੇਵ ਤਦ੍ਵਦ੍ਵਰਾਲਯਮਤੀਤ੍ਯ ਰਮਾਸਮੀਪੇ 71.
ਉਸਦੇ ਡਿੱਗਣ ਦੇ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਵਰਾਾਲਾ ਦੇ ਆਲ੍ਹਣ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਕੇ ਰਮਾ ਦੇ ਨੇੜੇ ਆ ਗਿਆ।
ਤਤ੍ਰੈਵ ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ਪਤਤਸ੍ਤੁ ਪਿਤ੍ਤਾਦੁਪੇਤ੍ਯ ਜਗ੍ਰਾਹ ਤਤੋ ਗਰੁਤ੍ਮਾਨ੍ 71.
ਜਦ ਉਹ ਪਿੱਤ ਹਾਲੇ ਡਿੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਗਰੁੜ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਫੜ ਲਿਆ।
ਤਤ੍ਰਾਕਠੋਰਸ਼ੁਕਕਣ੍ਠਸ਼ਿਰੀषਪੁष੍ਪਖਦ੍ਯੋਤਪृष੍ਠਚਰਸ਼ਾਦ੍ਵਲਸ਼ੈਵਲਾਨਾਮ੍ 71.
ਉਥੇ, ਜਿੱਥੇ ਤੇਜ਼ ਚੋਚ ਵਾਲੇ ਪੰਛੀ, ਸ਼ੀਰੀਸ਼ ਦੇ ਫੁੱਲ, ਜੁਗਨੂ, ਘਾਹ, ਕਾਈ ਤੇ ਜਲੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਜੜੀਆਂ ਪੈਂਦੀਆਂ ਹਨ,
ਤਦ੍ਯਤ੍ਰ ਭੋਗੀਨ੍ਦ੍ਰਭੁਜਾਭਿਯੁਕ੍ਤਂ ਪਪਾਤ ਪਿਤ੍ਤਂ ਦਿਤਿਜਾਧਿਪਸ੍ਯ 71.
ਉਥੇ ਹੀ, ਜਿੱਥੇ ਸੱਪਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦੇ ਬਾਂਹ ਨਾਲ ਵੱਜ ਕੇ ਦਾਨਵਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦਾ ਪਿੱਤ ਡਿੱਗਿਆ ਸੀ।