ਅਰ੍ਦ੍ਧਾਧਿਕਂ ਮਾषਕਮੁਨ੍ਮਿਤਸ੍ਯ ਸਮਂ ਚ ਵਿਂਸ਼ਤ੍ਰਿਤਯਂ ਸ਼ਤਾਨਾਮ੍ ਅਧ੍ਯਰ੍ਦ੍ਧਮੁਨ੍ਮਾਨ(ਪ) ਕृਤਂ ਸ਼ਤਂ ਸ੍ਯਾਨ੍ਮੂਲ੍ਯਂ ਗੁਣੈਸ੍ਤਸ੍ਯ ਸਮਨ੍ਵਿਤਸ੍ਯ ॥ 69.
ਜੇਕਰ ਉਹ ਅੱਧ ਮਾਸ਼ਾ ਵੱਧ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਕੀਮਤ ਤੇਈ ਸੌ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਜੇਕਰ ਉਹ ਡੇਢ ਮਾਸ਼ਾ ਵੱਧ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਗੁਣ ਵੀ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਕੀਮਤ ਸੌ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਯਦਿ षੋਡਸ਼ਭਿਰ੍ਭਵੇਦਨੂਨਂਧਰਣਂ ਤਤ੍ਪ੍ਰਵਦਨ੍ਤਿ ਦਾਰ੍ਵਿਕਾਖ੍ਯਮ੍ 69.
ਜੇਕਰ ਉਸ ਦਾ ਭਾਰ ਸੋਲਾਂ ਘਟ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਗਿਆਨੀ ਲੋਕ ਉਸ ਨੂੰ 'ਦਾਰਵਿਕਾ' ਆਖਦੇ ਹਨ।
ਦ੍ਵਿਗੁਣੈਰ੍ਦਸ਼ਭਿਰ੍ਭਵੇਦਨੂਨਂ ਧਰਣਂ ਤਦ੍ਭਵਕਂ ਵਦਨ੍ਤਿ ਤਜ੍ਜ੍ਞਾਃ 69.
ਜੇਕਰ ਉਸ ਦਾ ਭਾਰ ਵੀਹ ਦੇ ਦੁੱਗਣੇ ਘਟ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਵਿਦਵਾਨ ਉਸ ਨੂੰ 'ਭਵਕ' ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਤਾ ਧਰਣਂ ਪੂਰ੍ਣਂ ਸ਼ਿਕ੍ਯਂ ਤਸ੍ਯੇਤਿ ਕੀਰ੍ਤ੍ਤ੍ਯਤੇ 69.
ਤੀਹ ਭਾਰ ਪੂਰਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ 'ਸ਼ਿਕਿਆ' ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ਦ੍ਰ ਭਵੇਤ੍ਤਸ੍ਯਾਸ੍ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਨ੍ਮੂਲ੍ਯਂ ਲਭੇਤ੍ ਸਾ 69.
ਜੇਕਰ ਚਾਲੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਕੀਮਤ ਤੀਹ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
षष੍ਟਿਰ੍ਨਿਕਰਸ਼ੀਰ੍षਂ ਸ੍ਯਾਤ੍ਤਸ੍ਯਾ ਮੂਲ੍ਯਂ ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼ ਏਕਾਦਸ਼ ਸ੍ਯਾਨ੍ਨਵ ਚ ਤਯੋਰ੍ਮੂਲ੍ਯਮਨੁਕ੍ਰਮਾਤ੍ ॥ 69.
ਸੱਠ ਨੂੰ 'ਨਿਕਰਸ਼ੀਰਸ਼' ਆਖਦੇ ਹਨ; ਉਸ ਦੀ ਕੀਮਤ ਚੌਦਾਂ ਹੈ। ਗਿਆਰਾਂ ਅਤੇ ਨੌਂ ਦੀ ਕੀਮਤ, ਕ੍ਰਮਵਾਰ, ਗਿਆਰਾਂ ਤੇ ਨੌਂ ਹੈ।
ਆਦਾਯ ਤਤ੍ਸਕਲਮੇਵ ਤਤੋऽਨ੍ਨਭਾਣ੍ਡਂ ਜਮ੍ਬੀਰਜਾਤਰਸਯੋਜਨਯਾ ਵਿਪਕ੍ਰਮ੍ 69.
ਇਹ ਸਭ ਲੈ ਕੇ, ਫਿਰ ਖਾਣ ਵਾਲਾ ਭਾਂਡਾ ਲੈ ਕੇ, ਜੰਬੀਰ ਫਲ ਦੇ ਰਸ ਨਾਲ ਪਕਾਓ।
ਮृਲ੍ਲਿਪ੍ਤਮਤ੍ਸ੍ਯਪੁਟਮਧ੍ਯਗਤਂ ਤੁ ਕृਤ੍ਵਾ ਪਸ਼੍ਚਾਤ੍ਪਚੇਤ੍ਤਨੁ ਤਤਸ਼੍ਚ ਬਿਡਾਲਪੁਟ੍ਯਾ 69.
ਮਿੱਟੀ ਲਗੇ ਮੱਛੀ ਦੇ ਭਾਂਡੇ ਵਿੱਚ ਪਾ ਕੇ, ਫਿਰ ਪਕਾਓ; ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਿੱਲੀ ਦੀ ਮਲ ਦੇ ਭਾਂਡੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰੋ।
ਸ਼ੁਦ੍ਧਂ ਤਤੋ ਵਿਮਲਵਸ੍ਤ੍ਰਨਿਘਰ੍षਣੇਨ ਸ੍ਯਾਨ੍ਮੌਕ੍ਤਿਕਂ ਵਿਪੁਲਸਦ੍ਗੁਣਕਾਨ੍ਤਿਯੁਕ੍ਤਮ੍ 69.
ਫਿਰ, ਜਦੋਂ ਮੋਤੀ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਤੇ ਨਿਰਮਲ ਕਪੜੇ ਨਾਲ ਮਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਚਮਕਦਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਗੁਣ ਤੇ ਰੌਣਕ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸ਼੍ਵੇਤਕਾਚਸਮਂ ਤਾਰਂ ਹੇਮਾਂਸ਼ਸ਼ਤਯੋਜਿਤਮ੍ 69.
ਚਾਂਦੀ, ਜਦੋਂ ਉਸ ਵਿੱਚ ਸੌ ਹਿੱਸੇ ਸੋਨਾ ਮਿਲਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਸਫੈਦ ਕੱਚ ਵਾਂਗ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਏਵਂ ਹਿ ਸਿਂਹਲੇ ਦੇਸ਼ੇ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਿ ਕੁਸ਼ਲਾ ਜਨਾਃ 69.
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਿੰਹਲ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਲੋਕ ਇਹੀ ਤਰੀਕਾ ਵਰਤਦੇ ਹਨ।
ਉष੍ਣੇ ਸਲਵਣੇ ਸ੍ਨੇਹੇ ਨਿਸ਼ਾਂ ਤਦ੍ਵਾਸਯੇਜ੍ਜਲੇ 69.
ਰਾਤ ਨੂੰ, ਮੋਤੀ ਨੂੰ ਗਰਮ, ਨਮਕੀਨ ਤੇ ਤੇਲ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਯਤ੍ਤੁ ਨਾਯਾਤਿ ਵੈਵਰ੍ਣ੍ਯਂ ਵਿਜ੍ਞੇਯਂ ਤਦਕृਤ੍ਰਿਮਮ੍ 69.
ਜੋ ਮੋਤੀ ਆਪਣਾ ਰੰਗ ਨਹੀਂ ਗੁਆਉਂਦਾ, ਉਹ ਅਸਲੀ ਸਮਝਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਤੇਜੋऽਧਿਕਂ ਸੁਵृਤ੍ਤਂ ਚ ਮੌਕ੍ਤਿਕਂ ਗੁਣਵਤ੍ਸ੍ਮृਤਮ੍ ॥ 69.
ਜੋ ਮੋਤੀ ਬਹੁਤ ਚਮਕਦਾਰ ਤੇ ਪੂਰੀ ਗੋਲਾਈ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਮਾਣਵਦ੍ਗੌਰਵਰਸ਼੍ਮਿਯੁਕ੍ਤਂ ਸਿਤਂ ਸੁਵृਤ੍ਤਂ ਸਮਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਵੇਧਮ੍ 69.
ਜੋ ਮੋਤੀ ਠੀਕ ਮਾਪ ਦਾ, ਭਾਰੀ, ਚਮਕਦਾਰ, ਸਫੈਦ, ਪੂਰੀ ਗੋਲਾਈ ਵਾਲਾ ਤੇ ਇਕਸਾਰ ਬਰੀਕ ਛੇਦ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ—
ਏਵਂ ਸਮਸ੍ਤੇਨ ਗੁਣੋਦਯੇਨ ਯਨ੍ਮੌਕ੍ਤਿਕਂ ਯੋਗਮੁਪਾਗਤਂ ਸ੍ਯਾਤ੍ 69.
ਜਿਸ ਮੋਤੀ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਾਰੇ ਗੁਣ ਇਕੱਠੇ ਹੋਣ, ਉਹ ਪੂਰਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਗਾਰੁਡੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਪੂਰ੍ਵਖਣ੍ਡੇ ਪ੍ਰਥਮਾਂਸ਼ਾਖ੍ਯੇ ਆਚਾਰਕਾਣ੍ਡੇ ਮੁਕ੍ਤਾਫਲਪ੍ਰਮਾਣਾਦਿਵਰ੍ਣਨਂ ਨਾਮ ਮੁਕ੍ਤਾਫਲਪਰੀਕ੍ਸ਼ਾ ਨਾਮੈਕੋਨਸਪ੍ਤਤਿਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼੍ਰੀ ਗਰੁੜ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਪੂਰਵ ਖੰਡ, ਆਚਾਰ ਕਾਂਡ ਵਿੱਚ, ਮੋਤੀ ਦੀ ਜਾਂਚ ਤੇ ਉਸਦੇ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਵਰਣਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਉਨਹੱਤਰਵਾਂ ਅਧਿਆਇ 'ਮੋਤੀ ਦੀ ਜਾਂਚ' ਨਾਮੇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਦਿਵਾਕਰਸ੍ਤਸ੍ਯ ਮਹਾਮਹਿਮ੍ਨੋ ਮਹਾਸੁਰਸ੍ਯੋਤ੍ਤਮਰਤ੍ਨਬੀਜਮ੍ 70.
ਸੂਰਜ, ਜਿਸਦੀ ਮਹਿਮਾ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਹੈ, ਵੱਡੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰਤਨਾਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸਰੋਤ ਹੈ।
ਜੇਤ੍ਤ੍ਰਾ ਸੁਰਾਣਾਂ ਸਮਰੇष੍ਵਜਸ੍ਰਂ ਵੀਰ੍ਯ੍ਯਾਵਲੇਪੋਦ੍ਧਤਮਾਨਸੇਨ 70.
ਉਹ, ਜੋ ਲੜਾਈਆਂ ਵਿੱਚ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਦਾ ਹੈ, ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਉੱਤੇ ਮਾਣ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਉੱਚ ਮਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਤਤ੍ਸਿਂਹਲੀਚਾਰੁਨਿਤਮ੍ਬਬਿਮ੍ਬਵਿਕ੍ਸ਼ੋ ਭਿਤਾਗਾਧਮਹਾਹ੍ਰਦਾਯਾਮ੍ 70.
ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਸਿੰਹਲੀ ਔਰਤ ਦੀ ਕਮਰ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਡਰ ਕੇ ਉਹ ਵੱਡੀ ਝੀਲ ਦੇ ਗਹਿਰਾਈ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਤਤਃ ਪ੍ਰਭृਤਿ ਸਾ ਗਙ੍ਗਾ ਤੁਲ੍ਯਪੁਣ੍ਯਫਲੋਦਯਾ 70.
ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ, ਉਹ ਦਰਿਆ ਗੰਗਾ ਵਰਗਾ ਪਵਿੱਤਰ ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੋ ਗਿਆ।
ਤਤਃ ਪ੍ਰਭृਤ੍ਯੇਵ ਚ ਸ਼ਰ੍ਵਰੀषੁ ਕੂਲਾਨਿ ਰਤ੍ਨੈਰ੍ਨਿਚਿਤਾਨਿ ਤਸ੍ਯਾਃ 70.
ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਹਰ ਰਾਤ, ਉਸ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਭਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਤਸ੍ਯਾਸ੍ਤਟੇਪੂਜ੍ਜ੍ਵਚਾਰੁਰਾਗਾ ਭਵਨ੍ਤਿ ਤੋਯੇषੁ ਚ ਪਦ੍ਮਰਾਗਾਃ 70.
ਉਸ ਦੇ ਕੰਢਿਆਂ ਉੱਤੇ ਸੋਹਣੇ ਲਾਲ ਰਤਨ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਉਸਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਪਦਮਰਾਗ ਰਤਨ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਬਨ੍ਧੂ ਕਗੁਂਜਾਸਕਲੇਨ੍ਦ੍ਰਗੋਪਜਵਾਸਮਾਸृਕ੍ਸਮਵਰ੍ਣਸ਼ੋਭਾਃ 70.
ਉਹ ਬੰਧੂਕਾ, ਗੁੰਜਾ, ਇੰਦਰਗੋਪ ਤੇ ਜਵਾ ਫੁੱਲਾਂ ਵਰਗੇ ਰੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਚਮਕਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਰੰਗ ਇਕਸਾਰ ਤੇ ਸੋਹਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਸਿਨ੍ਦੁਰਪਦ੍ਮੋਤ੍ਪਲਕੁਂਕੁਮਾਨਾਂ ਲਾਕ੍ਸ਼ਾਰਸਸ੍ਯਾਪਿ ਸਮਾਨਵਰ੍ਣਃ 70.
ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਰੰਗ ਸਿੰਦੂਰ, ਕਮਲ, ਨੀਲਾ ਕਵਲ, ਕੇਸਰ ਅਤੇ ਲਾਖ ਦੀ ਰਾਲ ਵਰਗਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਭਾਨੋਸ਼੍ਚ ਭਾਸਾਮਨੁਵੇਧਯੋਗਾਮਾਸਾਦ੍ਯ ਰਸ਼ਮਿ ਪ੍ਰਕਰੇਣ ਦੂਰਮ੍ 70.
ਜਦੋਂ ਉਹ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਚਾਨਣ ਦੀ ਜੋੜ ਨਾਲ ਦੂਰ ਤਕ ਚਮਕ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਕੁਸੁਮ੍ਭਨੀਲਵ੍ਯਤਿਮਿਸ਼੍ਰਰਾਗਪ੍ਰਤ੍ਯੁਗ੍ਰਰਕ੍ਤਾਬੁਜਤੁਲ੍ਯਭਾਸਃ 70.
ਇਸ ਦਾ ਰੰਗ ਕੇਸੁ ਦੇ ਲਾਲ ਅਤੇ ਗੂੜ੍ਹੇ ਨੀਲੇ ਦਾ ਮਿਲਾਪ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ ਲਾਲ ਕਮਲ ਵਰਗਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।
ਚਕੋਰਪੁਂਸ੍ਕੋਕਿਲਸਾਰਸਾਨਾਂ ਨੇਤ੍ਰਾਵਭਾਸਸ਼੍ਚ ਭਵਨ੍ਤਿ ਕੇਚਿਤ੍ 70.
ਕੁਝ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਚਕੋਰ ਪੰਛੀ ਅਤੇ ਕੋਇਲ ਦੀ ਰਸ ਵਰਗੀ ਚਮਕ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ।
ਪ੍ਰਭਾਵਕਾਠਿਨ੍ਯਗੁਰੁਤ੍ਵਯੋਗੈਃ ਪ੍ਰਾਯਃ ਸਮਾਨਾਃ ਸ੍ਫਟਿਕੋਦ੍ਭਵਾਨਾਮ੍ 70.
ਚਮਕ, ਕਠੋਰਤਾ ਅਤੇ ਭਾਰ ਵਿਚ ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਫੈਦ ਪੱਥਰ ਤੋਂ ਬਣੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵਰਗੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਕਾਮਂ ਤੁ ਰਾਗਃ ਕੁਰੁਵਿਨ੍ਦਜੇषੁ ਸ ਨੈਵ ਯਾਦृਕ੍ ਸ੍ਫਟਿਕੋਦ੍ਭਵੇषੁ 70.
ਕੁਰੂਵਿੰਦ ਪੱਥਰਾਂ ਵਿੱਚ ਲਾਲੀ ਤਾਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਉਹ ਸਫੈਦ ਪੱਥਰ ਤੋਂ ਬਣੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵਰਗੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।