ਸੌਦਾਮਿਨੀਵਿਸ੍ਫੁਰਿਤਾਭਿਰਾਮਂ ਰਾਜਾ ਯਥੋਕ੍ਤਂ ਕੁਲਿਸ਼ਂ ਦਧਾਨਃ 68.
ਰਾਜਾ, ਜੇਹਾ ਹੀਰਾ ਉਪਰੋਕਤ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪਹਿਨਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੋਭਾਵਾਨ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਗਾਰੁਡੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਪੂਰ੍ਵਖਣ੍ਡੇ ਪ੍ਰਥਮਾਂਸ਼ਾਖ੍ਯੇ ਆਚਾਰਕਾਣ੍ਡੇ ਰਤ੍ਨਤਦ੍ਵਿਸ਼ੇषਵਜ੍ਰਪਰੀਕ੍ਸ਼ਣਾਦਿਵਰ੍ਣਨਂ ਨਾਮਾष੍ਟषष੍ਟਿਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼੍ਰੀ ਗਰੁੜ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਪੂਰਨ ਭਾਗ ਦੇ ਆਚਾਰ ਕਾਂਡ ਵਿੱਚ, ਰਤਨਾਂ ਅਤੇ ਹੀਰੇ ਦੀ ਜਾਂਚ ਆਦਿ ਦੇ ਵਰਣਨ ਵਾਲਾ ਅਠਾਹਠਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਦ੍ਵਿਪੇਨ੍ਦ੍ਰਜੀਮੂਤਵਰਾਹਸ਼ਙ੍ਖਮਤ੍ਸ੍ਯਾਹਿਸ਼ੁਕ੍ਤ੍ਯੁਦ੍ਭਵਵੇਣੁਜਾਨਿ 69.
ਮੋਤੀ ਹਾਥੀ, ਬੱਦਲ, ਸੂਰ, ਸ਼ੰਖ, ਮੱਛੀ, ਸੱਪ, ਸੀਪੀ ਅਤੇ ਬਾਂਸ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਤਤ੍ਰੈਵ ਚੈਕਸ੍ਯ ਹਿ ਮੂਲਮਾਤ੍ਰ ਨਿਵਿਸ਼੍ਯਤੇ ਰਤ੍ਨਪਦਸ੍ਯ ਜਾਤੁ 69.
ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਰ ਮੋਤੀ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਸਿਰਫ਼ ਇਕ ਥਾਂ ਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਤ੍ਵਕ੍ਸਾਰਨਾਗੇਨ੍ਦ੍ਰਤਿਮਿਪ੍ਰਸੂਤਂ ਯਚ੍ਛਙ੍ਖਜਂ ਯਚ੍ਚ ਵਰਾ ਹਜਾਤਮ੍ 69.
ਚਮੜੀ, ਲੂਣ, ਸੱਪ, ਵੱਡੀ ਮੱਛੀ, ਸ਼ੰਖ ਅਤੇ ਸੂਰ ਤੋਂ ਜੋ ਮੋਤੀ ਬਣਦੇ ਹਨ—
ਯਾ ਮੌਕ੍ਤਿਕਾਨਾਮਿਹ ਜਾਤਯੇऽष੍ਟੌ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਤਾ ਰਤ੍ਨਵਿਨਿਸ਼੍ਚਯਜ੍ਞੈਃ 69.
ਇੱਥੇ ਅੱਠ ਕਿਸਮ ਦੇ ਮੋਤੀ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ, ਜੋ ਰਤਨਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਹਨ।
ਸ੍ਵਯੋਨਿਮਦ੍ਯਚ੍ਛਵਿਤੁਲ੍ਯਵਰ੍ਣਂ ਸ਼ਾਙ੍ਖਂ ਬृਹਲ੍ਲੋਲਫਲਪ੍ਰਮਾਣਮ੍ 69.
ਸ਼ੰਖ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਮੋਤੀ ਆਪਣੇ ਮੂਲ ਵਰਗਾ ਰੰਗ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਵੱਡਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਗੋਲ ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਆਕਾਰ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਯੇ ਕਮ੍ਬਵਃ ਸ਼ਾਂਰ੍ਗਮੁਖਾਵਮਰ੍ਸ਼ਪੀਤਸ੍ਯ ਸ਼ਙ੍ਖਪ੍ਰਵਰਸ੍ਯ ਗੋਤ੍ਰੇ 69.
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 'ਕੰਬਵ' ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵਧੀਆ ਸ਼ੰਖ ਦੀ ਨਸਲ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੂੰਹ ਨੂੰ ਧਨੁਸ਼ ਦੀ ਤਾਰ ਛੂਹਦੀ ਹੈ।
ਉਤ੍ਪਦ੍ਯਤੇ ਮੌਕ੍ਤਿਕਮੇषੁ ਵृਤ੍ਤਮਾਪੀਤਵਰ੍ਣਂ ਪ੍ਰਭਯਾ ਵਿਹੀਨਮ੍ 69.
ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੋਤੀ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਗੋਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਫਿੱਕਾ ਰੰਗ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਚਮਕ ਰਹਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਉਤ੍ਪਦ੍ਯਤੇ ਵਾਰਿਚਰਾਨਨੇषੁ ਮਤ੍ਸ੍ਯਾਸ਼੍ਚੇ ਤੇ ਮਧ੍ਯਚਰਾਃ ਪਯੋਧੇਃ 69.
ਜਲ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀਆਂ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿਚ ਵੀ ਮੋਤੀ ਬਣਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਹ ਮੱਛੀਆਂ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵੱਸਦੀਆਂ ਹਨ।
ਕ੍ਵਚਿਤ੍ਕਥਞ੍ਚਿਤ੍ਸ ਭੁਵਃ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ੇ ਪ੍ਰਜਾਯਤੇ ਸੂਕਰਵਦ੍ਵਿਸ਼ਿष੍ਟਃ 69.
ਕਦੇ-ਕਦੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਕਿਸੇ ਖਾਸ ਥਾਂ ਉੱਤੇ ਐਸਾ ਮੋਤੀ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸੂਰ ਵਰਗਾ ਵਿਲੱਖਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਤੇ ਵੇਣਵੋ ਦਿਵ੍ਯਜਨੋਪਭੋਗ੍ਯੇ ਸ੍ਥਾਨੇ ਪ੍ਰਰੋਹਨ੍ਤਿ ਨ ਸਾਰ੍ਵਜਨ੍ਯੇ 69.
ਬਾਂਸ ਤੋਂ ਬਣੇ ਮੋਤੀ ਉਹਨਾਂ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਉਗਦੇ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਦੇਵਤੇ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦੇ ਹਨ, ਆਮ ਥਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਨਹੀਂ।
ਨਿਤਾਨ੍ਤਧੌਤਪ੍ਰਵਿਕਲ੍ਪਮਾਨਨਿਸ੍ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਧਾਰਾਸਮਵਰ੍ਣਕਾਨ੍ਤਿ 69.
ਉਹ ਮੋਤੀ ਚਿੱਟੇ ਚਾਂਦੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਤਲਵਾਰ ਦੀ ਧਾਰ ਵਰਗੀ ਚਮਕ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।
ਤੇਜੋऽਨ੍ਵਿਤਾਃ ਪੁਣ੍ਯਕृਤੋ ਭਵਨ੍ਤਿ ਮੁਕ੍ਤਾਫਲਸ੍ਯਾਹਿਸ਼ਿਰੋਭਵਸ੍ਯ 69.
ਚਮਕ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਇਹ ਮੋਤੀ ਨੇਕ ਲੋਕਾਂ ਵਲੋਂ ਮਿਲਦੇ ਹਨ—ਜੋ ਸੱਪ ਦੇ ਸਿਰ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਰਕ੍ਸ਼ਾਵਿਧਾਨਂ ਸੁਮਹਦ੍ਵਿਧਾਯ ਹਰ੍ਮ੍ਯੋਪਰਿष੍ਠਂ ਕ੍ਰਿਯਤੇ ਯਦਾ ਤਤ੍ 69.
ਜਦੋਂ ਵੱਡਾ ਰੱਖਿਆ ਦਾ ਕਰਮ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮਹਲ ਦੀ ਛੱਤ ਉੱਤੇ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪਯੋਧਰਾਕ੍ਰਾਨ੍ਤਿਵਿਲਮ੍ਬਿਨਮ੍ਰੈਰ੍ਧਨੈਵੈਰਾਵ੍ਰਿਯਤੇऽਨ੍ਤਰਿਕ੍ਸ਼ਮ੍ 69.
ਬੱਦਲਾਂ ਦੇ ਭਾਰ ਨਾਲ ਝੁਕੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਦੌਲਤਾਂ ਆਸਮਾਨ ਨੂੰ ਢੱਕ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਹਿਂਸਨ੍ਤਿ ਯਸ੍ਯਾਹਿਸ਼ਿਰਃ ਸਮੁਤ੍ਥਂ ਮੁਕ੍ਤਾਫਲਂ ਤਿष੍ਠਤਿ ਕੋਸ਼ਮਧ੍ਯੇ 69.
ਜੇ ਸੱਪ ਦੇ ਸਿਰ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਮੋਤੀ ਉਸਦੇ ਫਣ ਵਿਚ ਹੀ ਰਹਿ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਹੋਰਾਂ ਵਲੋਂ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ।
ਅਰ੍ਚਿਃ ਪ੍ਰਭਾਨਾਵृਤਦਿਗ੍ਵਿਭਾਗਮਾਦਿਤ੍ਯਵਦਦੁਃ ਖਵਿਭਾਵ੍ਯਬਿਮ੍ਬਮ੍ 69.
ਉਸ ਦੀ ਚਮਕ ਹਰ ਪਾਸੇ ਫੈਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ, ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਗੋਲ ਰੂਪ ਆਸਮਾਨ ਵਿਚ ਦਿਸਦਾ ਹੈ।
ਦਿਵਾ ਯਥਾ ਦੀਰ੍ਪ੍ਤਿਂਕਰਂ ਤਥੈਵ ਤਮੋऽਵਗਾਢਾਸ੍ਵਪਿ ਤਨ੍ਨਿਸ਼ਾਸੁ 69.
ਜਿਵੇਂ ਦਿਨ ਵਿਚ ਉਹ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਤ ਦੇ ਘੂਰੇ ਹਨੇਰੇ ਵਿਚ ਵੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਮੂਲ੍ਯਂ ਨ ਵਾ ਸ੍ਯਾਦਿਤਿ ਨਿਸ਼੍ਚਯੋ ਮੇ ਕृਤ੍ਸ੍ਨਾ ਮਹੀ ਤਸ੍ਯ ਸੁਵਰ੍ਣਪੂਰ੍ਣਾ 69.
ਮੈਨੂੰ ਪੂਰਾ ਯਕੀਨ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਕੀਮਤ ਨਹੀਂ ਲਾਈ ਜਾ ਸਕਦੀ—even ਜੇ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਭਰ ਜਾਵੇ।
ਸਾਪਤ੍ਨ੍ਯਹੀਨਾਂ ਸ ਮਹੀਂ ਸਮਗ੍ਰਾਂ ਭੁਨਕ੍ਤਿ ਤਤ੍ਤਿष੍ਠਤਿ ਯਾਵਦੇਵ 69.
ਉਹ ਪੂਰੀ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਵੈਰੀ ਦੇ, ਜਿੰਨਾ ਚਿਰ ਇਹ ਹਾਲਤ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਭੋਗਦਾ ਹੈ।
ਤਦ੍ਯੋਜਨਾਨਾਂ ਪਰਿਤਃ ਸਹਸ੍ਤ੍ਰਂ ਸਰ੍ਵਾਨਨਰ੍ਥਾਨ੍ਵਿਮੁਖੀ ਕਰੋਤਿ 69.
ਇਹ ਹਜ਼ਾਰ ਜੋਜਨ ਚੌਂਹੀਂ ਪਾਸਿਆਂ ਤੱਕ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬਿਪਤਾ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਵਿਚਿਤ੍ਰਵਰ੍ਣੇषੁ ਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਵਰ੍ਣਾ ਪਯਃ ਸੁ ਪਤ੍ਯੁਃ ਪਯਸਾਂ ਪਪਾਤ 69.
ਹਰ ਰੰਗ ਵਿੱਚੋਂ, ਸਭ ਤੋਂ ਸੁੱਚਾ ਦੁੱਧ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਗਾਂ ਤੋਂ ਡਿੱਗਿਆ।
ਤਚ੍ਛੁਕ੍ਤਿਮਤ੍ਸੁ ਸ੍ਥਿਤਿਮਾਪ ਬੀਜਮਾਸਨ੍ਪੁਰਾऽਪ੍ਯਨ੍ਯਭਵਾਨਿ ਯਾਨਿ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਪਯਸ੍ਤੋਯਧਰਾਵਕੀਰ੍ਣਂ ਸ਼ੁਕ੍ਤੌ ਸ੍ਥਿਤਂ ਮੌਕ੍ਤਿਕਤਾਮਵਾਪ ॥ 69.
ਉਹ ਬੀਜ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਥਾਂ ਤੋਂ ਆਇਆ ਸੀ, ਸੀਪ ਵਿੱਚ ਪਿਆ। ਜਦੋਂ ਦੁੱਧ-ਪਾਣੀ ਦੀ ਧਾਰ ਉਸ ਉੱਤੇ ਵੱਗੀ, ਤਾਂ ਉਹ ਬੀਜ ਸੀਪ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ ਮੋਤੀ ਬਣ ਗਿਆ।
ਸੈਂਹਲਿਕਪਾਰਲੌਕਿਕਸੌਰਾष੍ਟ੍ਰਿਕਤਾਮ੍ਰਪਰ੍ਣਪਾਰਸ਼ਵਾਃ 69.
ਇਹ ਮੋਤੀ ਸਿੰਹਲ, ਪਰਲੋਕ, ਸੌਰਾਸ਼ਟਰ, ਤਾਮਰਪਰਨ ਅਤੇ ਪਰਸ਼ਵ ਦੇ ਹਨ।
ਸ਼ੁਕ੍ਤ੍ਯੁਦ੍ਭਵਂ ਨਾਤਿਨਿਕृष੍ਟਵਰ੍ਣਂ ਪ੍ਰਮਾਣਸਂਸ੍ਥਾਨਗੁਣਪ੍ਰਭਾਭਿਃ 69.
ਸੀਪ ਤੋਂ ਉਪਜੇ ਮੋਤੀ ਰੰਗ ਵਿੱਚ ਘਟੀਆ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਕਾਰ, ਬਣਾਵਟ, ਗੁਣ ਅਤੇ ਚਮਕ ਨਾਲ ਵੱਖਰੇ ਪਛਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਚਿਨ੍ਤ੍ਯਾ ਨ ਤਸ੍ਯਾਕਰਜਾ ਵਿਸ਼ੇषਾ ਰੂਪੇ ਪ੍ਰਮਾਣੇ ਚ ਯਤੇਤ ਵਿਦ੍ਵਾਨ੍ 69.
ਸਿਆਣਾ ਮਨੁੱਖ ਖਾਣ ਦੀਆਂ ਖਾਣੀਆਂ ਤੋਂ ਨਿਕਲੇ ਮੋਤੀਆਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਨਾ ਕਰੇ, ਸਗੋਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਤੇ ਆਕਾਰ ਨੂੰ ਵੇਖੇ।
ਏਤਸ੍ਯ ਸ਼ੁਕ੍ਤਿਪ੍ਰਭਸ੍ਯ ਮੁਕ੍ਤਾਫਲਸ੍ਯ ਚਾਨ੍ਯੇਨ ਸਮੁਨ੍ਮਿਤਸ੍ਯ 69.
ਇਹ ਸੀਪ ਤੋਂ ਉਪਜਿਆ ਚਮਕਦਾਰ ਮੋਤੀ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਜੋ ਭਾਰ ਵਿੱਚ ਥੋੜ੍ਹਾ ਘੱਟ ਹੋਵੇ—
ਯਨ੍ਮਾषਕਾਰ੍ਦ੍ਧੇਨ ਤਤੋ ਵਿਹੀਨਂ ਤਤ੍ਪਂਚਭਾਗਦ੍ਵਯਹੀਨਮੂਲ੍ਯਮ੍ 69.
ਜੇਕਰ ਉਹ ਅੱਧ ਮਾਸ਼ਾ ਘੱਟ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਕੀਮਤ ਦੋ-ਪੰਜਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਘਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਅਰ੍ਦ੍ਧਾਧਿਕੌ ਦ੍ਵੌ ਵਹਤੋऽਸ੍ਯ ਮੂਲ੍ਯਂ ਤ੍ਰਿਭਿਃ ਸ਼ਤੈਰਪ੍ਯਧਿਕਂ ਸਹਸ੍ਤ੍ਰਮ੍ 69.
ਜੇਕਰ ਉਹ ਅੱਧ ਜਾਂ ਦੋ ਮਾਸ਼ਾ ਵੱਧ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਕੀਮਤ ਹਜ਼ਾਰ ਤੇ ਤਿੰਨ ਸੌ ਗੁਣਾ ਵਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।