ਪ੍ਰਥਮਂ ਗੁਣਸਮ੍ਪਦਾਭ੍ਯੁਪੇਤਂ ਪ੍ਰਤਿਬਦ੍ਧਂ ਸਮੁਪੈਤਿ ਯਚ੍ਚ ਦੋषਮ੍ 68.
ਜੋ ਹੀਰਾ ਪਹਿਲਾਂ ਸਾਰੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਜਦੋਂ ਜੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਵਿੱਚ ਨੁਕਸ ਆ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਨਾਰ੍ਯ੍ਯਾ ਵਜ੍ਰਮਧਾਰ੍ਯ੍ਯਂ ਗੁਣਵਦਪਿ ਸੁਤਪ੍ਰਸੂਤਿਮਿਚ੍ਛਨ੍ਤ੍ਯਾ 68.
ਇੱਕ ਔਰਤ, ਜੋ ਚੰਗਾ ਪੁੱਤਰ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੋਵੇ, ਉਸਨੂੰ ਹੀਰਾ ਨਹੀਂ ਪਹਿਨਣਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਕਿੰਨਾ ਵੀ ਚੰਗਾ ਹੋਵੇ।
ਅਯਸਾ ਪੁष੍ਪਰਾਗੇਣ ਤਥਾ ਗੋਮੇਦਕੇਨ ਚ 68.
ਲੋਹੇ ਨਾਲ, ਲਾਲ ਪੱਥਰ ਨਾਲ ਜਾਂ ਗੋਮੇਦ ਨਾਲ ਵੀ,
ਪ੍ਰਤਿਰੂਪਾਣਿ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਿ ਵਜ੍ਰਸ੍ਯ ਕੁਸ਼ਲਾ ਜਨਾਃ 68.
ਮਾਹਰ ਲੋਕ ਹੀਰੇ ਦੀਆਂ ਨਕਲਾਂ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਕ੍ਸ਼ਾਰੋਲ੍ਲੇਖਨਸ਼ਾਣਾਭਿਸ੍ਤੇषਾਂ ਕਾਰ੍ਯ੍ਯਂ ਪਰੀਕ੍ਸ਼ਣਮ੍ 68.
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕੱਚ, ਕਰੰਡਮ ਅਤੇ ਪਥਰ ਨਾਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਵਿਲਿਖੇਦ੍ਵਜ੍ਰਂ ਤਚ੍ਚ ਤੈਰ੍ਨ ਵਿਲਿਖ੍ਯਤੇ 68.
ਹੀਰਾ ਇਹਨਾਂ ਸਭ ਨੂੰ ਖੁਰਚ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹਨਾਂ ਨਾਲ ਖੁਰਚਦਾ ਨਹੀਂ।
ਵਜ੍ਰੇ ਤਾਂ ਵੈਪਰੀਤ੍ਯੇਨ ਸੂਰਯਃ ਪਰਿਚਕ੍ਸ਼ਤੇ 68.
ਝੂਠੇ ਹੀਰੇ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ, ਗਿਆਨੀ ਲੋਕ ਇਸਦਾ ਉਲਟ ਦੱਸਦੇ ਹਨ।
ਵਜ੍ਰੈਰ੍ਵਜ੍ਰਂ ਵਿਲਿਖਤਿ ਨਾਨ੍ਯੇਨ ਵਿਲਿਖ੍ਯਤੇ ਵਜ੍ਰਮ੍ 68.
ਹੀਰਾ ਸਿਰਫ਼ ਹੋਰ ਹੀਰੇ ਨਾਲ ਹੀ ਖੁਰਚ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨਾਲ ਨਹੀਂ।
ਨ ਤੇषਾਂ ਪ੍ਰਤਿਬਦ੍ਧਾਨਾਂ ਭਾ ਭਵਤ੍ਯੂਰ੍ਦ੍ਧ੍ਵਗਾਮਿਨੀ ਤਿਰ੍ਯ੍ਯਗ੍ਵਿਲਿਖ੍ਯਮਾਨਾਨਾਂ ਸਾ (ਸ) ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੇषੁ ਵਿਹਨ੍ਯਤੇ ॥ 68.
ਜੋ ਹੀਰੇ ਜੜੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਚਮਕ ਉੱਤੇ ਵੱਲ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੀ; ਜਦੋਂ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਖੁਰਚਿਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਉੱਤੇ ਅਸਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਯਦ੍ਯਪਿ ਵਿਸ਼ੀਰ੍ਣਕੋਟਿਃ ਸ ਬਿਨ੍ਦੁਰੇਖਾਨ੍ਵਿਤੋ ਵਿਵਰ੍ਣੋ ਵਾ 68.
ਜੇ ਉਸਦੀ ਨੋਕ ਟੁੱਟੀ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਉੱਤੇ ਚਿੱਟਾ ਟਿਕਾ, ਲਕੀਰ ਜਾਂ ਰੰਗ ਉਡ ਗਿਆ ਹੋਵੇ,
ਸੌਦਾਮਿਨੀਵਿਸ੍ਫੁਰਿਤਾਭਿਰਾਮਂ ਰਾਜਾ ਯਥੋਕ੍ਤਂ ਕੁਲਿਸ਼ਂ ਦਧਾਨਃ 68.
ਰਾਜਾ, ਜੇਹਾ ਹੀਰਾ ਉਪਰੋਕਤ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪਹਿਨਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੋਭਾਵਾਨ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਗਾਰੁਡੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਪੂਰ੍ਵਖਣ੍ਡੇ ਪ੍ਰਥਮਾਂਸ਼ਾਖ੍ਯੇ ਆਚਾਰਕਾਣ੍ਡੇ ਰਤ੍ਨਤਦ੍ਵਿਸ਼ੇषਵਜ੍ਰਪਰੀਕ੍ਸ਼ਣਾਦਿਵਰ੍ਣਨਂ ਨਾਮਾष੍ਟषष੍ਟਿਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼੍ਰੀ ਗਰੁੜ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਪੂਰਨ ਭਾਗ ਦੇ ਆਚਾਰ ਕਾਂਡ ਵਿੱਚ, ਰਤਨਾਂ ਅਤੇ ਹੀਰੇ ਦੀ ਜਾਂਚ ਆਦਿ ਦੇ ਵਰਣਨ ਵਾਲਾ ਅਠਾਹਠਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਦ੍ਵਿਪੇਨ੍ਦ੍ਰਜੀਮੂਤਵਰਾਹਸ਼ਙ੍ਖਮਤ੍ਸ੍ਯਾਹਿਸ਼ੁਕ੍ਤ੍ਯੁਦ੍ਭਵਵੇਣੁਜਾਨਿ 69.
ਮੋਤੀ ਹਾਥੀ, ਬੱਦਲ, ਸੂਰ, ਸ਼ੰਖ, ਮੱਛੀ, ਸੱਪ, ਸੀਪੀ ਅਤੇ ਬਾਂਸ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਤਤ੍ਰੈਵ ਚੈਕਸ੍ਯ ਹਿ ਮੂਲਮਾਤ੍ਰ ਨਿਵਿਸ਼੍ਯਤੇ ਰਤ੍ਨਪਦਸ੍ਯ ਜਾਤੁ 69.
ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਰ ਮੋਤੀ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਸਿਰਫ਼ ਇਕ ਥਾਂ ਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਤ੍ਵਕ੍ਸਾਰਨਾਗੇਨ੍ਦ੍ਰਤਿਮਿਪ੍ਰਸੂਤਂ ਯਚ੍ਛਙ੍ਖਜਂ ਯਚ੍ਚ ਵਰਾ ਹਜਾਤਮ੍ 69.
ਚਮੜੀ, ਲੂਣ, ਸੱਪ, ਵੱਡੀ ਮੱਛੀ, ਸ਼ੰਖ ਅਤੇ ਸੂਰ ਤੋਂ ਜੋ ਮੋਤੀ ਬਣਦੇ ਹਨ—
ਯਾ ਮੌਕ੍ਤਿਕਾਨਾਮਿਹ ਜਾਤਯੇऽष੍ਟੌ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਤਾ ਰਤ੍ਨਵਿਨਿਸ਼੍ਚਯਜ੍ਞੈਃ 69.
ਇੱਥੇ ਅੱਠ ਕਿਸਮ ਦੇ ਮੋਤੀ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ, ਜੋ ਰਤਨਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਹਨ।
ਸ੍ਵਯੋਨਿਮਦ੍ਯਚ੍ਛਵਿਤੁਲ੍ਯਵਰ੍ਣਂ ਸ਼ਾਙ੍ਖਂ ਬृਹਲ੍ਲੋਲਫਲਪ੍ਰਮਾਣਮ੍ 69.
ਸ਼ੰਖ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਮੋਤੀ ਆਪਣੇ ਮੂਲ ਵਰਗਾ ਰੰਗ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਵੱਡਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਗੋਲ ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਆਕਾਰ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਯੇ ਕਮ੍ਬਵਃ ਸ਼ਾਂਰ੍ਗਮੁਖਾਵਮਰ੍ਸ਼ਪੀਤਸ੍ਯ ਸ਼ਙ੍ਖਪ੍ਰਵਰਸ੍ਯ ਗੋਤ੍ਰੇ 69.
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 'ਕੰਬਵ' ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵਧੀਆ ਸ਼ੰਖ ਦੀ ਨਸਲ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੂੰਹ ਨੂੰ ਧਨੁਸ਼ ਦੀ ਤਾਰ ਛੂਹਦੀ ਹੈ।
ਉਤ੍ਪਦ੍ਯਤੇ ਮੌਕ੍ਤਿਕਮੇषੁ ਵृਤ੍ਤਮਾਪੀਤਵਰ੍ਣਂ ਪ੍ਰਭਯਾ ਵਿਹੀਨਮ੍ 69.
ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੋਤੀ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਗੋਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਫਿੱਕਾ ਰੰਗ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਚਮਕ ਰਹਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਉਤ੍ਪਦ੍ਯਤੇ ਵਾਰਿਚਰਾਨਨੇषੁ ਮਤ੍ਸ੍ਯਾਸ਼੍ਚੇ ਤੇ ਮਧ੍ਯਚਰਾਃ ਪਯੋਧੇਃ 69.
ਜਲ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀਆਂ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿਚ ਵੀ ਮੋਤੀ ਬਣਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਹ ਮੱਛੀਆਂ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵੱਸਦੀਆਂ ਹਨ।
ਕ੍ਵਚਿਤ੍ਕਥਞ੍ਚਿਤ੍ਸ ਭੁਵਃ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ੇ ਪ੍ਰਜਾਯਤੇ ਸੂਕਰਵਦ੍ਵਿਸ਼ਿष੍ਟਃ 69.
ਕਦੇ-ਕਦੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਕਿਸੇ ਖਾਸ ਥਾਂ ਉੱਤੇ ਐਸਾ ਮੋਤੀ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸੂਰ ਵਰਗਾ ਵਿਲੱਖਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਤੇ ਵੇਣਵੋ ਦਿਵ੍ਯਜਨੋਪਭੋਗ੍ਯੇ ਸ੍ਥਾਨੇ ਪ੍ਰਰੋਹਨ੍ਤਿ ਨ ਸਾਰ੍ਵਜਨ੍ਯੇ 69.
ਬਾਂਸ ਤੋਂ ਬਣੇ ਮੋਤੀ ਉਹਨਾਂ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਉਗਦੇ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਦੇਵਤੇ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦੇ ਹਨ, ਆਮ ਥਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਨਹੀਂ।
ਨਿਤਾਨ੍ਤਧੌਤਪ੍ਰਵਿਕਲ੍ਪਮਾਨਨਿਸ੍ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਧਾਰਾਸਮਵਰ੍ਣਕਾਨ੍ਤਿ 69.
ਉਹ ਮੋਤੀ ਚਿੱਟੇ ਚਾਂਦੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਤਲਵਾਰ ਦੀ ਧਾਰ ਵਰਗੀ ਚਮਕ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।
ਤੇਜੋऽਨ੍ਵਿਤਾਃ ਪੁਣ੍ਯਕृਤੋ ਭਵਨ੍ਤਿ ਮੁਕ੍ਤਾਫਲਸ੍ਯਾਹਿਸ਼ਿਰੋਭਵਸ੍ਯ 69.
ਚਮਕ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਇਹ ਮੋਤੀ ਨੇਕ ਲੋਕਾਂ ਵਲੋਂ ਮਿਲਦੇ ਹਨ—ਜੋ ਸੱਪ ਦੇ ਸਿਰ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਰਕ੍ਸ਼ਾਵਿਧਾਨਂ ਸੁਮਹਦ੍ਵਿਧਾਯ ਹਰ੍ਮ੍ਯੋਪਰਿष੍ਠਂ ਕ੍ਰਿਯਤੇ ਯਦਾ ਤਤ੍ 69.
ਜਦੋਂ ਵੱਡਾ ਰੱਖਿਆ ਦਾ ਕਰਮ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮਹਲ ਦੀ ਛੱਤ ਉੱਤੇ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪਯੋਧਰਾਕ੍ਰਾਨ੍ਤਿਵਿਲਮ੍ਬਿਨਮ੍ਰੈਰ੍ਧਨੈਵੈਰਾਵ੍ਰਿਯਤੇऽਨ੍ਤਰਿਕ੍ਸ਼ਮ੍ 69.
ਬੱਦਲਾਂ ਦੇ ਭਾਰ ਨਾਲ ਝੁਕੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਦੌਲਤਾਂ ਆਸਮਾਨ ਨੂੰ ਢੱਕ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਹਿਂਸਨ੍ਤਿ ਯਸ੍ਯਾਹਿਸ਼ਿਰਃ ਸਮੁਤ੍ਥਂ ਮੁਕ੍ਤਾਫਲਂ ਤਿष੍ਠਤਿ ਕੋਸ਼ਮਧ੍ਯੇ 69.
ਜੇ ਸੱਪ ਦੇ ਸਿਰ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਮੋਤੀ ਉਸਦੇ ਫਣ ਵਿਚ ਹੀ ਰਹਿ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਹੋਰਾਂ ਵਲੋਂ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ।
ਅਰ੍ਚਿਃ ਪ੍ਰਭਾਨਾਵृਤਦਿਗ੍ਵਿਭਾਗਮਾਦਿਤ੍ਯਵਦਦੁਃ ਖਵਿਭਾਵ੍ਯਬਿਮ੍ਬਮ੍ 69.
ਉਸ ਦੀ ਚਮਕ ਹਰ ਪਾਸੇ ਫੈਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ, ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਗੋਲ ਰੂਪ ਆਸਮਾਨ ਵਿਚ ਦਿਸਦਾ ਹੈ।
ਦਿਵਾ ਯਥਾ ਦੀਰ੍ਪ੍ਤਿਂਕਰਂ ਤਥੈਵ ਤਮੋऽਵਗਾਢਾਸ੍ਵਪਿ ਤਨ੍ਨਿਸ਼ਾਸੁ 69.
ਜਿਵੇਂ ਦਿਨ ਵਿਚ ਉਹ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਤ ਦੇ ਘੂਰੇ ਹਨੇਰੇ ਵਿਚ ਵੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਮੂਲ੍ਯਂ ਨ ਵਾ ਸ੍ਯਾਦਿਤਿ ਨਿਸ਼੍ਚਯੋ ਮੇ ਕृਤ੍ਸ੍ਨਾ ਮਹੀ ਤਸ੍ਯ ਸੁਵਰ੍ਣਪੂਰ੍ਣਾ 69.
ਮੈਨੂੰ ਪੂਰਾ ਯਕੀਨ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਕੀਮਤ ਨਹੀਂ ਲਾਈ ਜਾ ਸਕਦੀ—even ਜੇ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਭਰ ਜਾਵੇ।