ਕੁਲਗ੍ਨੇषੂਪਜਾਯਨ੍ਤੇ ਯਾਨਿ ਚੋਪਹਤੇऽਹਨਿ 68.
ਜੋ ਰਤਨ ਨਾਸ ਹੋਈਆਂ ਕੁਲਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਮਾੜੇ ਦਿਨਾਂ ਉੱਤੇ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ,
ਪਰੀਕ੍ਸ਼ਾਪਰਿਸ਼ੁਦ੍ਧਾਨਾਂ ਰਤ੍ਨਾਨਾਂ ਪृਥਿਵੀਭੁਜਾ 68.
ਉਹ ਰਤਨ ਭਾਵੇਂ ਪਰਖ ਕੇ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰ ਲਏ ਜਾਣ, ਫਿਰ ਵੀ ਰਾਜੇ
ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਜ੍ਞਾਃ ਕੁਸ਼ਲਾਸ਼੍ਚਾਪਿ ਰਤ੍ਨਭਾਜਃ ਪਰੀਕ੍ਸ਼ਕਾਃ 68.
ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵਿਦਿਆਨੁਸਾਰ ਜਾਣੂ, ਮਾਹਰ ਅਤੇ ਅਨੁਭਵੀ ਰਤਨ-ਪਰਖੀਆਂ ਕੋਲੋਂ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਰਖਵਾਉਣ।
ਮਹਾ ਪ੍ਰਭਾਵਂ ਵਿਬੁਧੈਰ੍ਯਸ੍ਯਮਾਦ੍ਵਜ੍ਰਮੁਦਾਹृਤਮ੍ 68.
ਹੀਰਾ, ਜਿਸਦੀ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਬੁੱਧਵਾਨ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਹੈ,
ਤਸ੍ਯਾਸ੍ਥਿਲੇਸ਼ੋ ਨਿਪਪਾਤ ਯੇषੁ ਭੁਵਃ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ੇषੁ ਕਥਞ੍ਚਿਦੇਵ 68.
ਉਸਦਾ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਟੁਕੜਾ ਵੀ ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ,
ਹੈਮਮਾਤਙ੍ਗਸੌਰਾष੍ਟ੍ਰਾਃ ਪੌਣ੍ਡ੍ਰਕਾਲਿਙ੍ਗਕੋਸ਼ਲਾਃ 68.
ਉਹ ਥਾਂ ਹੇਮਮਾਤੰਗ, ਸੌਰਾਸ਼ਟਰ, ਪੌੰਡ੍ਰ, ਕਲਿੰਗ ਅਤੇ ਕੋਸ਼ਲ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਸਨ।
ਆਤਾਮ੍ਰਾ ਹਿਮਸ਼ੈਲਜਾਸ਼੍ਚ ਸ਼ਸ਼ਿਭਾ ਵੇਣ੍ਵਾਤਟੀਯਾਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ ਸੌਵੀਰੇ ਤ੍ਵਸਿਤਾਬ੍ਜਮੇਘਸਦृਸ਼ਾਸ੍ਤਾਮ੍ਰਾਸ਼੍ਚ ਸੌਰਾष੍ਟ੍ਰਜਾਃ 68.
ਹਿਮਾਲੇ ਤੋਂ ਆਏ ਪੱਥਰ ਸੁਨਹਿਰੀ ਲਾਲ ਰੰਗ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਵਾਲੇ ਚੰਦ ਵਰਗੇ ਚਮਕਦੇ ਹਨ। ਬਾਂਸ ਦੇ ਕੰਢਿਆਂ ਤੋਂ ਮਿਲਣ ਵਾਲੇ ਪੱਥਰ ਸੌਵੀਰ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਿਹੜੇ ਪੱਥਰ ਕਾਲੇ ਕਮਲ ਜਾਂ ਬੱਦਲ ਵਰਗੇ ਹਨ ਜਾਂ ਲਾਲੀ ਮਾਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸੌਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਅਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਲਘੁ ਵਰ੍ਣਤਸ਼੍ਚ ਗੁਣਵਤ੍ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੇषੁ ਸਮ੍ਯਕ੍ ਸਮਂਰੇਖਾਬਿਨ੍ਦੁਕਲਙ੍ਕਕਾਕਪਦਕਤ੍ਰਾਸਾਦਿਭਿਰ੍ਵਰ੍ਜਿਤਮ੍ 68.
ਇਹ ਪੱਥਰ ਰੰਗ ਤੇ ਗੁਣ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਹਲਕਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਪਾਸੇ ਚੰਗੇ ਬਣੇ ਹੋਣ, ਲਾਈਨਾਂ, ਬਿੰਦੇ, ਧੱਬੇ ਆਦਿ ਸਮਾਨ ਹੋਣ ਤੇ ਕਾਂ ਦੀਆਂ ਲਕੀਰਾਂ ਜਾਂ ਹੋਰ ਔਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਵਜ੍ਰੇषੁ ਵਰ੍ਣਯੁਕ੍ਤ੍ਯਾ ਦੇਵਾਨਾਮਪਿ ਵਿਗ੍ਰਹਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਃ 68.
ਵਜ੍ਰ ਦੇ ਰੰਗਾਂ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਰਾਹੀਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵੀ ਦਰਸਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਹਰਿਤਸਿਤਪੀਤਪਿਂਗਸ਼੍ਯਾਮਾਸ੍ਤਾਮ੍ਰਾਃ ਸ੍ਵਭਾਵਤੋ ਰੁਚਿਰਾਃ 68.
ਹਰਾ, ਚਿੱਟਾ, ਪੀਲਾ, ਸੁਨਹਿਰੀ, ਕਾਲਾ ਤੇ ਲਾਲੀ ਮਾਰਦਾ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਰੰਗ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਸੋਹਣੇ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਵਿਪ੍ਰਸ੍ਯ ਸ਼ਙ੍ਖਕੁਮੁਦਸ੍ਫਟਿਕਾਵਦਾਤਃ ਸ੍ਯਾਤ੍ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਤ੍ਰਿਯਸ੍ਯ ਸ਼ਸ਼ਬਭ੍ਰੁਵਿਲੋਚਨਾਭਃ 68.
ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਲਈ ਪੱਥਰ ਸ਼ੰਖ, ਕਮਲ ਜਾਂ ਸਫੈਦ ਕੱਚ ਵਾਂਗ ਬਿਲਕੁਲ ਚਿੱਟਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਕਸ਼ਤਰੀ ਲਈ ਉਹ ਖਰਗੋਸ਼, ਭੂਰਾ ਜਾਂ ਅੱਖ ਵਰਗਾ ਰੰਗ ਹੋਵੇ।
ਦ੍ਵੌ ਵਜ੍ਰਵਰ੍ਣੌ ਪृਥਿਵੀਪਤੀਨਾਂ ਸਦ੍ਭਿਃ ਪ੍ਰਦਿष੍ਟੌ ਨ ਤੁ ਸਾਰ੍ਵਜਨ੍ਯੌ 68.
ਧਰਤੀ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਲਈ ਦੋ ਵਜ੍ਰ ਦੇ ਰੰਗ ਗਿਆਨੀਆਂ ਵਲੋਂ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ, ਪਰ ਇਹ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਨਹੀਂ ਹਨ।
ਈਸ਼ਤ੍ਵਾਤ੍ਸਰ੍ਵਵਰ੍ਣਾਨਾਂ ਗੁਣਵਤ੍ਸਾਰ੍ਵਵਰ੍ਣਿਕਮ੍ 68.
ਜਦੋਂ ਸਾਰੇ ਰੰਗਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਤਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਜਿਸ ਵਿਚ ਸਾਰੇ ਗੁਣ ਹੋਣ, ਉਹ ਸਭ ਲਈ ਚੰਗਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਧਰੋਤ੍ਤਰਵृਤ੍ਤਯਾ ਹਿ ਯਾਦृਕ੍ ਸ੍ਯਾਦ੍ਵਰ੍ਣਸਙ੍ਕਰਃ 68.
ਹੇਠਾਂ ਜਾਂ ਉੱਪਰ ਦੇ ਰੂਪਾਂ ਰਾਹੀਂ, ਜਿਹੋ ਜਿਹਾ ਰੰਗ ਮਿਲਾਪ ਬਣੇ।
ਨ ਚ ਮਾਰ੍ਗਵਿਭਾਗਮਾਤ੍ਰਵृਤ੍ਤ੍ਯਾ ਵਿਦੁषਾ ਵਜ੍ਰਪਰਿਗ੍ਰਹੋ ਵਿਧੇਯਃ 68.
ਸਿਆਣਾ ਮਨੁੱਖ ਸਿਰਫ਼ ਰਾਹ ਜਾਂ ਰੂਪ ਦੀ ਵੰਡ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਵਜ੍ਰ ਨਹੀਂ ਚੁਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ।
ਏਕਮਪਿ ਯਸ੍ਯ ਸ਼੍ਰृਙ੍ਗਂ ਵਿਦਲਿਤਮਵਲੋਕ੍ਯਤੇ ਵਿਸ਼ੀਰ੍ਣਂ ਵਾ 68.
ਜੇਕਰ ਉਸਦਾ ਇੱਕ ਵੀ ਕੋਨਾ ਟੁੱਟਿਆ ਜਾਂ ਚਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖਿਆ ਜਾਵੇ,
ਸ੍ਫੁਟਿਤਾਗ੍ਨਿਵਿਸ਼ੀਰ੍ਣਸ਼੍ਰृਙ੍ਗਦੇਸ਼ਂ ਮਲਵਰ੍ਣੈਃ ਪृषਤੈਰੁਪੇਤਮਧ੍ਯਮ੍ 68.
ਜੇ ਅੱਗ ਨਾਲ ਟੁੱਟਿਆ ਹੋਇਆ, ਕੋਨਾ ਚਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਜਾਂ ਧੱਬਿਆਂ ਤੇ ਮੈਲੇ ਰੰਗ ਨਾਲ ਲਪੇਟਿਆ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਮੱਧਮ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯਸ੍ਯੈਕਦੇਸ਼ਃ ਕ੍ਸ਼ਤਜਾਵਭਾਸੋ ਯਦ੍ਵਾ ਭਵੇਲ੍ਲੋਹਿਤਵਰ੍ਣਚਿਤ੍ਰਮ੍ 68.
ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਹਿੱਸੇ 'ਚ ਖੂਨ ਵਰਗਾ ਰੰਗ ਜਾਂ ਲਾਲੀ ਵਾਲੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹੋਣ,
ਕੋਟ੍ਯਃ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਨਿ ਧਾਰਾਸ਼੍ਚ षਡष੍ਟੌ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੇਤਿ ਚ 68.
ਕੋਨੇ, ਪਾਸੇ ਤੇ ਧਾਰਾਂ ਛੇ, ਅੱਠ ਜਾਂ ਬਾਰਾਂ ਮੰਨੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
षਟ੍ਕੋਟਿ ਸ਼ੁਦ੍ਵਮਮਲਂ ਸ੍ਫੁਟਤੀਕ੍ਸ਼੍ਣਧਾਰਂ ਵਰ੍ਣਾਨ੍ਵਿਤਂ ਲਘੁ ਸੁਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਮਪੇਤਦੋषਮ੍ 68.
ਛੇ ਕੋਨਿਆਂ ਵਾਲਾ ਵਜ੍ਰ, ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ, ਨਿਰਮਲ, ਤੇਜ਼ ਧਾਰਾਂ ਵਾਲਾ, ਰੰਗਦਾਰ, ਹਲਕਾ, ਚੰਗੇ ਪਾਸਿਆਂ ਵਾਲਾ ਤੇ ਔਗੁਣ ਰਹਿਤ ਹੋਵੇ।
ਤੀਕ੍ਸ਼੍ਣਾਗ੍ਰਂ ਵਿਮਲਮਪੇਤਸਰ੍ਵਦੋषਂ ਧਤ੍ਤੇ ਯਃ ਪ੍ਰਯਤਤਨੁਃ ਸਦੈਵ ਵਜ੍ਰਮ੍ 68.
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸਦਾ ਤੇਜ਼ ਕੋਨੇ ਵਾਲਾ, ਨਿਰਮਲ ਤੇ ਸਾਰੇ ਔਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਵਜ੍ਰ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ,
ਵ੍ਯਾਲਵਹ੍ਨਿਵਿषਵ੍ਯਾਘ੍ਰਤਸ੍ਕਰਾਮ੍ਬੁਭਯਾਨਿ ਚ 68.
ਸੱਪ, ਅੱਗ, ਜ਼ਹਿਰ, ਬਾਘ, ਚੋਰ, ਪਾਣੀ ਤੇ ਹੋਰ ਖਤਰੇ,
ਯਦਿ ਵਜ੍ਰਮਪੇਤਸਰ੍ਵਦੋषਂ ਬਿਭृਯਾਤ੍ਤਣ੍ਡੁਲਵਿਂਸ਼ਤਿਂ ਗੁਰੁਤ੍ਵੇ 68.
ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਸਾਰੇ ਔਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਵੀਹ ਚਾਵਲ ਦੇ ਦਾਣਿਆਂ ਦੇ ਵਜਨ ਵਾਲਾ ਵਜ੍ਰ ਧਾਰਨ ਕਰੇ,
ਤ੍ਰਿਭਾਗਹੀਨਾਰ੍ਦ੍ਧਤਦਰ੍ਦ੍ਧਸ਼ੇषਂ ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼ਂ ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਦਤੋऽਰ੍ਦ੍ਧਭਾਗਾਃ 68.
ਜੇਕਰ ਉਹ ਤੀਜੇ ਹਿੱਸੇ, ਅੱਧੇ ਜਾਂ ਚੌਥੇ ਹਿੱਸੇ ਦੀ ਘਾਟ ਹੋਵੇ, ਤੇਰਾਂ ਜਾਂ ਤੀਹ ਹੋਣ, ਜਾਂ ਅੱਧੇ ਹਿੱਸੇ ਹੋਣ।
ਯਤ੍ਤਣ੍ਡੁਲੈਰ੍ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਭਿਃ ਕृਤਸ੍ਯ ਵਜ੍ਰਸ੍ਯ ਮੂਲ੍ਯਂ ਪ੍ਰਥਮਂ ਪ੍ਰਦਿष੍ਟਮ੍ 68.
ਹੀਰੇ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਕੀਮਤ ਬਾਰਾਂ ਚਾਵਲਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਰੱਖੀ ਗਈ ਸੀ।
ਨ ਚਾਪਿ ਤਣ੍ਡੁਲੈਰੇਵ ਵਜ੍ਰਾਣਾਂ ਧਾਰਣਕ੍ਰਮਃ 68.
ਪਰ ਹੀਰਾ ਪਹਿਨਣ ਦਾ ਢੰਗ ਸਿਰਫ਼ ਚਾਵਲਾਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਨਿਰਧਾਰਤ ਹੁੰਦਾ।
ਯਤ੍ਤੁ ਸਰ੍ਵਗੁਣੈਰ੍ਯੁਕ੍ਤਂ ਵਜ੍ਰਂ ਤਰਤਿ ਵਾਰਿਣਿ 68.
ਜਿਹੜਾ ਹੀਰਾ ਸਾਰੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧੀਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਅਲ੍ਪੇਨਾਪਿ ਹਿ ਦੋषੇਣ ਲਕ੍ਸ਼੍ਯਾਲਕ੍ਸ਼੍ਯੇਣ ਦ੍ਵषਿਤਮ੍ 68.
ਜੇ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਵੀ ਨੁਕਸ ਹੋਵੇ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਦਿਸਦਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਨਾ, ਉਹ ਹੀਰਾ ਖ਼ਰਾਬ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਕਟਾਨੇਕਦੋषਸ੍ਯ ਸ੍ਵਲ੍ਪਸ੍ਯ ਮਹਤੋऽਪਿ ਵਾ 68.
ਨੁਕਸ ਚਾਹੇ ਸਪਸ਼ਟ ਹੋਵੇ, ਚਾਹੇ ਬਹੁਤ ਹੋਣ, ਘੱਟ ਹੋਣ ਜਾਂ ਵੱਡੇ ਹੋਣ, ਉਹ ਨਜ਼ਰ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸ੍ਪष੍ਟਦੋषਮਲਙ੍ਕਾਰੇ ਵਜ੍ਰਂ ਯਦ੍ਯਪਿ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ 68.
ਜੇ ਸਜਾਵਟ ਵਿੱਚ ਹੀਰੇ ਵਿੱਚ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਨੁਕਸ ਦਿਸੇ, ਤਾਂ ਵੀ ਉਹ ਐਸਾ ਹੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।