ਜਯਂ ਪਰਾਜਯਂ ਚੈਵ ਯੋ ਜਾਨਾਤਿ ਸ ਪਣ੍ਡਿਤਃ 67.
ਜੋ ਜਿੱਤ ਤੇ ਹਾਰ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਸਿਆਣਾ ਹੈ।
ਕृਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਪਦਮਾਪ੍ਨੋਤਿ ਯਾਤ੍ਰਾ ਸਨ੍ਤਤਸ਼ੋਭਨਾ 67.
ਜੋ ਇਹ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੰਜ਼ਿਲ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਯਾਤਰਾ ਸਦਾ ਹੀ ਚੰਗੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਯਸ੍ਤੁ ਪृਚ੍ਛਤਿ ਤਤ੍ਰਸ੍ਥਃ ਸ ਸਾਧੁਰ੍ਜਯਤਿਧ੍ਰੁਵਮ੍ 67.
ਪਰ ਜੋ ਉਥੇ ਮੌਜੂਦ ਹੋ ਕੇ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਿਸਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਜਿੱਤਦਾ ਹੈ।
ਜਾਯਤੇ ਨਾਤ੍ਰ ਸਨ੍ਦੇਹ ਹਨ੍ਦ੍ਰੋ ਯਦ੍ਯਗ੍ਰਤਃ ਸ੍ਥਿਤਃ 67.
ਜੇ ਪੁੱਛਣ ਵਾਲਾ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਇੱਥੇ ਸਫਲਤਾ ਆਉਣ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।
ਚਰੇਸ੍ਥਿਰੇ ਤਦ੍ਵਿਮਾਰ੍ਗੇ ਤਾਦृਸ਼ੇਤਾਦृਸ਼ੇ ਕ੍ਰਮਾਤ੍ 67.
ਚਲਦੇ ਜਾਂ ਅਡੋਲ ਹੋ ਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਹਾਲਾਤ ਹੋਣ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਕਦਮ-ਕਦਮ ਤੇ ਅੱਗੇ ਵਧਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਪृਚ੍ਛਕਸ੍ਯ ਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਘਣ੍ਟਾਕਾਰੇਣ ਲਕ੍ਸ਼ਯੇਤ੍ 67.
ਪੁੱਛਣ ਵਾਲੇ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਸਨੂੰ ਘੰਟੀ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਲਗਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਊਰ੍ਦ੍ਧ੍ਵੇऽਗ੍ਨਿਰਧ ਆਪਸ਼੍ਚ ਤਿਰ੍ਯ੍ਯਕ੍ਸਂਸ੍ਥਃ ਪ੍ਰਭਞ੍ਜਨਃ 67.
ਉੱਤੇ ਅੱਗ ਹੈ, ਹੇਠਾਂ ਪਾਣੀ ਹੈ, ਤੇ ਪਾਰ ਪਾਸੇ ਹਵਾ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਊਰ੍ਦ੍ਧ੍ਵੇ ਮृਤ੍ਯੁਰਧਃ ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਸ੍ਤਿਰ੍ਯ੍ਯਕ੍ ਚੋਚ੍ਚਾਟਯੇਤ੍ਸੁਧੀਃ 67.
ਉੱਤੇ ਮੌਤ ਹੈ, ਹੇਠਾਂ ਸ਼ਾਂਤੀ ਹੈ, ਤੇ ਪਾਰ ਪਾਸੇ ਸਿਆਣੇ ਨੇ ਕਲੇਸ਼ ਦੂਰ ਕਰਨ ਦਾ ਕਰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਗਾਰੁਡੇਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਪੂਰ੍ਵਖਣ੍ਡੇ ਪ੍ਰਥਮਾਂਸ਼ਾਖ੍ਯੇ ਆਚਾਰਕਾਣ੍ਡੇ ਸ੍ਵਰੋਦਯੇ ਸ਼ੁਭਾਸ਼ੁਭਨਿਰੂਪਣਂ ਨਾਮ ਸਪ੍ਤषष੍ਟਿਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼੍ਰੀ ਗਰੁੜ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਪੂਰਵ ਖੰਡ, ਪਹਿਲੀ ਸ਼ਾਖਾ, ਆਚਾਰ ਭਾਗ ਵਿੱਚ 'ਗ੍ਰਹਾਂ ਦੇ ਉਗਣ ਨਾਲ ਚੰਗੇ ਤੇ ਮਾੜੇ ਫਲਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ' ਨਾਮਕ ਸਤਹਠਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਪਰੀਕ੍ਸ਼ਾਂ ਵਚ੍ਮਿ ਰਤ੍ਨਾਨਾਂ ਬਲੋ ਨਾਮਾਸੁਰੋऽਭਵਤ੍ 68.
ਹੁਣ ਮੈਂ ਰਤਨਾਂ ਦੀ ਪਰਖ ਬਾਰੇ ਦੱਸਾਂਗਾ। ਇੱਕ ਬਲਾ ਨਾਮ ਦਾ ਅਸੁਰ ਸੀ।
ਵਰਵ੍ਯਾਜੇਨ ਪਸ਼ੁਤਾਂ ਯਾਚਿਤਃ ਸ ਸੁਰੈਰ੍ਮਖੇ 68.
ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਵਰ ਮੰਗਣ ਦੇ ਬਹਾਨੇ ਯਜਨ ਵਿੱਚ ਕੁਰਬਾਨੀ ਵਾਲਾ ਜਾਨਵਰ ਬਣਨ ਲਈ ਕਿਹਾ।
ਪਸ਼ੁਵਤ੍ਸ ਵਿਸ਼ਸ੍ਤਸ੍ਤੈਃ ਸ੍ਵਵਾਕ੍ਯਾਸ਼ਨਿਯਨ੍ਤ੍ਰਿਤਃ 68.
ਉਹ ਆਪਣੇ ਹੀ ਵਚਨ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ, ਕੁਰਬਾਨੀ ਵਾਲੇ ਜਾਨਵਰ ਵਾਂਗ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ।
ਤਸ੍ਯ ਸਤ੍ਤ੍ਵਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਸ੍ਯ ਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧੇਨ ਚ ਕਰ੍ਮਣਾ 68.
ਉਸਦੀ ਸੁੱਚੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਅਤੇ ਚੰਗੇ ਕਰਮਾਂ ਕਰਕੇ,
ਦੇਵਾਨਾਮਥ ਯਕ੍ਸ਼ਾਣਾਂ ਸਿਦ੍ਧਾਨਾਂ ਪਵਨਾਸ਼ਿਨਾਮ੍ 68.
ਉਸ ਤੋਂ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਯਕਸ਼ਾਂ, ਸਿੱਧਾਂ ਅਤੇ ਹਵਾ ਤੇ ਜੀਊਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਰਤਨ ਪੈਦਾ ਹੋਏ।
ਤੇषਾਂ ਤੁ ਪਤਤਾਂ ਵੇਗਾਦ੍ਵਿਮਾਨੇਨ ਵਿਹਾਯਸਾ 68.
ਉਹ ਰਤਨ ਜਦੋਂ ਆਪਣੇ ਵਿਮਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਅਸਮਾਨ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਡਿੱਗੇ,
ਮਹੋਦਧੌ ਸਰਿਤਿ ਵਾ ਪਰ੍ਵਤੇ ਕਾਨਨੇऽਪਿ ਵਾ 68.
ਉਹ ਵੱਡੇ ਸਮੁੰਦਰ, ਦਰਿਆਵਾਂ, ਪਹਾੜਾਂ ਜਾਂ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾ ਪਏ।
ਤੇषੁ ਰਕ੍ਸ਼ੋਵਿषਵ੍ਯਾਲਵ੍ਯਾਧਿਘ੍ਨਾਨ੍ਯਘਹਾਨਿ ਚ 68.
ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਰਤਨ ਰਾਖਸਾਂ, ਜ਼ਹਿਰ, ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰਾਂ, ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਪਾਪ ਦੂਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਵਜ੍ਰਂ ਮੁਕ੍ਤਾਮਣਯਃ ਸਪਦ੍ਮਰਾਗਾਃ ਸਮਰਕਤਾਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾਃ 68.
ਹੀਰਾ, ਮੋਤੀ, ਲਾਲ, ਪਦਮਰਾਗ ਤੇ ਪੰਨਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਗਿਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਕਰ੍ਕੇਤਨਂ ਸਪੁਲਕਂ ਰੁਧਿਰਾਖ੍ਯਸਮਨ੍ਵਿਤਂ ਤਥਾ ਸ੍ਫਟਿਕਮ੍ 68.
ਕਰਕੇਤਨ, ਪੁਲਕ, ਰੁਧਿਰ ਨਾਮ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਸਫੈਦ ਸਫਟਿਕ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਹਨ।
ਆਕਾਰਵਰ੍ਣੌ ਪ੍ਰਥਮਂ ਗੁਣਦੋषੌ ਤਤ੍ਫਲਂ ਪਰੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਚ 68.
ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਰਤਨ ਦਾ ਆਕਾਰ ਤੇ ਰੰਗ, ਫਿਰ ਉਸਦੇ ਗੁਣ ਤੇ ਦੋਸ਼, ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਸਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵੇਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਕੁਲਗ੍ਨੇषੂਪਜਾਯਨ੍ਤੇ ਯਾਨਿ ਚੋਪਹਤੇऽਹਨਿ 68.
ਜੋ ਰਤਨ ਨਾਸ ਹੋਈਆਂ ਕੁਲਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਮਾੜੇ ਦਿਨਾਂ ਉੱਤੇ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ,
ਪਰੀਕ੍ਸ਼ਾਪਰਿਸ਼ੁਦ੍ਧਾਨਾਂ ਰਤ੍ਨਾਨਾਂ ਪृਥਿਵੀਭੁਜਾ 68.
ਉਹ ਰਤਨ ਭਾਵੇਂ ਪਰਖ ਕੇ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰ ਲਏ ਜਾਣ, ਫਿਰ ਵੀ ਰਾਜੇ
ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਜ੍ਞਾਃ ਕੁਸ਼ਲਾਸ਼੍ਚਾਪਿ ਰਤ੍ਨਭਾਜਃ ਪਰੀਕ੍ਸ਼ਕਾਃ 68.
ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵਿਦਿਆਨੁਸਾਰ ਜਾਣੂ, ਮਾਹਰ ਅਤੇ ਅਨੁਭਵੀ ਰਤਨ-ਪਰਖੀਆਂ ਕੋਲੋਂ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਰਖਵਾਉਣ।
ਮਹਾ ਪ੍ਰਭਾਵਂ ਵਿਬੁਧੈਰ੍ਯਸ੍ਯਮਾਦ੍ਵਜ੍ਰਮੁਦਾਹृਤਮ੍ 68.
ਹੀਰਾ, ਜਿਸਦੀ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਬੁੱਧਵਾਨ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਹੈ,
ਤਸ੍ਯਾਸ੍ਥਿਲੇਸ਼ੋ ਨਿਪਪਾਤ ਯੇषੁ ਭੁਵਃ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ੇषੁ ਕਥਞ੍ਚਿਦੇਵ 68.
ਉਸਦਾ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਟੁਕੜਾ ਵੀ ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ,
ਹੈਮਮਾਤਙ੍ਗਸੌਰਾष੍ਟ੍ਰਾਃ ਪੌਣ੍ਡ੍ਰਕਾਲਿਙ੍ਗਕੋਸ਼ਲਾਃ 68.
ਉਹ ਥਾਂ ਹੇਮਮਾਤੰਗ, ਸੌਰਾਸ਼ਟਰ, ਪੌੰਡ੍ਰ, ਕਲਿੰਗ ਅਤੇ ਕੋਸ਼ਲ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਸਨ।
ਆਤਾਮ੍ਰਾ ਹਿਮਸ਼ੈਲਜਾਸ਼੍ਚ ਸ਼ਸ਼ਿਭਾ ਵੇਣ੍ਵਾਤਟੀਯਾਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ ਸੌਵੀਰੇ ਤ੍ਵਸਿਤਾਬ੍ਜਮੇਘਸਦृਸ਼ਾਸ੍ਤਾਮ੍ਰਾਸ਼੍ਚ ਸੌਰਾष੍ਟ੍ਰਜਾਃ 68.
ਹਿਮਾਲੇ ਤੋਂ ਆਏ ਪੱਥਰ ਸੁਨਹਿਰੀ ਲਾਲ ਰੰਗ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਵਾਲੇ ਚੰਦ ਵਰਗੇ ਚਮਕਦੇ ਹਨ। ਬਾਂਸ ਦੇ ਕੰਢਿਆਂ ਤੋਂ ਮਿਲਣ ਵਾਲੇ ਪੱਥਰ ਸੌਵੀਰ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਿਹੜੇ ਪੱਥਰ ਕਾਲੇ ਕਮਲ ਜਾਂ ਬੱਦਲ ਵਰਗੇ ਹਨ ਜਾਂ ਲਾਲੀ ਮਾਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸੌਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਅਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਲਘੁ ਵਰ੍ਣਤਸ਼੍ਚ ਗੁਣਵਤ੍ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੇषੁ ਸਮ੍ਯਕ੍ ਸਮਂਰੇਖਾਬਿਨ੍ਦੁਕਲਙ੍ਕਕਾਕਪਦਕਤ੍ਰਾਸਾਦਿਭਿਰ੍ਵਰ੍ਜਿਤਮ੍ 68.
ਇਹ ਪੱਥਰ ਰੰਗ ਤੇ ਗੁਣ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਹਲਕਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਪਾਸੇ ਚੰਗੇ ਬਣੇ ਹੋਣ, ਲਾਈਨਾਂ, ਬਿੰਦੇ, ਧੱਬੇ ਆਦਿ ਸਮਾਨ ਹੋਣ ਤੇ ਕਾਂ ਦੀਆਂ ਲਕੀਰਾਂ ਜਾਂ ਹੋਰ ਔਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਵਜ੍ਰੇषੁ ਵਰ੍ਣਯੁਕ੍ਤ੍ਯਾ ਦੇਵਾਨਾਮਪਿ ਵਿਗ੍ਰਹਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਃ 68.
ਵਜ੍ਰ ਦੇ ਰੰਗਾਂ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਰਾਹੀਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵੀ ਦਰਸਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਹਰਿਤਸਿਤਪੀਤਪਿਂਗਸ਼੍ਯਾਮਾਸ੍ਤਾਮ੍ਰਾਃ ਸ੍ਵਭਾਵਤੋ ਰੁਚਿਰਾਃ 68.
ਹਰਾ, ਚਿੱਟਾ, ਪੀਲਾ, ਸੁਨਹਿਰੀ, ਕਾਲਾ ਤੇ ਲਾਲੀ ਮਾਰਦਾ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਰੰਗ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਸੋਹਣੇ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।