ਪੂषਾ ਚ ਸੁਰੁਚਿਰ੍ਧਾਤਾ ਗੌਤਮੋऽਥ ਧਨਞ੍ਜਯਃ 58.
ਪੂਸ਼ਾ, ਸੁਰੂਚਿ, ਧਾਤਾ, ਗੌਤਮ ਅਤੇ ਧਨੰਜਯ,
ਵਿਸ਼੍ਵਾਵਸੁਰ੍ਭਰਦ੍ਵਾਜਃ ਪਰ੍ਜਨ੍ਯੈਰਾਵਤੌ ਤਦਾ 58.
ਵਿਸ਼ਵਾਵਸੁ, ਭਰਦਵਾਜ, ਪਰਜਨਯ ਅਤੇ ਐਰਾਵਤ,
ਅਂਸ਼ੁਸ਼੍ਚ ਕਾਸ਼੍ਯਪਸ੍ਤਾਰ੍ਕ੍ਸ਼੍ਯੋ ਮਹਾਪਦ੍ਮਸ੍ਤਥੋਰ੍ਵਸ਼ੀ 58.
ਅੰਸ਼ੁ, ਕਾਸ਼ਯਪ, ਤਾਰਕਸ਼, ਮਹਾਪਦਮ ਅਤੇ ਉਰਵਸ਼ੀ,
ਕ੍ਰਤੁਰ੍ਭਰ੍ਗਸ੍ਤਥੋਰ੍ਣਾਯੁਃ ਸ੍ਫੂਰ੍ਜਃ ਕਰ੍ਕੋਟਕਸ੍ਤਥਾ ਪੌषਮਾਸੇ ਵਸਨ੍ਤ੍ਯੇਤੇ ਸਪ੍ਤ ਭਾਸ੍ਕਰਮਣ੍ਡਲੇ ॥ 58.
ਕ੍ਰਤੁ, ਭਰਗ, ਉਰਨਾਯੁ, ਸਫੂਰਜ ਅਤੇ ਕਰਕੋਟਕ — ਇਹ ਸੱਤ ਪੌਸ਼ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਦੇ ਮੰਡਲ ਵਿਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।
ਤ੍ਵष੍ਟਾਥ ਜਮਦਗ੍ਨਿਸ਼੍ਚ ਕਮ੍ਬਲੋऽਥ ਤਿਲੋਤ੍ਤਮਾ ਮਾਘਮਾਸੇ ਵਸਨ੍ਤ੍ਯੇਤੇ ਸਪ੍ਤ ਭਾਸ੍ਕਰਮਣ੍ਡਲੇ ॥ 58.
ਤਵਸ਼ਟ੍ਰ, ਜਮਦਗਨੀ, ਕੰਬਲ ਅਤੇ ਤਿਲੋਤਮਾ — ਇਹ ਸੱਤ ਮਾਘ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਦੇ ਮੰਡਲ ਵਿਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।
ਵਿष੍ਣੁਰਸ਼੍ਵਤਰੋ ਰਮ੍ਭਾ ਸੂਰ੍ਯ੍ਯਵਰ੍ਚ੍ਚਾਸ਼੍ਚ ਸਤ੍ਯਜਿਤ੍ 58.
ਵਿਸ਼ਨੁ, ਅਸ਼ਵਤਾਰ, ਰੰਭਾ, ਸੂਰਯਵਰਚਾ ਅਤੇ ਸਤਯਜਿਤ,
ਸਵਿਤੁਰ੍ਮਣ੍ਡਲੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ਵਿष੍ਣੁਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯੁਪਬृਂਹਿਤਾਃ 58.
ਸਵਿਤਾ ਦੇ ਮੰਡਲ ਵਿਚ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹਨ।
ਨृਤ੍ਯਨ੍ਤ੍ਯੋऽਪ੍ਸਰਸੋ ਯਾਨ੍ਤਿ ਸੂਰ੍ਯ੍ਯਸ੍ਯਾਨੁਨਿਸ਼ਾਚਰਾਃ 58.
ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਨੱਚਦੀਆਂ ਹਨ ਤੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਸੂਰਜ ਦੇ ਪਿੱਛੇ-ਪਿੱਛੇ ਚਲਦੀਆਂ ਹਨ।
ਬਾਲਖਿਲ੍ਯਾਸ੍ਤਥੈਵੈਨਂ ਪਰਿਵਾਰ੍ਯ੍ਯ ਸਮਾਸਤੇ 58.
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਬਾਲਖਿਲਿਆ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਘੇਰ ਕੇ ਨੇੜੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਵਾਮਦਕ੍ਸ਼ਿਣਤੋ ਯੁਕ੍ਤਾ ਦਸ਼ ਤੇਨ ਚਰਤ੍ਯਸੌ 58.
ਉਸ ਦੇ ਵਾਮ ਤੇ ਦੱਖਣ ਪਾਸੇ ਦਸ ਜੋੜੇ ਹੋਏ ਹਨ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਚਲਦਾ ਹੈ।
ਪਿਸ਼ਂਗੇਸ੍ਤੁਰਗੈਰ੍ਯੁਕ੍ਤਃ ਸੋऽष੍ਟਾਭਿਰ੍ਵਾਯੁਵੇਗਿਭਿਃ 58.
ਉਹ ਪਿਸ਼ੰਗ ਦੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਅਠ ਹਨ ਤੇ ਹਵਾ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼ ਹਨ।
ਸੋਪਾਸਙ੍ਗਪਤਾਕਸ੍ਤੁ ਸ਼ੁਕ੍ਰਸ੍ਯਾਪਿ ਰਥੋ ਮਹਾਨ੍ 58.
ਸ਼ੁਕਰ ਦਾ ਮਹਾਨ ਰਥ ਸੰਗੀ ਤੇ ਝੰਡਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਅष੍ਟਾਸ਼੍ਵਃ ਕਾਞ੍ਚਨਃ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ੍ ਭੌਮਸ੍ਯਾਪਿ ਰਥੋ ਮਹਾਨ੍ ॥ 58.
ਭੌਮ ਦਾ ਮਹਾਨ ਰਥ ਸੋਨੇ ਦਾ ਹੈ, ਚਮਕਦਾਰ ਹੈ ਤੇ ਅਠ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਪਦ੍ਮਰਾਗਾਰੁਣੈਰਸ਼੍ਵੈਃ ਸਂਯੁਕ੍ਤੋ ਵਹ੍ਨਿਸਂਭਵੈਃ 58.
ਇਹ ਰਥ ਪਦਮਰਾਗ ਵਾਂਗ ਲਾਲ, ਅੱਗ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਤਿष੍ਠਂਸ੍ਤਿष੍ਠਤਿ ਵਰ੍षਂ ਵੈ ਰਾਸ਼ੌਰਾਸ਼ੌ ਬृਹਸ੍ਪਤਿਃ 58.
ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਹਰ ਰਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਾਲ ਲਈ ਟਿਕਦਾ ਹੈ।
ਸਮਾਰੁਹ੍ਯ ਸ਼ਨੈਰ੍ਯਾਤਿ ਮਨ੍ਦਗਾਮੀ ਸ਼ਨੈਸ਼੍ਚਰਃ 58.
ਸ਼ਨੈਸ਼ਚਰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਚਲਦਾ ਹੈ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਆਗੇ ਵਧਦਾ ਹੈ।
ਸਕृਦ੍ਯਕ੍ਤਾਸ੍ਤੁ ਭੂਤੇਸ਼ਬਹਨ੍ਤ੍ਯਵਿਰਤਂ ਸ਼ਿਵ 58.
ਹੇ ਸ਼ਿਵ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਭੇਟ ਦਿੱਤੀ, ਉਹ ਸਦਾ ਲਈ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਪਲਾਲਧੂਮਵਰ੍ਣਾਭਾ ਲਾਕ੍ਸ਼ਾਰਸਨਿਭਾਰੁਣਾਃ 58.
ਉਹ ਪਾਲੇ ਦੇ ਧੂੰਏ ਵਾਂਗ ਰੌਣਕਦਾਰ ਹਨ, ਤੇ ਲਾਕ ਦੀ ਰੰਗਤ ਵਾਂਗ ਲਾਲ ਚਮਕਦੇ ਹਨ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਗਾਰੁਡੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਪੂਰ੍ਵਖਣ੍ਡੇ ਪ੍ਰਥਮਾਂਸ਼ਾਖ੍ਯੇ ਆਚਾਰਕਾਣ੍ਡੇ ਭੁਵਨਕੋਸ਼ਨਿਰੂਪਣਂ ਨਾਮਾष੍ਟਪਞ੍ਚਾਸ਼ਤ੍ਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼੍ਰੀ ਗਰੁੜ ਮਹਾ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਭਾਗ ਦੇ ਆਚਾਰ ਖੰਡ ਵਿੱਚ 'ਭੁਵਨਕੋਸ਼ ਦਾ ਵਰਣਨ' ਨਾਮਕ ਅਠਵਾਂ-ਪੰਜਵਾਂ-ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।
(ਅਥ ਜ੍ਯੋਤਿਃ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਮ੍) ਜ੍ਯੋਤਿਸ਼੍ਚਕ੍ਰਂ ਭੁਵੋ ਮਾਨਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰੋਵਾਚ ਕੇਸ਼ਵਃ 59.
ਹੁਣ ਜੋਤਿਸ਼ ਵਿਦਿਆ: ਧਰਤੀ ਦੇ ਗੋਲ ਦਾ ਮਾਪ ਦੱਸਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਕੇਸ਼ਵ ਨੇ ਬੋਲਿਆ।
ਕृਤ੍ਤਿਕਾਸ੍ਤ੍ਵਗ੍ਨਿਦੇਵਤ੍ਯਾ ਰੋਹਿਣ੍ਯੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ 59.
ਕ੍ਰਿਤਿਕਾ ਨੂੰ ਅੱਗ ਦੇਵਤਾ ਦਾ, ਤੇ ਰੋਹਣੀ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਪੁਨਰ੍ਵਸੁਸ੍ਤਥਾਦਿਤ੍ਯਸ੍ਤਿष੍ਯਸ਼੍ਚ ਗੁਰੁਦੈਵਤਃ 59.
ਪੁਨਰਵਸੂ ਨੂੰ ਅਦਿਤੀ, ਤੇ ਤਿਸ਼ਿਆ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਦੇਵਤਾ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਹੈ।
ਭਾਗ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਪੂਰ੍ਵਫਲ੍ਗੁਨ੍ਯ ਅਰ੍ਯ੍ਯਮਾ ਚ ਤਥੋਤ੍ਤਰਃ 59.
ਪੂਰਵ ਫਲਗੁਨੀ ਭਾਗ ਦੇ, ਤੇ ਉੱਤਰ ਫਲਗੁਨੀ ਅਰਯਮਾਨ ਦੇ ਹਨ।
ਸ੍ਵਾਤੀ ਚ ਵਾਯੁਦੇਵਤ੍ਯਾ ਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਂ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਤਮ੍ 59.
ਸਵਾਤੀ ਨਕਸ਼ਤਰ ਨੂੰ ਵਾਯੂ ਦੇਵਤਾ ਦਾ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਮੈਤ੍ਰਮृਕ੍ਸ਼ਮਨੂਰਾਧਾ ਜ੍ਯੇष੍ਠਾ ਸ਼ਾਕ੍ਰਂ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਤਮ੍ 59.
ਅਨੁਰਾਧਾ ਮਿਤ੍ਰਾ ਦੀ, ਜੇਠਾ ਸ਼ਕਰ ਦੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਆਪ੍ਯਾਸ੍ਤ੍ਵਾषਾਢਪੂਰ੍ਵਾਸ੍ਤੁ ਉਤ੍ਤਰਾ ਵੈਸ਼੍ਵਦੇਵਤਾਃ 59.
ਪੂਰਵ ਤੇ ਉੱਤਰ ਆਸ਼ਾਢ ਦੋਵੇਂ ਵਿਸ਼ਵਦੇਵਾਂ ਦੇ ਹਨ।
ਵਾਸਵਸ੍ਤੁ ਤਥਾ ऋਕ੍ਸ਼ਂ ਧਨਿष੍ਠਾ ਪ੍ਰੋਚ੍ਯਤੇ ਬੁਧੈਃ 59.
ਧਨਿਸ਼ਠਾ ਨੂੰ ਗਿਆਨੀਆਂ ਵਾਸਵਾ ਦਾ ਨਕਸ਼ਤਰ ਮੰਨਦੇ ਹਨ।
ਆਜਂ ਭਾਦ੍ਰਪਦਾ ਪੂਰ੍ਵਾ ਅਹਿਰ੍ਬ੍ਰੁਧ੍ਨ੍ਯਸ੍ਤਥੋਤ੍ਤਰਾ 59.
ਪੂਰਵ ਭਾਦਰਪਦਾ ਅਜ ਏਕਪਾਦ ਦੀ, ਤੇ ਉੱਤਰ ਭਾਦਰਪਦਾ ਅਹਿਰਬੁਧਨਿਆ ਦੀ ਹੈ।
ਭਰਣ੍ਯृਕ੍ਸ਼ਂ ਤਥਾ ਯਾਮ੍ਯਂ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾਸ੍ਤੇ ऋਕ੍ਸ਼ਦੇਵਤਾਃ 59.
ਭਰਣੀ ਨਕਸ਼ਤਰ ਯਮ ਦਾ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਕਸ਼ਤਰਾਂ ਦੀਆਂ ਦੇਵਤਾਵਾਂ ਦੱਸੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।
ਮਾਹੇਸ਼੍ਵਰੀ ਚੋਤ੍ਤਰੇ ਚ ਦ੍ਵਿਤੀਯਾ ਦਸ਼ਾਮੀਤਿਥੌ 59.
ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਦਸਵੀਂ ਤਿਥੀ ਦੇ ਦੂਜੇ ਹਿੱਸੇ 'ਤੇ ਮਾਹੇਸ਼ਵਰੀ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਹੈ।