ਸਂਵਤ੍ਸਰਮਯੇ ਕृਤ੍ਸ੍ਨਂ ਕਾਲਚਕ੍ਰਂ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਿਤਮ੍ 58.
ਸਾਲਾਂ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਸਮੇਂ ਦਾ ਪੂਰਾ ਚੱਕ ਉਥੇ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਪਞ੍ਚਾਨ੍ਯਾਨਿ ਤੁ ਸਾਰ੍ਦ੍ਧਾਨਿ ਸ੍ਯਨ੍ਦਨਸ੍ਯ ਵृषਧ੍ਵਜ 58.
ਰਥ ਦੇ ਪੰਜ ਤੇ ਅੱਧ ਹੋਰ ਹਨ, ਓ ਬੱਝਾ ਵਾਲੇ।
ਹ੍ਰਸ੍ਵੋऽਕ੍ਸ਼ਸ੍ਤਦ੍ਯੁਗਾਰ੍ਦ੍ਧੇਨ ਧ੍ਰੁਵਾਧਾਰੇ ਰਥਸ੍ਯ ਵੈ 58.
ਰਥ ਦਾ ਧੁਰਾ ਛੋਟਾ ਹੈ, ਜੋ ਯੁਗ ਦੇ ਅੱਧ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੈ, ਧਰੂ ਤਿਕਾਣੇ ਉੱਤੇ।
ਗਾਯਤ੍ਤ੍ਰੀ ਸਬृਹਤ੍ਯੁष੍ਣਿਗ੍ਜਗਤੀਤ੍ਰਿष੍ਟੁਬੇਵ ਚ 58.
ਗਾਯਤਰੀ, ਬ੍ਰਹਤੀ, ਉਸ਼ਣਿਕ, ਜਗਤੀ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ਟੁਭ ਵੀ।
ਧਾਤਾ ਕ੍ਰਤੁਸ੍ਥਲਾ ਚੈਵ ਪੁਲਸ੍ਤ੍ਯੋ ਵਾਸੁਕਿਸ੍ਤਥਾ 58.
ਧਾਤਾ, ਕ੍ਰਤੁ, ਸਥਲਾ, ਪੁਲਸਤਿਆ ਅਤੇ ਵਾਸੁਕੀ।
ਅਰ੍ਯ੍ਯਮਾ ਪੁਲਹਸ਼੍ਚੈਵ ਰਥੌਜਾਃ ਪੁਞ੍ਜਿਕਸ੍ਥਲਾ 58.
ਅਰਯਮਾਨ, ਪੁਲਹਾ, ਰਥ ਦੀ ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਪੁੰਜਿਕਸਥਲਾ।
ਮਿਤ੍ਰੋऽਤ੍ਰਿਸ੍ਤਕ੍ਸ਼ਕੋ ਰਕ੍ਸ਼ਃ ਪੌਰੁषੇਯੋऽਥ ਮੇਨਕਾ 58.
ਮਿਤ੍ਰ, ਅਤ੍ਰੀ, ਤਕਸ਼ਕ, ਰਕਸ਼, ਪੌਰੁਸ਼ੇਯ ਅਤੇ ਮੇਨਕਾ।
ਵਰੁਣੋ ਵਸਿष੍ਠੋ ਰਮ੍ਭਾ ਸਹਜਨ੍ਯਾ ਕੁਹੁਰ੍ਬੁਧਃ । 58.
ਵਰੁਣ, ਵਸੀਸ਼ਠ, ਰੰਭਾ, ਸਹਜਨਿਆ, ਕੁਹੂ ਅਤੇ ਬੁਧ।
ਇਨ੍ਦ੍ਰੋ ਵਿਸ਼੍ਵਾਵਸੁਃ ਸ੍ਤ੍ਰੋਤ(ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰ) ਏਲਾਪਤ੍ਰਸ੍ਤਥਾਙ੍ਗਿਰਾਃ 58.
ਇੰਦਰ, ਵਿਸ਼ਵਾਵਸੁ, ਸ੍ਰੋਤ੍ਰ, ਏਲਾਪਤ੍ਰ ਅਤੇ ਅੰਗਿਰਸ,
ਵਿਵਸ੍ਵਾਨੁਗ੍ਰਸੇਨਸ਼੍ਚ ਭृਗੁਰਾਪੂਰਣਸ੍ਤਥਾ 58.
ਵਿਵਸਵਾਨ, ਉਗ੍ਰਸੇਨ, ਭ੍ਰਿਗੁ ਅਤੇ ਆਪੂਰਣ,
ਪੂषਾ ਚ ਸੁਰੁਚਿਰ੍ਧਾਤਾ ਗੌਤਮੋऽਥ ਧਨਞ੍ਜਯਃ 58.
ਪੂਸ਼ਾ, ਸੁਰੂਚਿ, ਧਾਤਾ, ਗੌਤਮ ਅਤੇ ਧਨੰਜਯ,
ਵਿਸ਼੍ਵਾਵਸੁਰ੍ਭਰਦ੍ਵਾਜਃ ਪਰ੍ਜਨ੍ਯੈਰਾਵਤੌ ਤਦਾ 58.
ਵਿਸ਼ਵਾਵਸੁ, ਭਰਦਵਾਜ, ਪਰਜਨਯ ਅਤੇ ਐਰਾਵਤ,
ਅਂਸ਼ੁਸ਼੍ਚ ਕਾਸ਼੍ਯਪਸ੍ਤਾਰ੍ਕ੍ਸ਼੍ਯੋ ਮਹਾਪਦ੍ਮਸ੍ਤਥੋਰ੍ਵਸ਼ੀ 58.
ਅੰਸ਼ੁ, ਕਾਸ਼ਯਪ, ਤਾਰਕਸ਼, ਮਹਾਪਦਮ ਅਤੇ ਉਰਵਸ਼ੀ,
ਕ੍ਰਤੁਰ੍ਭਰ੍ਗਸ੍ਤਥੋਰ੍ਣਾਯੁਃ ਸ੍ਫੂਰ੍ਜਃ ਕਰ੍ਕੋਟਕਸ੍ਤਥਾ ਪੌषਮਾਸੇ ਵਸਨ੍ਤ੍ਯੇਤੇ ਸਪ੍ਤ ਭਾਸ੍ਕਰਮਣ੍ਡਲੇ ॥ 58.
ਕ੍ਰਤੁ, ਭਰਗ, ਉਰਨਾਯੁ, ਸਫੂਰਜ ਅਤੇ ਕਰਕੋਟਕ — ਇਹ ਸੱਤ ਪੌਸ਼ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਦੇ ਮੰਡਲ ਵਿਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।
ਤ੍ਵष੍ਟਾਥ ਜਮਦਗ੍ਨਿਸ਼੍ਚ ਕਮ੍ਬਲੋऽਥ ਤਿਲੋਤ੍ਤਮਾ ਮਾਘਮਾਸੇ ਵਸਨ੍ਤ੍ਯੇਤੇ ਸਪ੍ਤ ਭਾਸ੍ਕਰਮਣ੍ਡਲੇ ॥ 58.
ਤਵਸ਼ਟ੍ਰ, ਜਮਦਗਨੀ, ਕੰਬਲ ਅਤੇ ਤਿਲੋਤਮਾ — ਇਹ ਸੱਤ ਮਾਘ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਦੇ ਮੰਡਲ ਵਿਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।
ਵਿष੍ਣੁਰਸ਼੍ਵਤਰੋ ਰਮ੍ਭਾ ਸੂਰ੍ਯ੍ਯਵਰ੍ਚ੍ਚਾਸ਼੍ਚ ਸਤ੍ਯਜਿਤ੍ 58.
ਵਿਸ਼ਨੁ, ਅਸ਼ਵਤਾਰ, ਰੰਭਾ, ਸੂਰਯਵਰਚਾ ਅਤੇ ਸਤਯਜਿਤ,
ਸਵਿਤੁਰ੍ਮਣ੍ਡਲੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ਵਿष੍ਣੁਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯੁਪਬृਂਹਿਤਾਃ 58.
ਸਵਿਤਾ ਦੇ ਮੰਡਲ ਵਿਚ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹਨ।
ਨृਤ੍ਯਨ੍ਤ੍ਯੋऽਪ੍ਸਰਸੋ ਯਾਨ੍ਤਿ ਸੂਰ੍ਯ੍ਯਸ੍ਯਾਨੁਨਿਸ਼ਾਚਰਾਃ 58.
ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਨੱਚਦੀਆਂ ਹਨ ਤੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਸੂਰਜ ਦੇ ਪਿੱਛੇ-ਪਿੱਛੇ ਚਲਦੀਆਂ ਹਨ।
ਬਾਲਖਿਲ੍ਯਾਸ੍ਤਥੈਵੈਨਂ ਪਰਿਵਾਰ੍ਯ੍ਯ ਸਮਾਸਤੇ 58.
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਬਾਲਖਿਲਿਆ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਘੇਰ ਕੇ ਨੇੜੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਵਾਮਦਕ੍ਸ਼ਿਣਤੋ ਯੁਕ੍ਤਾ ਦਸ਼ ਤੇਨ ਚਰਤ੍ਯਸੌ 58.
ਉਸ ਦੇ ਵਾਮ ਤੇ ਦੱਖਣ ਪਾਸੇ ਦਸ ਜੋੜੇ ਹੋਏ ਹਨ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਚਲਦਾ ਹੈ।
ਪਿਸ਼ਂਗੇਸ੍ਤੁਰਗੈਰ੍ਯੁਕ੍ਤਃ ਸੋऽष੍ਟਾਭਿਰ੍ਵਾਯੁਵੇਗਿਭਿਃ 58.
ਉਹ ਪਿਸ਼ੰਗ ਦੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਅਠ ਹਨ ਤੇ ਹਵਾ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼ ਹਨ।
ਸੋਪਾਸਙ੍ਗਪਤਾਕਸ੍ਤੁ ਸ਼ੁਕ੍ਰਸ੍ਯਾਪਿ ਰਥੋ ਮਹਾਨ੍ 58.
ਸ਼ੁਕਰ ਦਾ ਮਹਾਨ ਰਥ ਸੰਗੀ ਤੇ ਝੰਡਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਅष੍ਟਾਸ਼੍ਵਃ ਕਾਞ੍ਚਨਃ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ੍ ਭੌਮਸ੍ਯਾਪਿ ਰਥੋ ਮਹਾਨ੍ ॥ 58.
ਭੌਮ ਦਾ ਮਹਾਨ ਰਥ ਸੋਨੇ ਦਾ ਹੈ, ਚਮਕਦਾਰ ਹੈ ਤੇ ਅਠ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਪਦ੍ਮਰਾਗਾਰੁਣੈਰਸ਼੍ਵੈਃ ਸਂਯੁਕ੍ਤੋ ਵਹ੍ਨਿਸਂਭਵੈਃ 58.
ਇਹ ਰਥ ਪਦਮਰਾਗ ਵਾਂਗ ਲਾਲ, ਅੱਗ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਤਿष੍ਠਂਸ੍ਤਿष੍ਠਤਿ ਵਰ੍षਂ ਵੈ ਰਾਸ਼ੌਰਾਸ਼ੌ ਬृਹਸ੍ਪਤਿਃ 58.
ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਹਰ ਰਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਾਲ ਲਈ ਟਿਕਦਾ ਹੈ।
ਸਮਾਰੁਹ੍ਯ ਸ਼ਨੈਰ੍ਯਾਤਿ ਮਨ੍ਦਗਾਮੀ ਸ਼ਨੈਸ਼੍ਚਰਃ 58.
ਸ਼ਨੈਸ਼ਚਰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਚਲਦਾ ਹੈ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਆਗੇ ਵਧਦਾ ਹੈ।
ਸਕृਦ੍ਯਕ੍ਤਾਸ੍ਤੁ ਭੂਤੇਸ਼ਬਹਨ੍ਤ੍ਯਵਿਰਤਂ ਸ਼ਿਵ 58.
ਹੇ ਸ਼ਿਵ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਭੇਟ ਦਿੱਤੀ, ਉਹ ਸਦਾ ਲਈ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਪਲਾਲਧੂਮਵਰ੍ਣਾਭਾ ਲਾਕ੍ਸ਼ਾਰਸਨਿਭਾਰੁਣਾਃ 58.
ਉਹ ਪਾਲੇ ਦੇ ਧੂੰਏ ਵਾਂਗ ਰੌਣਕਦਾਰ ਹਨ, ਤੇ ਲਾਕ ਦੀ ਰੰਗਤ ਵਾਂਗ ਲਾਲ ਚਮਕਦੇ ਹਨ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਗਾਰੁਡੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਪੂਰ੍ਵਖਣ੍ਡੇ ਪ੍ਰਥਮਾਂਸ਼ਾਖ੍ਯੇ ਆਚਾਰਕਾਣ੍ਡੇ ਭੁਵਨਕੋਸ਼ਨਿਰੂਪਣਂ ਨਾਮਾष੍ਟਪਞ੍ਚਾਸ਼ਤ੍ਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼੍ਰੀ ਗਰੁੜ ਮਹਾ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਭਾਗ ਦੇ ਆਚਾਰ ਖੰਡ ਵਿੱਚ 'ਭੁਵਨਕੋਸ਼ ਦਾ ਵਰਣਨ' ਨਾਮਕ ਅਠਵਾਂ-ਪੰਜਵਾਂ-ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।
(ਅਥ ਜ੍ਯੋਤਿਃ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਮ੍) ਜ੍ਯੋਤਿਸ਼੍ਚਕ੍ਰਂ ਭੁਵੋ ਮਾਨਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰੋਵਾਚ ਕੇਸ਼ਵਃ 59.
ਹੁਣ ਜੋਤਿਸ਼ ਵਿਦਿਆ: ਧਰਤੀ ਦੇ ਗੋਲ ਦਾ ਮਾਪ ਦੱਸਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਕੇਸ਼ਵ ਨੇ ਬੋਲਿਆ।