ਸਤ੍ਯਂ ਭੂਤਹਿਤਂ ਵਾਕ੍ਯਮਸ੍ਤੇਯਂ ਸ੍ਵਾਗ੍ਰਹਂ ਪਰਮ੍ 49.
ਸਚ, ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਬੋਲ, ਚੋਰੀ ਨਾ ਕਰਨਾ, ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਆਤਮ-ਸੰਯਮ।
ਨਿਯਮਾਃ ਪਞ੍ਚ ਸਤ੍ਯਾਦ੍ਯਾ ਬਾਹ੍ਯਮਾਭ੍ਯਨ੍ਤਰਂ ਦ੍ਵਿਧਾ 49.
ਪੰਜ ਨਿਯਮ, ਜੋ ਸਚ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਦੋ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਨ: ਬਾਹਰਲੇ ਤੇ ਅੰਦਰਲੇ।
ਸ੍ਵਾਧ੍ਯਾਯਃ ਸ੍ਯਾਨ੍ਮਨ੍ਤ੍ਰਜਾਪਃ ਪ੍ਰਣਿਧਾਨਂ ਹਰੇਰ੍ਯਜਿਃ 49.
ਆਤਮ-ਅਧਿਐਨ, ਮੰਤਰ ਜਾਪ, ਤੇ ਹਰਿ ਦੀ ਭਗਤੀ ਯਜਨ ਵਾਂਗ।
ਮਨ੍ਤ੍ਰਧ੍ਯਾਨ ਤੋ ਗਰ੍ਭੋ ਵਿਪਰੀਤੋ ਹ੍ਯਗਰ੍ਭਕਃ 49.
ਮੰਤਰ ਦੀ ਧਿਆਨ 'ਗਰਭ' ਹੈ; ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ 'ਅਗਰਭ' ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਕੁਮ੍ਭਕੋ ਨਿਸ਼੍ਚਲਤ੍ਵਾਚ੍ਚ ਰੇਚਨਾਦ੍ਰੇਚਕਸ੍ਤ੍ਰਿਧਾ 49.
ਕੁੰਭਕਾ ਠਹਿਰਾਉ ਕਰਕੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਤੇ ਨਿਕਾਸੀ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੇਚਕਾ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
षਟ੍ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਨ੍ਮਾਤ੍ਰਿਕਃ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯਾਹਾਰਸ਼੍ਚ ਰੋਧਨਮ੍ 49.
ਛੱਤੀ ਮਾਤ੍ਰਾ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰਤਿਆਹਾਰ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗਾ ਹੈ; ਪ੍ਰਤਿਆਹਾਰ ਰੋਕਣ ਵੀ ਹੈ।
ਅਹਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮੇਤ੍ਯਵਸ੍ਥਾਨਂ ਸਮਾਧਿਰ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਃ ਸ੍ਥਿਤਿਃ 49.
‘ਮੈਂ ਬ੍ਰਹਮ ਹਾਂ’ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਹੀ ਸਮਾਧੀ ਹੈ; ਇਹ ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਹੈ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਵਿਜ੍ਞਾਨਮਾਨਨ੍ਦਃ ਸ ਤਤ੍ਤ੍ਵਮਸਿ ਕੇਵਲਮ੍ 49.
ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਆਨੰਦ ਹੈ; ਇਹੀ ਸੱਚਾ ਤੱਤ ਹੈ—ਤੂੰ ਉਹੀ ਹੈਂ।
ਅਹਮ੍ਮਨੋਬੁਦ੍ਧਿਮਹਦਹਙ੍ਕਾਰਾਦਿਵਰ੍ਜਿਤਮ੍ 49.
ਇਹ ਅਹੰਕਾਰ, ਮਨ, ਬੁੱਧੀ, ਮਹੱਤਤੱਤ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭੇਦਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ।
ਨਿਤ੍ਯਂ ਸ਼ੁਦ੍ਧਂ ਬੁਦ੍ਧਮੁਕ੍ਤਂ ਸਤ੍ਯਮਾਨਨ੍ਦਮਦ੍ਵਯਮ੍ ਇਤਿ ਧ੍ਯਾਯਨ੍ਵਿਮੁਚ੍ਯੇਤ੍ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਭਵਬਨ੍ਧਨਾਤ੍ ।। 49.
ਸਦਾ ਪਵਿੱਤਰ, ਜਾਗਰੂਕ, ਮੁਕਤ, ਸੱਚਾ, ਆਨੰਦਮਈ ਅਤੇ ਅਦਵੈਤ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜੀਵਨ ਦੇ ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਗਾਰੁਡੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਪੂਰ੍ਵਖਣ੍ਡੇ ਪ੍ਰਥਮਾਂਸ਼ਾਖ੍ਯੇ ਆਚਾਰਕਾਣ੍ਡੇ ਵਰ੍ਣਆਸ਼੍ਰਮਧਰ੍ਮਨਿਰੂਪਣਂ ਨਾਮੈਕੋਨਪਞ੍ਚਾਸ਼ਤ੍ਤਮੋਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੀ ਗਾਰੁੜ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਪੂਰਵ ਖੰਡ ਦੇ ਆਚਾਰ ਅੰਸ਼ ਵਿੱਚ ‘ਵਰਨ ਅਤੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਦੇ ਕਰਤਵਾਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ’ ਨਾਮਕ ਉਨੰਜਾ ਚੌਂਕਾ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਅਹਨ੍ਯਹਨਿ ਯਃ ਕੁਰ੍ਯ੍ਯਾਤ੍ਕ੍ਰਿਯਾਂ ਸ ਜ੍ਞਾਨਮਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍ 50.
ਜੋ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਨਿਯਤ ਕਰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਚਿਨ੍ਤਯੇਦ੍ਧृਦਿ ਪਦ੍ਮਸ੍ਥਮਾਨਨ੍ਦਮਜਰਂ ਹਰਿਮ੍ 50.
ਮਨ ਵਿੱਚ ਕਮਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ, ਆਨੰਦਮਈ, ਅਜਰ ਹਰੀ ਦਾ ਚਿੰਤਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਤ੍ਰਾਯਾਨ੍ਨਦੀषੁ ਸ਼ੁਦ੍ਧਾਸੁ ਸ਼ੌਚਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਯਥਾਵਿਧਿ 50.
ਨਦੀ ਜਾਂ ਪੰਡਾਂ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਕੇ,
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸਰ੍ਵਪ੍ਰਯਤ੍ਨੇਨ ਪ੍ਰਾਤਃ ਸ੍ਨਾਨਂ ਸਮਾਚਰੇਤ੍ 50.
ਇਸ ਲਈ, ਪੂਰੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾਲ ਸਵੇਰੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਸੁਖਾਤ੍ਸੁਪ੍ਤਸ੍ਯ ਸਤਤਂ ਲਾਲਾਦ੍ਯਾਃ ਸਂਸ੍ਤ੍ਰਵਨ੍ਤਿ ਹਿ 50.
ਜੋ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਸੌਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚੋਂ ਲਾਲ ਅਤੇ ਹੋਰ ਰਸ ਸਦਾ ਵਗਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਅਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਃ ਕਾਲਕਰ੍ਣੋ ਚ ਦੁਃ ਸ੍ਵਪ੍ਨਂ ਦੁਰ੍ਵਿਚਿਨ੍ਤਿਤਮ੍ 50.
ਅਸ਼ੁਭ, ਕਾਲਕਰਨ, ਮੰਦੇ ਸੁਪਨੇ ਅਤੇ ਮੰਦ ਵਿਚਾਰ—
ਨ ਚ ਸ੍ਨਾਨਂ ਵਿਨਾ ਪੁਂਸਾਂ ਪ੍ਰਾਸ਼ਸ੍ਤ੍ਯਂ ਕਰ੍ਮ ਸਂਸ੍ਮृਤਮ੍ 50.
ਇਸ਼ਨਾਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ ਕੋਈ ਕਰਮ ਸ਼ੁਭ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ।
ਅਸ਼ਕ੍ਤਾਵਸ਼ਿਰਸ੍ਕਂ ਤੁ ਸ੍ਨਾਨਮਸ੍ਯ ਵਿਧੀਯਤੇ 50.
ਜੇ ਕੋਈ ਅਸਮਰਥ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਪਾਣੀ ਪਾ ਕੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਦੀ ਵਿਧੀ ਹੈ।
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਮਾਗ੍ਨੇਯਮੁਦ੍ਦਿष੍ਟਂ ਵਾਯਵ੍ਯਂ ਦਿਵ੍ਯਮੇਵ ਚ 50.
ਬ੍ਰਾਹਮ, ਆਗਨੇਯ, ਉੱਦਿਸ਼ਟ, ਵਾਯਵਯ ਅਤੇ ਦਿਵ੍ਯ—ਇਸ਼ਨਾਨ ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਹਨ।
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਂ ਤੁ ਮਾਰ੍ਜਨਂ ਮਨ੍ਤ੍ਰੈਃ ਕੁਸ਼ੈਃ ਸੋਦਕਬਿਨ੍ਦੁਭਿਃ 50.
ਬ੍ਰਾਹਮ ਇਸ਼ਨਾਨ ਮੰਤਰਾਂ ਅਤੇ ਕੁਸ਼ਾ ਘਾਸ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਛਿੜਕਣ ਦੁਆਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਗਵਾਂ ਹਿ ਰਜਸਾ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਵਾਯਵ੍ਯਂ ਸ੍ਨਾਨਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ 50.
ਵਾਯਵਯ ਇਸ਼ਨਾਨ, ਜੋ ਉੱਤਮ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਗਾਂ ਦੀ ਧੂੜ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਵਾਰੁਣਂ ਚਾਵਗਾਹਂ ਚ ਮਾਨਸਂ ਤ੍ਵਾਤ੍ਮਵੇਦਨਮ੍ 50.
ਵਾਰੁਣ ਇਸ਼ਨਾਨ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਕੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਮਾਨਸਿਕ ਇਸ਼ਨਾਨ ਆਤਮ-ਗਿਆਨ ਹੈ।
ਆਤ੍ਮਤੀਰ੍ਥਮਿਤਿ ਖ੍ਯਾਤਂ ਸੇਵਿਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਾਦਿਭਿਃ 50.
ਇਸ ਨੂੰ ‘ਆਤਮ-ਤੀਰਥ’ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ-ਸਮਰਪਿਤ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਅਮਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਪਾਮਾਰ੍ਗਂ ਚ ਵਿਲ੍ਵਂ ਚ ਕਰਵੀਰਂ ਚ ਧਾਵਨੇ 50.
ਅਪਾਮਾਰਗ, ਬਿਲਵਾ ਅਤੇ ਕਰਵੀਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸਫਾਈ ਲਈ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਪ੍ਰਕ੍ਸ਼ਾਲ੍ਯ ਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਤਜ੍ਜਹ੍ਯਾਚ੍ਛੁਚੌ ਦੇਸ਼ੇ ਸਮਾਹਿਤਃ 50.
ਧੋ ਕੇ ਅਤੇ ਖਾ ਕੇ, ਬਚਿਆ ਹੋਇਆ ਭਾਗ ਸ਼ੁਧ ਥਾਂ ਤੇ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ, ਛੱਡਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਆਚਮ੍ਯ ਵਿਧਿਵਨ੍ਨਿਤ੍ਯਂ ਪੁਨਰਾਚਮ੍ਯ ਵਾਗ੍ਯਤਃ 50.16 ਆਪੋਹਿष੍ਠਾਵ੍ਯਾਹृਤਿਭਿਃ ਸਾਵਿਤ੍ਰ੍ਯਾ ਵਾਰੁਣੈਃ ਸ਼ੁਭੈਃ 50.
ਜਲ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਮੁੜ ਜਲ ਚੁੱਕਦੇ ਹੋਏ, ਬੋਲਾਂ 'ਤੇ ਕਾਬੂ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਜਪ੍ਤ੍ਵਾ ਜਲਾਞ੍ਜਲਿਂ ਦਦ੍ਯਾਦ੍ਭਾਰਸ੍ਕਰਂ ਪ੍ਰਤਿ ਤਨ੍ਮਨਾਃ 50.
ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰ ਕੇ, ਮਨ ਲਾ ਕੇ, ਭਾਰਸਕਰ ਨੂੰ ਜਲ ਦੀ ਅੰਜਲੀ ਅਰਪਣ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮਂ ਤਤਃ ਕृਤ੍ਵਾ ਧ੍ਯਾਯੇਤ੍ਸਨ੍ਧ੍ਯਾਮਿਤਿ ਸ਼੍ਰੁਤਿਃ 50.
ਫਿਰ ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮ ਕਰ ਕੇ, ਸੰਧਿਆ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਐਸ਼੍ਵਰੀ ਕੇਵਲਾ ਸ਼ਕ੍ਤਿਸ੍ਤਤ੍ਤ੍ਵਤ੍ਰਯਸਮੁਦ੍ਭਵਾ 50.
ਇਹ ਸਰਵੋਚ ਸ਼ਕਤੀ, ਤਿੰਨ ਤੱਤਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ, ਇਸ਼ਵਰੀ ਹੈ।