ਜ੍ਯੇष੍ਠਸਾਮ ਚ ਭਾਰੁਣ੍ਡਂ ਤਨ੍ਨਯਾਮੀਤਿ ਪਸ਼੍ਚਿਮੇ 48.
ਜੈਸ਼ਠ ਸਾਮ ਤੇ ਭਾਰੁੰਡਾ ਪੱਛਮੀ ਪਾਸੇ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਹੁਤ੍ਵਾ ਸਹਸ੍ਤ੍ਰਮੇਕੈਕਂ ਦੇਵਂ ਸ਼ਿਰਸਿ ਕਲ੍ਪਯੇਤ੍ 48.
ਹਰੇਕ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਹਜ਼ਾਰ ਆਹੁਤੀਆਂ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਿਰਃ ਸ੍ਥਾਨੇषੁ ਜੁਹੁਯਾਦਾਵਿਸ਼ੇਚ੍ਚਾਪ੍ਯਨੁਕ੍ਰਮਾਤ੍ 48.
ਉਹ ਸਿਰ ਦੇ ਸਥਾਨਾਂ 'ਤੇ ਹਵਨ ਕਰੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਦਾਖਲ ਹੋਵੇ।
ਸ੍ਵਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਵਿਹਿਤੈਰ੍ਵਾਪਿ ਗਾਯਤ੍ਤ੍ਰ੍ਯਾ ਵਾਥ ਤੇ ਦ੍ਵਿਜਾਃ 48.
ਜੋ ਉਸਦੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਹਨ ਜਾਂ ਗਾਯਤਰੀ ਮੰਤ੍ਰ, ਉਹ ਵੀ ਵਰਤ ਸਕਦੇ ਹੋ, ਹੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮੇ ਹੋਏ।
ਏਵਂ ਹੋਮਵਿਧਿਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਨ੍ਯਸੇਨ੍ਮਨ੍ਤ੍ਰਾਂਸ੍ਤੁ ਦੇਸ਼ਿਕਃ 48.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਵਨ ਦੀ ਰੀਤ ਕਰਕੇ, ਦੇਸ਼ਕ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨੂੰ ਸਥਿਤ ਕਰੇ।
ਅਗ੍ਨ ਆਯਾਹਿ ਜਙ੍ਘੇ ਦ੍ਵੇ ਸ਼ਨ੍ਨੋਦੇਵੀਤਿ ਜਾਨੁਨੀ 48.
‘ਅੱਗ, ਆ ਜਾ’—ਦੋਨੋ ਪਿੰਡਾਂ 'ਤੇ; ‘ਦੇਵਤਾ ਸਾਨੂੰ ਭਲਾਈ ਦੇਣ’—ਗੁਟਨਾਂ 'ਤੇ।
ਦੀਰ੍ਘਾਯੁष੍ਟ੍ਵਾਯ ਹृਦਯੇ ਸ਼੍ਰੀਸ਼੍ਚਤੇ ਗਲਕੇ ਨ੍ਯਸੇਤ੍ 48.
‘ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਹੋਵੇ’—ਦਿਲ 'ਤੇ; ‘ਚਮਕ ਤੇਰੇ ਲਈ’—ਗਲੇ 'ਤੇ, ਉਹ ਸਥਿਤ ਕਰੇ।
ਮੂਰ੍ਦ੍ਧਾਭਵ ਤਥਾ ਮੂਰ੍ਧ੍ਨਿ ਆਲਗ੍ਨਾਦ੍ਧੋਮਮਾਚਰੇਤ੍ 48.
‘ਸਿਰ ਬਣ’—ਸਿਰ 'ਤੇ ਵੀ; ਸਥਿਤ ਕਰਕੇ, ਹਵਨ ਕਰੇ।
ਵੇਦਪੁਣ੍ਯਾਹਸ਼ਬ੍ਦੇਨ ਪ੍ਰਾਸਾਦਾਨਾਂ ਪ੍ਰਦਕ੍ਸ਼ਿਣਮ੍ 48.
‘ਵੇਦ’, ‘ਪੁਣਯ ਦਿਨ’ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ, ਉਹ ਮੰਦਰਾਂ ਦੀ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰੇ।
ਦਿਕ੍ਪਾਲਾਨ੍ਸਹ ਰਤ੍ਨੈਸ਼੍ਚ ਧਾਤੂਨੌषਧਯਸ੍ਤਥਾ 48.
ਉਹ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਰਖਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ, ਰਤਨਾਂ, ਧਾਤੂਆਂ ਅਤੇ ਜੜੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਸਤਿਕਾਰ ਦੇਵੇ।
ਨ ਗਰ੍ਭੇ ਸ੍ਥਾਪਯੇਦ੍ਦੇਵਂ ਨ ਗਰ੍ਭਂ ਤੁ ਪਰਿਤ੍ਯਜੇਤ੍ 48.
ਉਹ ਦੇਵੀ-ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਨਾ ਕਰੇ, ਪਰ ਗਰਭ ਨੂੰ ਛੱਡੇ ਵੀ ਨਾ।
ਤਿਲਸ੍ਯ ਤੁषਮਾਤ੍ਰਂ ਤੁ ਉਤ੍ਤਰਂ ਕਿਞ੍ਚਿਦਾਨਯੇਤ੍ 48.
ਉੱਤਰ ਤੋਂ ਤਿਲ ਦੀ ਥੋੜੀ ਛਿਲਕ ਲਿਆਵੇ।
ਦੇਵਸ੍ਯ ਤ੍ਵਾ ਸਵਿਤੁਰ੍ਵਃ षਡ੍ਭ੍ਯੋ ਵੈ ਵਿਨ੍ਯਸੇਦ੍ਗੁਰੁਃ 48.
ਗੁਰੂ ਦੇਵਤਾ ਲਈ ਸਾਵਿਤ੍ਰ ਦਾ ਛੇ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਵਾਲਾ ਮੰਤ੍ਰ ਸਥਿਤ ਕਰੇ।
षਡ੍ਭ੍ਯੋ ਵਿਨ੍ਯਸ੍ਯ ਸਿਦ੍ਧਾਰ੍ਥਂ ਧ੍ਰੁਵਾਰ੍ਥੈਰਭਿਮਨ੍ਤ੍ਰਯੇਤ੍ 48.
ਛੇ ਮੰਤ੍ਰ ਸਥਿਤ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਸਫਲਤਾ ਅਤੇ ਸਥਿਰਤਾ ਦੇ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਸੰਸਕਾਰ ਕਰੇ।
ਦੀਪਧੂਪਸੁਗਨ੍ਧੈਸ਼੍ਚ ਨੈਵੇਦ੍ਯੈਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਪੂਜਯੇਤ੍ 48.
ਉਹ ਦੀਵੇ, ਧੂਪ, ਸੁਗੰਧ ਅਤੇ ਭੋਜਨ ਦੀ ਚੜ੍ਹਾਵਾ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰੇ।
ਪਾਤ੍ਰਂ ਵਸ੍ਤ੍ਰਯੁਗਂ ਛਤ੍ਰਂ ਤਥਾ ਦਿਵ੍ਯਾਙ੍ਗੁਲੀਯਕਮ੍ 48.
ਇੱਕ ਪਾਤਰ, ਜੋੜਾ ਕਪੜੇ, ਛਤਰੀ ਅਤੇ ਇਕ ਦਿਵਿਆ ਅੰਗੂਠੀ ਵੀ।
ਚਤੁਰ੍ਥੀ ਜੁਹੁਯਾਤ੍ਪਸ਼੍ਚਾਦ੍ਯਜਮਾਨਃ ਸਮਾਹਿਤਃ 48.
ਫਿਰ ਯਜਮਾਨ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਚੌਥੀ ਹਵਨ ਕਰੇ।
ਨਿष੍ਕ੍ਰਮ੍ਯ ਬਹਿਰਾਚਾਰ੍ਯ੍ਯੋ ਦਿਕ੍ਪਾਲਾਨਾਂ ਬਲਿਂ ਹਰੇਤ੍ 48.
ਆਚਾਰਯ ਬਾਹਰ ਜਾ ਕੇ, ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਰਖਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਬਲੀ ਦੇਵੇ।
ਯਾਗਾਨ੍ਤੇ ਕਪਿਲਾਂ ਦਦ੍ਯਾਦਾਚਾਰ੍ਯ੍ਯਾਯ ਚ ਚਾਮਰਮ੍ 48.
ਯਾਗ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ, ਉਹ ਆਚਾਰਯ ਨੂੰ ਪੀਲੀ ਗਾਂ ਅਤੇ ਚਮਰ ਦੇਵੇ।
ਵ੍ਯਜਨਂ ਗ੍ਰਾਮਵਸ੍ਤ੍ਰਾਦੀਨ੍ਸੋਪਸ੍ਕਾਰਂ ਸੁਮਣ੍ਡਪਮ੍ ਯਜਮਾਨੋ ਵਿਮੁਕ੍ਤਃ ਸ੍ਯਾਤ੍ਸ੍ਥਾਪਕਸ੍ਯ ਪ੍ਰਸਾਦਤਃ ।। 48.
ਪੱਖਾ, ਪਿੰਡ ਦੇ ਕਪੜੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਾਜ-ਸਮਾਨ, ਸੋਹਣੇ ਮੰਡਪ ਸਮੇਤ; ਯਜਮਾਨ ਸਥਾਪਕ ਦੇ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਰ੍ਗਾਦਿਕृਦ੍ਧਰਿਸ਼੍ਚੈਵ ਪੂਜ੍ਯਃ ਸ੍ਵਾਯਮ੍ਭੁਵਾਦਿਭਿਃ 49.
ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਹੀ ਹਰੀ, ਜੋ ਸਭ ਕੁਝ ਰਚਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਸਵਾਯੰਭੂ ਆਦਿ ਵੱਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਹੈ।
ਯਜਨਂ ਯਾਜਨਂ ਦਾਨਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਯ ਪ੍ਰਤਿਗ੍ਰਹਃ 49.
ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਲਈ: ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ, ਯਜਨ ਕਰਵਾਉਣਾ, ਦਾਨ ਦੇਣਾ ਅਤੇ ਦਾਨ ਲੈਣਾ।
ਦਾਨਮਧ੍ਯਯਨਂ ਯਜ੍ਞੋ ਧਰ੍ਮਃ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਤ੍ਰਿਯਵੈਸ਼੍ਯਯੋਃ 49.
ਕਸ਼ਤਰੀ ਤੇ ਵੈਸ਼ ਲਈ: ਦਾਨ ਦੇਣਾ, ਪਾਠ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਯਜਨ ਕਰਨਾ ਧਰਮ ਹੈ।
ਸ਼ੁਸ਼੍ਰੂषੈਵ ਦ੍ਵਿਜਾਤੀਨਾਂ ਸ਼ੂਦ੍ਰਾਣਾਂ ਧਰ੍ਮਸਾਧਨਮ੍ 49.
ਸ਼ੂਦਰਾਂ ਲਈ ਧਰਮ ਦਾ ਸਾਧਨ ਦੋਹਾਂ ਜਾਤੀਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨੀ ਹੈ।
ਭਿਕ੍ਸ਼ਾਚਰ੍ਯ੍ਯਾਥ ਸ਼ੁਸ਼੍ਰੂषਾ ਗੁਰੋਃ ਸ੍ਵਾਧ੍ਯਾਯ ਏਵ ਚ 49.
ਭਿਖ ਮੰਗਣਾ, ਗੁਰੂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨੀ, ਗੁਰੂ ਕੋਲ ਪੜ੍ਹਨਾ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਪਾਠ ਕਰਨਾ।
ਸਰ੍ਵੇषਾਮਾਸ਼੍ਰਮਾਣਾਂ ਚ ਦ੍ਵੈਵਿਧ੍ਯਂ ਤੁ ਚਤੁਰ੍ਵਿਧਮ੍ 49.
ਸਭ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਲਈ ਦੋਹਾਂ ਤੇ ਚਾਰਾਂ ਵਾਂਗ ਵੰਡ ਹੈ।
ਯੋऽਧੀਤ੍ਯ ਵਿਧਿਵਦ੍ਵੇਦਾਨ੍ ਗृਹਸ੍ਥਾਸ਼੍ਰਮਮਾਵ੍ਰਜੇਤ੍ 49.
ਜੋ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਵੇਦ ਪੜ੍ਹ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿਚ ਆਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਅਗ੍ਨਯੋऽਤਿਥਿਸ਼ੁਸ਼੍ਰੂषਾ ਯਜ੍ਞੋ ਦਾਨਂ ਸੁਰਾਰ੍ਚਨਮ੍ 49.
ਅੱਗ ਰੱਖਣੀ, ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ, ਯਜਨ ਕਰਨਾ, ਦਾਨ ਦੇਣਾ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ।
ਉਦਾਸੀਨਃ ਸਾਧਕਸ਼੍ਚ ਗृਹਸ੍ਥੋ ਦ੍ਵਿਵਿਧੋ ਭਵੇਤ੍ 49.
ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਦੋ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ: ਇਕ ਉਦਾਸੀਨ ਤੇ ਦੂਜਾ ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ।
ऋਣਾਨਿ ਤ੍ਰੀਣ੍ਯਪਾਕृਤ੍ਯ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਭਾਰ੍ਯ੍ਯਾਧਨਾਦਿਕਮ੍ 49.
ਤਿੰਨ ਕਰਜ਼ੇ ਮੁਕਾ ਕੇ, ਪਤਨੀ, ਧਨ ਆਦਿ ਛੱਡ ਦੇਣਾ।