ਇਮਮ੍ਮੇਗਙ੍ਗੇਮਨ੍ਤ੍ਰੇਣ ਨੇਤ੍ਰਯੋਃ ਸ਼ੀਤਲਕ੍ਰਿਯਾ 48.
‘ਇਮੰ ਮੇ ਗੰਗੇ’ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ, ਦੋ ਅੱਖਾਂ ਨੂੰ ਠੰਢਾ ਕਰਨ ਦੀ ਰਸਮ ਕਰੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਬਿਲ੍ਵੋਦੁਮ੍ਬਰਮਸ਼੍ਵਤ੍ਥਂ ਵਟਂ ਪਾਲਾਸ਼ਮੇਵ ਚ 48.
ਬੇਲ, ਉਡੁੰਬਰ, ਪੀਪਲ, ਬੋਹੜ ਅਤੇ ਪਲਾਸ — ਇਹ ਸਭ ਰੁੱਖ ਹਨ।
ਪਞ੍ਚਗਵ੍ਯਂ ਸ੍ਨਾਪਯੇਚ੍ਚ ਸਹਦੇਵ੍ਯਾਦਿ ਭਿਸ੍ਤਤਃ 48.
ਪੰਜ ਗਾਂ ਦੇ ਉਤਪਾਦਾਂ ਨਾਲ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨਾ, ਫਿਰ ਸਹਦੇਵੀ ਆਦਿ ਦੇ ਨਾਲ।
ਕੁਮਾਰੀ ਚ ਗੁਡੂਚੀ ਚ ਸਿਂਹੀ ਵ੍ਯਾਘ੍ਰੀ ਤਥੈਵ ਚ 48.
ਕੁਮਾਰੀ, ਗੁਡੂਚੀ, ਸਿੰਹੀ ਅਤੇ ਵਿਆਘ੍ਰੀ — ਇਹ ਵੀ।
ਯਾਃ ਫਲਿਨੀਤਿ ਮਨ੍ਤ੍ਰੇਣ ਫਲਸ੍ਨਾਨਂ ਵਿਧੀਯਤੇ 48.
‘ਯਾ ਫਲਿਨੀ’ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ, ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਇਸ਼ਨਾਨ ਦੀ ਰਸਮ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਕਲਸ਼ੇषੁ ਚ ਵਿਨ੍ਯਸ੍ਯ ਉਤ੍ਤਰਾਦਿष੍ਵਨੁਕ੍ਰਮਾਤ੍ 48.
ਕਲਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ, ਉੱਤਰ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ, ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਰੱਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਸਮੁਦ੍ਰਾਂਸ਼੍ਚੈਵ ਵਿਨ੍ਯਸ੍ਯ ਚਤੁਰਸ਼੍ਚਤੁਰੋ ਦਿਸ਼ਃ 48.
ਚਾਰ ਦਿਸਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਨੂੰ ਰੱਖ ਕੇ,
ਆਪ੍ਯਾਯਸ੍ਵ ਦਧਿਕ੍ਰਾਵ੍ਣੋ ਯਾਔषਧੀਰਿਤੀਤਿ ਚ 48.
ਅਤੇ 'ਦਧਿਕ੍ਰਾਵਣੋ, ਔਸ਼ਧੀਆਂ ਵਧੋ' ਇਹ ਉਚਾਰਨ ਕਰਕੇ,
ਸਮੁਦ੍ਰਾਖ੍ਯੈਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਭਿਸ਼੍ਚ ਸ੍ਨਾਪਯੇਤ੍ਕਲਸ਼ੈਃ ਪੁਨਃ 48.
ਫਿਰ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਵਾਲੇ ਚਾਰ ਘੜਿਆਂ ਨਾਲ ਮੁਰਤੀ ਨੂੰ ਨ੍ਹਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਅਭਿषੇਕਾਯ ਕੁਮ੍ਭੇषੁ ਤਤ੍ਤਤ੍ਤੀਰ੍ਥਾਨਿ ਵਿਨ੍ਯਸੇਤ੍ 48.
ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਲਈ, ਘੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥਾਂ ਦੇ ਜਲ ਪਾਏ ਜਾਣ।
ਯਾਓषਧੀਤਿ ਮਨ੍ਤ੍ਰੇਣ ਕੁਮ੍ਭਂ ਚੈਵਾਭਿਮਨ੍ਤ੍ਰਯੇਤ੍ 48.
'ਔਸ਼ਧੀ' ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਘੜੇ ਨੂੰ ਵੀ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਅਭਿषਿਚ੍ਯ ਸਮੁਦ੍ਰੈਸ਼੍ਚ ਤ੍ਵਰ੍ਘ੍ਯਂ ਦਦ੍ਯਾਤ੍ਤਤਃ ਪੁਨਃ 48.
ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਦੇ ਜਲ ਨਾਲ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਕੇ, ਫਿਰ ਅਰਘਿਆ ਭੇਟ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਸ੍ਵਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਵਿਹਿਤੈਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੈਰ੍ਯੁਵਂਵਸ੍ਤ੍ਰੇਤਿ ਵਸ੍ਤ੍ਰਕਮ੍ 48.
ਆਪਣੇ ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਨੁਸਾਰ ਮਿਲੇ ਕਪੜਿਆਂ ਨਾਲ, 'ਤੁਸੀਂ ਨੌਜਵਾਨ ਹੋ' ਕਹਿ ਕੇ,
ਸ਼ਮ੍ਭਵਾਯੇਤਿ ਮਨ੍ਤ੍ਰੇਣ ਸ਼ਯ੍ਯਾਯਾਂ ਵਿਨਿਵੇਸ਼ਯੇਤ੍ 48.
'ਸ਼ੰਭਵ' ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰ ਕੇ, ਉਹ ਕਪੜੇ ਸੇਜ ਉੱਤੇ ਵਿਛਾਏ ਜਾਣ।
ਸ੍ਥਿਤ੍ਵਾ ਚੈਵ ਪਰੇ ਤਤ੍ਤ੍ਵੇ ਮਨ੍ਤ੍ਰਨ੍ਯਾਸਂ ਤੁ ਕਾਰਯੇਤ੍ 48.
ਉੱਚਤ ਤੱਤ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਕੇ, ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਵਸ੍ਤ੍ਰੇਣਾਚ੍ਛਾਦਯਿਤ੍ਵਾ ਤੁ ਪੂਜਨੀਯਃ ਸ੍ਵਭਾਵਤਃ 48.
ਕਪੜੇ ਨਾਲ ਢੱਕ ਕੇ, ਮੁਰਤੀ ਨੂੰ ਸੁਭਾਵਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੂਜਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਅਥ ਪ੍ਰਣਵਸਂਯੁਕ੍ਤਂ ਵਸ੍ਤ੍ਰਯੁਗ੍ਮੇਨ ਵੇष੍ਟਿਤਮ੍ 48.
ਫਿਰ, ਪ੍ਰਣਵ (ਓਮ) ਦੇ ਨਾਲ, ਦੋ ਕਪੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲਪੇਟ ਕੇ,
ਸ੍ਥਿਤ੍ਵਾ ਕੁਣ੍ਡਸਮੀਪੇऽਥ ਅਗ੍ਨੇਃ ਸ੍ਥਾਪਨਮਾਚਰੇਤ੍ 48.
ਕੁੰਡ ਦੇ ਨੇੜੇ ਖੜ੍ਹ ਕੇ, ਅੱਗ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੀਸੂਕ੍ਤਂ ਪਾਵਮਾਨ੍ਯਂ ਚ ਵਾਸਦਾਮ੍ਯਸਵਾਜਿਨਮ੍ 48.
ਉਹ ਸ਼੍ਰੀਸੂਕਤ, ਪਾਵਮਾਨਯ, ਵਾਸਦਾਮਯ ਅਤੇ ਅਸਵਾਜਿਨ ਮੰਤ੍ਰ ਪੜ੍ਹੇ।
ਰੁਦ੍ਰਂ ਪੁਰੁषਸੂਕ੍ਤਂ ਚ ਸ਼੍ਲੋਕਾਧ੍ਯਾਯਂ ਚ ਸ਼ੁਕ੍ਰਿਯਮ੍ 48.
ਰੁਦ੍ਰ, ਪੁਰੁਸ਼ਸੂਕਤ ਅਤੇ ਸ਼ੁਕ੍ਰੀਯ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਪਾਠ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਵੇਦਵ੍ਰਤਂ ਵਾਮਦੇਵ੍ਯਂ ਜ੍ਯੇष੍ਠਸਾਮ ਰਥਨ੍ਤਰਮ੍ 48.
ਵੇਦਿਕ ਵਰਤ, ਵਾਮਦੇਵ, ਜੇਠਸਾਮ ਅਤੇ ਰਥੰਤਰੀ ਪਾਠ ਕੀਤੇ ਜਾਣ।
ਅਥਰ੍ਵਸ਼ਿਰਸਂ ਚੈਵ ਕੁਮ੍ਭਸੂਕ੍ਤਮਥਰ੍ਵਣਃ 48.
ਅਥਰਵਸ਼ਿਰਸ ਅਤੇ ਅਥਰਵ ਵੇਦ ਦਾ ਕੁੰਭਸੂਕਤ ਵੀ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾਵੇ।
ਕੁਣ੍ਡਂ ਚਾਸ੍ਤ੍ਰੇਣ ਸਂਪ੍ਰੋਕ੍ਸ਼੍ਯ ਆਚਾਰ੍ਯ੍ਯਸ੍ਤੁ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ 48.
ਆਚਾਰਯ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਅਸਤਰ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਕੁੰਡ ਨੂੰ ਛਿੜਕਣ।
ਜਾਤਵੇਦਸਮਾਨੀਯ ਅਗ੍ਰਤਸ੍ਤਂ ਨਿਵੇਸ਼ਯੇਤ੍ 48.
ਜਾਤਵੇਦਸ ਨੂੰ ਲਿਆ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਅਮृਤੀਕृਤ੍ਯ ਤਂ ਪਸ਼੍ਚਾਨ੍ਮਨ੍ਤ੍ਰੈਃ ਸਰ੍ਵੈਸ਼੍ਚ ਦੇਸ਼ਿਕਃ 48.
ਫਿਰ, ਗੁਰੂ ਸਾਰੇ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਰਗਾ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਵੈष੍ਣਵੇਨ ਤੁ ਯੋਗੇਨ ਪਰਂ ਤੇਜਸ੍ਤੁ ਨਿਃ ਕ੍ਸ਼ਿਪੇਤ੍ 48.
ਵੈਸ਼ਣਵ ਯੋਗ ਦੇ ਢੰਗ ਨਾਲ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਚਮਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਸਾਧਾਰਣੇਨ ਮਨ੍ਤ੍ਰੇਣ ਸ੍ਵਸੂਤ੍ਰਵਿਹਿਤੇਨ ਵਾ 48.
ਆਮ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਪਰੰਪਰਾਵੀ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ—
ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿष੍ਣੁਹਰੇਸ਼ਾਨਾਃ ਪੂਜ੍ਯਾਃ ਸਾਧਾਰਣੇਨ ਤੁ 48.
ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੂ, ਹਰਾ ਤੇ ਈਸ਼ਾਨ ਨੂੰ ਆਮ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਦਰ੍ਭਤੋਯੇਨ ਸਂਸ੍ਪृष੍ਟੋ ਮਨ੍ਤ੍ਰਹੀਨੋऽਪਿ ਸ਼ੁਧ੍ਯਤਿ 48.
ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਕੋਲ ਮੰਤ੍ਰ ਨਹੀਂ ਵੀ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਦਰਭਾ ਘਾਹ ਤੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਛੂਹ ਕੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਵਿਤਤੈਰ੍ਵੇष੍ਟਿਤੋ ਵਹ੍ਨਿਃ ਸ੍ਵਯਂ ਸਾਨ੍ਨਿਧ੍ਯਮਾਵ੍ਰਜੇਤ੍ 48.
ਜਦੋਂ ਅੱਗ ਨੂੰ ਫੈਲਾਈ ਹੋਈ ਦਰਭਾ ਨਾਲ ਘੇਰ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਪ ਹੀ ਹਾਜ਼ਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।