ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਤਦ੍ਭਕ੍ਤਵਰ੍ਯੈਃ ਸ਼ੂਰ੍ਪਮਧ੍ਯੇ ਚ ਤੀਰੇ ਸਂਸੇਵਯਿਤ੍ਵਾ ਵਿਦ੍ਯਮਾਨੋ ਗृਹੇ ਸ੍ਵੇ । ਯਦਾ ਤਦਾ ਯਮਦੂਤੈਸ਼੍ਚ ਬਦ੍ਧ੍ਵਾ ਸਂਤਾਡ੍ਯਮਾਨੋ ਯਮਮਾਰ੍ਗੇ ਮਹਦ੍ਭਿਃ ॥ ੩,੨੮.

ਉਸ ਦੀਆਂ ਵਧੀਆ ਭਗਤਾਂ ਨਾਲ, ਚਲਣੀ ਦੇ ਵਿਚ ਤੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ, ਘਰ ਵਿੱਚ ਹੋ ਕੇ, ਜਦ ਯਮ ਦੇ ਦੂਤਾਂ ਨੇ ਬਾਂਹ ਲਿਆ ਤੇ ਯਮ ਦੇ ਰਸਤੇ ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ।

ਚਊਲਦੇਵੀ ਕ੍ਵ ਪਲਾਯਿਤਾਭੂਤ੍ਸੁਮੂਢਬੁਦ੍ਧੇ ਵਿष੍ਣੁਪਾਦਂ ਭਜਸ੍ਵ । ਜ੍ਵਰਾਦਿਭਿਃ ਪੀਡ੍ਯਮਾਨੇ ਸ੍ਵਪੁਤ੍ਰੇ ਗृਹੇ ਸ੍ਥਿਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਦੇਵਂ ਚ ਸਮ੍ਯਕ੍ ॥ ੩,੨੮.

ਚਲਣੀ ਦੀ ਦੇਵੀ ਕਿੱਥੇ ਭੱਜ ਗਈ, ਥੋੜ੍ਹੀ ਹੀ ਸਮਝ ਵਾਲੇ? ਵਿਸ਼ਣੁ ਦੇ ਪੈਰ ਪੂਜ। ਜਦ ਤੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਘਰ ਵਿੱਚ ਬੁਖਾਰ ਤੇ ਹੋਰ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੈ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੂਜ।

ਧੂਰ੍ਪੈਰ੍ਦੀਪੈਰ੍ਭਕ੍ਸ਼੍ਯਭੋਜ੍ਯੈਸ਼੍ਚ ਪੁष੍ਪੈਃ ਪੂਜਾਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਵਿਦ੍ਯਮਾਨਸ਼੍ਚ ਗੇਹੇ । ਯਦਾ ਤਦਾ ਯਮਦੂਤੈਸ਼੍ਚ ਬਦ੍ਧ੍ਵਾ ਸਂਤਾਡ੍ਯਮਾਨੇ ਵੇਣੁਪਾਸ਼ਾਦਿਭਿਸ਼੍ਚ ॥ ੩,੨੮.

ਜੂਆਂ, ਦੀਵੇਂ, ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਘਰ ਵਿੱਚ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਜਦ ਯਮ ਦੇ ਦੂਤਾਂ ਨੇ ਬਾਂਹ ਲਿਆ ਤੇ ਬੰਸ ਦੇ ਫੰਦੇ ਆਦਿ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ।

ਸ ਬ੍ਰਹ੍ਮਦੇਵਃ ਕ੍ਵ ਪਲਾਯਿਤੋਭੂਤ੍ਸੁਮੂਢਬੁਦ੍ਧੇ ਵਿष੍ਣੁਪਾਦਂ ਭਜਸ੍ਵ । ਸਨ੍ਤਾਨਾਰ੍ਥਂ ਬृਹਤੀਂ ਪੂਜਯਿਤ੍ਵਾ ਗਲੇਨ ਬਦ੍ਧ੍ਵਾ ਬृਹਤੀਂ ਵੈ ਫਲਂ ਚ ॥ ੩,੨੮.

ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇਵਤਾ ਕਿੱਥੇ ਭੱਜ ਗਿਆ, ਥੋੜ੍ਹੀ ਸਮਝ ਵਾਲੇ? ਵਿਸ਼ਣੁ ਦੇ ਪੈਰ ਪੂਜ। ਸੰਤਾਨ ਲਈ, ਬ੍ਰਹਤੀ ਪੌਦੇ ਨੂੰ ਪੂਜ ਕੇ, ਗਲੇ ਵਿੱਚ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ, ਉਸ ਦਾ ਫਲ ਵੀ।

ਸਂਤਿष੍ਠਮਾਨੇ ਯਮਦੂਤੈਸ਼੍ਚ ਬਦ੍ਧ੍ਵਾ ਸਂਤਾਡ੍ਯਮਾਨੇ ਬृਹਤੀਕਣ੍ਟਕੈਸ਼੍ਚ । ਤਦਾ ਦੇਵੀ ਬृਹਤੀ ਮੂਢਬੁਦ੍ਧੇ ਪਲਾਯਿਤਾ ਕੁਤ੍ਰ ਮੇ ਤਦ੍ਵਦ ਤ੍ਵਮ੍ ॥ ੩,੨੮.

ਜਦ ਯਮ ਦੇ ਦੂਤਾਂ ਨੇ ਬ੍ਰਹਤੀ ਦੇ ਕੰਡਿਆਂ ਨਾਲ ਬਾਂਹ ਲਿਆ ਤੇ ਮਾਰਿਆ, ਉਸ ਵੇਲੇ, ਮੂਰਖ, ਬ੍ਰਹਤੀ ਦੇਵੀ ਕਿੱਥੇ ਭੱਜ ਗਈ? ਮੈਨੂੰ ਦੱਸ।

ਭਜਸ੍ਵ ਮੂਢ ਪਰਦੈਵਤਂ ਚ ਨਾਰਾਯਣਂ ਤਾਰਕਂ ਸਰ੍ਵਦੁਃਖਾਤ੍ । ਸੁਕ੍ਸ਼ੁਦ੍ਰਦੇਵੇषੁ ਮਤਿਂ ਚ ਮਾ ਕੁਰੁ ਨ ਚ ਸ਼ृਣੁ ਤ੍ਵਂ ਫਲ੍ਗੁਵਾਕ੍ਯਂ ਤਥੈਵ ॥ ੩,੨੮.

ਮੂਰਖ, ਪਰਮ ਦੇਵਤਾ ਨਾਰਾਇਣ, ਜੋ ਸਭ ਦੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਤਾਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰ। ਛੋਟੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਉੱਤੇ ਮਨ ਨਾ ਲਾ, ਤੇ ਫ਼ੁਕ-ਫ਼ੁਕੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨਾ ਸੁਣ।

ਸੁਕ੍ਸ਼ੁਦ੍ਰਦੇਵਾਨ੍ ਭਿਨ੍ਦਿਪਾਲੇ ਨਿਧਾਯ ਵਿਸਰ੍ਜਯਿਤ੍ਵਾ ਦੂਰਦੇਸ਼ੇ ਮਹਾਤ੍ਮਨ੍ । ਸਂਧਾਰ੍ਯ ਤ੍ਵਂ ਸ੍ਵਕੁਲਾਚਾਰਧਰ੍ਮਂ ਸਂਪਾਤਨੇ ਨਰਕਂ ਹੇਤੁਭੂਤਮ੍ ॥ ੩,੨੮.

ਛੋਟੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਚਲਣੀ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ, ਦੂਰ ਦੇਸ਼ ਭੇਜ ਕੇ, ਵੱਡੀ ਆਤਮਾ ਵਾਲੇ, ਆਪਣੀ ਕੁਲ ਦੀ ਰੀਤ-ਧਰਮ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰ, ਜੋ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ।

ਪੁਨੀਹਿ ਗਾਤ੍ਰਂ ਸਰ੍ਵਦਾ ਮੂਢਬੁਦ੍ਧੇ ਮਨ੍ਤ੍ਰਾष੍ਟਕੈਰ੍ਜਨ੍ਮਤੀਰ੍ਥੇ ਪਵਿਤ੍ਰੇ । ਹृਦਿ ਸ੍ਥਿਤਾਂ ਮੌਰ੍ਖ੍ਯਮੁਦ੍ਰਾਂ ਵਿਹਾਯ ਕृਤ੍ਵਾ ਭੂषਾਂ ਵਿष੍ਣੁਮੁਦ੍ਰਾਭਿਰਗ੍ਰ੍ਯਾਮ੍ ॥ ੩,੨੮.

ਹਮੇਸ਼ਾ, ਮੂਰਖ, ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਅਠ ਮੰਤਰਾਂ ਨਾਲ ਜਨਮ-ਤੀਰਥ ਉੱਤੇ ਪਵਿਤ੍ਰ ਕਰ। ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਪਈ ਮੂਰਖਤਾ ਦੀ ਮੋਹਰ ਛੱਡ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਣੁ ਦੀਆਂ ਵਧੀਆ ਮੋਹਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜ ਜਾ।

ਸਦਾ ਮੂਢੋ ਹਰਿਵਾਰ੍ਤਾਂ ਭਜਸ੍ਵ ਹ੍ਯਾਯੁਰ੍ਗਤਂ ਵ੍ਯਰ੍ਥਮੇਵਂ ਕੁਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾ । ਸਦ੍ਵੈष੍ਣਵਾਨਾਂ ਸਂਗਮੋ ਦੁਰ੍ਲਭਸ਼੍ਚ ਕ੍ਸ਼ੁਬ੍ਧਂ ਜ੍ਞਾਨਂ ਤਾਰਤਮ੍ਯਸ੍ਵਰੂਪਮ੍ ॥ ੩,੨੮.

ਹਮੇਸ਼ਾ, ਮੂਰਖ, ਹਰੀ ਦੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ ਪੂਜ। ਤੇਰੀ ਉਮਰ ਐਸੇ ਖੋਟੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨਾਲ ਵਿਅਰਥ ਲੰਘ ਗਈ। ਸੱਚੇ ਵਿਸ਼ਣੁ ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਵਿਰਲਾ ਹੈ, ਤੇ ਗਿਆਨ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਲਝਿਆ ਰਹਿੰਦਾ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੱਧਰਾਂ ਵਾਲਾ।

ਹਰਿਂ ਗੁਰੁਂ ਹ੍ਯਨੁਸृਤ੍ਯੈਵ ਸਤ੍ਯਂ ਗਤਿਂ ਸ੍ਵਕੀਯਾਂ ਤੇਨ ਜਾਨੀਹਿ ਮੂਢ । ਦਗ੍ਧ੍ਵਾ ਦੁष੍ਟਾਂ ਬੁਦ੍ਧਿਮੇਵਂ ਚ ਮੂਢ ਸੁਬੁਦ੍ਧਿਰੂਪਂ ਮਾ ਭਜਸ੍ਵੈਵ ਨਿਤ੍ਯਮ੍ ॥ ੩,੨੮.

ਹਰੀ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਰਾਹੀਂ ਆਪਣਾ ਸੱਚਾ ਰਸਤਾ ਪਛਾਣ, ਮੂੜ੍ਹਾ। ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਮੰਦੀ ਸੋਚ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦੇ ਅਤੇ ਕਦੇ ਵੀ ਝੂਠੀ ਸਮਝ ਨੂੰ ਨਾ ਅਪਣਾਵੀਂ, ਸਦਾ ਚੰਗੀ ਸਮਝ ਨੂੰ ਹੀ ਧਾਰਨ ਕਰ।

ਮਯਾ ਸਾਰ੍ਧਂ ਸਦ੍ਗੁਰੁਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਸਮ੍ਯਗ੍ਵੈਰਾਗ੍ਯਪੂਰ੍ਵਂ ਤਤ੍ਤ੍ਵਮਾਤ੍ਰਂ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ । ਤੇਨੈਵ ਮੋਕ੍ਸ਼ਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੁਮੋ ਨਾਰ੍ਜਵੈਰ੍ਯਤ੍ਤਾਰ੍ਯਾ ਵਿष੍ਣੋਃ ਸਂਪ੍ਰਸਾਦਾਚ੍ਚ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮ੍ਯਾਃ ॥ ੩,੨੮.

ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਸੱਚੇ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ, ਸਹੀ ਵੈਰਾਗ ਨਾਲ ਸਿਰਫ਼ ਤੱਤ ਨੂੰ ਸਮਝ ਕੇ, ਉਸੀ ਰਾਹੀਂ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਪਖੰਡ ਨਾਲ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਉੱਚੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ।

ਇਤ੍ਯਾਸ਼ਯਂ ਮਨਸਾ ਸਨ੍ਨਿਧਾਯ ਤਥਾ ਚੋਕ੍ਤਂ ਭਕ੍ਤਵਰ੍ਯੋ ਮਦੀਯਃ । ਅਤੋ ਭਕ੍ਤਃ ਪ੍ਰਵਹੇਤ੍ਯੇਵ ਸਂਜ੍ਞਾਮਵਾਪ ਵੀਨ੍ਦ੍ਰ ਪ੍ਰਕृਤਂ ਤਂ ਸ਼ृਣੁ ਤ੍ਵਮ੍ ॥ ੩,੨੮.

ਇਸ ਇਰਾਦੇ ਨੂੰ ਮਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਕਿਹਾ ਗਿਆ, ਮੇਰਾ ਭਗਤ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਭਗਤ ਬਣ ਗਿਆ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੂੰ 'ਪ੍ਰਵਾਹ' ਨਾਮ ਮਿਲਿਆ; ਹੁਣ, ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਉਸ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣ।

ਸ਼੍ਰੀਗਰੁਡਮਹਾਪੁਰਾਣਮ੍ ੨੯ ਪ੍ਰਵਹਾਨਨ੍ਤਰਾਨ੍ਵਕ੍ਸ਼੍ਯੇ ਸ਼ृਣੁ ਪਕ੍ਸ਼ੀਨ੍ਦ੍ਰਸਤ੍ਤਮ । ਯੋ ਧਰ੍ਮੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਃ ਪੁਤ੍ਰੋ ਹ੍ਯਾਦਿਸृष੍ਟੌ ਤ੍ਵਗੁਦ੍ਭਵਃ

ਹੁਣ ਮੈਂ ਪ੍ਰਵਾਹ ਦੇ ਉਤਰਾਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਾਂਗਾ; ਸੁਣੋ, ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ ਰਾਜਾ। ਧਰਮ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ।

ਸਜ੍ਜਨਾਨ੍ਸੌਮ੍ਯਰੂਪੇਣ ਧਾਰਣਾਦ੍ਧਰ੍ਮਨਾਮਕਃ । ਸ ਏਵ ਸੂਰ੍ਯਪੁਤ੍ਰੋਭੂਦ੍ਯਮਸਂਜ੍ਞਾਮਵਾਪ ਸਃ । ਪਾਪਿਨਾਂ ਸ਼ਿਕ੍ਸ਼ਕਤ੍ਤ੍ਵਾਤ੍ਸ ਯਮ ਇਤ੍ਯੁਚ੍ਯਤੇ ਬੁਧੈਃ

ਚੰਗੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨਰਮ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਾਂਭ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ 'ਧਰਮ' ਨਾਮ ਮਿਲਿਆ। ਉਹੀ ਸੂਰਜ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਬਣਿਆ ਅਤੇ 'ਯਮ' ਨਾਮ ਪਾਇਆ। ਮੰਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇਣ ਕਰਕੇ, ਗਿਆਨੀਆਂ ਉਸ ਨੂੰ 'ਯਮ' ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।

ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣ ਉਵਾਚ । ਪ੍ਰਹ੍ਲਾਦਾਨਨ੍ਤਰਂ ਗਙ੍ਗਾ ਭਾਰ੍ਯਾ ਵੈ ਵਰੁਣਸ੍ਯ ਚ । ਪ੍ਰਹ੍ਲਾਦਾਦਧਮਾ ਜ੍ਞੇਯਾ ਮਹਿਮ੍ਨਾ ਵਰੁਣਾਧਿਕਾ

ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੰਗਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਵਰੁਣ ਦੀ ਪਤਨੀ ਵੀ ਹੈ। ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਉਹ ਮਹਿਮਾ ਵਿੱਚ ਵਰੁਣ ਤੋਂ ਵਧੀਕ ਹੈ।

ਸ੍ਵਰੂਪਾਦਧਮਾ ਜ੍ਞੇਯਾ ਨਾਤ੍ਰ ਕਾਰ੍ਯਾ ਵਿਚਾਰਣਾ । ਜ੍ਞਾਨਸ੍ਵਰੂਪਦਂ ਵਿष੍ਣੁਂ ਯਮੋ ਜਾਨਾਤਿ ਸਰ੍ਵਦਾ

ਸਵਭਾਵ ਤੋਂ ਉਹ ਹੇਠਾਂ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਵਿਚਾਰ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਯਮ ਸਦਾ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਗਿਆਨ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹੈ।

ਅਤੋ ਗਙ੍ਗੇਤਿ ਸਾ ਜ੍ਞੇਯਾ ਸਰ੍ਵਦਾ ਲੋਕਪਾਵਨੀ । ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਵਿष੍ਣੁਪਦੀਤ੍ਯੇਵ ਕੀਰ੍ਤਿਤਾ ਨਾਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ

ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਸਦਾ 'ਗੰਗਾ' ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਉਹ 'ਵਿਸ਼ਨੂਪਦੀ' ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

ਯਾ ਪੂਰ੍ਵਕਾਲੇ ਯਜ੍ਞਲਿਙ੍ਗਸ੍ਯ ਵਿष੍ਣੋਃ ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਦ੍ਧਰੇਰ੍ਵਿਕ੍ਰਮਤਃ ਖਗੇਨ੍ਦ੍ਰ । ਵਾਮਸ੍ਯ ਪਾਦਸ੍ਯ ਨਖਾਗ੍ਰਤਸ਼੍ਚ ਨਿਰ੍ਭਿਦ੍ਯ ਚੋਰ੍ਧ੍ਵਾਣ੍ਡਕਟਾਹਖਣ੍ਡਮ੍

ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ, ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਵਾਮ ਪੈਰ ਦੇ ਨਖ ਦੇ ਆਗੇ ਤੋਂ, ਗੰਗਾ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ, ਜਿਸ ਨੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਯਜਨ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਚਲਦੇ ਹੋਏ, ਉਪਰਲੇ ਅੰਡ ਦੇ ਖੋਲ ਨੂੰ ਚੀਰ ਦਿੱਤਾ।

ਤਦੁਦਰਮਤਿਵੇਗਾਤ੍ਸਮ੍ਪ੍ਰਵਿਸ਼੍ਯਾਵਹਨ੍ਤੀਂ ਜਗਦਘਤਤਿਹਨ੍ਤੁਃ ਪਾਦਕਿਞ੍ਜਲ੍ਕਸ਼ੁਦ੍ਧਾਮ੍ । ਨਿਖਿਲਮਲਨਿਹਨ੍ਤ੍ਰੀਂ ਦਰ੍ਸ਼ਨਾਤ੍ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਨਾਚ੍ਚ ਸਕृਦਵਗਹਨਾਦ੍ਵਾ ਭਕ੍ਤਿਦਾਂ ਵਿष੍ਣੁਪਾਦੇ । ਸ਼ਸ਼ਿਕਰਵਰਗੌਰਾਂ ਮੀਨਨੇਤ੍ਰਾਂ ਸੁਪੂਜ੍ਯਾਂ ਸ੍ਮਰਤਿ ਹਰਿਪਦੋਤ੍ਥਾਂ ਮੋਕ੍ਸ਼ਮੇਤਿ ਕ੍ਰਮੇਣ

ਇਨ੍ਦ੍ਰੋਪਿ ਵਾਯੁਕਰਮਰ੍ਦਿਤਵਾਯੁਕੂਟਬਿਨ੍ਦੁਂ ਚ ਪ੍ਰਾਸ਼੍ਯ ਸ਼ਿਰਸਿ ਹ੍ਯਸਹਿष੍ਣੁਮਾਨਃ । ਭਾਗੀਰਥੀ ਹਰਿਪਦਾਙ੍ਕਮਿਤਿ ਸ੍ਮ ਨਿਤ੍ਯਂ ਜਾਨਨ੍ਮਹਾਪਰਮਭਾਗਵਤਪ੍ਰਧਾਨਃ । ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਚ ਖਿਨ੍ਨਹृਦਯਃ ਪਰਮਾਦਰੇਣ ਧृਤ੍ਵਾ ਸ੍ਵਮੂਰ੍ਧ੍ਨਿ ਪਰਮੋ ਹ੍ਯਸ਼ਿਵਃ ਸ਼ਿਵੋऽਭੂਤ੍

ਇੰਦਰ ਨੇ ਵੀ, ਹਵਾ ਨਾਲ ਟਕਰਾਈ ਹੋਈ ਪਾਣੀ ਦੀ ਬੂੰਦ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਤੇ ਲੈ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕਿਆ। ਭਾਗੀਰਥੀ ਨੂੰ ਹਰੀ ਦੇ ਪੈਰ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਜਾਣ ਕੇ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਭਗਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਦਿਲ ਅਤੇ ਵੱਡੀ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਤੇ ਚੁਕਿਆ, ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਅਸ਼ੁਭ ਸੁਭ ਹੋ ਗਿਆ।

ਭਾਗੀਰਥ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਚਤ੍ਵਾਰਿ ਰੂਪਾਣ੍ਯਾਸਨ੍ਖਗੇਸ਼੍ਵਰ । ਮਹਾਭਿषਗ੍ਜਨੇਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਯ ਭਾਰ੍ਯਾ ਤੁ ਹ੍ਯਭਿषੇਚਨੀ

ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਭਾਗੀਰਥੀ ਦੇ ਚਾਰ ਰੂਪ ਹਨ: 'ਅਭਿਸ਼ੇਚਨੀ' ਵਜੋਂ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਹਕੀਮਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੀ ਪਤਨੀ ਹੈ।

ਦ੍ਵਿਤੀਯੇਨੈਵ ਰੂਪੇਣ ਗਙ੍ਗਾ ਭਾਰ੍ਯਾ ਚ ਸ਼ਨ੍ਤਨੋਃ । ਸੁषੇਣਾ ਵੈ ਸੁषੇਣਸ੍ਯ ਭਾਰ੍ਯਾ ਸਾ ਵਾਨਰੀ ਸ੍ਮृਤਾ

ਦੂਜੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਗੰਗਾ ਸ਼ੰਤਨੂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਹੈ; 'ਸੁਸ਼ੇਣਾ' ਵਜੋਂ, ਉਹ ਸੁਸ਼ੇਣ ਦੀ ਪਤਨੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਵਾਨਰਣੀ ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਮਣ੍ਡੂਕਭਾਰ੍ਯਾ ਗਙ੍ਗਾ ਤੁ ਸੈਵ ਮਣ੍ਡੂਕਿਨੀ ਸ੍ਮृਤਾ । ਏਵਂ ਚਤ੍ਵਾਰਿ ਰੂਪਾਣਿ ਗਙ੍ਗਾਯਾ ਇਤਿ ਕੀਰ੍ਤਿਤਮ੍

ਮੰਡੂਕ ਦੀ ਪਤਨੀ ਵਜੋਂ, ਗੰਗਾ 'ਮੰਡੂਕਿਨੀ' ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਗੰਗਾ ਦੇ ਚਾਰ ਰੂਪ ਵਰਣਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।

ਆਦਿਤ੍ਯਾਚ੍ਚੈਵ ਗਙ੍ਗਾਤਃ ਪਰ੍ਜਨ੍ਯਃ ਸਮੁਦਾਹृਤਃ । ਪ੍ਰਵਰ੍षਤਿ ਸੁਵੈਰਾਗ੍ਯਂ ਹ੍ਯਤਃ ਪਰ੍ਜਨ੍ਯਨਾਮਕਮ੍

ਸੂਰਜ ਅਤੇ ਗੰਗਾ ਤੋਂ 'ਪਰਜਨਯ' ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਵੱਡਾ ਵੈਰਾਗ ਪਾੜਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ 'ਪਰਜਨਯ' ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ।

ਸ਼ਰਂਵਰਾਯ ਪਞ੍ਚਜਨ੍ਯਾਚ੍ਚ ਪਞ੍ਚ ਹਿਤ੍ਵਾ ਜਗ੍ਧ੍ਵਾ ਗਰ੍ਵਕਂ षਟ੍ਕ੍ਰਮੇਣ । ਸ੍ਵਬਾਣਸ੍ਯ ਸ੍ਵਹृਦਿ ਸਂਸ੍ਥਿਤਸ੍ਯ ਭਜੇਤ੍ਸਦਾ ਨੈਵ ਭਕ੍ਤਿਂ ਵਿषਂ ਚ

ਸ਼ਰੰਵਰਾ ਲਈ, ਪੰਜ ਛੱਡ ਕੇ ਅਤੇ ਪੰਜਜਨਯ ਤੋਂ ਛੇ ਕਦਮਾਂ ਵਿੱਚ ਅਹੰਕਾਰ ਖਾ ਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਤੀਰ ਦੀ ਸਦਾ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਨਾ ਭਗਤੀ ਦੀ ਤੇ ਨਾ ਵਿਸ਼ ਦੀ।

ਲਿਙ੍ਗਂ ਪੁष੍ਟਂ ਨੈਵ ਕਾਰ੍ਯਂ ਸਦੈਵ ਲਿਙ੍ਗਂ ਪੁष੍ਟਂ ਕਾਰ੍ਯਮੇਵਂ ਸਦਾਪਿ । ਯੋਨੌ ਸਕ੍ਤਿਰ੍ਨੈਵ ਕਾਰ੍ਯਾ ਸਦਾਪਿ ਯੋਨੌ ਮੁਕ੍ਤੇऽਸਂਗਤੋ ਯਾਤਿ ਮੁਕ੍ਤਿਮ੍

ਮਜ਼ਬੂਤ ਲਿੰਗ ਕਦੇ ਬਣਾਉਣਾ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮਜ਼ਬੂਤ ਲਿੰਗ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਯੋਨੀ ਨਾਲ ਲਗਾਵ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ, ਪਰ ਜੋ ਯੋਨੀ ਤੋਂ ਅਲੱਗ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੁਕਤੀ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

ਵੈਰਾਗ੍ਯਮੇਵਂ ਪ੍ਰਕਾਰੋਤ੍ਯੇਵ ਨਿਤ੍ਯਮਤਃ ਪਰ੍ਜਨ੍ਯਸ੍ਤ੍ਵਨ੍ਤਕਃ ਪਕ੍ਸ਼ਿਵਰ੍ਯ । ਏਤਾਵਤਾ ਸ਼ਰਭਾਖ੍ਯੋ ਮਹਾਤ੍ਮਾ ਸ ਚਾਨ੍ਤਰੋ ਸ ਤੁ ਪਰ੍ਜਨ੍ਯ ਏਵ

ਇਹੀ ਵੈਰਾਗ ਦਾ ਸਵਭਾਵ ਹੈ, ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ; ਇਸ ਕਰਕੇ ਪਰਜਨਯ ਨੂੰ 'ਅੰਤਕ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ 'ਸ਼ਰਭ' ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਰਜਨਯ ਹੀ ਹੈ।

ਸ਼ਸ਼੍ਵਤ੍ਕੇਸ਼ਾ ਯਸ੍ਯ ਗਾਤ੍ਰੇ ਖਗੇਨ੍ਦ੍ਰ ਪ੍ਰਭਾਸ੍ਯਨ੍ਤੇ ਸ਼ਰਭਾਖ੍ਯੋ ਪਯੋਤਃ । ਯਮਸ੍ਯ ਭਾਰ੍ਯਾ ਸ਼੍ਯਾਮਲਾ ਯਾ ਖਗੇਨ੍ਦ੍ਰ ਯਸ੍ਮਾਤ੍ਸਦਾ ਕਲਿਭਾਰ੍ਯਾਪਿਯਾ ਚ

ਹੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਜਿਸ ਦੇ ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵਾਲ ਹਨ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸ਼ਰਭਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਯਮ ਦੀ ਪਤਨੀ ਹੈ; ਉਹ ਕਾਲੀ ਰੰਗ ਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਕਲਿਜੁਗ ਨੂੰ ਪਿਆਰੇ ਪਦਾਰਥ ਪੀਂਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਕਲਿਜੁਗ ਦੀ ਪਤਨੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਮਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਯਕ੍ਮਾਨਸਂ ਯਾ ਕਰੋਤਿ ਹ੍ਯਤਸ਼੍ਚ ਸਾ ਸ਼੍ਯਾਮਲਾਸਂਜ੍ਞਕਾਭੂਤ੍ । ਮਲਂ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯੇ ਹਰਿਭਕ੍ਤੇਰ੍ਵਿਰੋਧੀ ਸੁਲੋਹਪਾਤ੍ਰੇ ਸਨ੍ਨਿਧਾਨਂ ਚ ਤਸ੍ਯ

ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸਹੀ ਸੋਚ ਕੇ, ਉਸੇ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਸ਼ਿਆਮਲਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਹਰਿ ਦੀ ਭਗਤੀ ਦੇ ਵਿਰੋਧੀ ਮਲ ਅਤੇ ਘੱਟ ਧਾਤਾਂ ਦੇ ਬਰਤਨਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਬਾਰੇ ਦੱਸਾਂਗਾ।