ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਮਹਾਦੇਵਂ ਪੂਜਯਿਤ੍ਵਾ ਚ ਸਮ੍ਯਕ੍ ਹਰੇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸ੍ਵਗृਹੇ ਵਿਦ੍ਯਮਾਨੇ । ਯਦਾ ਗृਹਂ ਦਹ੍ਯਤੇ ਵਹ੍ਨਿਨਾ ਤੁ ਤਦਾ ਹਰਃ ਕੁਤ੍ਰ ਪਲਾਯਿਤੋਭੂਤ੍ ॥ ੩,੨੮.

ਮਹਾਦੇਵ ਦੀ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, 'ਹਰੀ' ਕਹਿ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿਚ ਮੌਜੂਦ ਹੋ ਕੇ, ਜਦੋਂ ਤੇਰਾ ਘਰ ਅੱਗ ਨਾਲ ਸਾੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਹਰਾ ਕਿੱਥੇ ਭੱਜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?

ਸ਼ਾਕਂਭਰੀਦਿਵਸੇ ਸਰ੍ਵਮੇਵ ਸ਼ਾਕਂਭਰੀ ਸਾ ਚ ਦੇਵੀ ਮਹਾਤ੍ਮਨ੍ । ਪਲਾਯਿਤਾ ਕੁਤ੍ਰ ਮੇ ਤ੍ਵਂ ਵਦਸ੍ਵ ਕੁਲਾਲਦੇਵਂ ਪੂਜਯਿਤ੍ਵਾ ਚ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ॥ ੩,੨੮.

ਸ਼ਾਕੰਭਰੀ ਦੇ ਦਿਨ, ਹਰ ਥਾਂ ਸ਼ਾਕੰਭਰੀ ਹੀ ਹੈ, ਉਹ ਵੱਡੀ ਆਤਮਾ ਵਾਲੀ ਦੇਵੀ। ਮੈਨੂੰ ਦੱਸ, ਤੂੰ ਕੁਲਾਲ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਭਾਵ ਨਾਲ ਪੂਜ ਕੇ ਕਿੱਥੇ ਭੱਜ ਗਈ?

ਕਾਰ੍ਪਾਸਂ ਵੈ ਤੇਨ ਦਤ੍ਤਂ ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਸਂਤਿष੍ਠਮਾਨੇ ਯਮਦੂਤੈਸ਼੍ਚ ਸਮ੍ਯਕ੍ । ਸਂਹਨ੍ਯਮਾਨਸ੍ਤੀਕ੍ਸ਼ਣਧਾਰੈਃ ਕੁਠਾਰੈਃ ਕੁਲਾਲਦੇਵਂ ਚ ਸੁਦਂष੍ਟ੍ਰਨੇਤ੍ਰਮ੍ । ਵਿਹਾਯ ਵੈ ਕੁਤ੍ਰ ਪਲਾਯਿਤੋਭੂਨ੍ਨ ਜ੍ਞਾਯਤੇऽਨ੍ਵੇषਣਾਚ੍ਚਾਪਿ ਕੇਨ ॥ ੩,੨੮.

ਉਸ ਨੇ ਕਪਾਹ ਦਿੱਤਾ, ਜਦ ਯਮ ਦੇ ਦੂਤ ਖੜੇ ਸਨ, ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਕੁਹਾੜੀਆਂ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਕੁਲਾਲ ਦੇਵਤਾ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਦੰਦ ਤੇ ਅੱਖਾਂ ਭਿਆਨਕ ਸਨ, ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ—ਕਿੱਥੇ ਭੱਜ ਗਿਆ, ਤੇ ਕੌਣ ਲੱਭਣ ਆਇਆ, ਇਹ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ।

ਯਦਾ ਪਞ੍ਚਮ੍ਯਾਂ ਮृਨ੍ਮਯੀਂ ਸ਼ੇषਮੂਰ੍ਤਿਂ ਸਂਪੂਜ੍ਯ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਵਿਦ੍ਯਮਾਨੇ ਸ੍ਵਗੇਹੇ । ਤਦਾ ਬਦ੍ਧ੍ਵਾ ਯਮਦੂਤਾਸ਼੍ਚ ਸਮ੍ਯਕ੍ਸਂਨਹ੍ਯਮਾਨੇ ਨਾਗਪਾਸ਼ੈਸ਼੍ਚ ਬਦ੍ਧ੍ਵਾ ॥ ੩,੨੮.

ਜਦ ਪੰਜਵੀਂ ਨੂੰ ਘਰ ਵਿੱਚ ਭਾਵ ਨਾਲ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਸ਼ੇਸ਼ ਮੂਰਤੀ ਪੂਜੀ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਯਮ ਦੇ ਦੂਤਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸੱਪਾਂ ਦੇ ਫੰਦੇ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਾਂਹ ਲਿਆ ਤੇ ਰੋਕਿਆ।

ਸ੍ਵਭਕ੍ਤਵਰ੍ਯਂ ਪ੍ਰਵਿਹਾਯ ਨਾਗਃ ਪਲਾਯਿਤਃ ਕੁਤ੍ਰ ਵੈ ਸਂਵਦ ਤ੍ਵਮ੍ । ਦੂਰ੍ਵਾਙ੍ਕੁਰੈਰ੍ਮੋਦਕੈਃ ਪੂਜਯਿਤ੍ਵਾ ਵਿਨਾਯਕਂ ਪਞ੍ਚਖਾਦ੍ਯੈਸ੍ਤਥੈਵ ॥ ੩,੨੮.

ਆਪਣੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਭਗਤ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਉਹ ਸੱਪ ਕਿੱਥੇ ਭੱਜ ਗਿਆ? ਦੱਸ। ਦੂਰਵਾ ਦੇ ਅੰਕੁਰ, ਮੋਦਕ ਤੇ ਪੰਜ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਭੋਜਨ ਨਾਲ ਵਿਨਾਇਕ ਨੂੰ ਪੂਜ ਕੇ, ਐਸਾ ਹੀ।

ਸਂਤਿष੍ਠਂਮਾਨੇ ਯਮਦੂਤੈਸ਼੍ਚ ਸਮ੍ਯਕ੍ਸਂਤਾਡ੍ਯਮਾਨੇ ਤਪ੍ਤਦਣ੍ਡੈਸ਼੍ਚ ਮੂਢ । ਦਨ੍ਤਂ ਵਿਹਾਯੈਵ ਚ ਵਿਘ੍ਨਰਾਜਃ ਪਲਾਯਿਤਃ ਕੁਤ੍ਰ ਮੇ ਤਂ ਵਦਤ੍ਵਮ੍ ॥ ੩,੨੮.

ਜਦ ਯਮ ਦੇ ਦੂਤ ਖੜੇ ਸਨ, ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਤਪਦੇ ਸੰਡਿਆਂ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਵਿਘਨ ਰਾਜ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਗਤ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਕਿੱਥੇ ਭੱਜ ਗਿਆ? ਮੈਨੂੰ ਦੱਸ।

ਵਿਵਾਹਕਾਲੇ ਪਿष੍ਟਦੇਵੀਂ ਸੁਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਸਂਪੂਜਯਿਤ੍ਵਾ ਵਿਦ੍ਯਮਾਨੋ ਗृਹੇ ਸ੍ਵੇ । ਯਦਾ ਤਦਾ ਯਮਦੂਤੈਸ਼੍ਚ ਬਦ੍ਧ੍ਵਾ ਸਂਪੀਡ੍ਯਮਾਨੋ ਯਮਮਾਰ੍ਗੇ ਸ ਮੂਢਃ ॥ ੩,੨੮.

ਵਿਆਹ ਸਮੇਂ, ਘਰ ਵਿੱਚ ਪੀਠ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਭਾਵ ਨਾਲ ਪੂਜ ਕੇ, ਜਦ ਯਮ ਦੇ ਦੂਤਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਬਾਂਹ ਲਿਆ, ਉਹ ਮੂਰਖ ਯਮ ਦੇ ਰਸਤੇ ਤੇ ਪੀੜਤ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ।

ਵਿष੍ਠਾਦੇਵੀ ਪੀਡ੍ਯਮਾਨਂ ਚ ਭਕ੍ਤਂ ਵਿਹਾਯ ਸਾ ਕੁਤ੍ਰ ਪਲਾਯਿਤਾਭੂਤ੍ । ਵਿਵਾਹਕਾਲੇ ਰਜਕਸ੍ਯ ਗੇਹਂ ਗਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਯਕ੍ਪ੍ਰਾਰ੍ਥਯਿਤ੍ਵਾ ਚ ਮੂਢਃ ॥ ੩,੨੮.

ਵਿਸ਼ਠਾ ਦੇਵੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਦੁਖੀ ਭਗਤ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਕਿੱਥੇ ਭੱਜੀ? ਵਿਆਹ ਸਮੇਂ, ਉਹ ਧੋਬੀ ਦੇ ਘਰ ਗਿਆ ਤੇ ਮਨ ਲਾ ਕੇ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ, ਮੂਰਖ ਹੋ ਕੇ।

ਯਸ੍ਤਂਭਸੂਤ੍ਰਂ ਕਲਸ਼ੇ ਪਰੀਤ੍ਯ ਪੂਜਾਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਵਿਦ੍ਯਮਾਨੋ ਗृਹੇ ਸ੍ਵੇ । ਯਦਾ ਤਦਾ ਯਮਦੂਤਸ਼੍ਚ ਸਮ੍ਯਕ੍ਤਂ ਸ੍ਤਂਭਸੂਤ੍ਰਂ ਤਸ੍ਯ ਮੁਖੇ ਨਿਧਾਯ ॥ ੩,੨੮.

ਕਲਸ਼ ਤੇ ਤੰਬੇ ਦਾ ਸੂਤਰ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ, ਘਰ ਵਿੱਚ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਜਦ ਯਮ ਦੇ ਦੂਤ ਨੇ ਉਹ ਤੰਬੇ ਦਾ ਸੂਤਰ ਉਸ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ।

ਸਂਤਾਡ੍ਯਮਾਨੇ ਸ੍ਤਂਭਸੂਤ੍ਰਸ੍ਥਦੇਵੀ ਪਲਾਯਿਤਾ ਕੁਤ੍ਰ ਮੇ ਸਂਵਦਸ੍ਵ । ਵਿਵਾਹਕਾਲੇ ਪੂਜਯਿਤ੍ਵਾ ਚ ਸਮ੍ਯਕ੍ਚਣ੍ਡਾਲਦੇਵੀਂ ਭਕ੍ਤਵਸ਼੍ਯਾਂ ਚ ਤਸ੍ਯਾਃ ॥ ੩,੨੮.

ਜਦ ਮਾਰਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤੰਬੇ ਦੇ ਸੂਤਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੀ ਦੇਵੀ ਕਿੱਥੇ ਭੱਜ ਗਈ? ਮੈਨੂੰ ਦੱਸ। ਵਿਆਹ ਸਮੇਂ, ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚੰਡਾਲ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਪੂਜ ਕੇ, ਜੋ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਵਸ਼ ਹੈ।

ਤਦ੍ਭਕ੍ਤਵਰ੍ਯੈਃ ਸ਼ੂਰ੍ਪਮਧ੍ਯੇ ਚ ਤੀਰੇ ਸਂਸੇਵਯਿਤ੍ਵਾ ਵਿਦ੍ਯਮਾਨੋ ਗृਹੇ ਸ੍ਵੇ । ਯਦਾ ਤਦਾ ਯਮਦੂਤੈਸ਼੍ਚ ਬਦ੍ਧ੍ਵਾ ਸਂਤਾਡ੍ਯਮਾਨੋ ਯਮਮਾਰ੍ਗੇ ਮਹਦ੍ਭਿਃ ॥ ੩,੨੮.

ਉਸ ਦੀਆਂ ਵਧੀਆ ਭਗਤਾਂ ਨਾਲ, ਚਲਣੀ ਦੇ ਵਿਚ ਤੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ, ਘਰ ਵਿੱਚ ਹੋ ਕੇ, ਜਦ ਯਮ ਦੇ ਦੂਤਾਂ ਨੇ ਬਾਂਹ ਲਿਆ ਤੇ ਯਮ ਦੇ ਰਸਤੇ ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ।

ਚਊਲਦੇਵੀ ਕ੍ਵ ਪਲਾਯਿਤਾਭੂਤ੍ਸੁਮੂਢਬੁਦ੍ਧੇ ਵਿष੍ਣੁਪਾਦਂ ਭਜਸ੍ਵ । ਜ੍ਵਰਾਦਿਭਿਃ ਪੀਡ੍ਯਮਾਨੇ ਸ੍ਵਪੁਤ੍ਰੇ ਗृਹੇ ਸ੍ਥਿਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਦੇਵਂ ਚ ਸਮ੍ਯਕ੍ ॥ ੩,੨੮.

ਚਲਣੀ ਦੀ ਦੇਵੀ ਕਿੱਥੇ ਭੱਜ ਗਈ, ਥੋੜ੍ਹੀ ਹੀ ਸਮਝ ਵਾਲੇ? ਵਿਸ਼ਣੁ ਦੇ ਪੈਰ ਪੂਜ। ਜਦ ਤੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਘਰ ਵਿੱਚ ਬੁਖਾਰ ਤੇ ਹੋਰ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੈ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੂਜ।

ਧੂਰ੍ਪੈਰ੍ਦੀਪੈਰ੍ਭਕ੍ਸ਼੍ਯਭੋਜ੍ਯੈਸ਼੍ਚ ਪੁष੍ਪੈਃ ਪੂਜਾਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਵਿਦ੍ਯਮਾਨਸ਼੍ਚ ਗੇਹੇ । ਯਦਾ ਤਦਾ ਯਮਦੂਤੈਸ਼੍ਚ ਬਦ੍ਧ੍ਵਾ ਸਂਤਾਡ੍ਯਮਾਨੇ ਵੇਣੁਪਾਸ਼ਾਦਿਭਿਸ਼੍ਚ ॥ ੩,੨੮.

ਜੂਆਂ, ਦੀਵੇਂ, ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਘਰ ਵਿੱਚ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਜਦ ਯਮ ਦੇ ਦੂਤਾਂ ਨੇ ਬਾਂਹ ਲਿਆ ਤੇ ਬੰਸ ਦੇ ਫੰਦੇ ਆਦਿ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ।

ਸ ਬ੍ਰਹ੍ਮਦੇਵਃ ਕ੍ਵ ਪਲਾਯਿਤੋਭੂਤ੍ਸੁਮੂਢਬੁਦ੍ਧੇ ਵਿष੍ਣੁਪਾਦਂ ਭਜਸ੍ਵ । ਸਨ੍ਤਾਨਾਰ੍ਥਂ ਬृਹਤੀਂ ਪੂਜਯਿਤ੍ਵਾ ਗਲੇਨ ਬਦ੍ਧ੍ਵਾ ਬृਹਤੀਂ ਵੈ ਫਲਂ ਚ ॥ ੩,੨੮.

ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇਵਤਾ ਕਿੱਥੇ ਭੱਜ ਗਿਆ, ਥੋੜ੍ਹੀ ਸਮਝ ਵਾਲੇ? ਵਿਸ਼ਣੁ ਦੇ ਪੈਰ ਪੂਜ। ਸੰਤਾਨ ਲਈ, ਬ੍ਰਹਤੀ ਪੌਦੇ ਨੂੰ ਪੂਜ ਕੇ, ਗਲੇ ਵਿੱਚ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ, ਉਸ ਦਾ ਫਲ ਵੀ।

ਸਂਤਿष੍ਠਮਾਨੇ ਯਮਦੂਤੈਸ਼੍ਚ ਬਦ੍ਧ੍ਵਾ ਸਂਤਾਡ੍ਯਮਾਨੇ ਬृਹਤੀਕਣ੍ਟਕੈਸ਼੍ਚ । ਤਦਾ ਦੇਵੀ ਬृਹਤੀ ਮੂਢਬੁਦ੍ਧੇ ਪਲਾਯਿਤਾ ਕੁਤ੍ਰ ਮੇ ਤਦ੍ਵਦ ਤ੍ਵਮ੍ ॥ ੩,੨੮.

ਜਦ ਯਮ ਦੇ ਦੂਤਾਂ ਨੇ ਬ੍ਰਹਤੀ ਦੇ ਕੰਡਿਆਂ ਨਾਲ ਬਾਂਹ ਲਿਆ ਤੇ ਮਾਰਿਆ, ਉਸ ਵੇਲੇ, ਮੂਰਖ, ਬ੍ਰਹਤੀ ਦੇਵੀ ਕਿੱਥੇ ਭੱਜ ਗਈ? ਮੈਨੂੰ ਦੱਸ।

ਭਜਸ੍ਵ ਮੂਢ ਪਰਦੈਵਤਂ ਚ ਨਾਰਾਯਣਂ ਤਾਰਕਂ ਸਰ੍ਵਦੁਃਖਾਤ੍ । ਸੁਕ੍ਸ਼ੁਦ੍ਰਦੇਵੇषੁ ਮਤਿਂ ਚ ਮਾ ਕੁਰੁ ਨ ਚ ਸ਼ृਣੁ ਤ੍ਵਂ ਫਲ੍ਗੁਵਾਕ੍ਯਂ ਤਥੈਵ ॥ ੩,੨੮.

ਮੂਰਖ, ਪਰਮ ਦੇਵਤਾ ਨਾਰਾਇਣ, ਜੋ ਸਭ ਦੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਤਾਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰ। ਛੋਟੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਉੱਤੇ ਮਨ ਨਾ ਲਾ, ਤੇ ਫ਼ੁਕ-ਫ਼ੁਕੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨਾ ਸੁਣ।

ਸੁਕ੍ਸ਼ੁਦ੍ਰਦੇਵਾਨ੍ ਭਿਨ੍ਦਿਪਾਲੇ ਨਿਧਾਯ ਵਿਸਰ੍ਜਯਿਤ੍ਵਾ ਦੂਰਦੇਸ਼ੇ ਮਹਾਤ੍ਮਨ੍ । ਸਂਧਾਰ੍ਯ ਤ੍ਵਂ ਸ੍ਵਕੁਲਾਚਾਰਧਰ੍ਮਂ ਸਂਪਾਤਨੇ ਨਰਕਂ ਹੇਤੁਭੂਤਮ੍ ॥ ੩,੨੮.

ਛੋਟੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਚਲਣੀ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ, ਦੂਰ ਦੇਸ਼ ਭੇਜ ਕੇ, ਵੱਡੀ ਆਤਮਾ ਵਾਲੇ, ਆਪਣੀ ਕੁਲ ਦੀ ਰੀਤ-ਧਰਮ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰ, ਜੋ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ।

ਪੁਨੀਹਿ ਗਾਤ੍ਰਂ ਸਰ੍ਵਦਾ ਮੂਢਬੁਦ੍ਧੇ ਮਨ੍ਤ੍ਰਾष੍ਟਕੈਰ੍ਜਨ੍ਮਤੀਰ੍ਥੇ ਪਵਿਤ੍ਰੇ । ਹृਦਿ ਸ੍ਥਿਤਾਂ ਮੌਰ੍ਖ੍ਯਮੁਦ੍ਰਾਂ ਵਿਹਾਯ ਕृਤ੍ਵਾ ਭੂषਾਂ ਵਿष੍ਣੁਮੁਦ੍ਰਾਭਿਰਗ੍ਰ੍ਯਾਮ੍ ॥ ੩,੨੮.

ਹਮੇਸ਼ਾ, ਮੂਰਖ, ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਅਠ ਮੰਤਰਾਂ ਨਾਲ ਜਨਮ-ਤੀਰਥ ਉੱਤੇ ਪਵਿਤ੍ਰ ਕਰ। ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਪਈ ਮੂਰਖਤਾ ਦੀ ਮੋਹਰ ਛੱਡ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਣੁ ਦੀਆਂ ਵਧੀਆ ਮੋਹਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜ ਜਾ।

ਸਦਾ ਮੂਢੋ ਹਰਿਵਾਰ੍ਤਾਂ ਭਜਸ੍ਵ ਹ੍ਯਾਯੁਰ੍ਗਤਂ ਵ੍ਯਰ੍ਥਮੇਵਂ ਕੁਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾ । ਸਦ੍ਵੈष੍ਣਵਾਨਾਂ ਸਂਗਮੋ ਦੁਰ੍ਲਭਸ਼੍ਚ ਕ੍ਸ਼ੁਬ੍ਧਂ ਜ੍ਞਾਨਂ ਤਾਰਤਮ੍ਯਸ੍ਵਰੂਪਮ੍ ॥ ੩,੨੮.

ਹਮੇਸ਼ਾ, ਮੂਰਖ, ਹਰੀ ਦੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ ਪੂਜ। ਤੇਰੀ ਉਮਰ ਐਸੇ ਖੋਟੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨਾਲ ਵਿਅਰਥ ਲੰਘ ਗਈ। ਸੱਚੇ ਵਿਸ਼ਣੁ ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਵਿਰਲਾ ਹੈ, ਤੇ ਗਿਆਨ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਲਝਿਆ ਰਹਿੰਦਾ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੱਧਰਾਂ ਵਾਲਾ।

ਹਰਿਂ ਗੁਰੁਂ ਹ੍ਯਨੁਸृਤ੍ਯੈਵ ਸਤ੍ਯਂ ਗਤਿਂ ਸ੍ਵਕੀਯਾਂ ਤੇਨ ਜਾਨੀਹਿ ਮੂਢ । ਦਗ੍ਧ੍ਵਾ ਦੁष੍ਟਾਂ ਬੁਦ੍ਧਿਮੇਵਂ ਚ ਮੂਢ ਸੁਬੁਦ੍ਧਿਰੂਪਂ ਮਾ ਭਜਸ੍ਵੈਵ ਨਿਤ੍ਯਮ੍ ॥ ੩,੨੮.

ਹਰੀ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਰਾਹੀਂ ਆਪਣਾ ਸੱਚਾ ਰਸਤਾ ਪਛਾਣ, ਮੂੜ੍ਹਾ। ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਮੰਦੀ ਸੋਚ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦੇ ਅਤੇ ਕਦੇ ਵੀ ਝੂਠੀ ਸਮਝ ਨੂੰ ਨਾ ਅਪਣਾਵੀਂ, ਸਦਾ ਚੰਗੀ ਸਮਝ ਨੂੰ ਹੀ ਧਾਰਨ ਕਰ।

ਮਯਾ ਸਾਰ੍ਧਂ ਸਦ੍ਗੁਰੁਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਸਮ੍ਯਗ੍ਵੈਰਾਗ੍ਯਪੂਰ੍ਵਂ ਤਤ੍ਤ੍ਵਮਾਤ੍ਰਂ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ । ਤੇਨੈਵ ਮੋਕ੍ਸ਼ਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੁਮੋ ਨਾਰ੍ਜਵੈਰ੍ਯਤ੍ਤਾਰ੍ਯਾ ਵਿष੍ਣੋਃ ਸਂਪ੍ਰਸਾਦਾਚ੍ਚ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮ੍ਯਾਃ ॥ ੩,੨੮.

ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਸੱਚੇ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ, ਸਹੀ ਵੈਰਾਗ ਨਾਲ ਸਿਰਫ਼ ਤੱਤ ਨੂੰ ਸਮਝ ਕੇ, ਉਸੀ ਰਾਹੀਂ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਪਖੰਡ ਨਾਲ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਉੱਚੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ।

ਇਤ੍ਯਾਸ਼ਯਂ ਮਨਸਾ ਸਨ੍ਨਿਧਾਯ ਤਥਾ ਚੋਕ੍ਤਂ ਭਕ੍ਤਵਰ੍ਯੋ ਮਦੀਯਃ । ਅਤੋ ਭਕ੍ਤਃ ਪ੍ਰਵਹੇਤ੍ਯੇਵ ਸਂਜ੍ਞਾਮਵਾਪ ਵੀਨ੍ਦ੍ਰ ਪ੍ਰਕृਤਂ ਤਂ ਸ਼ृਣੁ ਤ੍ਵਮ੍ ॥ ੩,੨੮.

ਇਸ ਇਰਾਦੇ ਨੂੰ ਮਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਕਿਹਾ ਗਿਆ, ਮੇਰਾ ਭਗਤ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਭਗਤ ਬਣ ਗਿਆ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੂੰ 'ਪ੍ਰਵਾਹ' ਨਾਮ ਮਿਲਿਆ; ਹੁਣ, ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਉਸ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣ।

ਸ਼੍ਰੀਗਰੁਡਮਹਾਪੁਰਾਣਮ੍ ੨੯ ਪ੍ਰਵਹਾਨਨ੍ਤਰਾਨ੍ਵਕ੍ਸ਼੍ਯੇ ਸ਼ृਣੁ ਪਕ੍ਸ਼ੀਨ੍ਦ੍ਰਸਤ੍ਤਮ । ਯੋ ਧਰ੍ਮੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਃ ਪੁਤ੍ਰੋ ਹ੍ਯਾਦਿਸृष੍ਟੌ ਤ੍ਵਗੁਦ੍ਭਵਃ

ਹੁਣ ਮੈਂ ਪ੍ਰਵਾਹ ਦੇ ਉਤਰਾਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਾਂਗਾ; ਸੁਣੋ, ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ ਰਾਜਾ। ਧਰਮ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ।

ਸਜ੍ਜਨਾਨ੍ਸੌਮ੍ਯਰੂਪੇਣ ਧਾਰਣਾਦ੍ਧਰ੍ਮਨਾਮਕਃ । ਸ ਏਵ ਸੂਰ੍ਯਪੁਤ੍ਰੋਭੂਦ੍ਯਮਸਂਜ੍ਞਾਮਵਾਪ ਸਃ । ਪਾਪਿਨਾਂ ਸ਼ਿਕ੍ਸ਼ਕਤ੍ਤ੍ਵਾਤ੍ਸ ਯਮ ਇਤ੍ਯੁਚ੍ਯਤੇ ਬੁਧੈਃ

ਚੰਗੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨਰਮ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਾਂਭ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ 'ਧਰਮ' ਨਾਮ ਮਿਲਿਆ। ਉਹੀ ਸੂਰਜ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਬਣਿਆ ਅਤੇ 'ਯਮ' ਨਾਮ ਪਾਇਆ। ਮੰਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇਣ ਕਰਕੇ, ਗਿਆਨੀਆਂ ਉਸ ਨੂੰ 'ਯਮ' ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।

ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣ ਉਵਾਚ । ਪ੍ਰਹ੍ਲਾਦਾਨਨ੍ਤਰਂ ਗਙ੍ਗਾ ਭਾਰ੍ਯਾ ਵੈ ਵਰੁਣਸ੍ਯ ਚ । ਪ੍ਰਹ੍ਲਾਦਾਦਧਮਾ ਜ੍ਞੇਯਾ ਮਹਿਮ੍ਨਾ ਵਰੁਣਾਧਿਕਾ

ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੰਗਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਵਰੁਣ ਦੀ ਪਤਨੀ ਵੀ ਹੈ। ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਉਹ ਮਹਿਮਾ ਵਿੱਚ ਵਰੁਣ ਤੋਂ ਵਧੀਕ ਹੈ।

ਸ੍ਵਰੂਪਾਦਧਮਾ ਜ੍ਞੇਯਾ ਨਾਤ੍ਰ ਕਾਰ੍ਯਾ ਵਿਚਾਰਣਾ । ਜ੍ਞਾਨਸ੍ਵਰੂਪਦਂ ਵਿष੍ਣੁਂ ਯਮੋ ਜਾਨਾਤਿ ਸਰ੍ਵਦਾ

ਸਵਭਾਵ ਤੋਂ ਉਹ ਹੇਠਾਂ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਵਿਚਾਰ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਯਮ ਸਦਾ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਗਿਆਨ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹੈ।

ਅਤੋ ਗਙ੍ਗੇਤਿ ਸਾ ਜ੍ਞੇਯਾ ਸਰ੍ਵਦਾ ਲੋਕਪਾਵਨੀ । ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਵਿष੍ਣੁਪਦੀਤ੍ਯੇਵ ਕੀਰ੍ਤਿਤਾ ਨਾਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ

ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਸਦਾ 'ਗੰਗਾ' ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਉਹ 'ਵਿਸ਼ਨੂਪਦੀ' ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

ਯਾ ਪੂਰ੍ਵਕਾਲੇ ਯਜ੍ਞਲਿਙ੍ਗਸ੍ਯ ਵਿष੍ਣੋਃ ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਦ੍ਧਰੇਰ੍ਵਿਕ੍ਰਮਤਃ ਖਗੇਨ੍ਦ੍ਰ । ਵਾਮਸ੍ਯ ਪਾਦਸ੍ਯ ਨਖਾਗ੍ਰਤਸ਼੍ਚ ਨਿਰ੍ਭਿਦ੍ਯ ਚੋਰ੍ਧ੍ਵਾਣ੍ਡਕਟਾਹਖਣ੍ਡਮ੍

ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ, ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਵਾਮ ਪੈਰ ਦੇ ਨਖ ਦੇ ਆਗੇ ਤੋਂ, ਗੰਗਾ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ, ਜਿਸ ਨੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਯਜਨ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਚਲਦੇ ਹੋਏ, ਉਪਰਲੇ ਅੰਡ ਦੇ ਖੋਲ ਨੂੰ ਚੀਰ ਦਿੱਤਾ।

ਤਦੁਦਰਮਤਿਵੇਗਾਤ੍ਸਮ੍ਪ੍ਰਵਿਸ਼੍ਯਾਵਹਨ੍ਤੀਂ ਜਗਦਘਤਤਿਹਨ੍ਤੁਃ ਪਾਦਕਿਞ੍ਜਲ੍ਕਸ਼ੁਦ੍ਧਾਮ੍ । ਨਿਖਿਲਮਲਨਿਹਨ੍ਤ੍ਰੀਂ ਦਰ੍ਸ਼ਨਾਤ੍ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਨਾਚ੍ਚ ਸਕृਦਵਗਹਨਾਦ੍ਵਾ ਭਕ੍ਤਿਦਾਂ ਵਿष੍ਣੁਪਾਦੇ । ਸ਼ਸ਼ਿਕਰਵਰਗੌਰਾਂ ਮੀਨਨੇਤ੍ਰਾਂ ਸੁਪੂਜ੍ਯਾਂ ਸ੍ਮਰਤਿ ਹਰਿਪਦੋਤ੍ਥਾਂ ਮੋਕ੍ਸ਼ਮੇਤਿ ਕ੍ਰਮੇਣ