ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਪੁਨਃ ਪਰਦਿਨੇ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਸ਼ਕ੍ਰਤੀਰ੍ਥਮਨੁਤ੍ਤਮਮ੍ । ਕਪਿਲਾਖ੍ਯੋਰ੍ਧ੍ਵਦੇਸ਼ੇ ਤੁ ਤਤ੍ਤੀਰ੍ਥਂ ਪਾਵਨਂ ਸ੍ਮृਤਮ੍ ॥ ੩,੨੭.

ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਆਉਣ 'ਤੇ, ਉਹ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਸ਼ਕਰ ਤੀਰਥ 'ਤੇ ਗਈ; ਕਪਿਲਾ ਨਾਮਕ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਤੀਰਥ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਤਤ੍ਰ ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਮਹਾਭਾਗਾ ਤਦੂਰ੍ਧ੍ਵਂ ਸ੍ਨਾਪਯੇਤ੍ਸ੍ਵਯਮ੍ । ਵਿष੍ਵਸੇਨਸਰਸ੍ਤਤ੍ਰ ਸਰ੍ਵਪਾਪਵਿਨਾਸ਼ਨਮ੍ ॥ ੩,੨੭.

ਉਥੇ, ਉਹ ਸੁਭਾਗਨ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਫਿਰ ਆਪ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਵਾਇਆ; ਉਥੇ ਵਿਸ਼ਵਸੇਨਾ ਦੀ ਝੀਲ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈ।

ਤਤ ਊਰ੍ਧ੍ਵਂ ਮਹਾਭਾਗਾ ਯਯੌ ਤਤ੍ਰ ਦਦਰ੍ਸ਼ ਸਾ । ਪਞ੍ਚਾਯੁਧਾਨਾਂ ਤੀਰ੍ਥਾਨਿ ਤੇषੁ ਸ੍ਨਾਨਂ ਚਕਾਰ ਸਾ ॥ ੩,੨੭.

ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਸੁਭਾਗਨ ਅੱਗੇ ਗਈ ਤੇ ਪੰਜ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੇ ਤੀਰਥ ਵੇਖੇ; ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕੀਤਾ।

ਤਦੂਰ੍ਧ੍ਵਂ ਚਾਗ੍ਨਿਕੁਣ੍ਡਂ ਸ੍ਯਾਦ੍ਦੁਰਾਰੋਹਂ ਤਤੋਗ੍ਰਤਃ । ਤਸ੍ਯੋਪਰਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਤੀਰ੍ਥਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਹਤ੍ਯਾਵਿਮੋਚਨਮ੍ ॥ ੩,੨੭.

ਉਸ ਤੋਂ ਉਪਰ ਅੱਗਨਿਕੁੰਡ ਹੈ, ਜੋ ਚੜ੍ਹਨ ਲਈ ਔਖਾ ਹੈ; ਉਸ ਦੇ ਉਪਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੀਰਥ ਹੈ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਹੱਤਿਆ ਦੇ ਪਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਸਪ੍ਤਰ੍षੀਣਾਂ ਤਦੂਰ੍ਧ੍ਵਂ ਤੁ ਪੁਣ੍ਯਤੀਰ੍ਥਂ ਚ ਸਤ੍ਫਲਮ੍ । ਦਸ਼ਾਧਿਕਫਲਂ ਤੇषਾ ਤੀਰ੍ਥਾਨਾਮੁਤ੍ਤਰੋਤ੍ਤਰਮ੍ ॥ ੩,੨੭.

ਉਸ ਤੋਂ ਉਪਰ ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥ ਹੈ, ਜੋ ਚੰਗਾ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਹਰ ਅਗਲਾ ਤੀਰਥ ਪਿਛਲੇ ਤੋਂ ਦੱਸ ਗੁਣਾ ਵਧੇਰੇ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਏਤੇषਾਂ ਚੈਵ ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਕੋ ਵਾ ਵਕ੍ਤੁਮਿਹਾਰ੍ਹਤਿ । ऋषਿਤੀਰ੍ਥੇषੁ ਸਾ ਕਨ੍ਯਾ ਚਚਾਰ ਤਪ ਉਤ੍ਤਮਮ੍ ॥ ੩,੨੭.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਕੌਣ ਦੱਸ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਤੀਰਥਾਂ 'ਤੇ, ਉਹ ਕੁਆਰੀ ਨੇ ਉੱਤਮ ਤਪ ਕੀਤਾ।

ਮਮਾਵਤਾਰਪਰ੍ਯਨ੍ਤਂ ਚਰਿਤ੍ਵਾ ਤਪ ਉਤ੍ਤਮਮ੍ । ਯੋਗਧਾਰਣ ਯਾ ਦੇਹਂ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਜਾਂਬਵਤੋ ਗृਹੇ ॥ ੩,੨੭.

ਮੇਰੇ ਅਵਤਾਰ ਆਉਣ ਤੱਕ, ਉਸ ਨੇ ਉੱਤਮ ਤਪ ਕੀਤਾ; ਯੋਗ ਧਾਰਣ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਛੱਡਿਆ ਤੇ ਜਾਮਬਵਤ ਦੇ ਘਰ ਜਨਮ ਲਿਆ।

ਜਾਤਾ ਜਾਂਬਵਤੀ ਨਾਮ ਵਵृਧੇ ਤਸ੍ਯ ਵੇਸ਼੍ਮਨਿ । ਤਸ੍ਯਾਃ ਪਿਤਾ ਜਾਂਬਵਾਨ੍ਸ ਸਮਾਦਾਤ੍ਕਨ੍ਯਕਾਂ ਤਦਾ । ਰੁਕ੍ਮ੍ਯਾ ਅਨਂ ਤਰਾ ਸੈषਾ ਮਮ ਭਾਰ੍ਯਾ ਖਗੇਸ਼੍ਵਰ ॥ ੩,੨੭.

ਉਹ ਜਾਮਬਵਤੀ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਨਮੀ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਘਰ ਵਧੀ; ਉਸ ਦਾ ਪਿਤਾ ਜਾਮਬਵਤ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕੁਆਰੀ ਵਜੋਂ ਦਿੱਤਾ; ਉਹ ਰੁਕਮੀ ਦੇ ਵੈਰੀ ਦੀ ਪਤਨੀ ਹੈ, ਖਗੇਸ਼ਵਰ, ਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੇਰੀ ਪਤਨੀ ਹੈ।

ਇਦਂ ਹਿ ਪਰਮਾਖ੍ਯਾਨਂ ਵੇਙ੍ਕਟਾਦ੍ਰੇਰ੍ਮਹਾਗਿਰੇਃ । ਕੋ ਵਾ ਵਰ੍ਣਯਿਤੁਂ ਸ਼ਕ੍ਤੋ ਮਦਨ੍ਯਃ ਪੁਰੁषੋ ਭੁਵਿ ॥ ੩,੨੭.

ਇਹ ਵੈਂਕਟਾਦਰੀ ਮਹਾਂ ਪਹਾੜ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਕਥਾ ਹੈ; ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਕੌਣ ਇਸ ਨੂੰ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਵਰਣਨ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ?

ਵੇਙ੍ਕਟੇਸ਼ਸ੍ਯ ਨੈਵੇਦ੍ਯਂ ਸਦਾ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਃ ਕਰੋਤਿ ਵੈ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਪੂਜਯਤੇ ਨਿਤ੍ਯਮੇਵਂ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਸ੍ਯ ਨਿਰ੍ਣਯਃ ॥ ੩,੨੭.

ਲਕਸ਼ਮੀ ਵੈਂਕਟੇਸ਼ ਦੇ ਲਈ ਹਮੇਸ਼ਾ ਭੋਜਨ ਤਿਆਰ ਕਰਦੀ ਹੈ; ਬ੍ਰਹਮਾ ਨਿੱਤ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ — ਇਹ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦਾ ਨਿਰਣੈ ਹੈ।

ਨੈਵੇਦ੍ਯਭਕ੍ਸ਼ਿਣਾਂ ਪੁਂਸਾਮੁਪਹਾਸਂ ਨ ਕਾਰਯੇਤ੍ । ਸ੍ਵਸ੍ਯ ਪ੍ਰਾਸ਼ਸ੍ਤ੍ਯਭਾਵੇ ਤੁ ਨੈਵੇਦ੍ਯਾਦਿ ਗੁਡਾਦਿਕਮ੍ । ਗ੍ਰਾਹ੍ਯਮੇਵ ਨ ਸਂਦੇਹੋ ਅਨ੍ਯਥਾ ਨਾਰਕੀ ਭਵੇਤ੍ ॥ ੩,੨੭.

ਜੋ ਭੋਜਨ ਖਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਜ਼ਾਕ ਨਹੀਂ ਉਡਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ; ਜੇ ਆਪਣੇ ਵਿੱਚ ਗੁਣ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਭੋਜਨ ਤੇ ਗੁੜ ਆਦਿ ਨਿਸਚਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ — ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਜਾਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸਾਤ੍ਪਰੋ ਦੇਵੋ ਨ ਭੂਤੋ ਨ ਭਵਿष੍ਯਤਿ । ਸ੍ਵਯਂ ਚ ਪਾਚਯਿਤ੍ਵਾਤ੍ਵਂ ਘृਤਪਕ੍ਵਾਦਿਕਂ ਤਥਾ । ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸਸ੍ਯ ਨੈਵੇਦ੍ਯਂ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਭੋਜਨਮਾਚਰੇਤ੍ ॥ ੩,੨੭.

ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕੋਈ ਦੇਵ ਨਾ ਹੋਇਆ, ਨਾ ਹੋਵੇਗਾ; ਆਪ ਘੀ ਵਿੱਚ ਪਕਾਇਆ ਹੋਇਆ ਭੋਜਨ ਤਿਆਰ ਕਰਕੇ, ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ, ਫਿਰ ਆਪ ਖਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਇਦਂ ਤੁ ਪਰਮਂ ਗੋਪ੍ਯਂ ਤਵੋਕ੍ਤਂ ਚ ਖਗੇਸ਼੍ਵਰ । ਨ ਕਸ੍ਯਾਪਿ ਚ ਵਕ੍ਤਵ੍ਯਂ ਗੋਪ੍ਯਤ੍ਵਾਤ੍ਖਗਸਤ੍ਤਮ । ਇਤਃ ਪਰਂ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਤਾਰਤਮ੍ਯਂ ਸ਼ृਣੁ ਪ੍ਰਭੋ ॥ ੩,੨੭.

ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਰਾਜ਼ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਖਗੇਸ਼ਵਰ; ਇਹ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦੱਸਣਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਗੁਪਤ ਰੱਖਣਾ ਹੈ, ਖਗਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਤਾਰਤਮਯ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਸੁਣੋ ਪ੍ਰਭੂ।

ਸ਼੍ਰੀਗਰੁਡਮਹਾਪੁਰਾਣਮ੍ ੨੮ ਯਾ ਪੂਰ੍ਵਸਰ੍ਗੇ ਦਕ੍ਸ਼ਪੁਤ੍ਰੀ ਸਤੀ ਤੁ ਰੁਦ੍ਰਸ੍ਯ ਪਤ੍ਨੀ ਦਕ੍ਸ਼ਯਜ੍ਞੇ ਸ੍ਵਦੇਹਮ੍ । ਵਿਸृਜ੍ਯ ਸਾ ਮੇਨਕਾਯਾਂ ਚ ਜਜ੍ਞੇ ਧਰਾਧਰਾਦ੍ਧੇਮਵਤੋ ਵੈ ਸਕਾਸ਼ਾਤ੍ ॥ ੩,੨੮.

ਪਿਛਲੇ ਸਰਜਨ ਵਿੱਚ, ਸਤੀ, ਦਕ੍ਸ਼ ਦੀ ਧੀ ਤੇ ਰੁਦਰ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਦਕ੍ਸ਼ ਦੇ ਯਗ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਕੇ, ਫਿਰ ਮੇਨਕਾ ਦੀ ਧੀ ਵਜੋਂ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਪਹਾੜ ਹੇਮਵਤ ਤੋਂ ਜਨਮੀ।

ਸਾ ਪਾਰ੍ਵਤਾ ਰੁਦ੍ਰਪਤ੍ਨੀ ਖਗੇਨ੍ਦ੍ਰ ਯਾ ਸ਼ੇषਪਤ੍ਨੀ ਵਾਰੁਣੀ ਨਾਮ ਪੂਰ੍ਵਾ । ਸੈਵਾਗਤਾ ਬਲਭਦ੍ਰੇਣ ਰਨ੍ਤੁਂ ਦ੍ਵਿਰੂਪਮਾਸ੍ਥਾਯ ਮਹਾਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ॥ ੩,੨੮.

ਉਹ ਪਾਰਵਤੀ, ਰੁਦਰ ਦੀ ਪਤਨੀ ਹੈ, ਖਗੇਸ਼ਵਰ; ਸ਼ੇਸ਼ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪਤਨੀ ਵਾਰੁਣੀ ਨਾਮ ਸੀ। ਉਹ, ਮਹਾ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਹੋ ਕੇ, ਦੋ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਬਲਭਦਰ ਨਾਲ ਮਿਲਣ ਆਈ।

ਸ਼੍ਰੀਰਿਤ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ਇਨ੍ਦਿਰਾਵੇਸ਼ਯੁਕ੍ਤਾ ਤਸ੍ਯਾ ਦ੍ਵਿਤੀਯਾ ਪ੍ਰਤਿਮਾ ਮੇਘਰੂਪਾ । ਸ਼ੇषਣ ਰੂਪੇਣ ਯਦਾ ਹਿ ਵੀਨ੍ਦ੍ਰ ਤਪਸ਼੍ਚਚਾਰ ਵਿष੍ਣੁਨਾ ਸਾਰ੍ਧਮੇਵ ॥ ੩,੨੮.

ਜੋ ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੰਦਿਰਾ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਦੂਜੀ ਸ਼ਕਲ ਬੱਦਲ ਦੀ ਹੈ; ਜਦ ਉਹ ਸ਼ੇਸ਼ ਦੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਤਪ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਹੇ ਇੰਦ੍ਰ।

ਤਦੈਵ ਦੇਵੀ ਵਾਰੁਣੀ ਸ਼ੇषਪਤ੍ਨੀ ਤਪਸ਼੍ਚ ਕ੍ਰੇ ਇਨ੍ਦਿਰਾਪ੍ਰੀਤਯੇ ਚ । ਤਦਾ ਪ੍ਰੀਤਾ ਇਨ੍ਦਿਰਾ ਸੁਪ੍ਰਸਨ੍ਨਾ ਉਵਾਚ ਤਾਂ ਵਾਰੁਣੀਂ ਸ਼ੇषਪਤ੍ਨੀਮ੍ ॥ ੩,੨੮.

ਉਸ ਸਮੇਂ, ਦੇਵੀ ਵਾਰੁਣੀ, ਜੋ ਸ਼ੇਸ਼ ਦੀ ਪਤਨੀ ਹੈ, ਇੰਦਿਰਾ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲਈ ਤਪ ਕਰਦੀ ਹੈ; ਫਿਰ, ਇੰਦਿਰਾ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਵਾਰੁਣੀ ਨੂੰ, ਸ਼ੇਸ਼ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ, ਬੋਲਦੀ ਹੈ।

ਯਦਾ ਰਾਮੋ ਵੈष੍ਣਵਾਂਸ਼ੇਨ ਯੁਕ੍ਤਃ ਸਂਪਤ੍ਸ੍ਯਤੇ ਭੂਤਲੇ ਰੌਹਿਣੇਯਃ । ਮਯ੍ਯਾਵੇਸ਼ਾਤ੍ਸਂਯੁਤਾ ਤ੍ਵਂ ਤੁ ਭਦ੍ਰੇ ਸ਼੍ਰੀਰਿਤ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ਵਲਭਦ੍ਰਸ੍ਯ ਰਨ੍ਤੁਮ੍ ॥ ੩,੨੮.

ਜਦ ਰਾਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਨਾਲ, ਰੋਹਿਣੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵਜੋਂ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਆਵੇਗਾ, ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਹਾਜ਼ਰੀ ਨਾਲ, ਹੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ, ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣੀ ਜਾਵੇਗੀ ਤੇ ਬਲਭਦਰ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਬਣੇਗੀ।

ਸਂਪਤ੍ਸ੍ਯਸੇ ਨਾਤ੍ਰ ਵਿਚਾਰ੍ਯਮਸ੍ਤੀਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸਾ ਵੈ ਪ੍ਰਯਯੌ ਵਿष੍ਣੁਲੋਕੇ । ਸ਼੍ਰੀਲਕ੍ਸ਼੍ਮ੍ਯਂਸ਼ਾਚ੍ਛ੍ਰੀਰਿਤੀਡ੍ਯਾਂ ਸਮਾਖ੍ਯਾਂ ਲਬ੍ਧ੍ਵਾ ਲੋਕੇ ਸ਼ੇषਪਤ੍ਨੀ ਬਭੂਵ ॥ ੩,੨੮.

ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, 'ਤੂੰ ਇਹ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਗੀ,' ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਲੋਕ 'ਚ ਚਲੀ ਗਈ; ਸ਼੍ਰੀ-ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਤੋਂ, ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਮ ਮਿਲਣ 'ਤੇ, ਸ਼ੇਸ਼ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸੰਸਾਰ 'ਚ ਜਾਣੀ ਗਈ।

ਯਦਾਹੀਸ਼ੋ ਵਿਪੁਲਾਮੁਦ੍ਧਰੇਚ੍ਚ ਤਦਾ ਰਾਮਃ ਸ਼੍ਰੀਭਿਦਾਸਂਗਮੇ ਚ । ਕਰੋਤਿ ਤੋषਤ੍ਸਰ੍ਵਦਾ ਵੈ ਰਮਾਯਾਸ੍ਤਸ੍ਯਾਪ੍ਯਾਵੇਸ਼ੋ ਵ੍ਯਂਸ੍ਰਿਤਮੋਨਸਂਗਮ੍ ॥ ੩,੨੮.

ਜਦ ਸੱਪਾਂ ਦਾ ਸਵਾਮੀ ਵੱਡਾ ਪਹਾੜ ਚੁੱਕਦਾ ਹੈ, ਤਦ ਰਾਮਾ, ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਰਮਾ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਦੋਹਾਂ ਦੇ ਮਨਾਂ ਦੇ ਮਿਲਾਪ 'ਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਯਾ ਰੇਵਤੀ ਰੈਵਤਸ੍ਯੈਵ ਪੁਤ੍ਰੀ ਸਾ ਵਾਰੁਣੀ ਬਲਭਦ੍ਰਸ੍ਯ ਪਤ੍ਨੀ । ਸੌਪਰ੍ਣਨਾਮ੍ਨੀ ਬਲਪਤ੍ਨੀ ਖਗੇਨ੍ਦ੍ਰ ਯਾਸ੍ਤਾਸ੍ਤਿਸ੍ਰਃ षਡ੍ਵਿष੍ਣੋਸ਼੍ਚ ਸ੍ਤ੍ਰੀਭ੍ਯਃ । ਦ੍ਵਿਗੁਣਾਧਮਾ ਰੁਦ੍ਰਸ਼ੇषਾਦਿਕੇਭ੍ਯੋ ਦਸ਼ਾਧਮਾ ਤ੍ਵਂ ਵਿਜਾਨੀਹਿ ਪੌਤ੍ਰ ॥ ੩,੨੮.

ਰੈਵਤ ਦੀ ਧੀ ਰੇਵਤੀ, ਵਾਰੁਣੀ ਹੈ, ਜੋ ਬਲਭਦਰ ਦੀ ਪਤਨੀ ਹੈ; ਸੌਪਰਣੀ, ਬਲਾ ਦੀ ਪਤਨੀ ਹੈ, ਹੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ। ਇਹ ਤਿੰਨ, ਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੀਆਂ ਛੇ ਪਤਨੀਆਂ, ਰੁਦ੍ਰ ਤੇ ਸ਼ੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਨਾਲੋਂ ਦੋ ਗੁਣਾ ਚੰਗੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਦਸ ਗੁਣਾ ਵਧੀਆ, ਹੇ ਪੌਤ੍ਰ।

ਗਰੁਡ ਉਵਾਚ । ਰਾਮੇਣ ਰਨ੍ਤੁਂ ਸਰ੍ਵਦਾ ਵਾਰੁਣੀ ਤੁ ਪੁਤ੍ਰੀਤ੍ਵਮਾਪੇ ਰੇਵਤਸ੍ਯੈਵ ਸੁਭ੍ਰੂਃ । ਏਵਂ ਤ੍ਰਿਰੂਪਾ ਵਾਰੁਣੀ ਸ਼ੇषਪਤ੍ਨੀ ਦ੍ਵਿਰੂਪਭੂਤਾ ਪਾਰ੍ਵਤੀ ਰੁਦ੍ਰਪਤ੍ਨੀ ॥ ੩,੨੮.

ਗਰੁੜ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਰਾਮਾ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਬਣਨ ਲਈ, ਵਾਰੁਣੀ, ਰੈਵਤ ਦੀ ਸੁੰਦਰ ਧੀ, ਜਨਮ ਲੈਂਦੀ ਹੈ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਾਰੁਣੀ, ਸ਼ੇਸ਼ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਤਿੰਨ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਤੇ ਪਾਰਵਤੀ, ਰੁਦ੍ਰ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਦੋ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੀ ਹੈ।

ਨੀਚਾਯਾ ਜਾਂਬਵਤ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਸ਼ੇषਸਾਮ੍ਯਂ ਚ ਕੁਤ੍ਰਚਿਤ੍ । ਸ਼੍ਰੂਯਤੇ ਚ ਮਯਾ ਕृष੍ਣ ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਬ੍ਰੂਹਿ ਮੇ ਪ੍ਰਭੋ ॥ ੩,੨੮.

ਨੀਚਾ ਤੇ ਜਾਂਬਵਤੀ ਦੀ ਬਰਾਬਰੀ, ਤੇ ਸ਼ੇਸ਼ ਦੀ ਸਮਾਨਤਾ, ਕਦੇ ਕਦੇ ਸੁਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਦਾ ਕਾਰਨ ਦੱਸੋ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ।

ਉਮਾਯਾਸ਼੍ਚ ਤਥਾ ਰੁਦ੍ਰਃ ਸਦਾ ਬਹੁਗੁਣਾਧਿਕਃ । ਏਵਂ ਤ੍ਵਯੋਕ੍ਤਂ ਭਗਵਨ੍ਨਿਸ਼੍ਚਯਾਰ੍ਥਂ ਮਮ ਪ੍ਰਭੋ ॥ ੩,੨੮.

ਤੇ ਉਮਾ ਨਾਲੋਂ ਰੁਦ੍ਰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਬਹੁਤ ਗੁਣਾਂ ਵਿੱਚ ਵਧੀਆ ਹੈ; ਤੂੰ ਇਹ ਮੇਰੀ ਸਮਝ ਲਈ ਕਿਹਾ, ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ।

ਰੇਵਤੀ ਸ਼੍ਰੀਯੁਤਾ ਸ਼੍ਰੀਸ਼੍ਚ ਸ਼ੇषਰੂਪਾ ਚ ਵਾਰੁਣੀ । ਸੌਪਰ੍ਣਿ ਪਾਰ੍ਵਤੀ ਚੈਵ ਤਿਸ੍ਰਃ ਸ਼ੇषਾਸ਼ਂਤੋ ਵਰਾਃ ॥ ੩,੨੮.

ਰੇਵਤੀ, ਜੋ ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਲ ਹੈ, ਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਆਪ, ਵਾਰੁਣੀ ਜੋ ਸ਼ੇਸ਼ ਦੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਸੌਪਰਣੀ, ਤੇ ਪਾਰਵਤੀ—ਇਹ ਤਿੰਨ, ਸ਼ੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਪਤਨੀਆਂ ਹਨ।

ਇਤ੍ਯਪਿ ਸ਼੍ਰੂਯਤੇ ਕृष੍ਣ ਕੁਤ੍ਰਚਿਨ੍ਮਧੁਸੂਦਨ । ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਬ੍ਰੂਹਿ ਮੇ ਕृष੍ਣ ਤਵ ਸ਼ਿष੍ਯਾਯ ਸੁਵ੍ਰਤ ॥ ੩,੨੮.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਦੇ ਕਦੇ ਸੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਹੇ ਮਧੂ ਦੇ ਵਧੀਏ; ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਦਾ ਕਾਰਨ ਦੱਸੋ, ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਆਪਣੇ ਭਗਤ ਨੂੰ।

ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣ ਉਵਾਚ । ਵਿਜ੍ਞਾਯ ਜਾਂਬਵਤ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਤਦਨ੍ਯੇषਾਂ ਖਗਾਧਿਪ । ਉਤ੍ਤਮਾਨਾਂ ਚ ਸਾਮ੍ਯਂ ਤੁ ਉਤ੍ਤਮਾਵੇਸ਼ਤੋ ਭਵੇਤ੍ ॥ ੩,੨੮.

ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਸਮਝ ਲੈ, ਹੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਜਾਂਬਵਤੀ ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਬਰਾਬਰੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵਧੀਆ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਤੋਂ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।

ਅਵਰਾਣਾਂ ਗੁਣਸ੍ਯਾਪਿ ਹ੍ਯੁਤ੍ਤਮਾਨਾਮਧੀਨਤਾ । ਅਸ੍ਤੀਤਿ ਦ੍ਯੋਤਨਾਯੈਵ ਸ਼ਤਾਂਸ਼ਾਧਿਕਮੁਚ੍ਯਤੇ ॥ ੩,੨੮.

ਛੋਟਿਆਂ ਦੇ ਗੁਣ ਵੀ ਵਧੀਆ ਦੇ ਆਧੀਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਲਈ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵਧੀਆ ਵਿੱਚ ਸੌ ਗੁਣਾ ਵਧੇਰੇ ਚਮਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਯਥਾ ਮਯੋਚ੍ਯਤੇ ਵੀਨ੍ਦ੍ਰ ਤਥਾ ਜਾਨੀਹਿ ਨਾਨ੍ਯਥਾ । ਤਦਨਨ੍ਤਰਜਾਨ੍ਵਕ੍ਸ਼੍ਯੇ ਸ਼ृਣੁ ਕਾਸ਼੍ਯਪਜੋਤ੍ਤਮ ॥ ੩,੨੮.

ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਕਿਹਾ, ਹੇ ਇੰਦ੍ਰ, ਤੂੰ ਐਸਾ ਹੀ ਸਮਝ, ਹੋਰ ਨਹੀਂ; ਹੁਣ ਜੋ ਅੱਗੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਸੁਣ, ਹੇ ਕਾਸ਼ਯਪਾਂ ਦੇ ਵਧੀਏ।