ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਚਕ੍ਰਦ੍ਵ੍ਯਸਮਾਯੁਕ੍ਤਂ ਸ਼ਿਰਸ਼੍ਚਕ੍ਰਸਮਨ੍ਵਿਤਮ੍ । ਸੁਵਰ੍ਣਬਿਨ੍ਦੁਸਂਯੁਕ੍ਤਂ ਵਜ੍ਰਾਙ੍ਕੁਸ਼ਸਮਾਨ੍ਵਤਮ੍ ॥ ੩,੨੬.

ਇਸ 'ਤੇ ਦੋ ਚਕਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਮੱਥੇ 'ਤੇ ਵੀ ਚਕਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਬਿੰਦ ਨਾਲ ਚਿੰਨ੍ਹਿਤ, ਤੇ ਵਜਰ ਤੇ ਅੰਕੁਸ਼ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨਾਂ ਨਾਲ।

ਤਨ੍ਮੂਰ੍ਤਿਦਾਨਂ ਦੁਰ੍ਲਭਂ ਤਤ੍ਰ ਦੇਵਃ ਪ੍ਰੀਣਾਤਿ ਯਸ੍ਮਾਚ੍ਛ੍ਰੀਨਿਵਾਸੋ ਮਹਾਤ੍ਮਾ । ਯਦਾ ਦਾਨਂ ਦੁਰ੍ਘਟਂ ਸ੍ਯਾਚ੍ਚ ਦੇਵਿ ਤਦਾ ਸ਼੍ਰੋਤਵ੍ਯਂ ਲਕ੍ਸ਼ਣਂ ਤਸ੍ਯ ਮੂਰ੍ਤੇਃ ॥ ੩,੨੬.

ਉਹ ਮੂਰਤੀ ਦਾ ਦਾਨ ਬਹੁਤ ਹੀ ਦੁਲਭ ਹੈ; ਉਥੇ ਮਹਾਨ ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਔਖਾ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਤਾਂ ਉਸ ਮੂਰਤੀ ਦੇ ਲਕੜਣ ਸੁਣਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।

ਪਾਸ਼ਿਨੈਰृਤਯੋਰ੍ਮਧ੍ਯੇ ਸ਼ੇषਤੀਰ੍ਥਂ ਪਰਂ ਸ੍ਮृਤਮ੍ । ਤਤ੍ਰ ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਸ਼ੇषਮੂਰ੍ਤਿਂ ਪ੍ਰਦਦਾਤਿ ਦ੍ਵਿਜਾਤਯੇ ॥ ੩,੨੬.

ਪਾਸ਼ਿਨ ਤੇ ਨੈਰਿਤ ਤੀਰਥਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸ਼ੇਸ਼ ਤੀਰਥ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਸ਼ੇਸ਼ ਮੂਰਤੀ ਦੋਵੇਂ ਜਾਤੀ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਦਾਨ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਸ ਯਾਤਿ ਪਰਮਂ ਲੋਕਂ ਪੁਨਰਾਵृਤ੍ਤਿਵਰ੍ਜਿਤਮ੍ । ਔਦੁਂਬਰਫਲਾਕਾਰਂ ਕੁਣ੍ਡਲਾਕृਤਿਮੇਵ ਚ ॥ ੩,੨੬.

ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਮੁੜ ਆਉਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਆਊਂਬਰ ਦੇ ਫਲ ਵਰਗਾ ਤੇ ਕੁੰਡਲ ਦੀ ਆਕ੍ਰਿਤੀ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਸ਼ੇषਵਦ੍ਵਦਨਂ ਤਸ੍ਯ ਤਸ੍ਮਿਂਸ਼੍ਚਕ੍ਰਦ੍ਵਯਂ ਸ੍ਮृਤਮ੍ । ਫਲਂ ਤਮੇਕਚਕ੍ਰੇਣ ਸਂਯੁਤਂ ਵਲ੍ਮਿਕਾਨ੍ਵਿਤਮ੍ ॥ ੩,੨੬.

ਉਸ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਸ਼ੇਸ਼ ਵਰਗਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਉਥੇ ਦੋ ਚਕਰ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਫਲ ਇਕ ਚਕਰ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਹੋਇਆ ਤੇ ਵਲਮੀਕ (ਚੀਟੀ ਦਾ ਟੀਲਾ) ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਨਾਲ।

ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ਵਰ੍ਣਸਮਾਯੁਕ੍ਤਂ ਸ਼ੇषਮੂਰ੍ਤਿ ਮਤਿਸ੍ਫੁਟਮ੍ । ਸੁਪ੍ਤਾ ਪ੍ਰਬੁਦ੍ਧਾ ਦ੍ਵਿਵਿਧਾ ਸ਼ੇषਮੂਰ੍ਤਿਰੁਦਾਹृਤਾ ॥ ੩,੨੬.

ਸ਼ੇਸ਼ ਮੂਰਤੀ ਨੂੰ ਥੋੜ੍ਹੀ ਰੰਗਤ ਨਾਲ ਸਪਸ਼ਟ ਪਛਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼ੇਸ਼ ਮੂਰਤੀ ਦੋ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ: ਸੁੱਤੀ ਤੇ ਜਾਗਦੀ।

ਫਣੋਨ੍ਨਤਾ ਪ੍ਰਬੁਦ੍ਧਾ ਸ੍ਯਾਤ੍ਸਪ੍ਤਲਕ੍ਸ਼ਫਣਾਨ੍ਵਿਤਾ । ਤਤ੍ਰਾਪਿ ਦੁਰ੍ਲਭਾ ਸੁਪ੍ਤਾ ਮਹਾਭਾਗ੍ਯਕਰੀਸ੍ਮृਤਾ ॥ ੩,੨੬.

ਜਾਗਦੀ ਮੂਰਤੀ ਦੀ ਫਣ ਉੱਠੀ ਹੋਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਸੱਤ ਲੱਖ ਫਣਾਂ ਨਾਲ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਸੁੱਤੀ ਮੂਰਤੀ ਬਹੁਤ ਹੀ ਦੁਲਭ ਤੇ ਵੱਡੀ ਭਾਗ ਵਾਲੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਇਹ ਲੋਕੇ ਪਰਤ੍ਰਾਪਿ ਮੋਕ੍ਸ਼ਦਾ ਨਾਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ । ਨਵਚਕ੍ਰਾਦੁਪਕ੍ਰਮ੍ਯ ਵਿਂਸ਼ਤ੍ਯਨ੍ਤਂ ਚ ਯਤ੍ਰ ਸਃ ॥ ੩,੨੬.

ਇਸ ਲੋਕ ਤੇ ਪਰਲੋਕ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਮੁਕਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਹੈ — ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਨੌਂ ਚਕਰ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਵੀਹ ਤੱਕ, ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਮਿਲੇ—

ਅਨਨ੍ਤ ਇਤਿ ਵਿਜ੍ਞੇਯੋ ਹ੍ਯਨਨ੍ਤਫਲਦਾਯਕਃ । ਵਿਸ਼੍ਵਂਭਰਃ ਸ ਵਿਜ੍ਞੇਯੋ ਵਿਂਸ਼ਤ੍ਯੂਰ੍ਧ੍ਵਂ ਵਰਾਨਨੇ ॥ ੩,੨੬.

ਉਹ ਅਨੰਤ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਅਨੰਤ ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਵੀਹ ਤੋਂ ਵੱਧ, ਹੇ ਸੁੰਦਰ, ਉਹ ਵਿਸ਼ਵੰਭਰ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਤਤ੍ਰਾਪਿ ਕੇਸਰੈਸ਼੍ਚੈਕ੍ਰਰ੍ਲਕ੍ਸ਼ਣੈਸ਼੍ਚ ਸਮਨ੍ਵਿਤਮ੍ । ਕਲੌ ਤੁ ਦੁਰ੍ਲਭਂ ਨਣਾਂ ਤਦ੍ਦਾਨਂ ਚਾਤਿਦੁਰ੍ਲਭਮ੍ ॥ ੩,੨੬.

ਉਥੇ ਵੀ, ਇਹ ਕੇਸਾਂ ਤੇ ਹੋਰ ਸ਼ੁਭ ਨਿਸ਼ਾਨਾਂ ਨਾਲ ਚਿੰਨ੍ਹਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਇਸ ਦਾ ਦਾਨ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਹੀ ਦੁਲਭ ਹੈ।

ਸ੍ਨਾਨਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਸ਼ੇषਤੀਰ੍ਥੇ ਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧੇਨੈਵ ਚੇਤਸਾ । ਏਤੇषਾਂ ਲਕ੍ਸ਼ਣਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਯਾਤਿ ਪਰਮਾਂ ਗਤਿਮ੍ ॥ ੩,੨੬.

ਸ਼ੇਸ਼ ਤੀਰਥ 'ਤੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਸ਼ੁੱਧ ਮਨ ਨਾਲ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਮੂਰਤੀਆਂ ਦੇ ਲਕੜਣ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਤਤਃ ਪਰਂ ਮਹਾਭਾਗੇ ਵਾਰੁਣਂ ਤੀਰ੍ਥਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ । ਤਤ੍ਰਾਸ੍ਤੇ ਵਰੁਣੋ ਦੇਵਃ ਪੂਜਾਂ ਕਰ੍ਤੁਂ ਹਰੇਃ ਸਦਾ ॥ ੩,੨੬.

ਫਿਰ, ਹੇ ਮਹਾਂ ਭਾਗ, ਵਾਰੁਣ ਤੀਰਥ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਹੈ; ਉਥੇ ਵਾਰੁਣ ਦੇਵਤਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹਰਿ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਲਈ ਵਸਦੇ ਹਨ।

ਤਤ੍ਰ ਸ੍ਨਾਨਂ ਪ੍ਰਕਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਦਾਤਵ੍ਯਂ ਦਾਨਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ । ਸ਼ਿਸ਼ੁਮਾਰਂ ਚ ਮਤ੍ਸ੍ਯਂ ਚ ਤ੍ਰਿਵਿਕ੍ਰਮਮਥਾਪਿ ਵਾ । ਦਾਤਵ੍ਯਂ ਭੂਤਿਕਾਮੇਨ ਤੀਰ੍ਥੇਸ੍ਮਿਨ੍ਵਿਰਵਰ੍ਣਿਨਿ ॥ ੩,੨੬.

ਉਥੇ ਇਨਸਾਨ ਨੂੰ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਦਾਨ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਭਾਗ ਦੇ ਵਾਸਤੇ, ਉਥੇ ਸ਼ਿਸ਼ੁਮਾਰਾ, ਮੱਛੀ ਜਾਂ ਤ੍ਰਿਵਿਕ੍ਰਮ ਵੀ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਨਿਰਮਲ ਰੂਪ ਵਾਲੀ।

ਜਂਬੂਫਲਸਮਾਕਾਰਾ ਪੁਚ੍ਛੇ ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਾ ਸਬਿਨ੍ਦੁਕਾ । ਚਕ੍ਰਤ੍ਰਯਾ ਚ ਵਦਨੇ ਪੁਚ੍ਛੋਪਰਿ ਸਚਕ੍ਰਕਾ ॥ ੩,੨੬.

ਉਸ ਦੀ ਪੂੰਛ ਜੰਬੂ ਫਲ ਵਰਗੀ ਆਕਾਰ ਵਾਲੀ, ਬਹੁਤ ਨਾਜ਼ੁਕ ਤੇ ਬਿੰਦੀਆਂ ਵਾਲੀ ਹੈ; ਚਿਹਰੇ 'ਤੇ ਤਿੰਨ ਚੱਕਰ ਹਨ, ਤੇ ਪੂੰਛ ਉੱਤੇ ਵੀ ਚੱਕਰ ਹਨ।

ਸ਼੍ਰੀਵਤ੍ਸਬਿਨ੍ਦੁਮਾਲਾਢ੍ਯਾ ਮਤ੍ਸ੍ਯਮੂਰ੍ਤਿਰੁਦਾਹृਤਾ । ਪੁਚ੍ਛਾਦਧਸ਼੍ਚਕ੍ਰਯੁਤਂ ਸ਼ਿਸ਼ੁਮਾਰਮੁਦਾਹृਤਮ੍ ॥ ੩,੨੬.

ਮੱਛੀ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਸ੍ਰੀਵਤਸ ਦੀ ਲੜੀ ਤੇ ਬਿੰਦੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਪੂੰਛ ਹੇਠਾਂ ਚੱਕਰ ਵਾਲਾ ਸ਼ਿਸ਼ੁਮਾਰਾ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਵਕ੍ਰਚਕ੍ਰਯੁਤਸ਼੍ਚੇਤ੍ਸ੍ਯਾਤ੍ਤ੍ਰਿਵਿਕ੍ਰਮ ਉਦਾਹृਤਃ । ਏਤੇषਾਂ ਲਕ੍ਸ਼ਣਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵਾਰੁਣੇ ਤੀਰ੍ਥ ਉਤ੍ਤਮੇ ॥ ੩,੨੬.

ਤ੍ਰਿਵਿਕ੍ਰਮਾ ਨੂੰ ਵਕਰੇ ਚੱਕਰਾਂ ਨਾਲ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਇਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਾਰੁਣ ਤੀਰਥ ਦੇ ਉੱਤਮ ਸਥਾਨ 'ਤੇ—

ਏਤਦ੍ਦਾਨਫਲਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਮੋਦਤੇ ਵਿष੍ਣੁਮਨ੍ਦਿਰੇ । ਪੂਰ੍ਵੌਕ੍ਤਾ ਮੂਰ੍ਤਯੋ ਯਸ੍ਮਿਨ੍ ਗृਹੇ ਤਿष੍ਠਨ੍ਤਿ ਭਾਮਿਨਿ । ਭਾਗੀਰਥੀ ਤੀਰ੍ਥਵਰਾ ਸਂਨਿਧਤ੍ਤੇ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ ॥ ੩,੨੬.

ਇਹ ਦਾਨ ਦਾ ਫਲ ਪਾ ਕੇ, ਵਿਅਕਤੀ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਮਨਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਪਹਿਲਾਂ ਦੱਸੀਆਂ ਮੂਰਤੀਆਂ ਘਰ ਵਿੱਚ ਹੋਣ, ਹੇ ਸੁੰਦਰ, ਉਥੇ ਭਾਗੀਰਥੀ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਤੀਰਥ, ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੌਜੂਦ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਸ੍ਵਾਮਿ ਪੁष੍ਕਰਿਣੀਸ੍ਨਾਨਂ ਦੁਰ੍ਘਟਂ ਤੁ ਕਲੌ ਨृਣਾਮ੍ । ਤਤ੍ਰ ਸ੍ਥਿਤਾਨਾਂ ਤੀਰ੍ਥਾਨਾਂ ਸ੍ਨਾਨਂ ਚਾਪ੍ਯਤਿਦੁਰ੍ਘਟਮ੍ ॥ ੩,੨੬.

ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਸਵਾਮੀ ਪੁਸ਼ਕਰੀਣੀ 'ਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨਾ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਹੈ; ਉਥੇ ਮੌਜੂਦ ਤੀਰਥਾਂ 'ਚ ਵੀ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਔਖਾ ਹੈ।

ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮਸ਼ਿਲਾਦਾਨਂ ਦੁਰ੍ਘਟਂ ਚ ਤਥਾ ਸ੍ਮृਤਾਮ੍ । ਸ੍ਵਾਮਿਪੁष੍ਕਰਿਣੀਤੀਰੇ ਕਨ੍ਯਾਦਾਨਂ ਸੁਦੁਰ੍ਘਟਮ੍ ॥ ੩,੨੬.

ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮਾ ਸ਼ਿਲਾ ਦੇਣਾ ਵੀ ਔਖਾ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਸਵਾਮੀ ਪੁਸ਼ਕਰੀਣੀ ਦੇ ਕੰਢੇ 'ਤੇ ਕੁੜੀ ਦਾ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਹੀ ਔਖਾ ਹੈ।

ਦੁਰ੍ਘਟਂ ਕਪਿਲਾਦਾਨਂ ਭਕ੍ਸ਼੍ਯਦਾਨਂ ਸੁਦੁਰ੍ਘਟਮ੍ । ਸ੍ਵਾਮਿਪੁष੍ਕਰਿਣੀਤੀਰ੍ਥੇ ਤੀਰ੍ਥੇष੍ਵਨ੍ਯੇषੁ ਭਾਮਿਨਿ ॥ ੩,੨੬.

ਕਪਿਲਾ ਦਾ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਔਖਾ ਹੈ, ਤੇ ਭੋਜਨ ਦਾ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਹੀ ਔਖਾ ਹੈ; ਸਵਾਮੀ ਪੁਸ਼ਕਰੀਣੀ ਤੀਰਥ 'ਤੇ ਤੇ ਹੋਰ ਤੀਰਥਾਂ 'ਤੇ ਵੀ, ਹੇ ਸੁੰਦਰ।

ਸ੍ਨਾਨਂ ਕੁਰੁ ਯਥਾਨ੍ਯਾ ਯਂ ਸ਼ਯ੍ਯਾਦਾਨਂ ਤਥਾ ਕੁਰੁ । ਜੈਗੀषਵ੍ਯੇਨ ਮੁਨਿਨਾ ਤ੍ਵੇਵਮੁਕ੍ਤਾ ਚ ਕਨ੍ਯਕਾ ॥ ੩,੨੬.

ਜਿਵੇਂ ਹੋਰ ਲੋਕ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤੂੰ ਵੀ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰ; ਤੇ ਸੇਜ ਦਾ ਦਾਨ ਵੀ ਕਰ। ਐਸਾ ਹੀ ਜੈਗੀਸ਼ਵਯ ਮੁਨੀ ਨੇ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ ਸੀ।

ਸ੍ਵਾਮਿਪੁष੍ਕਰਿਣੀਸ੍ਨਾਨਂ ਸਾ ਚਕਾਰ ਧृਤਵ੍ਰਤਾ । ਤੀਰ੍ਥੇष੍ਵੇਤੇषੁ ਸੁਸ੍ਨਾਤਾ ਦਾਨਂ ਚਕ੍ਰੇ ਸੁਭਾਮਿਨੀ ॥ ੩,੨੬.

ਉਹ, ਆਪਣੇ ਵ੍ਰਤ 'ਤੇ ਡਿੱਠੀ ਰਹਿ ਕੇ, ਸਵਾਮੀ ਪੁਸ਼ਕਰੀਣੀ 'ਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕੀਤਾ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੀਰਥਾਂ 'ਤੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਸੁੰਦਰ ਨੇ ਦਾਨ ਦਿੱਤਾ।

ਉਵਾਸ ਤਤ੍ਰ ਸਾ ਦਵੀ ਤ੍ਰਿਃ ਸਪ੍ਤਕਨ੍ਦਿਨਾਨਿ ਚ । ਸ੍ਵਾਮਿਪੁष੍ਕਰਣੀਤੀਰਮਹਿਮਾਨਂ ਸ਼ृਣੋਤਿ ਯਃ । ਸ ਯਾਤਿ ਪਰਮਾਂ ਭਕ੍ਤਿਂ ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸੇ ਜਗਨ੍ਮਯੇ ॥ ੩,੨੬.

ਉਹ ਉਥੇ ਇਕੀ ਦਿਨ ਰਹੀ; ਜੋ ਵੀ ਸਵਾਮੀ ਪੁਸ਼ਕਰੀਣੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸ੍ਰੀਨਿਵਾਸੇ, ਜਗਤ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਨੂੰ ਸਰਵੋਤਮ ਭਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੀਗਰੁਡਮਹਾਪੁਰਾਣਮ੍ ੨੭ ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣ ਉਵਾਚ । ਸਾ ਗਤਾ ਸ੍ਨਾਤੁਕਾਮਾਥ ਨਨ੍ਦਾਂ ਪਾਪਨਿਵਾਰਿਣੀਮ੍ । ਪਪ੍ਰਚ੍ਛ ਤਂ ਗੁਰੁਂ ਵਿਪ੍ਰਂ ਵਿਨਯਾਵਨਤਾ ਸੁਧੀਃ ॥ ੩,੨੭.

ਸ੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਉਹ ਇਸ਼ਨਾਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਨੰਦਾ ਨਦੀ, ਜੋ ਪਾਪ ਦੂਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਉੱਤੇ ਗਈ; ਨਮਰਤਾ ਤੇ ਸਮਝ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ।

ਕਿਨ੍ਨਾਮੇਯਂ ਨਦੀ ਵਿਪ੍ਰ ਕਿਂ ਕਾਰ੍ਯਂ ਚਾਤ੍ਰ ਮੇ ਵਦ । ਜੈਗੀषਵ੍ਯਸ੍ਤ੍ਵੇਵਮੁਕ੍ਤੋ ਵਾਕ੍ਯਮੇਤਦੁਵਾਚ ਹ ॥ ੩,੨੭.

ਇਹ ਨਦੀ ਦਾ ਨਾਮ ਕੀ ਹੈ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ? ਇੱਥੇ ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ? ਦੱਸੋ। ਐਸਾ ਪੁੱਛਣ 'ਤੇ, ਜੈਗੀਸ਼ਵਯ ਨੇ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਆਖੇ।

ਜੈਗੀषਵ੍ਯ ਉਵਾਚ । ਸ਼ृਣੁ ਭਦ੍ਰੇ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਪਾਪਨਾਸ਼ਨਮ੍ । ਇਯਂ ਨਦੀ ਮਹਾਭਾਗੇ ਸਦਾ ਪਾਪਵਿਨਾਸ਼ਿਨੀ ॥ ੩,੨੭.

ਜੈਗੀਸ਼ਵਯ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਸੁਣੋ, ਹੇ ਭਾਗਵਤੀ, ਮੈਂ ਇਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਜੋ ਪਾਪ ਨਾਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ; ਇਹ ਨਦੀ, ਹੇ ਮਹਾਂ ਭਾਗ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਪਾਪ ਦੂਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।

ਬ੍ਰਹ੍ਮਹਤ੍ਯਾਦਿਪਾਪੌਘੋ ਯਤ੍ਰ ਸ੍ਨਾਨੇਨ ਨਸ਼੍ਯਤਿ । ਪ੍ਰਤ੍ਯਕ੍ਸ਼ਂ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਹ੍ਯਤ੍ਰ ਸ੍ਨਾਨਂ ਕਰ੍ਤੁਂ ਸਮੁਦ੍ਯਤੈਃ ॥ ੩,੨੭.

ਬ੍ਰਹਮ-ਹਤਿਆ ਵਰਗੇ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਢੇਰ ਇੱਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਇਹ ਸਿੱਧਾ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਜਲਂ ਚਾਸ਼ੁਭ੍ਰਰੂਪੇਣ ਪਾਪੈਸ਼੍ਚ ਪਰਿਦृਸ਼੍ਯਤੇ । ਯਾਵਚ੍ਛੁਭ੍ਰੋਦਕਂ ਦੇਵਿ ਤਾਵਤ੍ਸਨਾਨਂ ਚ ਕਾਰਯੇਤ੍ ॥ ੩,੨੭.

ਜਲ ਪਾਪਾਂ ਕਰਕੇ ਅਸ਼ੁੱਧ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਜਦ ਤਕ ਪਾਣੀ ਅਸ਼ੁੱਧ ਰਹੇ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦੇ ਰਹੋ।

ਯਾਵਚ੍ਛੁਭ੍ਰੋਦਕਂ ਨੈਵ ਤਾਵਤ੍ਪਾਪਂ ਨ ਨਸ਼੍ਯਤਿ । ਸ਼ੁਦ੍ਧੋਦਕੇ ਸਮਾਯਾਤੇ ਪਾਪਂ ਨष੍ਟਮਿਤਿ ਧ੍ਰੁਵਮ੍ ॥ ੩,੨੭.

ਜਦ ਤਕ ਪਾਣੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ੁੱਧ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਤਦ ਤਕ ਪਾਪ ਨਾਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ; ਜਦ ਪਾਣੀ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਪਾਪ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਿਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।