ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਤਤ੍ਰ ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਭੂਵਰਾਹਸ੍ਯ ਮਰ੍ਤੇਃ ਸ਼ृਣੋਤਿ ਯੋ ਲਕ੍ਸ਼ਣਂ ਸਮ੍ਯਗੇਵ । ਸ ਤੇਨ ਪੁਣ੍ਯਂ ਸਮੁਪੈਤਿ ਦੇਵਿ ਸ ਮੁਕ੍ਤਿਭਾਙ੍ਨਾਤ੍ਰ ਵਿਚਾਰ੍ਯਮਸ੍ਤਿ ॥ ੩,੨੬.

ਉਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਜਿਹੜਾ ਭੂਵਰਾਹਾ ਦੇ ਲਕੜਾਂ ਨੂੰ ਮਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਸ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਦੇਵੀ, ਉਹ ਮੁਕਤੀ ਵੀ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।

ਈਸ਼ਾਨਕੋਣੇ ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸਸ੍ਯ ਦੇਵਿ ਰੌਦ੍ਰਂ ਤੀਰ੍ਥਂ ਪਰਮਂ ਪਾਵਨਂ ਚ । ਤਤ੍ਰ ਸ੍ਥਿਤ੍ਵਾ ਰੁਦ੍ਰਦੇਵੋ ਮਹਾਤ੍ਮਾ ਪੂਜਾਂ ਕਰੋਤਿ ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸਸ੍ਯ ਨਿਤ੍ਯਮ੍ ॥ ੩,੨੬.

ਈਸ਼ਾਨ ਕੋਣ ਵਿਚ, ਦੇਵੀ, ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸ ਦਾ ਰੌਦਰ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥ ਹੈ। ਉਥੇ ਵੱਡੀ ਆਤਮਾ ਵਾਲਾ ਰੁਦਰ ਦੇਵਤਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਹਸ੍ਤਾष੍ਟਕਂ ਤਤ੍ਪ੍ਰਮਾਣਂ ਵਦਨ੍ਤਿ ਤਤ੍ਰ ਸ੍ਨਾਨਂ ਵੈष੍ਣਵੈਃ ਕਾਰ੍ਯਮੇਵ । ਤਤ੍ਰ ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਯਤੋ ਵੈ ਮੁਰਾਰੇਃ ਕਥਾਂ ਦਿਵ੍ਯਾਂ ਸ਼ृਣੁਯਾਦਾਦਰੇਣ । ਸ੍ਨਾਨਂ ਪਾਨਂ ਤਤ੍ਰ ਦਾਨਂ ਚ ਕੁਰ੍ਯਾਲ੍ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਨृਸਿਂਹਪ੍ਰੀਯਤੇ ਦੇਵਿ ਨਿਤ੍ਯਮ੍੩,੨੬.

ਉਸ ਦੀ ਮਾਪ ਅੱਠ ਹਥਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਦੱਸੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨਾ ਵੈਸ਼ਨਵਾਂ ਲਈ ਜਰੂਰੀ ਹੈ। ਉਥੇ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਮੁਰਾਰੀ ਦੀ ਦਿਵਿਆ ਕਥਾ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਸ਼ਨਾਨ, ਪਾਨ ਤੇ ਦਾਨ ਉਥੇ ਕਰਨਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਲਕਸ਼ਮੀ ਨਰਸਿੰਹ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਦੇਵੀ।

ਬਦਰੀਫਲਮਾਤ੍ਰਂ ਚ ਵਰ੍ਤੁਲਂ ਬਿਨ੍ਦੁਸਂਯੁਤਮ੍ ॥ ੩,੨੬.

ਇਹ ਆਕਾਰ ਵਿੱਚ ਬੇਰੀ ਦੇ ਫਲ ਵਰਗਾ ਗੋਲ ਹੈ, ਤੇ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਬੂੰਦ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਹੈ।

ਦੇਵਸ੍ਯ ਵਾਮਭਾਗੇ ਤੁ ਚਕ੍ਰਦ੍ਵਯਸਮਨ੍ਵਿਤਮ੍ । ਸੁਵਰ੍ਣਰੇਖਾਸਂਯੁਕ੍ਤਂ ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ਰਕ੍ਤਸਮਨ੍ਵਿਤਮ੍ ॥ ੩,੨੬.

ਦੇਵੀ ਦੇ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ, ਦੋ ਚੱਕਰਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ ਹੋਇਆ, ਸੋਨੇ ਦੀ ਲਕੀਰ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਥੋੜ੍ਹਾ ਲਾਲ ਰੰਗ ਵੀ ਹੈ।

ਵੈਸ਼੍ਯਵਰ੍ਣਂ ਸਵਦਨਂ ਪਦ੍ਮਰੇਖਾਦਿਚਿਹ੍ਨਿਤਮ੍ । ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਨृਸਿਂਹਂ ਤਂ ਵਿਦ੍ਧਿ ਭੁਕ੍ਤਿਮੁਕ੍ਤਿਪ੍ਰਦਾਯਕਮ੍ ॥ ੩,੨੬.

ਵੈਸ਼ਯ ਜਾਤੀ ਦਾ, ਮੂੰਹ ਵਾਲਾ, ਕਮਲ ਦੀ ਲਕੀਰ ਤੇ ਹੋਰ ਨਿਸ਼ਾਨਾਂ ਨਾਲ ਚਿੰਨ੍ਹਿਤ। ਲਕਸ਼ਮੀ ਨਰਸਿੰਹ ਨੂੰ ਜਾਣੋ ਜੋ ਭੋਗ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਏਤਾ ਦृਸ਼ਂ ਗਣ੍ਡਿਕਾਯਾਃ ਸ਼ਿਲਾਯਾ ਮੂਰ੍ਤੇਰ੍ਦਾਨਂ ਦੁਰ੍ਘਟਂ ਵਿਦ੍ਧਿ ਵੀਨ੍ਦ੍ਰ । ਤਤ੍ਰ ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਸ਼੍ਰੀਨृਸਿਂਹਸ੍ਵਰੂਪਂ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਪਤੇਃ ਸ਼ृਣੁਯਾਦ੍ਭਕ੍ਤਿਯੁਕ੍ਤਃ ॥ ੩,੨੬.

ਇਹ ਗੰਡਿਕਾ ਪੱਥਰ ਦੀਆਂ ਲਕੜਾਂ ਹਨ; ਇਮਾਜ਼ ਦੀ ਭੇਟ ਕਰਨਾ ਔਖਾ ਹੈ, ਇੰਦਰ। ਉਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੇ ਪਤੀ ਸ਼੍ਰੀ ਨਰਸਿੰਹ ਦੇ ਰੂਪ ਨੂੰ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਮੂਰ੍ਤੇਰ੍ਦਾਨਾਤ੍ਫਲਮਾਪ੍ਨੋਤਿ ਦੇਵਿ ਸਤ੍ਯਂਸਤ੍ਯਂ ਨਾਤ੍ਰ ਵਿਚਾਰ੍ਯਮਸ੍ਤਿ ॥ ੩,੨੬.

ਮੂਰਤੀ ਦੀ ਭੇਟ ਦੇਣ ਨਾਲ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਦੇਵੀ; ਇਹ ਸੱਚ ਹੈ, ਸੱਚ ਹੈ, ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।

ਈਸ਼ਾਨਸ਼ਕ੍ਰਯੋਰ੍ਮਧ੍ਯੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਤੀਰ੍ਥਮੁਦਾਹृਤਮ੍ । ਦੁਰ੍ਲਭਂ ਮਾਨੁषਾਣਾਂ ਤੁ ਸ੍ਨਾਨਂ ਸਰ੍ਵਾਰ੍ਥਸਾਧਕਮ੍ ॥ ੩,੨੬.

ਈਸ਼ਾਨ ਤੇ ਸ਼ਕ੍ਰਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੀਰਥ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ ਵਿਰਲਾ ਹੈ, ਪਰ ਸਭ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰੇ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮਸ੍ਯ ਦਾਨਂ ਤੁ ਦੁਰ੍ਲਭਂ ਤਤ੍ਰ ਵੈ ਨृਣਾਮ੍ । ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਨਾਰਾਯਣਸ੍ਯੈਵ ਮੂਰ੍ਤੇਰ੍ਦਾਨਂ ਸੁਦੁਰ੍ਲਭਮ੍ ॥ ੩,੨੬.

ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮ ਦੀ ਭੇਟ ਉਥੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ ਵਿਰਲੀ ਹੈ; ਲਕਸ਼ਮੀ ਨਾਰਾਯਣ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਦੀ ਭੇਟ ਬਹੁਤ ਹੀ ਵਿਰਲੀ ਹੈ।

ਸ੍ਥਲਮੌਦੁਂਬਰਸਮਂ ਤਤ੍ਪ੍ਰਮਾਣਮੁਦਾਹृਤਮ੍ । ਛਤ੍ਤ੍ਰਾਕਾਰਂ ਵਰ੍ਤੁਲਂ ਚ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਵਦਨਂ ਸ਼ੁਭਮ੍ ॥ ੩,੨੬.

ਉਹ ਥਾਂ ਆਉਦੁੰਬਰ ਰੁੱਖ ਦੇ ਆਕਾਰ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਛਤਰੀ ਆਕਾਰ, ਗੋਲ, ਤੇ ਖੁਸ਼ਨੁਮਾ ਤੇ ਸ਼ੁਭ ਮੂੰਹ ਵਾਲਾ।

ਚਣਕਪ੍ਰਦੇਸ਼ਮਾਤ੍ਰਂ ਚ ਵਦਨਂ ਸਮੁਦਾਹृਤਮ੍ । ਸਵ੍ਯੇ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੇ ਚ ਸਮਯੋਃ ਪੁष੍ਕਲਾਨ੍ਵਿਤਮ੍ ॥ ੩,੨੬.

ਮੂੰਹ ਚਣੇ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਆਕਾਰ ਦਾ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਖੱਬੇ ਤੇ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ, ਜੋੜਾਂ ਉੱਤੇ, ਇਹ ਭਰਪੂਰਤਾ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਗੋਯੂਥਵਤ੍ਸਵਰ੍ਣਂ ਚ ਚਤੁਸ਼੍ਚਕ੍ਰਸਮਨ੍ਵਿਤਮ੍ । ਗੋਖੁਰੈਸ਼੍ਚ ਸਮਾਯੁਕ੍ਤਂ ਸੁਵਰ੍ਣਕਿਣਸਂਯੁਤਮ੍ ॥ ੩,੨੬.

ਗਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਦੇ ਰੰਗ ਵਰਗਾ, ਚਾਰ ਚੱਕਰਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ ਹੋਇਆ, ਗਾਂ ਦੇ ਖੁਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਚਿੱਟੇ ਨਾਲ ਚਿੰਨ੍ਹਿਤ।

ਵਨਮਾਲਾਭਿਸਂਯੁਕ੍ਤਂ ਵਜ੍ਰਪੁਙ੍ਖੈਸ਼੍ਚ ਸਂਯੁਤਮ੍ । ਏਤਾਦृਸ਼ੀਂ ਦਰੇਰ੍ਮੂਰ੍ਤਿ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਨਾਰਾਯਣਂ ਵਿਦੁਃ ॥ ੩,੨੬.

ਜੰਗਲ ਦੀ ਮਾਲਾ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਵਜਰ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ ਹੋਇਆ। ਐਸੀ ਮੂਰਤੀ ਨੂੰ ਲਕਸ਼ਮੀ ਨਾਰਾਯਣ ਜਾਣਦੇ ਹਨ।

ਕਲੌ ਨृਣਾਂ ਤਸ੍ਯ ਲਾਭੋ ਦੁਰ੍ਲਭਃ ਸਂਸ੍ਮृਤੋ ਭੁਵਿ । ਦਾਨਂ ਚ ਸੁਤਰਾਂ ਦੇਵਿ ਦਰ੍ਲਭਂ ਕਿਂ ਵਦਾਮਿ ਤੇ ॥ ੩,੨੬.

ਕਲਿਜੁਗ ਵਿਚ, ਇਹ ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਵਿਰਲਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਤੇ ਭੇਟ ਦੇਣਾ ਤਾਂ, ਦੇਵੀ, ਬਹੁਤ ਹੀ ਵਿਰਲਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਹੋਰ ਕੀ ਦੱਸਾਂ।

ਬ੍ਰਹ੍ਮਤੀਰ੍ਥੇ ਚ ਸਂਸ੍ਨਾਯ ਸ਼੍ਰੋਤਵ੍ਯਾ ਵੈ ਹਰੇਃ ਕਥਾ । ਗਣ੍ਡਿਕਾਯਾਃ ਸ਼ਿਲਾਯਾਸ਼੍ਚ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਨਾਰਾਯਣਸ੍ਯ ਤੁ ॥ ੩,੨੬.

ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੀਰਥ 'ਤੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਹਰਿ ਦੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ ਸੁਣਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ। ਗੰਡਿਕਾ ਦੀ ਪੱਥਰ, ਜੋ ਲਕਸ਼ਮੀ-ਨਾਰਾਇਣ ਦੀ ਹੈ, ਉੱਤੇ ਇਹ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਲਕ੍ਸ਼ਣਂ ਯੋ ਵਿਜਾਨਾਤਿ ਤਦਾ ਤਤ੍ਸਦृਸ਼ਂ ਫਲਮ੍ । ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਤ੍ਯੇਵ ਨ ਸਂਦੇਹੋ ਨਾਤ੍ਰ ਕਾਰ੍ਯਾ ਵਿਚਾਰਣਾ ॥ ੩,੨੬.

ਜੋ ਕੋਈ ਇਸ ਦੀਆਂ ਖਾਸੀਅਤਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਫਲ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਇਸ ਬਾਰੇ ਹੋਰ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ।

ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸਸ੍ਯ ਤੀਰ੍ਥਸ੍ਯ ਪੂਰ੍ਵੇ ਸ੍ਯਾਦਿਨ੍ਦ੍ਰਤੀਰ੍ਥਕਮ੍ । ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸਸ੍ਯ ਪੂਜਾਂ ਤੁ ਕਰ੍ਤੁਮਾਸ੍ਤੇ ਸ਼ਚੀਪਤਿਃ ॥ ੩,੨੬.

ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸ ਦੇ ਤੀਰਥ ਦੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਇੰਦਰ ਤੀਰਥ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਸ਼ਚੀ ਦੇ ਪਤੀ, ਇੰਦਰ, ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਲਈ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।

ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮਸ਼ਿਲਾਦਾਨਂ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰਿਯਾਯਵੈ । ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮਸ਼ਿਲਾਦਾਨਂ ਹਤ੍ਯਾਕੋਟਿਵਿਨਾਸ਼ਨਮ੍ ॥ ੩,੨੬.

ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮ ਪੱਥਰ ਇੱਕ ਵਿਦਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮ ਪੱਥਰ ਦੇਣ ਨਾਲ ਅਣਗਿਣਤ ਹੱਤਿਆ ਦੇ ਪਾਪ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਤਸ੍ਮਿਂਸ੍ਤੀਰ੍ਥੇ ਤੁ ਯੋ ਦੇਵਿ ਸੀਤਾਰਾਮਸ਼ਿਲਾਭਿਧਾਮ੍ । ਦਦਾਤਿ ਭੂਤਲੇ ਭਦ੍ਰੇ ਭੂਪਤੇਃ ਸਦृਸ਼ੋ ਭਵੇਤ੍ ॥ ੩,੨੬.

ਹੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ, ਜੋ ਕੋਈ ਉਸ ਤੀਰਥ 'ਤੇ ਸਿਤਾਰਾਮ ਨਾਮ ਦੀ ਪੱਥਰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਭੂਪਤੀਆਂ ਵਰਗਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸੀਤਾਰਾਮਸ਼ਿਲਾ ਦੇਵਿ ਦ੍ਵਿਵਿਧਾ ਸਂਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਾ । ਪਞ੍ਚਚਕ੍ਰਯੁਤਾ ਕਾਚਿਤ੍षਟ੍ਰਚਕ੍ਰੇਣ ਚ ਸਂਯੁਤਾ ॥ ੩,੨੬.

ਹੇ ਦੇਵੀ, ਸਿਤਾਰਾਮ ਪੱਥਰ ਦੋ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ: ਇੱਕ ਪੰਜ ਚੱਕਰਾਂ ਨਾਲ, ਤੇ ਦੂਜੀ ਛੇ ਚੱਕਰਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜੀ ਹੋਈ।

ਤਤ੍ਰਾਪਿ षਟ੍ਰਚਕ੍ਰਯੁਤਾ ਹ੍ਯੁਤ੍ਤਮਾ ਸਂਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਾ । ਪਞ੍ਚਚਕ੍ਰਯੁਤਾਯਾਸ਼੍ਚ ਫਲਂ ਦ੍ਵਿਗੁਣਮੀਰਿਤਮ੍ ॥ ੩,੨੬.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਛੇ ਚੱਕਰਾਂ ਵਾਲੀ ਪੱਥਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪੰਜ ਚੱਕਰਾਂ ਵਾਲੀ ਦਾ ਫਲ ਦੂਣਾ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਕੁਕ੍ਕੁਟਾਣ੍ਡਪ੍ਰਮਾਣਂ ਚ ਸੁਸਿਗ੍ਧਂ ਨੀਲਵਰ੍ਣਕਮ੍ । ਵਦਨਤ੍ਰਯਸਂਯੁਕ੍ਤਂ ਸਟ੍ਚਕ੍ਰੈਃ ਕੇਸਰੈਰ੍ਯੁਤਮ੍ ॥ ੩,੨੬.

ਇਹ ਕੁੱਕੜ ਦੇ ਅੰਡੇ ਜਿੰਨੀ ਵੱਡੀ, ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਗੜੀ ਹੋਈ, ਨੀਲੇ ਰੰਗ ਦੀ, ਤਿੰਨ ਮੂੰਹਾਂ ਵਾਲੀ, ਛੇ ਚੱਕਰਾਂ ਤੇ ਕੇਸਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਹੋਵੇ।

ਸ੍ਵਰ੍ਣਰੇਖਾਸਮਾਯੁਕ੍ਤਂ ਧ੍ਵਜਵਜ੍ਰਾਙ੍ਕੁਸ਼ੈਰ੍ਯੁਤਮ੍ । ਏਤਾਦृਸ਼ਂ ਤੁ ਵੈ ਭਦ੍ਰੇ ਸੀਤਾਰਾਮਾਭਿਧਂ ਸ੍ਮृਤਮ੍ ॥ ੩,੨੬.

ਇਸ ਉੱਤੇ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਲਕੀਰਾਂ, ਝੰਡੇ, ਵਜਰ ਤੇ ਅੰਕੁਸ਼ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹੋਣ। ਹੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ, ਐਸਾ ਪੱਥਰ ਸਿਤਾਰਾਮ ਨਾਮ ਨਾਲ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਵਦਨੇਵਨ੍ਦਨੇ ਦੇਵਿ ਸੀਤਾਰਾਮਸ੍ਯ ਕੋਸ਼ਕਮ੍ । ਦੁਰ੍ਲਭਂ ਤੁ ਕਲੌ ਨॄਣਾਂ ਸ੍ਵਸਾਮ੍ਰਾਜ੍ਯਪ੍ਰਦਂ ਸ਼ੁਭਮ੍ ॥ ੩,੨੬.

ਹੇ ਦੇਵੀ, ਸਿਤਾਰਾਮ ਪੱਥਰ ਦੀ ਖੋਜ ਮੂੰਹ ਜਾਂ ਚਿਹਰੇ 'ਤੇ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ਇਹ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਰਲੇ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਸੁਭਾਗ ਸਾਮਰਾਜ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।

ਇਨ੍ਦ੍ਰਤੀਰ੍ਥੇ ਮਹਾਦੇਵਿ ਸੀਤਾਰਾਮ ਭਿਧਾਸ਼ਿਲਾ । ਯਾ ਤਦ੍ਦਾਨਂ ਦੁਰ੍ਲਭਂ ਤਨ੍ਨਾਲ੍ਪਸ੍ਯ ਤਪਸਃ ਫਲਮ੍ ॥ ੩,੨੬.

ਹੇ ਮਹਾ ਦੇਵੀ, ਇੰਦਰ ਤੀਰਥ 'ਤੇ ਸਿਤਾਰਾਮ ਨਾਮ ਦੀ ਪੱਥਰ ਦੇਣਾ ਵਿਰਲਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਫਲ ਥੋੜ੍ਹੀ ਤਪस्या ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ।

ਦਾਨਸ੍ਯ ਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯਭਾਵੇ ਤੁ ਸ਼੍ਰੋਤਵ੍ਯਂ ਲਕ੍ਸ਼ਣਂ ਹਰੇਃ । ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮ ਸ਼ਿਲਾਦਾਨਾਦ੍ਯਤ੍ਫਲਂ ਤਤ੍ਫਲਂ ਲਭੇਤ੍ ॥ ੩,੨੬.

ਜੇ ਦਾਨ ਦੇਣ ਦੀ ਸਮਰਥਾ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਹਰਿ ਦੀਆਂ ਖਾਸੀਅਤਾਂ ਸੁਣਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ। ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮ ਪੱਥਰ ਦੇਣ ਦਾ ਜੋ ਫਲ ਹੈ, ਉਹ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਆਗ੍ਨੇਯਕੋਣੇ ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸਸ੍ਯ ਦੇਵਿ ਤੀਰ੍ਥਂ ਤ੍ਵਾਸ੍ਤੇ ਵਹ੍ਨਿਸਂਜ੍ਞਂ ਸੁਸ਼ਸ੍ਤਮ੍ । ਸ ਵਹ੍ਨਿਦੇਵਃ ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸਸ੍ਯ ਪੂਜਾਂ ਕਰ੍ਤੁਂ ਹ੍ਯਾਸ੍ਤੇ ਸਰ੍ਵਦਾ ਤੀਰ੍ਥਮਧ੍ਯੇ ॥ ੩,੨੬.

ਹੇ ਦੇਵੀ, ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸ ਦੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਅੱਗ ਨਾਮ ਦਾ ਤੀਰਥ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ੁਭ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਅੱਗ ਦੇਵਤਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਲਈ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।

ਯੋ ਵਾ ਤੀਰ੍ਥੇ ਵਹ੍ਨਿਸਂਜ੍ਞੇ ਚ ਦੇਵਿ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਸ੍ਨਾਨਂ ਕੁਰੁਤੇऽਜਂ ਸ੍ਮਰਨ੍ਹਿ । ਜ੍ਞਾਨਦ੍ਵਾਰਾ ਮੋਕ੍ਸ਼ਮਾਪ੍ਨੋਤਿ ਦੇਵਿ ਤਤ੍ਰ ਸ੍ਨਾਨਂ ਦੁਰ੍ਲ੍ਲਭਂ ਵੈ ਨृਣਾਂ ਚ ॥ ੩,੨੬.

ਹੇ ਦੇਵੀ, ਜੋ ਕੋਈ ਅੱਗ ਨਾਮ ਦੇ ਤੀਰਥ 'ਤੇ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਅਜਨਮਾ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਗਿਆਨ ਰਾਹੀਂ ਮੁਕਤੀ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨਾ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਰਲਾ ਹੈ।