ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਚਕ੍ਰਦ੍ਵਯਸਮਾਯੁਕ੍ਤਂ ਗੌਪੂਰੈਃ ਪਞ੍ਚਭਿਰ੍ਯੁਤਮ੍ । ਚਾਪਬਾਣਸਮਾਯੁਕ੍ਤਮਨਤਂ ਕੁਣ੍ਡਲਾਕृਤਿਮ੍ ॥ ੩,੨੬.

ਦੋ ਚੱਕਰਾਂ ਨਾਲ, ਪੰਜ ਗਾਂ ਦੇ ਖੁਰਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨਾਂ ਨਾਲ, ਧਨੁਸ਼ ਤੇ ਬਾਣ ਨਾਲ, ਝੁਕੀ ਹੋਈ ਅਤੇ ਕੁੰਡਲ ਦੀ ਆਕਾਰ ਵਾਲੀ—

ਵਨਮਾਲ ਸੁਖਯੁਤਂ ਮੂਰ੍ਧ੍ਨਸਾਹਸ੍ਰਸਂਯੁਤਮ੍ । ਰੌਪ੍ਯਬਿਨ੍ਦੁਸਮਾਯੁਕ੍ਤਂ ਸਵ੍ਯੇ ਭਦ੍ਰਾਰ੍ਧਮਾਤ੍ਰਕਮ੍ ॥ ੩,੨੬.

ਵਨਮਾਲਾ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ, ਮਸਤਕ 'ਤੇ ਹਜ਼ਾਰ ਨਿਸ਼ਾਨਾਂ ਨਾਲ, ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਬਿੰਦੂ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਸ਼ੁਭਤਾ ਦਾ ਅੱਧਾ ਹਿੱਸਾ—

ਚਨ੍ਦ੍ਰੇਣ ਸਹਿਤਂ ਦੇਵਿ ਦਧਿਵਾਮਨਮੁਚ੍ਯਤੇ । ਏਤਾਦृਸ਼ਂ ਕਲੌ ਨॄਣਾਂ ਦੁਰ੍ਲਭਂ ਬਹੁਭਾਗ੍ਯਦਮ੍ । ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਨਾਰਾਯਣਸਮਾਂ ਤਾਂ ਮੂਰ੍ਤਿਂ ਵਿਦ੍ਧਿ ਭਾਮਿਨਿ ॥ ੩,੨੬.

ਚੰਦ੍ਰ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲੀ ਹੋਈ, ਓ ਦੇਵੀ, ਇਸ ਨੂੰ ਦਧਿਵਾਮਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਐਸੀ ਮੂਰਤੀ ਕਲਿਜੁਗ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਵਿਰਲੀ ਹੈ ਅਤੇ ਵੱਡਾ ਭਾਗ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਓ ਸੁੰਦਰ, ਜਾਣ ਲੈ ਕਿ ਇਹ ਮੂਰਤੀ ਲਕਸ਼ਮੀ-ਨਾਰਾਇਣ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੈ।

ਸੁਦੁਰ੍ਲਭਂ ਤਸ੍ਯ ਮੂਰ੍ਤੇਸ਼੍ਚ ਦਾਨਂ ਤਚ੍ਚਨ੍ਦ੍ਰਤੀਰ੍ਥੇ ਸ਼੍ਰਵਣਂ ਦੁਰ੍ਘਟਂ ਚ । ਸਮ੍ਯਕ੍ਸ੍ਵਰੂਪਂ ਦਧਿਵਾਮਨਸ੍ਯ ਸੁਦੁਰ੍ਘਟਂ ਸ਼੍ਰਵਣਂ ਵੈष੍ਣਵਾਚ੍ਚ ॥ ੩,੨੬.

ਉਸ ਮੂਰਤੀ ਦਾ ਦਾਨ ਬਹੁਤ ਹੀ ਵਿਰਲਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਚੰਦ੍ਰਤੀਰਥ 'ਤੇ ਉਸ ਬਾਰੇ ਸੁਣਨਾ ਵੀ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਹੈ। ਦਧਿਵਾਮਨ ਦੀ ਸਚੀ ਮੂਰਤੀ ਵੈਸ਼ਣਵਾਂ ਤੋਂ ਸੁਣਨਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਔਖਾ ਹੈ।

ਤਤ੍ਰ ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਵਾਮਨਸ੍ਯ ਸ੍ਵਰੂਪਸ਼੍ਰਵਣਾਦ੍ਵਿਦੁਰ੍ਦਾਨਫਲਂ ਸਮਂ ਚ । ਦਸ਼ਹਸ੍ਤਪ੍ਰਮਾਣਂ ਤੁ ਚਨ੍ਦ੍ਰਤੀਰ੍ਥਮੁਦਾਹृਤਮ੍ ॥ ੩,੨੬.

ਉਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਵਾਮਨ ਦੀ ਸਚੀ ਮੂਰਤੀ ਬਾਰੇ ਸੁਣ ਕੇ, ਦਾਨ ਦਾ ਪੂਰਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਚੰਦ੍ਰਤੀਰਥ ਦਾ ਆਕਾਰ ਦਸ ਹੱਥ ਹੈ।

ਮਧ੍ਯਾਹ੍ਨੇ ਦੁਰ੍ਲਭਂ ਸ੍ਨਾਨਂ ਨृਣਾਂ ਤਤ੍ਰ ਸੁਮਙ੍ਗਲੇ । ਤਤ੍ਰ ਸ੍ਥਿਤ੍ਵਾ ਧਨ੍ਯਨਰਃ ਸਦਾ ਭਜਤਿ ਵੈ ਹਰਿਮ੍ ॥ ੩,੨੬.

ਓ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ੁਭ, ਉਥੇ ਦੁਪਹਿਰ ਵੇਲੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨਾ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਵਿਰਲਾ ਹੈ। ਜੋ ਉਥੇ ਖੜਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹਰੀ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਵਰਾਹਮੂਰ੍ਤਿਦਾਨਂ ਤੁ ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮਸ੍ਯ ਦੁਰ੍ਲਭਮ੍ । ਜਂਬੂਫਲਪ੍ਰਮਾਣਂ ਤੁ ਏਤਦ੍ਵੈ ਕੁਕ੍ਕੁਟਾਣ੍ਡਵਤ੍ ॥ ੩,੨੬.

ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮ ਦੀ ਵਰਾਹ ਮੂਰਤੀ ਦਾ ਦਾਨ ਵਿਰਲਾ ਹੈ। ਇਹ ਜੰਬੂ ਫਲ ਅਤੇ ਕੁੱਕੜ ਦੇ ਅੰਡੇ ਜਿੰਨੀ ਵੱਡੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਵਦਨਂ ਵਲਯਾਕਾਰਂ ਪ੍ਰਮਾਣਂ ਚਣਕਾਦਿਵਤ੍ । ਦੇਵਸ੍ਯ ਵਾਮਭਾਗੇ ਚ ਮਧ੍ਯਦੇਸ਼ਂ ਵਿਹਾਯ ਚ ॥ ੩,੨੬.

ਦੇਵੀ ਦੇ ਮੂੰਹ ਦਾ ਆਕਾਰ ਗੋਲ ਹੈ, ਤੇ ਉਸਦੀ ਮਾਪ ਚਣੇ ਵਰਗੇ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਮੂੰਹ ਦੇਵੀ ਦੇ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਹੈ, ਤੇ ਵਿਚਕਾਰਲੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ।

ਚਕ੍ਰਦ੍ਵਯਸਮਾਯੁਕ੍ਤਂਮੂਰ੍ਧਦੇਸ਼ੇ ਚ ਭਾਮਿਨਿ । ਸੁਵਰ੍ਣਬਿਨ੍ਦੁਨਾ ਯੁਕ੍ਤਂ ਭੂਵਰਾਹਾਖ੍ਯਮੁਚ੍ਯਤੇ ॥ ੩,੨੬.

ਸਿਰ ਦੇ ਉਪਰ, ਦੋ ਚੱਕਰਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਸੋਨੇ ਦੀ ਬੂੰਦ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਇਸ ਨੂੰ ਭੂਵਰਾਹਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਪੂਜਾਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਭੂਵਰਾਹਸ੍ਯ ਮਰ੍ਤੇਰ੍ਦਾਨਂ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਸ਼੍ਰਵਣਂ ਚਾਪਿ ਕृਤ੍ਵਾ । ਤਤ੍ਰ ਸ੍ਥਿਤਂ ਭੂਵਰਾਹਂ ਚ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸ ਵੈ ਨਰਃ ਕृਤਕृਤ੍ਯੋ ਹਿ ਲੋਕੇ ॥ ੩,੨੬.

ਭੂਵਰਾਹਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਮਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਦਾਨ ਦੇ ਕੇ, ਤੇ ਸੁਣ ਕੇ, ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਉਥੇ ਭੂਵਰਾਹਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

ਤਤ੍ਰ ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਭੂਵਰਾਹਸ੍ਯ ਮਰ੍ਤੇਃ ਸ਼ृਣੋਤਿ ਯੋ ਲਕ੍ਸ਼ਣਂ ਸਮ੍ਯਗੇਵ । ਸ ਤੇਨ ਪੁਣ੍ਯਂ ਸਮੁਪੈਤਿ ਦੇਵਿ ਸ ਮੁਕ੍ਤਿਭਾਙ੍ਨਾਤ੍ਰ ਵਿਚਾਰ੍ਯਮਸ੍ਤਿ ॥ ੩,੨੬.

ਉਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਜਿਹੜਾ ਭੂਵਰਾਹਾ ਦੇ ਲਕੜਾਂ ਨੂੰ ਮਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਸ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਦੇਵੀ, ਉਹ ਮੁਕਤੀ ਵੀ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।

ਈਸ਼ਾਨਕੋਣੇ ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸਸ੍ਯ ਦੇਵਿ ਰੌਦ੍ਰਂ ਤੀਰ੍ਥਂ ਪਰਮਂ ਪਾਵਨਂ ਚ । ਤਤ੍ਰ ਸ੍ਥਿਤ੍ਵਾ ਰੁਦ੍ਰਦੇਵੋ ਮਹਾਤ੍ਮਾ ਪੂਜਾਂ ਕਰੋਤਿ ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸਸ੍ਯ ਨਿਤ੍ਯਮ੍ ॥ ੩,੨੬.

ਈਸ਼ਾਨ ਕੋਣ ਵਿਚ, ਦੇਵੀ, ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸ ਦਾ ਰੌਦਰ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥ ਹੈ। ਉਥੇ ਵੱਡੀ ਆਤਮਾ ਵਾਲਾ ਰੁਦਰ ਦੇਵਤਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਹਸ੍ਤਾष੍ਟਕਂ ਤਤ੍ਪ੍ਰਮਾਣਂ ਵਦਨ੍ਤਿ ਤਤ੍ਰ ਸ੍ਨਾਨਂ ਵੈष੍ਣਵੈਃ ਕਾਰ੍ਯਮੇਵ । ਤਤ੍ਰ ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਯਤੋ ਵੈ ਮੁਰਾਰੇਃ ਕਥਾਂ ਦਿਵ੍ਯਾਂ ਸ਼ृਣੁਯਾਦਾਦਰੇਣ । ਸ੍ਨਾਨਂ ਪਾਨਂ ਤਤ੍ਰ ਦਾਨਂ ਚ ਕੁਰ੍ਯਾਲ੍ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਨृਸਿਂਹਪ੍ਰੀਯਤੇ ਦੇਵਿ ਨਿਤ੍ਯਮ੍੩,੨੬.

ਉਸ ਦੀ ਮਾਪ ਅੱਠ ਹਥਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਦੱਸੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨਾ ਵੈਸ਼ਨਵਾਂ ਲਈ ਜਰੂਰੀ ਹੈ। ਉਥੇ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਮੁਰਾਰੀ ਦੀ ਦਿਵਿਆ ਕਥਾ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਸ਼ਨਾਨ, ਪਾਨ ਤੇ ਦਾਨ ਉਥੇ ਕਰਨਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਲਕਸ਼ਮੀ ਨਰਸਿੰਹ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਦੇਵੀ।

ਬਦਰੀਫਲਮਾਤ੍ਰਂ ਚ ਵਰ੍ਤੁਲਂ ਬਿਨ੍ਦੁਸਂਯੁਤਮ੍ ॥ ੩,੨੬.

ਇਹ ਆਕਾਰ ਵਿੱਚ ਬੇਰੀ ਦੇ ਫਲ ਵਰਗਾ ਗੋਲ ਹੈ, ਤੇ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਬੂੰਦ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਹੈ।

ਦੇਵਸ੍ਯ ਵਾਮਭਾਗੇ ਤੁ ਚਕ੍ਰਦ੍ਵਯਸਮਨ੍ਵਿਤਮ੍ । ਸੁਵਰ੍ਣਰੇਖਾਸਂਯੁਕ੍ਤਂ ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ਰਕ੍ਤਸਮਨ੍ਵਿਤਮ੍ ॥ ੩,੨੬.

ਦੇਵੀ ਦੇ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ, ਦੋ ਚੱਕਰਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ ਹੋਇਆ, ਸੋਨੇ ਦੀ ਲਕੀਰ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਥੋੜ੍ਹਾ ਲਾਲ ਰੰਗ ਵੀ ਹੈ।

ਵੈਸ਼੍ਯਵਰ੍ਣਂ ਸਵਦਨਂ ਪਦ੍ਮਰੇਖਾਦਿਚਿਹ੍ਨਿਤਮ੍ । ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਨृਸਿਂਹਂ ਤਂ ਵਿਦ੍ਧਿ ਭੁਕ੍ਤਿਮੁਕ੍ਤਿਪ੍ਰਦਾਯਕਮ੍ ॥ ੩,੨੬.

ਵੈਸ਼ਯ ਜਾਤੀ ਦਾ, ਮੂੰਹ ਵਾਲਾ, ਕਮਲ ਦੀ ਲਕੀਰ ਤੇ ਹੋਰ ਨਿਸ਼ਾਨਾਂ ਨਾਲ ਚਿੰਨ੍ਹਿਤ। ਲਕਸ਼ਮੀ ਨਰਸਿੰਹ ਨੂੰ ਜਾਣੋ ਜੋ ਭੋਗ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਏਤਾ ਦृਸ਼ਂ ਗਣ੍ਡਿਕਾਯਾਃ ਸ਼ਿਲਾਯਾ ਮੂਰ੍ਤੇਰ੍ਦਾਨਂ ਦੁਰ੍ਘਟਂ ਵਿਦ੍ਧਿ ਵੀਨ੍ਦ੍ਰ । ਤਤ੍ਰ ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਸ਼੍ਰੀਨृਸਿਂਹਸ੍ਵਰੂਪਂ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਪਤੇਃ ਸ਼ृਣੁਯਾਦ੍ਭਕ੍ਤਿਯੁਕ੍ਤਃ ॥ ੩,੨੬.

ਇਹ ਗੰਡਿਕਾ ਪੱਥਰ ਦੀਆਂ ਲਕੜਾਂ ਹਨ; ਇਮਾਜ਼ ਦੀ ਭੇਟ ਕਰਨਾ ਔਖਾ ਹੈ, ਇੰਦਰ। ਉਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੇ ਪਤੀ ਸ਼੍ਰੀ ਨਰਸਿੰਹ ਦੇ ਰੂਪ ਨੂੰ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਮੂਰ੍ਤੇਰ੍ਦਾਨਾਤ੍ਫਲਮਾਪ੍ਨੋਤਿ ਦੇਵਿ ਸਤ੍ਯਂਸਤ੍ਯਂ ਨਾਤ੍ਰ ਵਿਚਾਰ੍ਯਮਸ੍ਤਿ ॥ ੩,੨੬.

ਮੂਰਤੀ ਦੀ ਭੇਟ ਦੇਣ ਨਾਲ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਦੇਵੀ; ਇਹ ਸੱਚ ਹੈ, ਸੱਚ ਹੈ, ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।

ਈਸ਼ਾਨਸ਼ਕ੍ਰਯੋਰ੍ਮਧ੍ਯੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਤੀਰ੍ਥਮੁਦਾਹृਤਮ੍ । ਦੁਰ੍ਲਭਂ ਮਾਨੁषਾਣਾਂ ਤੁ ਸ੍ਨਾਨਂ ਸਰ੍ਵਾਰ੍ਥਸਾਧਕਮ੍ ॥ ੩,੨੬.

ਈਸ਼ਾਨ ਤੇ ਸ਼ਕ੍ਰਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੀਰਥ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ ਵਿਰਲਾ ਹੈ, ਪਰ ਸਭ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰੇ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮਸ੍ਯ ਦਾਨਂ ਤੁ ਦੁਰ੍ਲਭਂ ਤਤ੍ਰ ਵੈ ਨृਣਾਮ੍ । ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਨਾਰਾਯਣਸ੍ਯੈਵ ਮੂਰ੍ਤੇਰ੍ਦਾਨਂ ਸੁਦੁਰ੍ਲਭਮ੍ ॥ ੩,੨੬.

ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮ ਦੀ ਭੇਟ ਉਥੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ ਵਿਰਲੀ ਹੈ; ਲਕਸ਼ਮੀ ਨਾਰਾਯਣ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਦੀ ਭੇਟ ਬਹੁਤ ਹੀ ਵਿਰਲੀ ਹੈ।

ਸ੍ਥਲਮੌਦੁਂਬਰਸਮਂ ਤਤ੍ਪ੍ਰਮਾਣਮੁਦਾਹृਤਮ੍ । ਛਤ੍ਤ੍ਰਾਕਾਰਂ ਵਰ੍ਤੁਲਂ ਚ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਵਦਨਂ ਸ਼ੁਭਮ੍ ॥ ੩,੨੬.

ਉਹ ਥਾਂ ਆਉਦੁੰਬਰ ਰੁੱਖ ਦੇ ਆਕਾਰ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਛਤਰੀ ਆਕਾਰ, ਗੋਲ, ਤੇ ਖੁਸ਼ਨੁਮਾ ਤੇ ਸ਼ੁਭ ਮੂੰਹ ਵਾਲਾ।

ਚਣਕਪ੍ਰਦੇਸ਼ਮਾਤ੍ਰਂ ਚ ਵਦਨਂ ਸਮੁਦਾਹृਤਮ੍ । ਸਵ੍ਯੇ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੇ ਚ ਸਮਯੋਃ ਪੁष੍ਕਲਾਨ੍ਵਿਤਮ੍ ॥ ੩,੨੬.

ਮੂੰਹ ਚਣੇ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਆਕਾਰ ਦਾ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਖੱਬੇ ਤੇ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ, ਜੋੜਾਂ ਉੱਤੇ, ਇਹ ਭਰਪੂਰਤਾ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਗੋਯੂਥਵਤ੍ਸਵਰ੍ਣਂ ਚ ਚਤੁਸ਼੍ਚਕ੍ਰਸਮਨ੍ਵਿਤਮ੍ । ਗੋਖੁਰੈਸ਼੍ਚ ਸਮਾਯੁਕ੍ਤਂ ਸੁਵਰ੍ਣਕਿਣਸਂਯੁਤਮ੍ ॥ ੩,੨੬.

ਗਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਦੇ ਰੰਗ ਵਰਗਾ, ਚਾਰ ਚੱਕਰਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ ਹੋਇਆ, ਗਾਂ ਦੇ ਖੁਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਚਿੱਟੇ ਨਾਲ ਚਿੰਨ੍ਹਿਤ।

ਵਨਮਾਲਾਭਿਸਂਯੁਕ੍ਤਂ ਵਜ੍ਰਪੁਙ੍ਖੈਸ਼੍ਚ ਸਂਯੁਤਮ੍ । ਏਤਾਦृਸ਼ੀਂ ਦਰੇਰ੍ਮੂਰ੍ਤਿ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਨਾਰਾਯਣਂ ਵਿਦੁਃ ॥ ੩,੨੬.

ਜੰਗਲ ਦੀ ਮਾਲਾ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਵਜਰ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ ਹੋਇਆ। ਐਸੀ ਮੂਰਤੀ ਨੂੰ ਲਕਸ਼ਮੀ ਨਾਰਾਯਣ ਜਾਣਦੇ ਹਨ।

ਕਲੌ ਨृਣਾਂ ਤਸ੍ਯ ਲਾਭੋ ਦੁਰ੍ਲਭਃ ਸਂਸ੍ਮृਤੋ ਭੁਵਿ । ਦਾਨਂ ਚ ਸੁਤਰਾਂ ਦੇਵਿ ਦਰ੍ਲਭਂ ਕਿਂ ਵਦਾਮਿ ਤੇ ॥ ੩,੨੬.

ਕਲਿਜੁਗ ਵਿਚ, ਇਹ ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਵਿਰਲਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਤੇ ਭੇਟ ਦੇਣਾ ਤਾਂ, ਦੇਵੀ, ਬਹੁਤ ਹੀ ਵਿਰਲਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਹੋਰ ਕੀ ਦੱਸਾਂ।

ਬ੍ਰਹ੍ਮਤੀਰ੍ਥੇ ਚ ਸਂਸ੍ਨਾਯ ਸ਼੍ਰੋਤਵ੍ਯਾ ਵੈ ਹਰੇਃ ਕਥਾ । ਗਣ੍ਡਿਕਾਯਾਃ ਸ਼ਿਲਾਯਾਸ਼੍ਚ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਨਾਰਾਯਣਸ੍ਯ ਤੁ ॥ ੩,੨੬.

ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੀਰਥ 'ਤੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਹਰਿ ਦੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ ਸੁਣਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ। ਗੰਡਿਕਾ ਦੀ ਪੱਥਰ, ਜੋ ਲਕਸ਼ਮੀ-ਨਾਰਾਇਣ ਦੀ ਹੈ, ਉੱਤੇ ਇਹ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਲਕ੍ਸ਼ਣਂ ਯੋ ਵਿਜਾਨਾਤਿ ਤਦਾ ਤਤ੍ਸਦृਸ਼ਂ ਫਲਮ੍ । ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਤ੍ਯੇਵ ਨ ਸਂਦੇਹੋ ਨਾਤ੍ਰ ਕਾਰ੍ਯਾ ਵਿਚਾਰਣਾ ॥ ੩,੨੬.

ਜੋ ਕੋਈ ਇਸ ਦੀਆਂ ਖਾਸੀਅਤਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਫਲ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਇਸ ਬਾਰੇ ਹੋਰ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ।

ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸਸ੍ਯ ਤੀਰ੍ਥਸ੍ਯ ਪੂਰ੍ਵੇ ਸ੍ਯਾਦਿਨ੍ਦ੍ਰਤੀਰ੍ਥਕਮ੍ । ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸਸ੍ਯ ਪੂਜਾਂ ਤੁ ਕਰ੍ਤੁਮਾਸ੍ਤੇ ਸ਼ਚੀਪਤਿਃ ॥ ੩,੨੬.

ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸ ਦੇ ਤੀਰਥ ਦੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਇੰਦਰ ਤੀਰਥ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਸ਼ਚੀ ਦੇ ਪਤੀ, ਇੰਦਰ, ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਲਈ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।

ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮਸ਼ਿਲਾਦਾਨਂ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰਿਯਾਯਵੈ । ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮਸ਼ਿਲਾਦਾਨਂ ਹਤ੍ਯਾਕੋਟਿਵਿਨਾਸ਼ਨਮ੍ ॥ ੩,੨੬.

ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮ ਪੱਥਰ ਇੱਕ ਵਿਦਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮ ਪੱਥਰ ਦੇਣ ਨਾਲ ਅਣਗਿਣਤ ਹੱਤਿਆ ਦੇ ਪਾਪ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।