ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਸੁਕੇਸਰੈਃ ਸਂਯੁਤਂ ਸ੍ਵਰ੍ਣਚਿਹ੍ਨਧ੍ਵਜਾਂ ਕੁਸ਼ੈਰ੍ਵਜ੍ਰਚਿਹ੍ਨੈਰ੍ਯਵੈਸ਼੍ਚ । ਜਾਨਾਰ੍ਦਨੀਂ ਮੂਰ੍ਤਿਮਾਹੁਰ੍ਮਹਾਨ੍ਤੋ ਦਾਨਂ ਤਸ੍ਯਾ ਦੁਰ੍ਲਭਂ ਤਤ੍ਰ ਤੀਰ੍ਥੇ ॥ ੩,੨੬.

ਜੋ ਜਨਾਰਦਨ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਸੋਹਣੇ ਵਾਲਾਂ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨਾਂ ਅਤੇ ਝੰਡਿਆਂ, ਕੁਸ਼ ਘਾਸ, ਵਜਰ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਅਤੇ ਜੌ ਦੇ ਦਾਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ 'ਤੇ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਮਹਾਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਵਿਰਲਾ ਹੈ।

ਅਤ੍ਯੁਤ੍ਤਮਂ ਮੂਰ੍ਤਿਦਾਨਂ ਤੁ ਭਦ੍ਰੇ ਸੁਦੁਰ੍ਲ੍ਲਭਂ ਪਰਮਂ ਨਾਤ੍ਰ ਲੋਭਃ । ਸੁਦੁਰ੍ਲਭਂ ਬਹੁਦੋਗ੍ਧ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਗृष੍ਟੇਰ੍ਦਾਨਂ ਤਥਾ ਵਸ੍ਤ੍ਰਰਤ੍ਨਾਦਿਕਾਨਾਮ੍ ॥ ੩,੨੬.

ਓ ਭਾਗਵਤੀ, ਐਸੀ ਉੱਤਮ ਮੂਰਤੀ ਦਾ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਬੜਾ ਹੀ ਵਿਰਲਾ ਅਤੇ ਸਰਵੋਤਮ ਹੈ; ਇੱਥੇ ਲੋਭ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਬਹੁਤ ਦੁੱਧ ਵਾਲੀਆਂ ਗਾਂ, ਕਪੜੇ, ਰਤਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦਾ ਦਾਨ ਵੀ ਇੱਥੇ ਬਹੁਤ ਵਿਰਲਾ ਹੈ।

ਅਤ੍ਯੁਤ੍ਤਮਂ ਦ੍ਰਵ੍ਯਦਾਨਂ ਚ ਦੇਵਿ ਸ੍ਵਾਪੇਕ੍ਸ਼ਿਤਂ ਦਾਨਮਾਹੁਰ੍ਮਹਾਨ੍ਤਃ । ਸ੍ਵਸ੍ਯਾਨਪੇਕ੍ਸ਼ਂ ਫਲਦਾਨਂ ਚ ਵਸ੍ਤ੍ਰਾਦਾਨਂ ਤਸ੍ਯ ਵ੍ਯਰ੍ਥਮਾਹੁਰ੍ਮਹਾਨ੍ਤਃ ॥ ੩,੨੬.

ਓ ਦੇਵੀ, ਉੱਤਮ ਦੌਲਤ ਦਾ ਦਾਨ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੋਵੇ, ਮਹਾਨ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗਾ ਦੱਸਿਆ ਹੈ। ਪਰ ਜੋ ਫਲ ਜਾਂ ਕਪੜਾ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਦਾਨ ਵਿਅਰਥ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਅਤ੍ਯੁਤ੍ਤਮਂ ਗृष੍ਟਿਦਾਨਂ ਚ ਪੁਣ੍ਯਂ ਨੈਵਾਪ੍ਯਤੇ ਦੁਗ੍ਧਦੋਹਾਸ਼੍ਚ ਗਾਵਃ । ਅਤ੍ਯੁਤ੍ਤਮੇ ਵਸ੍ਤ੍ਰਦਾਨੇ ਸੁਬੁਦ੍ਧਿਃ ਸੁਦੁਰ੍ਘਟਾ ਪਰਮਾ ਵੈ ਜਨਾਨਾਮ੍ ॥ ੩,੨੬.

ਉੱਤਮ ਗਾਂ ਦਾ ਦਾਨ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਜੋ ਗਾਂ ਦੁੱਧ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੀਆਂ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸ਼ਲਾਘਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ। ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਤਮ ਕਪੜਾ ਦਾਨ ਕਰਨ ਦੀ ਨੀਅਤ ਬਹੁਤ ਹੀ ਔਖੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।

ਅਤ੍ਯੁਤ੍ਤਮਂ ਭਾਗਵਤਸ੍ਯ ਪੁਸ੍ਤਕਂ ਸੁਦੁਰ੍ਘਟਂ ਵਾਯੁਤੀਰ੍ਥਂ ਚ ਕਨ੍ਯੇ । ਅਤ੍ਯੁਤ੍ਤਮਂ ਦ੍ਰਵ੍ਯਦਾਨਂ ਚ ਦੇਵਿ ਸੁਦੁਰ੍ਘਟਂ ਵਾਯੁਤੀਰ੍ਥਂ ਨृਣਾਂ ਹਿ । ਸੁਦੁਰ੍ਲਭੋ ਵੈष੍ਣਵੈਸ੍ਤਤ੍ਤ੍ਵਵਿਦ੍ਭਿਰ੍ਹਰੇਰ੍ਵਿਚਾਰੋ ਵਾਯੁਤੀਰ੍ਥੇ ਚ ਕਨ੍ਯੇ ॥ ੩,੨੬.

ਓ ਕੁੰਵਰੀ, ਭਗਤ ਦੇ ਗ੍ਰੰਥ ਦਾ ਦਾਨ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਹੈ, ਅਤੇ ਵਾਯੂ ਤੀਰਥ 'ਤੇ ਜਾਣਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਔਖਾ ਹੈ। ਓ ਦੇਵੀ, ਉੱਤਮ ਦੌਲਤ ਦਾ ਦਾਨ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਵਾਯੂ ਤੀਰਥ 'ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਜਾਣਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਔਖਾ ਹੈ। ਵੈਸ਼ਣਵ ਸੱਚ ਜਾਣਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਵਾਯੂ ਤੀਰਥ 'ਤੇ ਹਰੀ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਨਾ ਬਹੁਤ ਵਿਰਲਾ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸਸ੍ਯ ਤੀਰ੍ਥਸ੍ਯ ਉਤ੍ਤਰਸ੍ਯਾਂ ਦਿਸ਼ਿ ਸ੍ਥਿਤਮ੍ । ਚਨ੍ਦ੍ਰਤੀਰ੍ਥ ਮਿਤਿ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਤਤ੍ਰਾਸ੍ਤੇ ਚਨ੍ਦ੍ਰਮਾਃ ਸਦਾ ॥ ੩,੨੬.

ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸ ਦੇ ਤੀਰਥ ਦੇ ਉੱਤਰ ਪਾਸੇ ਚੰਦ੍ਰਤੀਰਥ ਨਾਮਕ ਥਾਂ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਸਦਾ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸਸ੍ਯ ਪੂਜਾਂ ਚ ਤਤ੍ਰ ਸ੍ਥਿਤ੍ਵਾ ਕਰੋਤ੍ਯਯਮ੍ । ਤਤ੍ਰ ਸ੍ਨਾਨਂ ਪ੍ਰਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਿ ਪੁਣ੍ਯਦੇਸ਼ੇ ਚ ਕਨ੍ਯਕੇ ॥ ੩,੨੬.

ਉਥੇ ਖੜੇ ਹੋ ਕੇ ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਅਤੇ, ਓ ਕੁੰਵਰੀ, ਲੋਕ ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ 'ਤੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਗੁਰੁਤਲ੍ਪਾਦਿਪਾਪੇਭ੍ਯੋ ਮੁਚ੍ਯਨ੍ਤੇ ਨਾਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ । ਤਤ੍ਰ ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਪੂਰ੍ਵਭਾਗੇ ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮਂ ਦਦਾਤਿ ਯਃ ॥ ੩,੨੬.

ਉਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਗੁਰੂ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਵਰਗੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਜੋ ਕੋਈ ਉਥੇ ਪੂਰਬ ਪਾਸੇ ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮ ਪਥਰ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ—

ਜ੍ਞਾਨਦ੍ਵਾਰਾ ਮੋਕ੍ਸ਼ਮੇਤਿ ਨਾਤ੍ਰ ਕਾਰ੍ਯਾ ਵਿਚਾਰਣਾ । ਦਧਿਵਾਮਨਮੂਰ੍ਤੇਸ਼੍ਚ ਦਾਨਂ ਤਤ੍ਰ ਸੁਦੁਰ੍ਲਭਮ੍ ॥ ੩,੨੬.

ਜਾਣਕਾਰੀ ਰਾਹੀਂ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਉਥੇ ਦਧਿਵਾਮਨ ਮੂਰਤੀ ਦਾ ਦਾਨ ਬਹੁਤ ਹੀ ਵਿਰਲਾ ਹੈ।

ਬਦਰੀਫਲਮਾਤ੍ਰਂ ਤੁ ਵਤੁਲਂ ਨੀਲਵਰ੍ਣਕਮ੍ । ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਵਦਨਂ ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਂ ਸੁਸ੍ਨਿਗ੍ਧਂ ਕਨ੍ਯਕੇ ਸ਼ੁਭੇ ॥ ੩,੨੬.

ਓ ਸ਼ੁਭ ਕੁੰਵਰੀ, ਵਤੁਲ ਮੂਰਤੀ, ਜੋ ਬਦਰੀ ਫਲ ਜਿੰਨੀ, ਨੀਲੇ ਰੰਗ ਦੀ, ਖੁਸ਼ਮਿਜਾਜ਼ ਚਿਹਰਾ, ਨਰਮ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮਸਤੀ ਵਾਲੀ ਹੋਵੇ—

ਚਕ੍ਰਦ੍ਵਯਸਮਾਯੁਕ੍ਤਂ ਗੌਪੂਰੈਃ ਪਞ੍ਚਭਿਰ੍ਯੁਤਮ੍ । ਚਾਪਬਾਣਸਮਾਯੁਕ੍ਤਮਨਤਂ ਕੁਣ੍ਡਲਾਕृਤਿਮ੍ ॥ ੩,੨੬.

ਦੋ ਚੱਕਰਾਂ ਨਾਲ, ਪੰਜ ਗਾਂ ਦੇ ਖੁਰਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨਾਂ ਨਾਲ, ਧਨੁਸ਼ ਤੇ ਬਾਣ ਨਾਲ, ਝੁਕੀ ਹੋਈ ਅਤੇ ਕੁੰਡਲ ਦੀ ਆਕਾਰ ਵਾਲੀ—

ਵਨਮਾਲ ਸੁਖਯੁਤਂ ਮੂਰ੍ਧ੍ਨਸਾਹਸ੍ਰਸਂਯੁਤਮ੍ । ਰੌਪ੍ਯਬਿਨ੍ਦੁਸਮਾਯੁਕ੍ਤਂ ਸਵ੍ਯੇ ਭਦ੍ਰਾਰ੍ਧਮਾਤ੍ਰਕਮ੍ ॥ ੩,੨੬.

ਵਨਮਾਲਾ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ, ਮਸਤਕ 'ਤੇ ਹਜ਼ਾਰ ਨਿਸ਼ਾਨਾਂ ਨਾਲ, ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਬਿੰਦੂ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਸ਼ੁਭਤਾ ਦਾ ਅੱਧਾ ਹਿੱਸਾ—

ਚਨ੍ਦ੍ਰੇਣ ਸਹਿਤਂ ਦੇਵਿ ਦਧਿਵਾਮਨਮੁਚ੍ਯਤੇ । ਏਤਾਦृਸ਼ਂ ਕਲੌ ਨॄਣਾਂ ਦੁਰ੍ਲਭਂ ਬਹੁਭਾਗ੍ਯਦਮ੍ । ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਨਾਰਾਯਣਸਮਾਂ ਤਾਂ ਮੂਰ੍ਤਿਂ ਵਿਦ੍ਧਿ ਭਾਮਿਨਿ ॥ ੩,੨੬.

ਚੰਦ੍ਰ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲੀ ਹੋਈ, ਓ ਦੇਵੀ, ਇਸ ਨੂੰ ਦਧਿਵਾਮਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਐਸੀ ਮੂਰਤੀ ਕਲਿਜੁਗ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਵਿਰਲੀ ਹੈ ਅਤੇ ਵੱਡਾ ਭਾਗ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਓ ਸੁੰਦਰ, ਜਾਣ ਲੈ ਕਿ ਇਹ ਮੂਰਤੀ ਲਕਸ਼ਮੀ-ਨਾਰਾਇਣ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੈ।

ਸੁਦੁਰ੍ਲਭਂ ਤਸ੍ਯ ਮੂਰ੍ਤੇਸ਼੍ਚ ਦਾਨਂ ਤਚ੍ਚਨ੍ਦ੍ਰਤੀਰ੍ਥੇ ਸ਼੍ਰਵਣਂ ਦੁਰ੍ਘਟਂ ਚ । ਸਮ੍ਯਕ੍ਸ੍ਵਰੂਪਂ ਦਧਿਵਾਮਨਸ੍ਯ ਸੁਦੁਰ੍ਘਟਂ ਸ਼੍ਰਵਣਂ ਵੈष੍ਣਵਾਚ੍ਚ ॥ ੩,੨੬.

ਉਸ ਮੂਰਤੀ ਦਾ ਦਾਨ ਬਹੁਤ ਹੀ ਵਿਰਲਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਚੰਦ੍ਰਤੀਰਥ 'ਤੇ ਉਸ ਬਾਰੇ ਸੁਣਨਾ ਵੀ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਹੈ। ਦਧਿਵਾਮਨ ਦੀ ਸਚੀ ਮੂਰਤੀ ਵੈਸ਼ਣਵਾਂ ਤੋਂ ਸੁਣਨਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਔਖਾ ਹੈ।

ਤਤ੍ਰ ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਵਾਮਨਸ੍ਯ ਸ੍ਵਰੂਪਸ਼੍ਰਵਣਾਦ੍ਵਿਦੁਰ੍ਦਾਨਫਲਂ ਸਮਂ ਚ । ਦਸ਼ਹਸ੍ਤਪ੍ਰਮਾਣਂ ਤੁ ਚਨ੍ਦ੍ਰਤੀਰ੍ਥਮੁਦਾਹृਤਮ੍ ॥ ੩,੨੬.

ਉਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਵਾਮਨ ਦੀ ਸਚੀ ਮੂਰਤੀ ਬਾਰੇ ਸੁਣ ਕੇ, ਦਾਨ ਦਾ ਪੂਰਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਚੰਦ੍ਰਤੀਰਥ ਦਾ ਆਕਾਰ ਦਸ ਹੱਥ ਹੈ।

ਮਧ੍ਯਾਹ੍ਨੇ ਦੁਰ੍ਲਭਂ ਸ੍ਨਾਨਂ ਨृਣਾਂ ਤਤ੍ਰ ਸੁਮਙ੍ਗਲੇ । ਤਤ੍ਰ ਸ੍ਥਿਤ੍ਵਾ ਧਨ੍ਯਨਰਃ ਸਦਾ ਭਜਤਿ ਵੈ ਹਰਿਮ੍ ॥ ੩,੨੬.

ਓ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ੁਭ, ਉਥੇ ਦੁਪਹਿਰ ਵੇਲੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨਾ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਵਿਰਲਾ ਹੈ। ਜੋ ਉਥੇ ਖੜਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹਰੀ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਵਰਾਹਮੂਰ੍ਤਿਦਾਨਂ ਤੁ ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮਸ੍ਯ ਦੁਰ੍ਲਭਮ੍ । ਜਂਬੂਫਲਪ੍ਰਮਾਣਂ ਤੁ ਏਤਦ੍ਵੈ ਕੁਕ੍ਕੁਟਾਣ੍ਡਵਤ੍ ॥ ੩,੨੬.

ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮ ਦੀ ਵਰਾਹ ਮੂਰਤੀ ਦਾ ਦਾਨ ਵਿਰਲਾ ਹੈ। ਇਹ ਜੰਬੂ ਫਲ ਅਤੇ ਕੁੱਕੜ ਦੇ ਅੰਡੇ ਜਿੰਨੀ ਵੱਡੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਵਦਨਂ ਵਲਯਾਕਾਰਂ ਪ੍ਰਮਾਣਂ ਚਣਕਾਦਿਵਤ੍ । ਦੇਵਸ੍ਯ ਵਾਮਭਾਗੇ ਚ ਮਧ੍ਯਦੇਸ਼ਂ ਵਿਹਾਯ ਚ ॥ ੩,੨੬.

ਦੇਵੀ ਦੇ ਮੂੰਹ ਦਾ ਆਕਾਰ ਗੋਲ ਹੈ, ਤੇ ਉਸਦੀ ਮਾਪ ਚਣੇ ਵਰਗੇ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਮੂੰਹ ਦੇਵੀ ਦੇ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਹੈ, ਤੇ ਵਿਚਕਾਰਲੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ।

ਚਕ੍ਰਦ੍ਵਯਸਮਾਯੁਕ੍ਤਂਮੂਰ੍ਧਦੇਸ਼ੇ ਚ ਭਾਮਿਨਿ । ਸੁਵਰ੍ਣਬਿਨ੍ਦੁਨਾ ਯੁਕ੍ਤਂ ਭੂਵਰਾਹਾਖ੍ਯਮੁਚ੍ਯਤੇ ॥ ੩,੨੬.

ਸਿਰ ਦੇ ਉਪਰ, ਦੋ ਚੱਕਰਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਸੋਨੇ ਦੀ ਬੂੰਦ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਇਸ ਨੂੰ ਭੂਵਰਾਹਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਪੂਜਾਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਭੂਵਰਾਹਸ੍ਯ ਮਰ੍ਤੇਰ੍ਦਾਨਂ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਸ਼੍ਰਵਣਂ ਚਾਪਿ ਕृਤ੍ਵਾ । ਤਤ੍ਰ ਸ੍ਥਿਤਂ ਭੂਵਰਾਹਂ ਚ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸ ਵੈ ਨਰਃ ਕृਤਕृਤ੍ਯੋ ਹਿ ਲੋਕੇ ॥ ੩,੨੬.

ਭੂਵਰਾਹਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਮਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਦਾਨ ਦੇ ਕੇ, ਤੇ ਸੁਣ ਕੇ, ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਉਥੇ ਭੂਵਰਾਹਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

ਤਤ੍ਰ ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਭੂਵਰਾਹਸ੍ਯ ਮਰ੍ਤੇਃ ਸ਼ृਣੋਤਿ ਯੋ ਲਕ੍ਸ਼ਣਂ ਸਮ੍ਯਗੇਵ । ਸ ਤੇਨ ਪੁਣ੍ਯਂ ਸਮੁਪੈਤਿ ਦੇਵਿ ਸ ਮੁਕ੍ਤਿਭਾਙ੍ਨਾਤ੍ਰ ਵਿਚਾਰ੍ਯਮਸ੍ਤਿ ॥ ੩,੨੬.

ਉਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਜਿਹੜਾ ਭੂਵਰਾਹਾ ਦੇ ਲਕੜਾਂ ਨੂੰ ਮਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਸ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਦੇਵੀ, ਉਹ ਮੁਕਤੀ ਵੀ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।

ਈਸ਼ਾਨਕੋਣੇ ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸਸ੍ਯ ਦੇਵਿ ਰੌਦ੍ਰਂ ਤੀਰ੍ਥਂ ਪਰਮਂ ਪਾਵਨਂ ਚ । ਤਤ੍ਰ ਸ੍ਥਿਤ੍ਵਾ ਰੁਦ੍ਰਦੇਵੋ ਮਹਾਤ੍ਮਾ ਪੂਜਾਂ ਕਰੋਤਿ ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸਸ੍ਯ ਨਿਤ੍ਯਮ੍ ॥ ੩,੨੬.

ਈਸ਼ਾਨ ਕੋਣ ਵਿਚ, ਦੇਵੀ, ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸ ਦਾ ਰੌਦਰ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥ ਹੈ। ਉਥੇ ਵੱਡੀ ਆਤਮਾ ਵਾਲਾ ਰੁਦਰ ਦੇਵਤਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਹਸ੍ਤਾष੍ਟਕਂ ਤਤ੍ਪ੍ਰਮਾਣਂ ਵਦਨ੍ਤਿ ਤਤ੍ਰ ਸ੍ਨਾਨਂ ਵੈष੍ਣਵੈਃ ਕਾਰ੍ਯਮੇਵ । ਤਤ੍ਰ ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਯਤੋ ਵੈ ਮੁਰਾਰੇਃ ਕਥਾਂ ਦਿਵ੍ਯਾਂ ਸ਼ृਣੁਯਾਦਾਦਰੇਣ । ਸ੍ਨਾਨਂ ਪਾਨਂ ਤਤ੍ਰ ਦਾਨਂ ਚ ਕੁਰ੍ਯਾਲ੍ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਨृਸਿਂਹਪ੍ਰੀਯਤੇ ਦੇਵਿ ਨਿਤ੍ਯਮ੍੩,੨੬.

ਉਸ ਦੀ ਮਾਪ ਅੱਠ ਹਥਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਦੱਸੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨਾ ਵੈਸ਼ਨਵਾਂ ਲਈ ਜਰੂਰੀ ਹੈ। ਉਥੇ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਮੁਰਾਰੀ ਦੀ ਦਿਵਿਆ ਕਥਾ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਸ਼ਨਾਨ, ਪਾਨ ਤੇ ਦਾਨ ਉਥੇ ਕਰਨਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਲਕਸ਼ਮੀ ਨਰਸਿੰਹ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਦੇਵੀ।

ਬਦਰੀਫਲਮਾਤ੍ਰਂ ਚ ਵਰ੍ਤੁਲਂ ਬਿਨ੍ਦੁਸਂਯੁਤਮ੍ ॥ ੩,੨੬.

ਇਹ ਆਕਾਰ ਵਿੱਚ ਬੇਰੀ ਦੇ ਫਲ ਵਰਗਾ ਗੋਲ ਹੈ, ਤੇ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਬੂੰਦ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਹੈ।

ਦੇਵਸ੍ਯ ਵਾਮਭਾਗੇ ਤੁ ਚਕ੍ਰਦ੍ਵਯਸਮਨ੍ਵਿਤਮ੍ । ਸੁਵਰ੍ਣਰੇਖਾਸਂਯੁਕ੍ਤਂ ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ਰਕ੍ਤਸਮਨ੍ਵਿਤਮ੍ ॥ ੩,੨੬.

ਦੇਵੀ ਦੇ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ, ਦੋ ਚੱਕਰਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ ਹੋਇਆ, ਸੋਨੇ ਦੀ ਲਕੀਰ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਥੋੜ੍ਹਾ ਲਾਲ ਰੰਗ ਵੀ ਹੈ।

ਵੈਸ਼੍ਯਵਰ੍ਣਂ ਸਵਦਨਂ ਪਦ੍ਮਰੇਖਾਦਿਚਿਹ੍ਨਿਤਮ੍ । ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਨृਸਿਂਹਂ ਤਂ ਵਿਦ੍ਧਿ ਭੁਕ੍ਤਿਮੁਕ੍ਤਿਪ੍ਰਦਾਯਕਮ੍ ॥ ੩,੨੬.

ਵੈਸ਼ਯ ਜਾਤੀ ਦਾ, ਮੂੰਹ ਵਾਲਾ, ਕਮਲ ਦੀ ਲਕੀਰ ਤੇ ਹੋਰ ਨਿਸ਼ਾਨਾਂ ਨਾਲ ਚਿੰਨ੍ਹਿਤ। ਲਕਸ਼ਮੀ ਨਰਸਿੰਹ ਨੂੰ ਜਾਣੋ ਜੋ ਭੋਗ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਏਤਾ ਦृਸ਼ਂ ਗਣ੍ਡਿਕਾਯਾਃ ਸ਼ਿਲਾਯਾ ਮੂਰ੍ਤੇਰ੍ਦਾਨਂ ਦੁਰ੍ਘਟਂ ਵਿਦ੍ਧਿ ਵੀਨ੍ਦ੍ਰ । ਤਤ੍ਰ ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਸ਼੍ਰੀਨृਸਿਂਹਸ੍ਵਰੂਪਂ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਪਤੇਃ ਸ਼ृਣੁਯਾਦ੍ਭਕ੍ਤਿਯੁਕ੍ਤਃ ॥ ੩,੨੬.

ਇਹ ਗੰਡਿਕਾ ਪੱਥਰ ਦੀਆਂ ਲਕੜਾਂ ਹਨ; ਇਮਾਜ਼ ਦੀ ਭੇਟ ਕਰਨਾ ਔਖਾ ਹੈ, ਇੰਦਰ। ਉਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੇ ਪਤੀ ਸ਼੍ਰੀ ਨਰਸਿੰਹ ਦੇ ਰੂਪ ਨੂੰ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਮੂਰ੍ਤੇਰ੍ਦਾਨਾਤ੍ਫਲਮਾਪ੍ਨੋਤਿ ਦੇਵਿ ਸਤ੍ਯਂਸਤ੍ਯਂ ਨਾਤ੍ਰ ਵਿਚਾਰ੍ਯਮਸ੍ਤਿ ॥ ੩,੨੬.

ਮੂਰਤੀ ਦੀ ਭੇਟ ਦੇਣ ਨਾਲ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਦੇਵੀ; ਇਹ ਸੱਚ ਹੈ, ਸੱਚ ਹੈ, ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।

ਈਸ਼ਾਨਸ਼ਕ੍ਰਯੋਰ੍ਮਧ੍ਯੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਤੀਰ੍ਥਮੁਦਾਹृਤਮ੍ । ਦੁਰ੍ਲਭਂ ਮਾਨੁषਾਣਾਂ ਤੁ ਸ੍ਨਾਨਂ ਸਰ੍ਵਾਰ੍ਥਸਾਧਕਮ੍ ॥ ੩,੨੬.

ਈਸ਼ਾਨ ਤੇ ਸ਼ਕ੍ਰਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੀਰਥ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ ਵਿਰਲਾ ਹੈ, ਪਰ ਸਭ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰੇ ਕਰਦਾ ਹੈ।