ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਵਿਤਸ੍ਤਿਕਾਵੇਰਿਸਤੁਙ੍ਗਭਦ੍ਰਾਃ ਸੁਵਞ੍ਜਰਾ ਭੀਮਰਥੀ ਵਿਪਾਸ਼ਾ । ਸੁਤਾਮ੍ਰਪਰ੍ਣੀ ਚ ਪਿਨਾਕਿਨੀ ਚ ਕੁ ਦृ ॥ ੩,੨੫.

ਵਿਤਸਤ, ਕਾਵੇਰੀ, ਸਤੁੰਗਭਦਰਾ, ਸੁਵੰਜਰਾ, ਭੀਮਰਥੀ, ਵਿਪਾਸ਼ਾ, ਸੁਤਾਮਰਪਰਨੀ, ਤੇ ਪਿਨਾਕਿਨੀ — ਇਹ ਸਭ ਮੇਰੇ ਲਈ ਸੁਭਾ ਦਾ ਵਰਦਾਨ ਦੇਣ।

ਸ੍ਵਾਮਿਪੁष੍ਕਰਿਣੀ ਚੈਵ ਸੁਵਰ੍ਣਮੁਖਰੀ ਤਥਾ । ਸ਼੍ਰੀਪਾਣ੍ਡਵੀ ਤੌਬਰੁਸ਼੍ਚ ਕਪਿਲਾ ਪਾਪਨਾਸ਼ਨੀ ॥ ੩,੨੫.

ਸਵਾਮੀਪੁਸ਼ਕਰੀਣੀ, ਸੁਵਰਨਮੁਖਰੀ, ਸ੍ਰੀ ਪਾਂਡਵੀ, ਤੌਬਾਰੂ, ਤੇ ਕਪਿਲਾ, ਜੋ ਪਾਪ ਨਾਸਣੀ ਹੈ — ਇਹ ਸਭ ਮੇਰੇ ਲਈ ਸੁਭਾ ਦਾ ਵਰਦਾਨ ਦੇਣ।

ਗੁਰੁਰ੍ਵਸਿष੍ਠਃ ਕ੍ਰਤੁਰਙ੍ਗਿਰਾਸ਼੍ਚ ਮਨੁਃ ਪੁਲਸ੍ਤ੍ਯਃ ਪੁਲਹਸ਼੍ਚ ਗੌਤਮਃ । ਰੈਭ੍ਯੋ ਮਰੀਚਿਸ਼੍ਚ੍ਯਵਨਸ਼੍ਚ ਦਕ੍ਸ਼ਃ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤੁ ਸਰ੍ਵੇ ਮਮ ਸੁਪ੍ਰਭਾਤਮ੍ ॥ ੩,੨੫.

ਗੁਰੂ ਵਸੀਸ਼ਠ, ਕ੍ਰਤੁ, ਅੰਗਿਰਾ, ਮਨੁ, ਪੁਲਸਤਿਆ, ਪੁਲਹ, ਗੌਤਮ, ਰੈਭਿਆ, ਮਰੀਚੀ, ਚਵਨ, ਤੇ ਦਕਸ਼ — ਇਹ ਸਭ ਮੇਰੇ ਲਈ ਸੁਭਾ ਦਾ ਵਰਦਾਨ ਦੇਣ।

ਸਪ੍ਤਾਰ੍ਣਵਾਃ ਸਪ੍ਤ ਕੁਲਾਚਲਾਸ਼੍ਚ ਦ੍ਵੀਪਾਸ਼੍ਚ ਸਪ੍ਤੋਪਵਨਾਨਿ ਸਪ੍ਤ । ਭੂਰਾਦਿਕਾਨਿ ਭੁਵਨਾਨਿ ਸਪ੍ਤ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤੁ ਸ ਦृ ॥ ੩,੨੫.

ਸੱਤ ਸਮੁੰਦਰ, ਸੱਤ ਵੱਡੇ ਪਹਾੜ, ਸੱਤ ਟਾਪੂ, ਸੱਤ ਜੰਗਲ, ਤੇ ਸੱਤ ਭੂਵਨ ਭੂ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ — ਇਹ ਸਭ ਮੇਰੇ ਲਈ ਸੁਭਾ ਦਾ ਵਰਦਾਨ ਦੇਣ।

ਮਾਨ੍ਧਾਤ੍ਰਾ ਨਹੁषੋਂਬਰੀषਸਗਰੌ ਰਾਜਾ ਨਲੋ ਧਰ੍ਮਰਾਟ੍ਪ੍ਰਹ੍ਲਾਦਃ ਕ੍ਰਤੁਰਾਡ੍ਵਿਭੀषਣਗਯੌ ਵ੍ਯਾਸੋ ਹਨੂਮਾਨਪਿ । ਅਸ਼੍ਵਤ੍ਥਾਮ ਕृਪਾਵੁਮਾ ਦ੍ਰੁਪਦਜਾ ਸ਼੍ਰੀਜਾਨਕੀ ਤਾਰਕਾ ਮਨ੍ਦੋਦਰ੍ਯਖਿਲਾਃ ਪ੍ਰਭਾਤਸੁਮਹਂ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤੁ ਨਿਤ੍ਯਂ ਹਰੇ ॥ ੩,੨੫.

ਮਾਂਧਾਤਾ, ਨਹੁਸ਼, ਅੰਬਰੀਸ਼, ਸਗਰ, ਰਾਜਾ ਨਲ, ਧਰਮਰਾਟ, ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ, ਕ੍ਰਤੁਰਾਟ, ਵਿਭੀਸ਼ਣ, ਗਯਾ, ਵਿਆਸ, ਹਨੂਮਾਨ, ਅਸ਼ਵਥਾਮਾ, ਕ੍ਰਿਪਾ, ਉਮਾ, ਦ੍ਰੁਪਦ ਦੀ ਧੀ, ਸ੍ਰੀ ਜਾਨਕੀ, ਤਾਰਕਾ, ਮੰਦੋਦਰੀ, ਤੇ ਹੋਰ ਸਭ — ਹਮੇਸ਼ਾ ਹਰੀ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਸੁਭਾ ਦਾ ਵਰਦਾਨ ਦੇਣ।

ਅਸ਼੍ਵਤ੍ਥਸ੍ਯ ਵਨਾਨਿ ਕਿਂ ਚ ਤੁਲਸੀਧਾਤ੍ਰੀਵਨਾਨਿ ਪ੍ਰਭੋ ਪੁਨ੍ਨਾਗਸ੍ਯ ਵਨਾਨਿ ਚਂਪਕਵਨਾਨ੍ਯਨ੍ਯਾਨਿ ਪੁष੍ਪਾਣਿ ਚ । ਮਨ੍ਦਾਰਸ੍ਯ ਵਨਾਨਿ ਯਾਨਿ ਚ ਹਰੇਃ ਸੌਗਨ੍ਧਿਕਾਨ੍ਯਪ੍ਯਹੋ ਨਿਤ੍ਯਂ ਤਾਨਿ ਦਿਸ਼ਨ੍ਤੁ ਮਤ੍ਪ੍ਰਮੁਦਿਤਂ ਸ਼੍ਰੀਵੇਙ੍ਕਟੇਸ਼ ਪ੍ਰਭੋ ॥ ੩,੨੫.

ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਪੀਪਲ ਦੇ ਜੰਗਲ, ਤਲਸੀ ਤੇ ਆਂਵਲੇ ਦੇ ਬਾਗ, ਪੁਨਾਗਾ ਤੇ ਚੰਪਾ ਦੇ ਬਾਗ, ਹੋਰ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੇ ਬਾਗ, ਮੰਦਾਰ ਦੇ ਜੰਗਲ ਅਤੇ ਹਰੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸੁਗੰਧਤ ਬਾਗ ਸਦਾ ਮੇਰੇ ਮਨ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇਣ। ਹੇ ਵੈਂਕਟੇਸ਼ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਇਹ ਮੇਰੇ ਲਈ ਸਦਾ ਆਨੰਦ ਦੇਣ।

ਏਵਂ ਸ੍ਮृਤ੍ਵਾ ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸਸ੍ਯ ਦੇਵੀ ਕृਤ੍ਵਾ ਸ਼ੌਚਂ ਜੈਗਿषਵ੍ਯੇਣ ਸਾਕਮ੍ । ਸ੍ਨਾਤੁਂ ਯਯੌ ਪੁष੍ਕਰਿਣੀਂ ਹਰੇਸ਼੍ਚ ਸ੍ਨਾਨਂ ਸਮ੍ਯਕ੍ਤਤ੍ਰ ਚਕਾਰ ਦੇਸ਼ੇ । ਸਮ੍ਯਗ੍ਜਪ੍ਤ੍ਵਾ ਵ੍ਯਙ੍ਕਟੇਸ਼ਸ੍ਯ ਮਨ੍ਤ੍ਰਮੁਵਾਚ ਸਾ ਜੈਗਿषਵ੍ਯਂ ਗੁਰੁਂ ਚ ॥ ੩,੨੫.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਦੇਵੀ ਨੇ ਜੈਗੀਸ਼ਵਿਆ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਹਰੀ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਸਰੋਵਰ 'ਪੁਸ਼ਕਰਣੀ' ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਗਈ ਅਤੇ ਉਥੇ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕੀਤਾ। ਵੈਂਕਟੇਸ਼ ਦਾ ਮੰਤਰ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਜਪ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਜੈਗੀਸ਼ਵਿਆ ਨੂੰ ਗੱਲ ਕੀਤੀ।

ਸ਼੍ਰੀਗਰੁਡਮਹਾਪੁਰਾਣਮ੍ ੨੬ ਕਨ੍ਯੋਵਾਚ । ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸਃ ਕਿਮਰ੍ਥਂ ਵੈ ਆਗਤੋਤ੍ਰ ਵਦਸ੍ਵ ਮੇ । ਸ਼ੇषਾਚਲੋਪਿ ਕੁਤ੍ਰਾ ਭੂਤ੍ਕਦਾਯਾਤਸ਼੍ਚ ਪਾਪਹਾ । ਸ੍ਵਾਮਿਪੁष੍ਕਰਿਣੀ ਚਾਤ੍ਰ ਕਿਮਰ੍ਥਂ ਹ੍ਯਗਤਾ ਵਦ ॥ ੩,੨੬.

ਕਨਿਆ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸ ਇੱਥੇ ਕਿਸ ਲਈ ਆਇਆ ਹੈ? ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ। ਸ਼ੇਸ਼ਾਚਲ ਕਿੱਥੇ ਹੈ, ਕਦੋਂ ਬਣਿਆ ਤੇ ਕਦੋਂ ਆਇਆ, ਹੇ ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ? ਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਪੁਸ਼ਕਰਣੀ ਇੱਥੇ ਕਿਸ ਲਈ ਆਈ ਹੈ? ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ।

ਜੈਗੀषਵ੍ਯ ਉਵਾਚ ਸ਼ृਣੁ ਭਦ੍ਰੇ ਮਹਾਭਾਗੇ ਵ੍ਯਙ੍ਕਟੇਸ਼ਸ੍ਯ ਚਾਗਮਮ੍ । ਆਵਯੋਰ੍ਦੇਵਿ ਪਾਪਾਨਿ ਵਿषਮਂ ਯਾਨ੍ਤਿ ਭਾਮਿਨਿ ॥ ੩,੨੬.

ਜੈਗੀਸ਼ਵਿਆ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਸੁਣੋ, ਹੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਮਹਿਲਾ, ਵੈਂਕਟੇਸ਼ ਦੇ ਆਉਣ ਦੀ ਕਥਾ। ਹੇ ਦੇਵੀ, ਸਾਡੇ ਦੋਵਾਂ ਦੇ ਪਾਪ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਦੂਰ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ, ਹੇ ਸੁੰਦਰ।

ਆਸੀਤ੍ਪੁਰਾ ਹਿਰਣ੍ਯਾਕ੍ਸ਼ਃ ਕਾਸ਼੍ਯਪੋ ਦਿਤਿਨਨ੍ਦਨਃ । ਸਨਕਾਦੇਸ਼੍ਚ ਵਾਗ੍ਦਣ੍ਡਾਦ੍ਦ੍ਵਿਤੀਯਦ੍ਵਾਰਪਾਲਕਃ ॥ ੩,੨੬.

ਕਦੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਹਿਰਣਿਆਕਸ਼ ਸੀ, ਜੋ ਕਸ਼ਯਪ ਤੇ ਦਿਤੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ। ਤੇ ਸਨਕ ਨੇ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਕਾਰਨ ਦੂਜਾ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਬਣਿਆ।

ਬਭੂਵ ਦੈਤ੍ਯਯੋਨੌ ਚ ਦੇਵਾਨਾਂ ਕਣ੍ਟਕੋ ਬਲੀ । ਸਂਜੀਵੋ ਵਿਜਯਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤੋ ਹਰਿਭਕ੍ਤੋ ਮਹਾਪ੍ਰਭੁਃ ॥ ੩,੨੬.

ਉਹ ਦੈਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਨਮਿਆ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਵੱਡਾ ਰੁਕਾਵਟ ਬਣਿਆ, ਬਹੁਤ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਜੀਵ ਤੇ ਵਿਜਯਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਹ ਹਰੀ ਦਾ ਵੱਡਾ ਭਗਤ ਤੇ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭੂ ਸੀ।

ਹਰਿਣ੍ਯਾਕ੍ਸ਼ਃ ਸ੍ਵਯਂ ਦੈਤ੍ਯੋ ਹਰਿਭਕ੍ਤਵਿਦੂषਕਃ । ਏਤਾਦृਸ਼ੋ ਹਿਰਣ੍ਯਾਕ੍ਸ਼ਸ੍ਤਪਸ੍ਤਪ੍ਤੁਂ ਸਮੁਦ੍ਯਤਃ ॥ ੩,੨੬.

ਹਿਰਣਿਆਕਸ਼ ਖੁਦ ਦੈਤ ਸੀ, ਹਰੀ ਦੇ ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ ਨਿੰਦਣ ਵਾਲਾ। ਐਸਾ ਹਿਰਣਿਆਕਸ਼ ਤਪ ਕਰਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਿਆ।

ਤਦਾ ਮਾਤਾ ਦਿਤਿਰ੍ਦੇਵੀ ਹਿਰਣ੍ਯਾਕ੍ਸ਼ਮੁਵਾਚ ਸਾ । ਦਿਤਿਰੁਵਾਚ । ਵਤ੍ਸਲਸ੍ਤ੍ਵਂ ਮਹਾਭਾਗਮਾ ਤਪਸ੍ਵਾष੍ਟਹਾਯਨਃ ॥ ੩,੨੬.

ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ, ਦਿਤੀ ਦੇਵੀ, ਨੇ ਹਿਰਣਿਆਕਸ਼ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: ਦਿਤੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮੇਰੇ ਪਿਆਰੇ ਪੁੱਤਰ, ਤੂੰ ਵੱਡੀ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ; ਅਠ ਸਾਲ ਤਪ ਨਾ ਕਰ।

ਤ੍ਵਂ ਮਾ ਦਦਸ੍ਵ ਦੁਃ ਖਂ ਮੇ ਪਾਲਯਿष੍ਯਤਿ ਕੋਵਿਦਃ । ਕ੍ਸ਼ਣਮਾਤ੍ਰਂ ਨ ਜੀਵਾਮਿ ਤ੍ਵਾਂ ਵਿਨਾ ਜੀਵਨਂ ਨ ਹਿ ॥ ੩,੨੬.

ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਦੁੱਖ ਨਾ ਦੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਨੂੰ ਕੌਣ ਸੰਭਾਲੇਗਾ? ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਬਿਨਾ ਇਕ ਪਲ ਵੀ ਜੀ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀ; ਸੱਚਮੁਚ, ਮੇਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਤੇਰੇ ਬਿਨਾ ਨਹੀਂ।

ਮਾ ਤਪ ਤ੍ਵਂ ਮਹਾਭਾਗ ਮਮ ਜੀਵਨਹੇਤਵੇ । ਏਵਮੁਕ੍ਤਸ੍ਤੁ ਮਾਤ੍ਰਾ ਸ ਵਿਜਯੋਵਸ਼ਤੋਬ੍ਰਵੀਤ੍ ॥ ੩,੨੬.

ਹੇ ਵੱਡੀ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ, ਮੇਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਲਈ ਤੂੰ ਤਪ ਨਾ ਕਰ। ਮਾਂ ਵੱਲੋਂ ਐਸਾ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਿਜਯਾ ਨੇ ਮਜਬੂਰੀ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ।

ਹਿਰਣ੍ਯਾਕ੍ਸ਼ੋ ਮਾਤਰਂ ਪ੍ਰਾਹ ਜਾਲਂ ਹਿਤ੍ਵਾ ਵਿष੍ਣੋਰ੍ਭਜਨੇऽਲਂ ਕੁਰੁष੍ਵ । ਮਯਿਸ੍ਨੇਹਂ ਪੁਤ੍ਰਹੇਤੋਰ੍ਵਿਰੂਢਂ ਸੁਖਦੁਃ ਖੇ ਚੇਹ ਲੋਕੇ ਪਰਤ੍ਰ ॥ ੩,੨੬.

ਹਿਰਣਿਆਕਸ਼ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: ਮੋਹ ਛੱਡ ਕੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਰ। ਮੇਰੇ ਲਈ ਜੋ ਮਾਂ ਦਾ ਪਿਆਰ ਵਧ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਇਸ ਲੋਕ ਤੇ ਪਰਲੋਕ ਵਿੱਚ ਸੁਖ ਤੇ ਦੁੱਖ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਯਾਵਤ੍ਸ੍ਨੇਹਂ ਮਯਿ ਮਾਤਃ ਕਰੋषਿ ਤਾਵਤ੍ਕ੍ਲੇਸ਼ਂ ਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤਂ ਯਾਸ੍ਯਸਿ ਤ੍ਵਮ੍ । ਮਾਤਸ਼੍ਚ ਤੇ ਮਯਿ ਪੁਤ੍ਰਤ੍ਵਬੁਦ੍ਧਿਸ੍ਤ੍ਵਯ੍ਯਪ੍ਯੇषਾ ਮਾਤृਬੁਦ੍ਧਿਰ੍ਮਮਾਪਿ ॥ ੩,੨੬.

ਹੇ ਮਾਂ, ਜਦ ਤੱਕ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਪਿਆਰ ਕਰਦੀ ਰਹੇਗੀ, ਤੂੰ ਸਦਾ ਦੁੱਖ ਪਾਵੇਗੀ। ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਸਮਝਦੀ ਹੈ, ਮੈਂ ਵੀ ਤੈਨੂੰ ਮਾਂ ਹੀ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ।

ਤਾਤੇ ਪੂਜ੍ਯੇ ਪਿਤृਬੁਦ੍ਧਿਰ੍ਮਮਾਸ੍ਤਿ ਤਸ੍ਮਿਂਸ੍ਤੁਤੇ ਭਰ੍ਤृਬੁਦ੍ਧਿਰ੍ਹਿ ਮਿਥ੍ਯਾ । ਨਿਰ੍ਮਾਤਿ ਯਸ੍ਮਾਦ੍ਧਰਿਰੇਵ ਸਰ੍ਵਂ ਸਮ੍ਯਕ੍ਪਾਤਾ ਨਿਯਤੋऽਸੌ ਮੁਰਾਰਿਃ ॥ ੩,੨੬.

ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ, ਜੋ ਪੂਜਣਯੋਗ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਮੇਰੀ ਪਿਤਾ ਵਾਲੀ ਸੋਚ ਹੈ। ਜਿਸ ਨੂੰ ਤੂੰ ਪਤੀ ਸਮਝਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਤੇਰੀ ਪਤੀ ਵਾਲੀ ਸੋਚ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਗਲਤ ਹੈ। ਹਰੀ ਹੀ ਸਾਰਿਆਂ ਦਾ ਸੱਚਾ ਨਿਰਮਾਤਾ ਹੈ, ਤੇ ਮੁਰਾਰੀ ਸਦਾ ਸਭ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਅਤੋ ਹਿ ਮਾਤਾ ਹਰਿਰੇਵ ਸਰ੍ਵਦਾ ਤ੍ਵਨ੍ਯਾਸਾਂ ਵੈ ਮਾਤृਤਾ ਚੋਪਚਾਰਾਤ੍ । ਨਿਰ੍ਮਾਤृਤ੍ਵਂ ਯਦਿ ਮੁਖ੍ਯਂ ਤ੍ਵਯਿ ਸ੍ਯਾਦ੍ਦ੍ਰੋਣਾਦੀਨਾਂ ਜਨਨੀ ਕਾ ਵਦਸ੍ਵ ॥ ੩,੨੬.

ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਮਾਂ, ਹਰੀ ਹੀ ਸਦਾ ਸੱਚੀ ਮਾਂ ਹੈ; ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਮਾਂਵਾਂ ਵਾਲੀ ਭੂਮਿਕਾ ਸਿਰਫ਼ ਰਵਾਇਤੀ ਹੈ। ਜੇ ਤੂੰ ਮੁੱਖ ਮਾਂ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਦੱਸ, ਦ੍ਰੋਣ ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਮਾਂ ਕੌਣ ਸੀ?

ਮਾਤृਤ੍ਵਂ ਵੈ ਯਦਿ ਮੁਖ੍ਯਂ ਤ੍ਵਯਿ ਸ੍ਯਾਦ੍ਧਾਤ੍ਰਾਦੀਨਾਂ ਜਨਨੀ ਕਾ ਵਦਸ੍ਵ । ਯਤਃ ਸਦਾ ਯਾਤਿ ਜਗਤ੍ਤਤ੍ਤੋ ਹਰਿਃ ਸਦਾ ਪਿਤਾ ਵਿष੍ਣੁਰਜਃ ਪੁਰਾਣਃ ॥ ੩,੨੬.

ਜੇ ਤੂੰ ਮੁੱਖ ਮਾਂ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਦੱਸ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਮਾਂ ਕੌਣ ਸੀ? ਕਿਉਂਕਿ ਹਰੀ, ਜੋ ਸਦਾ ਕਾਇਮ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਵਿਸ਼ਨੂ ਹੈ, ਉਹ ਹੀ ਜਗਤ ਦਾ ਸਰੋਤ ਤੇ ਸਦਾ ਪਿਤਾ ਹੈ।

ਸਦਾ ਪਿਤਾ ਮੁਖ੍ਯਪਿਤਾ ਯਦਿ ਸ੍ਯਾਦ੍ਗਰ੍ਭਸ੍ਥਬਾਲੇ ਪਾਲਕਃ ਕੋ ਵਦਸ੍ਵ । ਮਾਤਾਪਿਤ੍ਰੋਃ ਪਾਲਕਤ੍ਵਂ ਯਦਿ ਸ੍ਯਾਤ੍ਕੂਰ੍ਮਾਦੀਨਾਂ ਪਾਲਕੌ ਕੌ ਵਦਸ੍ਵ ॥ ੩,੨੬.

ਜੇ ਪਿਤਾ ਸਦਾ ਮੁੱਖ ਪਿਤਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਦੱਸ, ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਕੌਣ ਸੰਭਾਲਦਾ ਹੈ? ਜੇ ਮਾਂ-ਪਿਤਾ ਦੀ ਸੰਭਾਲਣ ਵਾਲੀ ਭੂਮਿਕਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਦੱਸ, ਕੂਰਮ ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਕੌਣ ਸੰਭਾਲਦਾ ਸੀ?

ਮਾਤਾਪਿਤ੍ਰੋਃ ਪਾਲਕਤ੍ਵਂ ਯਦਿ ਸ੍ਯਾਤ੍ਕृਪਾਦੀਨਾਂ ਰਕ੍ਸ਼ਕੌ ਕੌ ਵਦਸ੍ਵ । ਪੁਨ੍ਨਾਮਕਾਨ੍ਨਾਰਕਾਦ੍ਦੇਹ ਭਜਾਨ੍ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤ੍ਰਾਤਾਪੁਤ੍ਰਵਿष੍ਣੁਃ ਪੁਰਾਣਃ ॥ ੩,੨੬.

ਜੇ ਮਾਂ-ਪਿਤਾ ਦੀ ਸੰਭਾਲਣ ਵਾਲੀ ਭੂਮਿਕਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਦੱਸ, ਕ੍ਰਿਪਾ ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਕੌਣ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਸੀ? ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਮਾਂ, ਜਾਣ ਲੈ ਕਿ ਵਿਸ਼ਨੂ, ਜੋ ਪੁਰਾਣਾ ਹੈ, ਉਹ ਹੀ ਸਾਰੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਨਰਕ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।

ਨ ਤਾਰਕੋਹਂ ਨਰਕਾਚ੍ਚ ਸੁਭ੍ਰੂਰ੍ਨ ਵੈ ਭਰ੍ਤਾ ਨਾਪਿ ਪਿਤ੍ਰਾਦਯਸ਼੍ਚ । ਨ ਵੈ ਮਾਤਾ ਨਾਨੁਜਾਦਿਸ਼੍ਚ ਸਰ੍ਵਃ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰਾਤਾ ਵਿष੍ਣੁਰਤੋ ਨ ਚਾਨ੍ਯਃ ॥ ੩,੨੬.

ਹੇ ਸੁੰਦਰ, ਮੈਂ ਨਰਕ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਪਤੀ, ਨਾ ਪਿਤਾ ਤੇ ਹੋਰ, ਨਾ ਮਾਂ, ਨਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ ਤੇ ਹੋਰ। ਵਿਸ਼ਨੂ ਹੀ ਸਭ ਦਾ ਸੱਚਾ ਰੱਖਿਆ ਕਰਤਾ ਹੈ; ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ।

ਮਾਯਾਂ ਮਦੀਯਾਂ ਜ੍ਞਾਨਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰੇਣ ਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਹਰੇਃ ਸ੍ਮਰਣਂ ਤ੍ਵਂ ਕੁਰੁष੍ਵ । ਯਦ੍ਭਕ੍ਤਿਰੂਪੂਰ੍ਵਂ ਸ੍ਮਰਣਂ ਨਾਮ ਵਿष੍ਣੋਸ੍ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਥਾ ਪਾਪਹਰਂ ਚ ਮਾਤਃ ॥ ੩,੨੬.

ਮੇਰੀ ਮਾਇਆ ਨੂੰ ਗਿਆਨ ਦੀ ਤਲਵਾਰ ਨਾਲ ਕੱਟ ਕੇ, ਹਰੀ ਦੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰ। ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦਾ ਨਾਮ ਜੋ ਭਗਤੀ ਤੋਂ ਉਪਜਦਾ ਹੈ, ਮਾਂ, ਉਹ ਹਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਯੋ ਵਾ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਸ੍ਮਰਣਂ ਨਾਮ ਵਿष੍ਣੋਃ ਕਰੋਤ੍ਯਸੌ ਪਾਪਹਰੋ ਭਵਿष੍ਯਤਿ । ਅਯਂ ਦੇਹੋ ਦੁਰ੍ਲ੍ਲਭਃ ਕਰ੍ਮਭੂਮੌ ਤਤ੍ਰਾਪਿ ਮਧ੍ਯੇ ਭਜਨਂ ਵਿष੍ਣੁਮੂਰ੍ਤੇਃ ॥ ੩,੨੬.

ਜੋ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦਾ ਨਾਮ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਸਿਮਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਮਿਟਾਉਣ ਵਾਲਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਰੀਰ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਵਿਰਲਾ ਹੈ, ਤੇ ਸਭ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਰੂਪ ਦੀ ਭਗਤੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਕ ਹੈ।

ਆਯੁਰ੍ਗਤਂ ਵ੍ਯਰ੍ਥਮੇਵ ਤ੍ਵਦੀਯਂ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਭਜੇਃ ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸਸ੍ਯ ਪਾਦਮ੍ । ਉਪਦਿਸ਼੍ਯੈਵਂ ਮਾਤਰਂ ਪੁਤ੍ਰਵਰ੍ਯੋ ਦੈਤ੍ਯਾਵੇਸ਼ਾਤ੍ਸੋਭਵਦ੍ਵੈ ਤਪਸ੍ਵੀ ॥ ੩,੨੬.

ਤੇਰੀ ਉਮਰ ਵਿਅਰਥ ਚਲੀ ਗਈ; ਤੁਰੰਤ ਸ੍ਰੀਨਿਵਾਸ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖਾ ਕੇ, ਉਹ ਉੱਤਮ ਪੁੱਤਰ, ਦੈਤ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ, ਤਪस्वੀ ਬਣ ਗਿਆ।

ਚਤੁਰ੍ਮੁਖਂ ਪ੍ਰੀਣਯਿਤ੍ਵੈਵ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਹ੍ਯਵਧ੍ਯਤ੍ਵਂ ਪ੍ਰਾਪ ਤਸ੍ਮਾਨ੍ਮਹਾਤ੍ਮਾ । ਤਤੋ ਭੂਮਿਂ ਕਰਵਦ੍ਵੇष੍ਟਯਿਤ੍ਵਾ ਨਿਨ੍ਯੇ ਤਦਾ ਦੈਤ੍ਯਵਰ੍ਯੋ ਮਹਾਤ੍ਮਾ ॥ ੩,੨੬.

ਚਾਰ-ਮੁਖਾ ਨੂੰ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਨੇ ਅਵਧਤਾ ਪਾ ਲਈ। ਫਿਰ, ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਲਪੇਟ ਕੇ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਦੈਤ ਉਸ ਨੂੰ ਲੈ ਗਿਆ।

ਸ਼੍ਰੀਮੁष੍ਟਦੇਸ਼ੇ ਪ੍ਰਾਦੁਰਾਸੀਦ੍ਧਰਿਸ੍ਤੁ ਵਾਰਾਹਵਿष੍ਣੁਸ੍ਤ੍ਵਜਨਃ ਪੁਰਾਣਃ । ਭਿਤ੍ਤ੍ਵਾਚਾਬ੍ਧਿਂ ਵਿਵਿਸ਼ੇ ਤਂ ਮਹਾਤ੍ਮਾ ਰਸਾਤਲੇ ਸਂਸ੍ਥਿਤਂ ਭੂਤਲਂ ਚ ॥ ੩,੨੬.

ਸ੍ਰੀਮੁਸ਼ਟਾ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ, ਹਰੀ ਵਾਰਾਹ ਰੂਪ ਵਿਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਪੁਰਾਣਾ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਹੈ। ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਫਾੜ ਕੇ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਰਸਾਤਲ ਵਿਚ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਧਰਤੀ ਸੀ।

ਸ੍ਵਦਂष੍ਟ੍ਰਾਗ੍ਰੇ ਸ੍ਥਾਪਯਿਤ੍ਵਾऽਜਗਾਮ ਤਦਾਗਮਾਦਾਗਤੋ ਦੈਤ੍ਯਵਰ੍ਯਃ । ਤਂ ਕਰ੍ਣਮੂਲੇ ਤਾਡਯਿਤ੍ਵਾ ਜਘਾਨ ਪ੍ਰਸਾਦਯਾਮਾਸ ਚ ਪੂਰ੍ਵਵਦ੍ਭੁਵਮ੍ ॥ ੩,੨੬.

ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਦੰਦ ਦੀ ਨੋਕ 'ਤੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਉਹ ਚਲਾ ਗਿਆ; ਫਿਰ ਦੈਤਾਂ ਦਾ ਮੁਖੀ ਆ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਕੰਨ ਦੇ ਨੀਵਾਂ ਥਾਂ ਮਾਰ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ।