ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਤੇषਾਂ ਸਂਹਰਣੇ ਈਸ਼ਸ੍ਤ੍ਵਤੋ ਵ੍ਯਙ੍ਕਟਨਾਮਕਃ । ਆਨਨ੍ਦਸ੍ਯ ਵਿਰੁਦ੍ਧਤ੍ਵਾਤ੍ਕਾਮਕ੍ਰੋਧਾਦਯੋ ਗੁਣਾਃ ॥ ੩,੨੫.

ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਰਾਜਾ ਹੈ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ 'ਵਿਆੰਗਟ' ਹੈ; ਤੇ ਆਨੰਦ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਕਰਕੇ, ਇੱਛਾ ਤੇ ਗੁੱਸਾ ਆਦਿ ਗੁਣ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਵ੍ਯਙ੍ਕਟਾ ਇਤਿ ਸਂਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾਸ੍ਤੇषਾਂ ਨਾਸ਼ਯਿਤਾ ਪ੍ਰਭੁਃ । ਅਤਸ੍ਤੁ ਵ੍ਯਙ੍ਕਟੇਸ਼ਾਖ੍ਯ ਏਵਂ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਜਪਂ ਕੁਰੁ ॥ ੩,੨੫.

ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ 'ਵਿਆੰਗਟਾ' ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ; ਇਸ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ, 'ਵਿਆੰਗਟੇਸ਼' ਨਾਮ ਜਪੋ।

ਏਵਂ ਵ੍ਯਙ੍ਕਟਾਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਦੇਵੀ ਖਗੇਸ਼੍ਵਰ । ਨਿਦ੍ਰਾਂ ਚਕਾਰ ਤਤ੍ਰੈਵ ਰਾਤ੍ਰੌ ਪਿਤ੍ਰਾ ਸਹੈਵ ਚ । ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੇ ਮੁਹੂਰ੍ਤੇ ਚੋਤ੍ਥਯਿ ਹृਦਿ ਸਸ੍ਮਾਰ ਕਨ੍ਯਕਾ ॥ ੩,੨੫.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ 'ਵਿਆੰਗਟ' ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੇਵੀ ਨੇ, ਖਗੇਸ਼ਵਰ, ਉਸ ਰਾਤ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨਾਲ ਉਥੇ ਹੀ ਨੀਂਦ ਕੀਤੀ; ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਮੁਹੂਰਤ ਵੇਲੇ, ਕੁੜੀ ਜਾਗੀ ਤੇ ਆਪਣੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਉਸ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕੀਤਾ।

(ਵ੍ਯਙ੍ਕਟੇਸ਼ਸ੍ਯ ਪ੍ਰਾਤਃ ਸ੍ਤੁਤਿਃ) । ਸ਼੍ਰੀਵ੍ਯਙ੍ਕਟੇਸ਼ਸ਼੍ਚ ਨृਸਿਂਹਮੂਰ੍ਤਿਃ ਸ਼੍ਰੀਵਰਦਰਾਜਸ਼੍ਚ ਵਰਾਹਮੂਰ੍ਤਿਃ । ਸ਼੍ਰੀਰਙ੍ਗਸ਼ਾਯੀ ਚ ਅਨਨ੍ਤਸ਼ਾਯੀ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤੁ ਸਰ੍ਵੇ ਮਮ ਸੁਪ੍ਰਭਾਤਮ੍ ॥ ੩,੨੫.

ਸ੍ਰੀ ਵਿਆੰਗਟੇਸ਼, ਨਰਸਿੰਹ ਰੂਪ ਵਾਲਾ; ਸ੍ਰੀ ਵਰਦਰਾਜ, ਵਰਾ ਰੂਪ ਵਾਲਾ; ਸ੍ਰੀ ਰੰਗਸ਼ਾਈ ਤੇ ਅਨੰਤਸ਼ਾਈ — ਇਹ ਸਭ ਮੇਰੇ ਲਈ ਸੁਭਾ ਦਾ ਵਰਦਾਨ ਦੇਣ।

ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣਮੂਰ੍ਤਿਸ਼੍ਚ ਗਦਾਧਰਸ਼੍ਚ ਸ਼੍ਰੀਵਿष੍ਣੁਪਾਦਸ੍ਤੁ ਪ੍ਰਯਾਗਵਾਸਃ । ਨਾਰਾਯਣਃ ਸ਼੍ਰੀਬਦਰੀਨਿਵਾਸਃ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤੁ ਸਰ੍ਵੇ ਮਮ ਸੁਪ੍ਰਭਾਤਮ੍ ॥ ੩,੨੫.

ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਰੂਪ, ਗਦਾਧਰ, ਸ੍ਰੀ ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੇ ਪੈਰ ਜੋ ਪ੍ਰਯਾਗ ਵਿਚ ਹਨ, ਨਾਰਾਇਣ, ਤੇ ਸ੍ਰੀ ਬਦਰੀਨਿਵਾਸ — ਇਹ ਸਭ ਮੇਰੇ ਲਈ ਸੁਭਾ ਦਾ ਵਰਦਾਨ ਦੇਣ।

ਦਾਮੋਦਰੋ ਵੈ ਤ੍ਰਿਜਗਨ੍ਨਿਵਾਸਃ ਸ਼੍ਰੀਪਾਣ੍ਡੁਰਙ੍ਗਸ਼੍ਚ ਨृਸਿਂਹਦੇਵਃ । ਸ਼੍ਰੀਰਾਮਦੇਵਸ਼੍ਚ ਅਮੋਘਵਾਸਃ ਕੁਦृ ॥ ੩,੨੫.

ਦਾਮੋਦਰ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲਾ; ਸ੍ਰੀ ਪਾਂਡੁਰੰਗ; ਨਰਸਿੰਹਦੇਵ; ਸ੍ਰੀ ਰਾਮਦੇਵ, ਜੋ ਅਟੱਲ ਵੱਸਣ ਵਾਲਾ ਹੈ — ਇਹ ਸਭ ਮੇਰੇ ਲਈ ਸੁਭਾ ਦਾ ਵਰਦਾਨ ਦੇਣ।

ਸ਼੍ਰੀਧਰ੍ਮਪੁਤ੍ਰਸ਼੍ਚ ਨृਸਿਂਹਮੂਰ੍ਤਿਃ ਸ਼੍ਰੀਪਿਪ੍ਪਲਸ੍ਥਸ਼੍ਚ ਮੁਹਲ੍ਲਵਾਸਃ । ਕੋਲਾਨृਸਿਂਹਃ ਸ਼ੂਰ੍ਪਕਾਰਸ੍ਥ ਸਿਂਹਃ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤੁਦृ ॥ ੩,੨੫.

ਸ੍ਰੀ ਧਰਮਪੁਤ੍ਰ, ਨਰਸਿੰਹ ਰੂਪ ਵਾਲਾ; ਸ੍ਰੀ ਪਿੱਪਲਸਥ, ਮੁਹੱਲਾ ਵਿਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲਾ; ਕੋਲਾ ਨਰਸਿੰਹ; ਸ਼ੂਰਪਕਾਰ ਵਿਚ ਸਿੰਘ — ਇਹ ਸਭ ਮੇਰੇ ਲਈ ਸੁਭਾ ਦਾ ਵਰਦਾਨ ਦੇਣ।

ਚਤੁਰ੍ਮੁਖਸ਼੍ਚਾਰੁਸਰਸ੍ਵਤੀ ਚ ਸ੍ਵਭਾਰਤੀ ਸ਼ਰ੍ਵਸੁਪਰ੍ਣਸ਼ੇषਾਃ । ਅਮਾਮਹੇਦ੍ਰਸ਼੍ਚ ਸ਼ਚੀਮੁਖਾਸ੍ਤਾਃ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤੁ ਦृ ॥ ੩,੨੫.

ਚਤੁਰਮੁਖ, ਸੋਹਣੀ ਸਰਸਵਤੀ, ਸਵਭਾਰਤੀ, ਸ਼ਰਵ, ਸੁਪਰਨ, ਸ਼ੇਸ਼, ਅਮਾਮਹੇਦਰ, ਤੇ ਸ਼ਚੀਮੁਖ ਵਾਲੇ — ਇਹ ਸਭ ਮੇਰੇ ਲਈ ਸੁਭਾ ਦਾ ਵਰਦਾਨ ਦੇਣ।

ਦ੍ਵਾਰਾਵਤੀ ਕਾਸ਼ਿਕਾਵਨ੍ਤਿਕਾ ਚ ਪ੍ਰਯਾਗਕਾਞ੍ਚ੍ਯੌ ਮਥੁਰਾਪੁਰੀ ਚ । ਮਾਯਾਵਤੀ ਹਸ੍ਤਿਮਤੀ ਪੁਰੀ ਚ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤੁ ਸ ਦृ ॥ ੩,੨੫.

ਦਵਾਰਾਵਤੀ, ਕਾਸ਼ਿਕਾ, ਅਵੰਤਿਕਾ, ਪ੍ਰਯਾਗ, ਕਾਂਚੀ, ਮਥੁਰਾ ਪੁਰ, ਮਾਯਾਵਤੀ, ਹਸਤਿਮਤੀ ਪੁਰ — ਇਹ ਸਭ ਮੇਰੇ ਲਈ ਸੁਭਾ ਦਾ ਵਰਦਾਨ ਦੇਣ।

ਭਾਗੀਰਥੀ ਚੈਵ ਸਰਸ੍ਵਤੀ ਚ ਗੋਦਾਵਰੀ ਸਿਂਧੁਕृष੍ਣ ਚ ਵੇਣੀ । ਕਲਿਨ੍ਦਕਨ੍ਯਾ ਯਮੁਨਾ ਚ ਨਰ੍ਮਦਾ ਕੁਰ੍ਵ ਦृ ॥ ੩,੨੫.

ਭਾਗੀਰਥੀ, ਸਰਸਵਤੀ, ਗੋਦਾਵਰੀ, ਸਿੰਧੂ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਵੇਣੀ, ਕਲਿੰਦ ਦੀ ਧੀ ਯਮੁਨਾ, ਤੇ ਨਰਮਦਾ — ਇਹ ਸਭ ਮੇਰੇ ਲਈ ਸੁਭਾ ਦਾ ਵਰਦਾਨ ਦੇਣ।

ਵਿਤਸ੍ਤਿਕਾਵੇਰਿਸਤੁਙ੍ਗਭਦ੍ਰਾਃ ਸੁਵਞ੍ਜਰਾ ਭੀਮਰਥੀ ਵਿਪਾਸ਼ਾ । ਸੁਤਾਮ੍ਰਪਰ੍ਣੀ ਚ ਪਿਨਾਕਿਨੀ ਚ ਕੁ ਦृ ॥ ੩,੨੫.

ਵਿਤਸਤ, ਕਾਵੇਰੀ, ਸਤੁੰਗਭਦਰਾ, ਸੁਵੰਜਰਾ, ਭੀਮਰਥੀ, ਵਿਪਾਸ਼ਾ, ਸੁਤਾਮਰਪਰਨੀ, ਤੇ ਪਿਨਾਕਿਨੀ — ਇਹ ਸਭ ਮੇਰੇ ਲਈ ਸੁਭਾ ਦਾ ਵਰਦਾਨ ਦੇਣ।

ਸ੍ਵਾਮਿਪੁष੍ਕਰਿਣੀ ਚੈਵ ਸੁਵਰ੍ਣਮੁਖਰੀ ਤਥਾ । ਸ਼੍ਰੀਪਾਣ੍ਡਵੀ ਤੌਬਰੁਸ਼੍ਚ ਕਪਿਲਾ ਪਾਪਨਾਸ਼ਨੀ ॥ ੩,੨੫.

ਸਵਾਮੀਪੁਸ਼ਕਰੀਣੀ, ਸੁਵਰਨਮੁਖਰੀ, ਸ੍ਰੀ ਪਾਂਡਵੀ, ਤੌਬਾਰੂ, ਤੇ ਕਪਿਲਾ, ਜੋ ਪਾਪ ਨਾਸਣੀ ਹੈ — ਇਹ ਸਭ ਮੇਰੇ ਲਈ ਸੁਭਾ ਦਾ ਵਰਦਾਨ ਦੇਣ।

ਗੁਰੁਰ੍ਵਸਿष੍ਠਃ ਕ੍ਰਤੁਰਙ੍ਗਿਰਾਸ਼੍ਚ ਮਨੁਃ ਪੁਲਸ੍ਤ੍ਯਃ ਪੁਲਹਸ਼੍ਚ ਗੌਤਮਃ । ਰੈਭ੍ਯੋ ਮਰੀਚਿਸ਼੍ਚ੍ਯਵਨਸ਼੍ਚ ਦਕ੍ਸ਼ਃ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤੁ ਸਰ੍ਵੇ ਮਮ ਸੁਪ੍ਰਭਾਤਮ੍ ॥ ੩,੨੫.

ਗੁਰੂ ਵਸੀਸ਼ਠ, ਕ੍ਰਤੁ, ਅੰਗਿਰਾ, ਮਨੁ, ਪੁਲਸਤਿਆ, ਪੁਲਹ, ਗੌਤਮ, ਰੈਭਿਆ, ਮਰੀਚੀ, ਚਵਨ, ਤੇ ਦਕਸ਼ — ਇਹ ਸਭ ਮੇਰੇ ਲਈ ਸੁਭਾ ਦਾ ਵਰਦਾਨ ਦੇਣ।

ਸਪ੍ਤਾਰ੍ਣਵਾਃ ਸਪ੍ਤ ਕੁਲਾਚਲਾਸ਼੍ਚ ਦ੍ਵੀਪਾਸ਼੍ਚ ਸਪ੍ਤੋਪਵਨਾਨਿ ਸਪ੍ਤ । ਭੂਰਾਦਿਕਾਨਿ ਭੁਵਨਾਨਿ ਸਪ੍ਤ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤੁ ਸ ਦृ ॥ ੩,੨੫.

ਸੱਤ ਸਮੁੰਦਰ, ਸੱਤ ਵੱਡੇ ਪਹਾੜ, ਸੱਤ ਟਾਪੂ, ਸੱਤ ਜੰਗਲ, ਤੇ ਸੱਤ ਭੂਵਨ ਭੂ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ — ਇਹ ਸਭ ਮੇਰੇ ਲਈ ਸੁਭਾ ਦਾ ਵਰਦਾਨ ਦੇਣ।

ਮਾਨ੍ਧਾਤ੍ਰਾ ਨਹੁषੋਂਬਰੀषਸਗਰੌ ਰਾਜਾ ਨਲੋ ਧਰ੍ਮਰਾਟ੍ਪ੍ਰਹ੍ਲਾਦਃ ਕ੍ਰਤੁਰਾਡ੍ਵਿਭੀषਣਗਯੌ ਵ੍ਯਾਸੋ ਹਨੂਮਾਨਪਿ । ਅਸ਼੍ਵਤ੍ਥਾਮ ਕृਪਾਵੁਮਾ ਦ੍ਰੁਪਦਜਾ ਸ਼੍ਰੀਜਾਨਕੀ ਤਾਰਕਾ ਮਨ੍ਦੋਦਰ੍ਯਖਿਲਾਃ ਪ੍ਰਭਾਤਸੁਮਹਂ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤੁ ਨਿਤ੍ਯਂ ਹਰੇ ॥ ੩,੨੫.

ਮਾਂਧਾਤਾ, ਨਹੁਸ਼, ਅੰਬਰੀਸ਼, ਸਗਰ, ਰਾਜਾ ਨਲ, ਧਰਮਰਾਟ, ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ, ਕ੍ਰਤੁਰਾਟ, ਵਿਭੀਸ਼ਣ, ਗਯਾ, ਵਿਆਸ, ਹਨੂਮਾਨ, ਅਸ਼ਵਥਾਮਾ, ਕ੍ਰਿਪਾ, ਉਮਾ, ਦ੍ਰੁਪਦ ਦੀ ਧੀ, ਸ੍ਰੀ ਜਾਨਕੀ, ਤਾਰਕਾ, ਮੰਦੋਦਰੀ, ਤੇ ਹੋਰ ਸਭ — ਹਮੇਸ਼ਾ ਹਰੀ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਸੁਭਾ ਦਾ ਵਰਦਾਨ ਦੇਣ।

ਅਸ਼੍ਵਤ੍ਥਸ੍ਯ ਵਨਾਨਿ ਕਿਂ ਚ ਤੁਲਸੀਧਾਤ੍ਰੀਵਨਾਨਿ ਪ੍ਰਭੋ ਪੁਨ੍ਨਾਗਸ੍ਯ ਵਨਾਨਿ ਚਂਪਕਵਨਾਨ੍ਯਨ੍ਯਾਨਿ ਪੁष੍ਪਾਣਿ ਚ । ਮਨ੍ਦਾਰਸ੍ਯ ਵਨਾਨਿ ਯਾਨਿ ਚ ਹਰੇਃ ਸੌਗਨ੍ਧਿਕਾਨ੍ਯਪ੍ਯਹੋ ਨਿਤ੍ਯਂ ਤਾਨਿ ਦਿਸ਼ਨ੍ਤੁ ਮਤ੍ਪ੍ਰਮੁਦਿਤਂ ਸ਼੍ਰੀਵੇਙ੍ਕਟੇਸ਼ ਪ੍ਰਭੋ ॥ ੩,੨੫.

ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਪੀਪਲ ਦੇ ਜੰਗਲ, ਤਲਸੀ ਤੇ ਆਂਵਲੇ ਦੇ ਬਾਗ, ਪੁਨਾਗਾ ਤੇ ਚੰਪਾ ਦੇ ਬਾਗ, ਹੋਰ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੇ ਬਾਗ, ਮੰਦਾਰ ਦੇ ਜੰਗਲ ਅਤੇ ਹਰੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸੁਗੰਧਤ ਬਾਗ ਸਦਾ ਮੇਰੇ ਮਨ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇਣ। ਹੇ ਵੈਂਕਟੇਸ਼ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਇਹ ਮੇਰੇ ਲਈ ਸਦਾ ਆਨੰਦ ਦੇਣ।

ਏਵਂ ਸ੍ਮृਤ੍ਵਾ ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸਸ੍ਯ ਦੇਵੀ ਕृਤ੍ਵਾ ਸ਼ੌਚਂ ਜੈਗਿषਵ੍ਯੇਣ ਸਾਕਮ੍ । ਸ੍ਨਾਤੁਂ ਯਯੌ ਪੁष੍ਕਰਿਣੀਂ ਹਰੇਸ਼੍ਚ ਸ੍ਨਾਨਂ ਸਮ੍ਯਕ੍ਤਤ੍ਰ ਚਕਾਰ ਦੇਸ਼ੇ । ਸਮ੍ਯਗ੍ਜਪ੍ਤ੍ਵਾ ਵ੍ਯਙ੍ਕਟੇਸ਼ਸ੍ਯ ਮਨ੍ਤ੍ਰਮੁਵਾਚ ਸਾ ਜੈਗਿषਵ੍ਯਂ ਗੁਰੁਂ ਚ ॥ ੩,੨੫.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਦੇਵੀ ਨੇ ਜੈਗੀਸ਼ਵਿਆ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਹਰੀ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਸਰੋਵਰ 'ਪੁਸ਼ਕਰਣੀ' ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਗਈ ਅਤੇ ਉਥੇ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕੀਤਾ। ਵੈਂਕਟੇਸ਼ ਦਾ ਮੰਤਰ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਜਪ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਜੈਗੀਸ਼ਵਿਆ ਨੂੰ ਗੱਲ ਕੀਤੀ।

ਸ਼੍ਰੀਗਰੁਡਮਹਾਪੁਰਾਣਮ੍ ੨੬ ਕਨ੍ਯੋਵਾਚ । ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸਃ ਕਿਮਰ੍ਥਂ ਵੈ ਆਗਤੋਤ੍ਰ ਵਦਸ੍ਵ ਮੇ । ਸ਼ੇषਾਚਲੋਪਿ ਕੁਤ੍ਰਾ ਭੂਤ੍ਕਦਾਯਾਤਸ਼੍ਚ ਪਾਪਹਾ । ਸ੍ਵਾਮਿਪੁष੍ਕਰਿਣੀ ਚਾਤ੍ਰ ਕਿਮਰ੍ਥਂ ਹ੍ਯਗਤਾ ਵਦ ॥ ੩,੨੬.

ਕਨਿਆ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸ ਇੱਥੇ ਕਿਸ ਲਈ ਆਇਆ ਹੈ? ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ। ਸ਼ੇਸ਼ਾਚਲ ਕਿੱਥੇ ਹੈ, ਕਦੋਂ ਬਣਿਆ ਤੇ ਕਦੋਂ ਆਇਆ, ਹੇ ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ? ਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਪੁਸ਼ਕਰਣੀ ਇੱਥੇ ਕਿਸ ਲਈ ਆਈ ਹੈ? ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ।

ਜੈਗੀषਵ੍ਯ ਉਵਾਚ ਸ਼ृਣੁ ਭਦ੍ਰੇ ਮਹਾਭਾਗੇ ਵ੍ਯਙ੍ਕਟੇਸ਼ਸ੍ਯ ਚਾਗਮਮ੍ । ਆਵਯੋਰ੍ਦੇਵਿ ਪਾਪਾਨਿ ਵਿषਮਂ ਯਾਨ੍ਤਿ ਭਾਮਿਨਿ ॥ ੩,੨੬.

ਜੈਗੀਸ਼ਵਿਆ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਸੁਣੋ, ਹੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਮਹਿਲਾ, ਵੈਂਕਟੇਸ਼ ਦੇ ਆਉਣ ਦੀ ਕਥਾ। ਹੇ ਦੇਵੀ, ਸਾਡੇ ਦੋਵਾਂ ਦੇ ਪਾਪ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਦੂਰ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ, ਹੇ ਸੁੰਦਰ।

ਆਸੀਤ੍ਪੁਰਾ ਹਿਰਣ੍ਯਾਕ੍ਸ਼ਃ ਕਾਸ਼੍ਯਪੋ ਦਿਤਿਨਨ੍ਦਨਃ । ਸਨਕਾਦੇਸ਼੍ਚ ਵਾਗ੍ਦਣ੍ਡਾਦ੍ਦ੍ਵਿਤੀਯਦ੍ਵਾਰਪਾਲਕਃ ॥ ੩,੨੬.

ਕਦੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਹਿਰਣਿਆਕਸ਼ ਸੀ, ਜੋ ਕਸ਼ਯਪ ਤੇ ਦਿਤੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ। ਤੇ ਸਨਕ ਨੇ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਕਾਰਨ ਦੂਜਾ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਬਣਿਆ।

ਬਭੂਵ ਦੈਤ੍ਯਯੋਨੌ ਚ ਦੇਵਾਨਾਂ ਕਣ੍ਟਕੋ ਬਲੀ । ਸਂਜੀਵੋ ਵਿਜਯਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤੋ ਹਰਿਭਕ੍ਤੋ ਮਹਾਪ੍ਰਭੁਃ ॥ ੩,੨੬.

ਉਹ ਦੈਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਨਮਿਆ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਵੱਡਾ ਰੁਕਾਵਟ ਬਣਿਆ, ਬਹੁਤ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਜੀਵ ਤੇ ਵਿਜਯਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਹ ਹਰੀ ਦਾ ਵੱਡਾ ਭਗਤ ਤੇ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭੂ ਸੀ।

ਹਰਿਣ੍ਯਾਕ੍ਸ਼ਃ ਸ੍ਵਯਂ ਦੈਤ੍ਯੋ ਹਰਿਭਕ੍ਤਵਿਦੂषਕਃ । ਏਤਾਦृਸ਼ੋ ਹਿਰਣ੍ਯਾਕ੍ਸ਼ਸ੍ਤਪਸ੍ਤਪ੍ਤੁਂ ਸਮੁਦ੍ਯਤਃ ॥ ੩,੨੬.

ਹਿਰਣਿਆਕਸ਼ ਖੁਦ ਦੈਤ ਸੀ, ਹਰੀ ਦੇ ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ ਨਿੰਦਣ ਵਾਲਾ। ਐਸਾ ਹਿਰਣਿਆਕਸ਼ ਤਪ ਕਰਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਿਆ।

ਤਦਾ ਮਾਤਾ ਦਿਤਿਰ੍ਦੇਵੀ ਹਿਰਣ੍ਯਾਕ੍ਸ਼ਮੁਵਾਚ ਸਾ । ਦਿਤਿਰੁਵਾਚ । ਵਤ੍ਸਲਸ੍ਤ੍ਵਂ ਮਹਾਭਾਗਮਾ ਤਪਸ੍ਵਾष੍ਟਹਾਯਨਃ ॥ ੩,੨੬.

ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ, ਦਿਤੀ ਦੇਵੀ, ਨੇ ਹਿਰਣਿਆਕਸ਼ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: ਦਿਤੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮੇਰੇ ਪਿਆਰੇ ਪੁੱਤਰ, ਤੂੰ ਵੱਡੀ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ; ਅਠ ਸਾਲ ਤਪ ਨਾ ਕਰ।

ਤ੍ਵਂ ਮਾ ਦਦਸ੍ਵ ਦੁਃ ਖਂ ਮੇ ਪਾਲਯਿष੍ਯਤਿ ਕੋਵਿਦਃ । ਕ੍ਸ਼ਣਮਾਤ੍ਰਂ ਨ ਜੀਵਾਮਿ ਤ੍ਵਾਂ ਵਿਨਾ ਜੀਵਨਂ ਨ ਹਿ ॥ ੩,੨੬.

ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਦੁੱਖ ਨਾ ਦੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਨੂੰ ਕੌਣ ਸੰਭਾਲੇਗਾ? ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਬਿਨਾ ਇਕ ਪਲ ਵੀ ਜੀ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀ; ਸੱਚਮੁਚ, ਮੇਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਤੇਰੇ ਬਿਨਾ ਨਹੀਂ।

ਮਾ ਤਪ ਤ੍ਵਂ ਮਹਾਭਾਗ ਮਮ ਜੀਵਨਹੇਤਵੇ । ਏਵਮੁਕ੍ਤਸ੍ਤੁ ਮਾਤ੍ਰਾ ਸ ਵਿਜਯੋਵਸ਼ਤੋਬ੍ਰਵੀਤ੍ ॥ ੩,੨੬.

ਹੇ ਵੱਡੀ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ, ਮੇਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਲਈ ਤੂੰ ਤਪ ਨਾ ਕਰ। ਮਾਂ ਵੱਲੋਂ ਐਸਾ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਿਜਯਾ ਨੇ ਮਜਬੂਰੀ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ।

ਹਿਰਣ੍ਯਾਕ੍ਸ਼ੋ ਮਾਤਰਂ ਪ੍ਰਾਹ ਜਾਲਂ ਹਿਤ੍ਵਾ ਵਿष੍ਣੋਰ੍ਭਜਨੇऽਲਂ ਕੁਰੁष੍ਵ । ਮਯਿਸ੍ਨੇਹਂ ਪੁਤ੍ਰਹੇਤੋਰ੍ਵਿਰੂਢਂ ਸੁਖਦੁਃ ਖੇ ਚੇਹ ਲੋਕੇ ਪਰਤ੍ਰ ॥ ੩,੨੬.

ਹਿਰਣਿਆਕਸ਼ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: ਮੋਹ ਛੱਡ ਕੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਰ। ਮੇਰੇ ਲਈ ਜੋ ਮਾਂ ਦਾ ਪਿਆਰ ਵਧ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਇਸ ਲੋਕ ਤੇ ਪਰਲੋਕ ਵਿੱਚ ਸੁਖ ਤੇ ਦੁੱਖ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਯਾਵਤ੍ਸ੍ਨੇਹਂ ਮਯਿ ਮਾਤਃ ਕਰੋषਿ ਤਾਵਤ੍ਕ੍ਲੇਸ਼ਂ ਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤਂ ਯਾਸ੍ਯਸਿ ਤ੍ਵਮ੍ । ਮਾਤਸ਼੍ਚ ਤੇ ਮਯਿ ਪੁਤ੍ਰਤ੍ਵਬੁਦ੍ਧਿਸ੍ਤ੍ਵਯ੍ਯਪ੍ਯੇषਾ ਮਾਤृਬੁਦ੍ਧਿਰ੍ਮਮਾਪਿ ॥ ੩,੨੬.

ਹੇ ਮਾਂ, ਜਦ ਤੱਕ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਪਿਆਰ ਕਰਦੀ ਰਹੇਗੀ, ਤੂੰ ਸਦਾ ਦੁੱਖ ਪਾਵੇਗੀ। ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਸਮਝਦੀ ਹੈ, ਮੈਂ ਵੀ ਤੈਨੂੰ ਮਾਂ ਹੀ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ।

ਤਾਤੇ ਪੂਜ੍ਯੇ ਪਿਤृਬੁਦ੍ਧਿਰ੍ਮਮਾਸ੍ਤਿ ਤਸ੍ਮਿਂਸ੍ਤੁਤੇ ਭਰ੍ਤृਬੁਦ੍ਧਿਰ੍ਹਿ ਮਿਥ੍ਯਾ । ਨਿਰ੍ਮਾਤਿ ਯਸ੍ਮਾਦ੍ਧਰਿਰੇਵ ਸਰ੍ਵਂ ਸਮ੍ਯਕ੍ਪਾਤਾ ਨਿਯਤੋऽਸੌ ਮੁਰਾਰਿਃ ॥ ੩,੨੬.

ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ, ਜੋ ਪੂਜਣਯੋਗ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਮੇਰੀ ਪਿਤਾ ਵਾਲੀ ਸੋਚ ਹੈ। ਜਿਸ ਨੂੰ ਤੂੰ ਪਤੀ ਸਮਝਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਤੇਰੀ ਪਤੀ ਵਾਲੀ ਸੋਚ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਗਲਤ ਹੈ। ਹਰੀ ਹੀ ਸਾਰਿਆਂ ਦਾ ਸੱਚਾ ਨਿਰਮਾਤਾ ਹੈ, ਤੇ ਮੁਰਾਰੀ ਸਦਾ ਸਭ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਅਤੋ ਹਿ ਮਾਤਾ ਹਰਿਰੇਵ ਸਰ੍ਵਦਾ ਤ੍ਵਨ੍ਯਾਸਾਂ ਵੈ ਮਾਤृਤਾ ਚੋਪਚਾਰਾਤ੍ । ਨਿਰ੍ਮਾਤृਤ੍ਵਂ ਯਦਿ ਮੁਖ੍ਯਂ ਤ੍ਵਯਿ ਸ੍ਯਾਦ੍ਦ੍ਰੋਣਾਦੀਨਾਂ ਜਨਨੀ ਕਾ ਵਦਸ੍ਵ ॥ ੩,੨੬.

ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਮਾਂ, ਹਰੀ ਹੀ ਸਦਾ ਸੱਚੀ ਮਾਂ ਹੈ; ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਮਾਂਵਾਂ ਵਾਲੀ ਭੂਮਿਕਾ ਸਿਰਫ਼ ਰਵਾਇਤੀ ਹੈ। ਜੇ ਤੂੰ ਮੁੱਖ ਮਾਂ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਦੱਸ, ਦ੍ਰੋਣ ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਮਾਂ ਕੌਣ ਸੀ?