ਮਹਾਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਰ੍ਮਾਤਰਸ਼੍ਚ ਪਦ੍ਮਹਸ੍ਤੋ (ਦਿਵਾਕਰਃ) 45.
ਮਹਾਲਕਸ਼ਮੀ ਤੇ ਮਾਤਾਵਾਂ, ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਕਮਲ ਫੜੇ ਹੋਏ, ਤੇ ਦਿਵਾਕਰ।
ਏਤੇऽਰ੍ਚਿਤਾਃ ਸ੍ਥਾਪਿਤਾਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਾਸਾਦੇ ਵਾਸ੍ਤੁਪੂਜਿਤੇ 45.
ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਜਦੋਂ ਮੰਦਰ ਜਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਇਮਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪੂਜਿਆ ਤੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ,
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਗਾਰੁਡੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਪੂਰ੍ਵਖਣ੍ਡੇ ਪ੍ਰਥਮਾਂਸ਼ਾਖ੍ਯੇ ਆਚਾਰਕਾਣ੍ਡੇ ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮਮੂਰ੍ਤ੍ਤਿਲਕ੍ਸ਼ਣਂ ਨਾਮ ਪਞ੍ਚਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼੍ਰੀ ਗਾਰੁੜ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਪੂਰਵ ਖੰਡ ਦੇ ਆਚਾਰ ਕਾਂਡ ਵਿੱਚ, 'ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮ ਰੂਪਾਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ' ਨਾਮਕ ਪੰਜ-ਚਾਲੀਸਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।
thumb|500px|ਵਾਸ੍ਤੁਪੁਰੁष thumb|500px|ਵਾਸ੍ਤੁਪੁਰੁषਃ. | ਵਾਸ੍ਤੁਂ ਸਂਕ੍ਸ਼ੇਪਤੋ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯੇ ਗृਹਾਦੌ ਵਿਘ੍ਨਨਾਸ਼ਨਮ੍ 46.
ਹੁਣ, ਮੈਂ ਵਾਸਤੂ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਜੋ ਘਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 'ਤੇ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਈਸ਼ਾਨੇ ਚ ਸ਼ਿਰਃ ਪਾਦੌ ਨੈਰ੍ऋਤੇऽਗ੍ਨ੍ਯਨਿਲੇ ਕਰੌ 46.
ਸਿਰ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਪੈਰ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ, ਤੇ ਹੱਥ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਤੇ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਹਨ।
ਪ੍ਰਾਸਾਦਾਰਾਮਦੁਰ੍ਗੇषੁ ਦੇਵਾਲਯਮਠੇषੁ ਚ 46.
ਮੰਦਰਾਂ, ਬਾਗਾਂ, ਕਿਲਿਆਂ, ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨਾਂ ਅਤੇ ਮਠਾਂ ਵਿੱਚ,
ਈਸ਼ਸ਼੍ਚੈਵਾਥ ਪਰ੍ਜਨ੍ਯੋ ਜਯਨ੍ਤਃ ਕੁਲਿਸ਼ਾਯੁਧਃ 46.
ਈਸ਼ਾ, ਪਰਜਨਯ, ਜਯੰਤ ਤੇ ਵਜਰਧਾਰੀ (ਇੰਦਰ)।
ਪੂषਾ ਚ ਵਿਤਥਸ਼੍ਚੈਵ ਗ੍ਰਹਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਯਮਾਵੁਭੌ 46.
ਪੂਸ਼ਾ ਤੇ ਵਿਤਥਾ, ਤੇ ਦੋਵੇਂ ਗ੍ਰਹਾ ਤੇ ਖੇਤ੍ਰਪਾਲ।
ਦੌਵਾਰਿਕੋऽਥ ਸੁਗ੍ਰੀਵਃ ਪੁष੍ਪਦਨ੍ਤੋ ਗਣਾਧਿਪਃ ।। ਅਸੁਰਃ ਸ਼ੇषਪਾਪੌ (ਦੌ) ਚ ਰੋਗੋ।ਡਹਿਮੁਖ (ਖ੍ਯ) ਏਵ ਚ ।। 46.
ਦਰਵਾਜੇ ਦਾ ਰਖਵਾਲਾ, ਸੁਗਰੀਵ, ਪੁਸ਼ਪਦੰਤ, ਗਣਾਂ ਦਾ ਮੁਖੀ, ਅਸੁਰ, ਸ਼ੇਸ਼, ਪਾਪ, ਦੌਰ, ਰੋਗ, ਡਹਿਮੁਖ ਤੇ ਖਯਾ।
ਭਲ੍ਲਾਟਃ ਸੋਮਸਰ੍ਪੌ ਚ ਅਦਿਤਿਸ਼੍ਚਦਿਤਿਸ੍ਤਥਾ 46.
ਭੱਲਾਟ, ਸੋਮਾ, ਦੋ ਸੱਪ, ਅਦਿਤੀ ਤੇ ਦਿਤੀ ਵੀ।
ਈਸ਼ਾਨਾਦਿਚਤੁष੍ਕੋਣਸਂਸ੍ਥਿਤਾਨ੍ਪੂਜਯੇਦ੍ਧੁਧਃ 46.
ਈਸ਼ਾਨ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ ਚਾਰ ਕੋਣਿਆਂ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਮਧ੍ਯੇ ਨਵਪਦੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਤਸ੍ਯਾष੍ਟੌ ਚ ਸਮੀਪਗਾਨ੍ 46.
ਵਿਚਕਾਰ, ਨੌਵੇਂ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੋਰ ਅਠ ਦੇਵਤਾ ਹਨ।
ਅਰ੍ਯ੍ਯਮਾ ਸਵਿਤਾ ਚੈਵ ਵਿਵਸ੍ਵਾਨ੍ਵਿਬੁਧਾਧਿਪਃ 46.
ਅਰਯਮਾਨ, ਸਵਿਤਾ ਅਤੇ ਵਿਵਸਵਾਨ — ਇਹ ਗਿਆਨੀਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਹਨ।
ਅष੍ਟਮਸ਼੍ਚਾਪਵਤ੍ਸਸ਼੍ਚ ਪਰਿਤੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ 46.
ਅਠਵਾਂ ਦੇਵਤਾ ਅਪਵਤਸ ਹੈ; ਇਹ ਸਭ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਆਗ੍ਨੇਯਕੋਣਾਦਾਰਭ੍ਯ ਵਂਸ਼ੋ ਭਵਤਿ ਦੁਰ੍ਦ੍ਧਰਃ 46.
ਅੱਗ ਦੇ ਕੋਣ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ, ਇੱਕ ਭਾਰੀ ਵੰਸ਼ ਬਣਦਾ ਹੈ।
ਨਾਯਿਕਾ ਕਾਲਿਕਾ ਨਾਮ ਸ਼ਕ੍ਰਾਦ੍ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਗਾਃ ਪੁਨਃ 46.
ਉਸ ਦੀ ਮੁੱਖ ਨਾਇਕਾ ਕਾਲਿਕਾ ਨਾਮ ਦੀ ਹੈ; ਫਿਰ ਇੰਦਰ ਤੋਂ ਗੰਧਰਵ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
ਸੁਰੇਜ੍ਯਃ ਪੁਰਤਃ ਕਾਰ੍ਯੋ ਯਸ੍ਯਾਗ੍ਨੇਯ੍ਯਾਂ ਮਹਾਨਸਮ੍ 46.
ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਲਈ ਅੱਗੇ ਥਾਂ ਬਣਾਈ ਜਾਵੇ, ਅਤੇ ਅੱਗ ਦੇ ਕੋਣ 'ਤੇ ਵੱਡਾ ਰਸੋਈ ਘਰ ਹੋਵੇ।
ਗਨ੍ਧਪੁष੍ਪਗृਹਂ ਕਾਰ੍ਯ੍ਯਮੈਸ਼ਾਨ੍ਯਾਂ ਪਟ੍ਟਸਂਯੁਤਮ੍ 46.
ਈਸ਼ਾਨ ਦੇ ਕੋਣ 'ਤੇ ਸੁਗੰਧਤ ਫੁੱਲਾਂ ਦਾ ਘਰ, ਕਪੜਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਹੋਇਆ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇ।
ਉਦਗਾਸ਼੍ਰਯਂ ਚ ਵਾਰੁਣ੍ਯਾਂ ਵਾਤਾਯਨਸਮਨ੍ਵਿਤਮ੍ 46.
ਵਾਰੁਣ ਦੇ ਕੋਣ 'ਤੇ ਪਾਣੀ ਵਾਲਾ ਘਰ ਹੋਵੇ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਖਿੜਕੀਆਂ ਹੋਣ।
ਅਭ੍ਯਾਗਤਾਲਯਂ ਰਮ੍ਯਸਸ਼ਯ੍ਯਾਸਨਪਾਦੁਕਮ੍ 46.
ਅਤਿਥੀਆਂ ਲਈ ਸੁਹਣਾ ਘਰ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੇਜ, ਬੈਠਕ ਅਤੇ ਪੈਰਾਂ ਲਈ ਪਾਟ ਹੋਣ।
ਗृਹਾਨ੍ਤਰਾਣਿ ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਸਜਲੈਃ ਕਦਲੀਗृਹੈਃ 46.
ਘਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਅੰਦਰਲੇ ਕਮਰੇ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਕੇਲੇ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਲੇ ਛਪਰੇ ਨਾਲ ਹੋਣ।
ਪ੍ਰਾਕਾਰਂ ਤਦ੍ਬਹਿਰ੍ਦਦ੍ਯਾਤ੍ਪਞ੍ਚਹਸ੍ਤਪ੍ਰਮਾਣਤਃ 46.
ਉਸ ਥਾਂ 'ਤੇ ਪੰਜ ਹਸਤ ਦੀ ਮਾਪ ਵਾਲੀ ਬਾਹਰਲੀ ਕੰਧ ਬਣਾਈ ਜਾਵੇ।
ਚਤੁਃ षष੍ਟਿਪਦੋ ਵਾਸ੍ਤੁਃ ਪ੍ਰਾਸਾਦਾਦੌ ਪ੍ਰਪੂਜਿਤਃ 46.
ਵਾਸਤੂ ਦੇ ਚੌਂਸਠ ਭਾਗਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਇਮਾਰਤ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 'ਤੇ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਕਰ੍ਣੇ ਚੈਵਾਥ ਸ਼ਿਖ੍ਯਾਦ੍ਯਾਸ੍ਤਥਾ ਦੇਵਾਃ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਤਾਃ 46.
ਕੋਣਿਆਂ ਤੇ ਚੋਟੀ 'ਤੇ ਵੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਚਤੁਃ षष੍ਟਿਪਦਾ ਦੇਵਾ ਇਤ੍ਯੇਵਂ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਤਾਃ 46.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਚੌਂਸਠ ਭਾਗਾਂ ਦੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਈਸ਼ਾਨਾਦ੍ਯਾਸ੍ਤਤੋ ਬਾਹ੍ਯੇ ਦੇਵਾਦ੍ਯਾ ਹੇਤੁਕਾਦਯਃ 46.
ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ, ਈਸ਼ਾਨ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ, ਦੇਵਤਾ ਅਤੇ ਕਾਰਣ ਹਨ।
ਅਗ੍ਨਿਜਿਹ੍ਵਃ ਕਾਲਕਸ਼੍ਚ ਕਰਾਲੋ ਹ੍ਯੋਕਪਾਦਕਃ 46.
ਅਗਨਿਜਿਹਵਾ, ਕਾਲਕ, ਕਰਾਲ ਅਤੇ ਓਕਪਾਦਕ।
ਆਕਾਸ਼ੇ ਗਨ੍ਧਮਾਲੀ ਸ੍ਯਾਤ੍ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਪਾਲਾਂਸ੍ਤਤੋ ਯਜੇਤ੍ 46.
ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਗੰਧਮਾਲੀ ਹੈ; ਫਿਰ ਖੇਤ ਦੇ ਰਖਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਕृਤ੍ਵਾ ਚ ਵਸੁਭਿਰ੍ਭਾਗਂ ਸ਼ੇषਂ ਬਦ੍ਧਾ ਯਮਾਦਿਸ਼ੇਤ੍ 46.
ਜਦੋਂ ਧਨ-ਦੌਲਤ ਨਾਲ ਹਿੱਸਾ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕੁਝ ਬਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਯਮ ਦੇ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯਚ੍ਛੇषਂ ਤਦ੍ਭਵੇਦृਕ੍ਸ਼ਂ ਭਾਗੈਰ੍ਹृਤ੍ਵਾਵ੍ਯਯਂ ਭਵੇਤ੍ 46.
ਜੋ ਕੁਝ ਬਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਅੰਤਿਮ ਹਿੱਸਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਹਿੱਸੇ ਲੈਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਅਖੁੱਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।